{"id":20228,"date":"2022-08-10T10:29:20","date_gmt":"2022-08-10T10:29:20","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=20228"},"modified":"2022-08-10T10:29:20","modified_gmt":"2022-08-10T10:29:20","slug":"i-vetmi-reagim-i-rames-per-varjen-e-havzi-neles-me-firmen-e-kristaqit-nuk-jam-i-bindur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/08\/10\/i-vetmi-reagim-i-rames-per-varjen-e-havzi-neles-me-firmen-e-kristaqit-nuk-jam-i-bindur\/","title":{"rendered":"I vetmi reagim i Ram\u00ebs p\u00ebr varjen e Havzi Nel\u00ebs me firm\u00ebn e Kristaqit: Nuk jam i bindur&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb disa vende t\u00eb Evrop\u00ebs n\u00eb vitin 1988, regjimet komuniste po shkonin drejt kolapsit, por n\u00eb Shqip\u00ebri, nj\u00eb disident i burgosur priste ekzekutimin e tij n\u00eb nj\u00eb qeli t\u00eb err\u00ebt n\u00eb vap\u00ebn e gushtit.<\/p>\n<p>Burgu n\u00eb qytetin e tij t\u00eb Kuk\u00ebsit n\u00eb veriper\u00ebndim t\u00eb vendit nuk ishte nj\u00eb eksperienc\u00eb e re p\u00ebr Havzi Nel\u00ebn, sepse n\u00eb dy dekadat e fundit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij ai e kaloi pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb koh\u00ebs pas hekurave.<\/p>\n<p>N\u00ebnt\u00eb muaj m\u00eb par\u00eb, n\u00eb n\u00ebntor 1987, ai mori stilolaps e let\u00ebr dhe shkroi disa vargje p\u00ebr nj\u00eb poezi t\u00eb quajtur \u201cO liri, o vdekje\u201d.<\/p>\n<p>\u201cLe t\u00eb k\u00ebnaqet hasmi, le t\u00eb qesh\u00eb i marri! Liria m\u00eb th\u00ebrret, vdekja nuk m\u00eb tund.\u201d, thon\u00eb vargjet e fundit t\u00eb poezis\u00eb.<\/p>\n<p>Nela, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb 54 vje\u00e7, u var n\u00eb rrug\u00ebn e qendr\u00ebs s\u00eb qytetit t\u00eb Kuk\u00ebsit n\u00eb m\u00ebngjesin e 10 gushtit 1988, pasi gjykata refuzoi apelin ndaj d\u00ebnimit me vdekje. Ai ishte poeti i fundit q\u00eb u ekzekutua n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb komuniste.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb kam mendimet e mia\u201d<br \/>\nPetrit Palushaj, studiues nga Kuk\u00ebsi, ka kaluar vite t\u00eb t\u00ebra duke studiuar Nel\u00ebn dhe e ka cil\u00ebsuar at\u00eb si \u201cnj\u00eb kund\u00ebrshtar t\u00eb hapur t\u00eb regjimit komunist\u201d.<\/p>\n<p>M\u00ebsues dhe poet, Nela lindi m\u00eb 20 shkurt 1934 n\u00eb fshatin Kollovoz t\u00eb qarkut t\u00eb Kuk\u00ebsit.<\/p>\n<p>M\u00eb 26 prill 1967, s\u00eb bashku me gruan e tij Lavdien, ai kaloi kufirin p\u00ebr n\u00eb Kosov\u00eb, e cila n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte pjes\u00eb e Jugosllavis\u00eb, por u arrestuan nga ushtar\u00ebt jugosllav\u00eb dhe u burgos\u00ebn n\u00eb qytetin e Prizrenit.<\/p>\n<p>M\u00eb 6 maj 1967, jugosllav\u00ebt i kthyen n\u00eb pik\u00ebn kufitare t\u00eb Morin\u00ebs si pjes\u00eb e nj\u00eb shk\u00ebmbimi me disa shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt qeveria shqiptare ua dor\u00ebzoi autoriteteve jugosllave.<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn e komunizmit n\u00eb Shqip\u00ebri, kur kufijt\u00eb ishin t\u00eb mbyllur p\u00ebr shumic\u00ebn e njer\u00ebzve, kalimi i paligjsh\u00ebm i kufirit ishte nj\u00eb nga krimet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda dhe konsiderohej tradhti dhe d\u00ebnohej r\u00ebnd\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb 22 maj 1967 Nela u d\u00ebnua me 15 vjet burg p\u00ebr kalim t\u00eb paligjsh\u00ebm t\u00eb kufirit dhe iu konfiskua e gjith\u00eb pasuria. Gruaja e tij u d\u00ebnua me dhjet\u00eb vjet burg, por ajo kreu vet\u00ebm dy vjet.