{"id":20490,"date":"2022-08-15T09:47:53","date_gmt":"2022-08-15T09:47:53","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=20490"},"modified":"2022-08-15T09:48:13","modified_gmt":"2022-08-15T09:48:13","slug":"serbi-kosove-tensione-te-reja-probleme-te-vjetra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/08\/15\/serbi-kosove-tensione-te-reja-probleme-te-vjetra\/","title":{"rendered":"Serbi &#8211; Kosov\u00eb: Tensione t\u00eb reja, probleme t\u00eb vjetra"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kriza e fundit midis Beogradit dhe Prishtin\u00ebs, e fundit e nj\u00eb serie t\u00eb gjat\u00eb, paraqet shum\u00eb pika t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta me ato t\u00eb m\u00ebparshmet. Konteksti delikat nd\u00ebrkomb\u00ebtar e ka nxitur publikun, v\u00ebzhguesit dhe mediat t\u2019u rezervojn\u00eb ndodhive n\u00eb Ballkan nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb rinovuar.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb kuadrin e nj\u00eb situate ballkanike n\u00eb formim, e karakterizuar nga tentativat e afrimit me Bashkimin Europian t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, nga tensionet n\u00eb Bosnje \u2013 Hercegovin\u00eb dhe nga kriza politike n\u00eb Bullgari, pak risi jan\u00eb regjistruar gjat\u00eb muajve t\u00eb fundit p\u00ebr sa i p\u00ebrket grindjes mbi Kosov\u00ebn dhe raportet e komplikuara Beograd \u2013 Prishtin\u00eb, por ngjarjet e e verifikuara midis 31 korrikut dhe 1 gushtit e kan\u00eb vendosur \u00e7\u00ebshtjen me prepotenc\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb kronikave.<\/p>\n<p>Qeveria kosovare e kryesuar nga Albin Kurti, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb koherente me nj\u00eb politik\u00eb kundrejt Beogradit e mbrujtur pas parimit t\u00eb \u201creciprocitetit\u201d, tentoi qysh n\u00eb muajin shtator t\u00eb 2021 t\u2019u vendoste automobilave q\u00eb hynin nga Serbia nj\u00eb seri normash t\u00eb reja: z\u00ebvend\u00ebsimin e targave serbe me targa kosovare, pagimin e nj\u00eb takse hyrjeje dhe n\u00ebnshkrimin e nj\u00eb kontrate sigurimi. Nj\u00eb l\u00ebvizje e till\u00eb u justifikua n\u00eb drit\u00ebn e nj\u00eb politike t\u00eb ngjashme t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb veprim nga Serbia, q\u00eb prej disa vitesh kishte vendosur p\u00ebrdorimin e targave t\u00eb p\u00ebrkoh\u00ebshme serbe p\u00ebr makinat e ardhura nga Kosova.<\/p>\n<p>Ndodh\u00ebn k\u00ebshtu protesta t\u00eb forta t\u00eb komunitetit serb lokal, q\u00eb vendosi bllokime rrugore, dhe nj\u00eb reagim t\u00eb fort\u00eb nga ana e Beogradit, q\u00eb rriti gjendjen e alarmit t\u00eb forcave t\u00eb armatosura; forcat speciale t\u00eb policis\u00eb kosovare arrit\u00ebn n\u00eb disa pika kufitare, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Jarinj\u00eb dhe B\u00ebrnjak, p\u00ebr t\u00eb siguruar zbatimin e normave t\u00eb reja. Kriza u zgjidh m\u00eb 30 shtator. Marr\u00ebveshja parashikonte jo m\u00eb z\u00ebvend\u00ebsimin e targave p\u00ebr makinat e ardhura nga Serbia, por p\u00ebrdorimin e adeziv\u00ebve t\u00eb thjesht\u00eb, n\u00eb pritje t\u00eb nj\u00eb zgjidhjeje definitive p\u00ebr t\u2019u individualizuar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb nj\u00eb tryeze pune t\u00eb ngritur n\u00eb Bruksel q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfshinte Serbin\u00eb, Kosov\u00ebn dhe Bashkimin Europian.