<\/p>\n<p>Nela u d\u00ebnua p\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb m\u00eb 8 gusht 1975, nd\u00ebrsa ai ende vuante d\u00ebnimin e par\u00eb n\u00eb burgun fam\u00ebkeq t\u00eb Spa\u00e7it. Aktakuza e akuzonte at\u00eb p\u00ebr \u201cagjitacion dhe propagand\u00eb\u201d q\u00eb synonte t\u00eb minonte partin\u00eb n\u00eb pushtet. Kjo i shtoi edhe tet\u00eb vite t\u00eb tjera d\u00ebnimit t\u00eb par\u00eb. U lirua m\u00eb 19 dhjetor 1986, por vet\u00ebm p\u00ebr disa muaj.<\/p>\n<p>M\u00eb pak se nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb, m\u00eb 12 tetor 1987, ai u internua n\u00eb fshatin e thell\u00eb Arr\u00ebn t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb Kuk\u00ebsit.<\/p>\n<p>Dokumentet e p\u00ebrshkruajn\u00eb Nel\u00ebn si nj\u00eb person me mendime t\u00eb forta kund\u00ebr regjimit, t\u00eb cilat ai nuk i fshehu as kur ishte p\u00ebrball\u00eb prokuror\u00ebve.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb kam mendimet e mia dhe i kultivoj ato, dhe ndoshta jan\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me k\u00ebt\u00eb sistem\u201d, tha ai n\u00eb komentet nga bisedat me shok\u00ebt e tij t\u00eb burgosur n\u00eb burgun e Spa\u00e7it, t\u00eb regjistruara n\u00eb dosjen e tij.<\/p>\n<p>\u201cKam th\u00ebn\u00eb se feja duhet t\u00eb lihet e lir\u00eb dhe njer\u00ebzit duhet ta shprehin fen\u00eb e tyre. Nuk kishte nevoj\u00eb t\u00eb merreshin masa kaq t\u00eb forta dhe t\u00eb zhdukeshin fet\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Ai u tha gjithashtu prokuror\u00ebve se nuk ishte dakord me kolektivizimin e tokave t\u00eb fermer\u00ebve dhe kodin e rrept\u00eb p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebsit n\u00eb shkolla.<\/p>\n<p>\u201cAi p\u00ebrdori fjal\u00ebn e lir\u00eb kund\u00ebr diktatur\u00ebs\u201d<\/p>\n<p>Foto Havzi Nela Ne Shkolle Te Mesme 1 292&#215;400<br \/>\nNj\u00eb bust n\u00eb nder t\u00eb Nel\u00ebs u ngrit n\u00eb vitin 2018 p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb shkolle t\u00eb mesme n\u00eb Kuk\u00ebs, e cila ka marr\u00eb emrin e tij.<\/p>\n<p>P\u00ebr komunitetin vendas, Nela \u00ebsht\u00eb nj\u00eb figur\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe kujtohet me respekt, krenari dhe pak pik\u00ebllim e trishtim, pasi pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb rritur e kaloi n\u00eb burgje dhe kampe internimi.<\/p>\n<p>Gazetari vendas Bekim Leknica argumentoi se historia e tij duhet t\u00eb p\u00ebrfshihet edhe n\u00eb kurrikul\u00ebn arsimore.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb din\u00eb sakrific\u00ebn q\u00eb ky poet b\u00ebri gjat\u00eb sistemit komunist se n\u00eb fund t\u00eb fundit ai nuk mori arm\u00ebt t\u00eb luftonte kund\u00ebr regjimit. Ai p\u00ebrdori fjal\u00ebn e lir\u00eb dhe nuk ishte dakord me diktatur\u00ebn\u201d, tha Leknica p\u00ebr BIRN.<\/p>\n<p>N\u00eb gjyqin e tij t\u00eb fundit n\u00eb qershor 1988, i cili zgjati vet\u00ebm nj\u00eb jav\u00eb, Nela u akuzua se u largua nga vendi i burgimit \u201cpa lejen e autoriteteve p\u00ebrkat\u00ebse\u201d. Akuzat thoshte se \u201cai u p\u00ebrpoq t\u00eb arratisej jasht\u00eb vendit, n\u00eb Jugosllavi\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb dokument t\u00eb prokuroris\u00eb thuhet se Nela n\u00eb fakt nuk arriti t\u00eb arratisej, por Palushaj mohoi q\u00eb ai gjithsesi t\u00eb ket\u00eb tentuar t\u00eb arratiset p\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb jasht\u00eb vendit. \u201cAi e dinte tashm\u00eb se \u00e7far\u00eb donte t\u00eb thoshte n\u00ebse p\u00ebrpiqej t\u00eb arratisej\u201d, theksoi Palushaj.<\/p>\n<p>Gjyqi ishte i shkurt\u00ebr. \u201cHetuesia, prokuroria, gjykata duke qen\u00eb shum\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur q\u00eb kap\u00ebn nj\u00eb armik t\u00eb deklaruar, e kapin dhe p\u00ebr 7 dit\u00eb ia b\u00ebjn\u00eb gjyqin dhe merret vendimi me vdekje\u201d, tha Palushaj.<\/p>\n<p>M\u00eb 24 qershor 1988, Gjykata e Lart\u00eb hodhi posht\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn e t\u00eb af\u00ebrmve t\u00eb Nel\u00ebs p\u00ebr t\u2019i falur jet\u00ebn dhe ai u d\u00ebnua me vdekje me varje. D\u00ebnimi me vdekje u miratua nga Ramiz Alia, kryetari i presidiumit t\u00eb Kuvendit Popullor, parlamenti i koh\u00ebs komuniste.<\/p>\n<p>Nela u var n\u00eb or\u00ebt e para t\u00eb 10 gushtit 1988, n\u00eb mes t\u00eb qytetit t\u00eb Kuk\u00ebsit. Trupi i tij u la jasht\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb dit\u00ebs dhe banor\u00ebt vendas u trondit\u00ebn kur e pan\u00eb t\u00eb varur atje.<\/p>\n<p>M\u00eb pas ai u varros vertikalisht n\u00eb nj\u00eb vrim\u00eb t\u00eb krijuar duke hequr nj\u00eb shtyll\u00eb. Palushaj tha se m\u00ebnyra se si u varros, pa dinjitet, ishte nj\u00eb tjet\u00ebr fyerje nga shteti.<\/p>\n<p>P\u00ebrpara se Nela t\u00eb ekzekutohej, kur t\u00eb af\u00ebrmit e tij k\u00ebrkuan t\u2019i falej jeta, nj\u00eb komision shqyrtoi \u00e7\u00ebshtjen e tij dhe vendosi t\u00eb mos e linte t\u00eb jetonte. Nj\u00eb nga personat n\u00eb komision ishte Kristaq Rama, babai i kryeministrit aktual t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Edi Rama.<\/p>\n<p>I pyetur p\u00ebr k\u00ebt\u00eb n\u00eb vitin 2020, Edi Rama tha se \u201cnuk ishte i bindur p\u00ebr n\u00ebnshkrimin\u201d n\u00eb dokumentin e miratimit t\u00eb ekzekutimit.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga r\u00ebnia e regjimit komunist n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb vitin 1991, asnj\u00eb q\u00eb ka kryer krime gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb ishte n\u00eb pushtet n\u00eb at\u00eb koh\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb ndjekur penalisht<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb disa vende t\u00eb Evrop\u00ebs n\u00eb vitin 1988, regjimet komuniste po shkonin drejt kolapsit, por n\u00eb Shqip\u00ebri, nj\u00eb disident i burgosur priste ekzekutimin e tij n\u00eb nj\u00eb qeli t\u00eb err\u00ebt n\u00eb vap\u00ebn e gushtit. Burgu n\u00eb qytetin e tij t\u00eb Kuk\u00ebsit n\u00eb veriper\u00ebndim t\u00eb vendit nuk ishte nj\u00eb eksperienc\u00eb e re p\u00ebr Havzi Nel\u00ebn, sepse &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":20230,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-20228","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20228"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20228\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}