<\/p>\n<p>Por gjat\u00eb 31 korrikut t\u00eb kaluar tensioni ka rishp\u00ebrthyer: qeveria e Prishtin\u00ebs ka vendosur t\u00eb imponoj\u00eb z\u00ebvend\u00ebsimin e targave serbe me targa kosovare, si edhe p\u00ebrdorimin e dokumenteve t\u00eb reja t\u00eb identitetit t\u00eb p\u00ebrkoh\u00ebshme n\u00eb vend me ato t\u00eb l\u00ebshuara nga Serbia. Jan\u00eb rivendosur postblloqe n\u00eb Jarinj\u00eb dhe B\u00ebrnjak nga dora e komunitetit serb, nd\u00ebrsa policia kosovare ka regjistruar t\u00eb sht\u00ebna arm\u00ebsh zjarri, nganj\u00ebher\u00eb t\u00eb drejtuar kund\u00ebr saj, por pa q\u00eb t\u00eb jen\u00eb sinjalizuar t\u00eb plagosur. Gjat\u00eb pasdites, n\u00eb Mitrovic\u00eb sirenat kan\u00eb nisur t\u00eb ting\u00ebllojn\u00eb.<\/p>\n<p>Presidenti serb Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7 ka treguar n\u00eb televizion nj\u00eb hart\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs t\u00eb mbuluar nga flamuri i Serbis\u00eb, duke lan\u00e7uar paralajm\u00ebrime t\u00eb ndryshme dhe duke folur p\u00ebr nj\u00eb situat\u00eb \u201casnj\u00ebher\u00eb kaq e komplikuar\u201d n\u00eb raport me \u00e7\u00ebshtjen kosovare; kurse kryeministri kosovar Kurti, duke ju referuar postblloqeve rrugore, ka folur p\u00ebr \u201caksione agresive\u201d t\u00eb planifikuara dhe t\u00eb \u201cnxitura\u201d, duke identifikuar p\u00ebrgjegj\u00ebsit tek Vu\u00e7i\u00e7i dhe tek Petar Petkovi\u00e7i, drejtor i Zyr\u00ebs p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe Metohin\u00eb (trup\u00eb e qeveris\u00eb serbe e ngarkuar me monitorimin e situat\u00ebs s\u00eb territoreve akoma sot t\u00eb rivendikuar nga Beogradi).<\/p>\n<p>Konteksti delikat nd\u00ebrkomb\u00ebtar ku kriza futet ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb nj\u00eb v\u00ebmendje e rinovuar t\u2019u kushtohej ndodhive n\u00eb zhvillim n\u00eb Kosov\u00eb. K\u00ebtu kan\u00eb kontribuar disa deklarata shum\u00eb kontradiktore: parlamentari Vladimir Gjukanovi\u00e7, q\u00eb i p\u00ebrket Partis\u00eb Progresiste Serbe i s\u00eb cil\u00ebs vet\u00eb Vu\u00e7i\u00e7i \u00ebsht\u00eb kryetar, ka afirmuar n\u00eb nj\u00eb tweet se Serbia do t\u00eb mund t\u00eb shtr\u00ebngohej t\u00eb niste nj\u00eb \u201cdenazifikim\u201d t\u00eb Ballkanet, duke ripropozuar retorik\u00ebn e p\u00ebrdorur nga Rusia n\u00eb funksion t\u00eb pushtimit t\u00eb Ukrain\u00ebs n\u00eb muajin shkurt; parlamentari ukrainas Oleksiy Gon\u00e7arenko, gjithmon\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet Twitter, jo vet\u00ebm e ka akuzuar Serbin\u00eb se \u00ebsht\u00eb \u201ckali i Troj\u00ebs i Putinit n\u00eb Europ\u00eb\u201d, si edhe tenton t\u00eb shp\u00ebrthej\u00eb nj\u00eb luft\u00eb n\u00eb akord me metodat e vet\u00eb Putinit, por ka deklaruar edhe se, n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb pushtimi serb t\u00eb Kosov\u00ebs, Ukraina do t\u00eb duhej t\u00eb mbronte k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit, deri n\u00ebp\u00ebrmjet p\u00ebrdorimit t\u00eb trupave tok\u00ebsore t\u00eb saj. N\u00eb mediat sociale \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur paniku i shp\u00ebrthimit t\u00eb armiq\u00ebsive t\u00eb reja n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb kontinentit, tashm\u00eb i tronditur nga pushtimi rus i Ukrain\u00ebs, dhe n\u00eb Twitter kan\u00eb qarkulluar gjer\u00ebsisht fotografi q\u00eb paraqisnin karabinier\u00ebt italian\u00eb e pranish\u00ebm n\u00eb ur\u00ebn e Mitrovic\u00ebs.<\/p>\n<p>Kthesa ka ardhur n\u00eb nat\u00ebn midis 31 korrikut dhe 1 gushtit, kur Albin Kurti, n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsimi q\u00eb ka p\u00ebrfshir\u00eb vet\u00eb kryeministrin, presidenten Vjosa Osmani, ambasadorin amerikan n\u00eb Prishtin\u00eb Jeffrey Hovenier dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesve europian\u00eb, ka njoftuar nd\u00ebrprerjen e zbatimit t\u00eb normave t\u00eb reja deri m\u00eb 1 shtatori, me kusht q\u00eb bllokimet rrugore n\u00eb Kosov\u00ebn veriore t\u00eb hiqeshin. Kjo ka ndodhur gjat\u00eb dit\u00ebs s\u00eb 1 gushtit, kur situata m\u00eb s\u00eb fundi \u00ebsht\u00eb stabilizuar.<\/p>\n<p>Misioni KFOR i NATO, i pranish\u00ebm n\u00eb terren me rreth 3800 nj\u00ebsi t\u00eb ardhura nga 28 vende, gjat\u00eb nat\u00ebs ka shp\u00ebrndar\u00eb nj\u00eb komunikat\u00eb zyrtare ku ka pohuar se \u00ebsht\u00eb gati t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb n\u00eb rastin ku stabiliteti n\u00eb Kosov\u00eb do t\u00eb vihej n\u00eb rrezik, n\u00eb p\u00ebrputhje me mandatin e dh\u00ebn\u00eb nga Rezoluta Nr. 1244 e K\u00ebshtillit t\u00eb Sigurimit, duke ritheksuar edhe mb\u00ebshtetjen e saj ndaj normalizimit t\u00eb raporteve midis Beogradit dhe Prishtin\u00ebs. P\u00ebrmbajtja e komunikat\u00ebs nuk ka paraqitur elemente surprize apo risi, duke sh\u00ebnuar edhe nj\u00eb her\u00eb akoma rolin e KFOR si forc\u00eb n\u00eb gjendje q\u00eb t\u00eb veproj\u00eb kund\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnimeve eventuale ndaj siguris\u00eb dhe stabilitetit t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Kurse Serbia ka marr\u00eb mb\u00ebshtetjen e Federat\u00ebs Ruse; Maria Zakharova ka shprehur pozicionin e Mosk\u00ebs, duke i p\u00ebrshkruar si \u201ct\u00eb paar\u00ebsyeshme dhe diskriminuese\u201d rregullat q\u00eb Prishtina ka k\u00ebrkuar t\u00eb vendos\u00eb ndaj serb\u00ebve dhe i ka k\u00ebrkuar autoriteteve kosovare, ashtu si Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Bashkimit Europian, t\u00eb \u201crespektoj\u00eb t\u00eb drejtat e serb\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb\u201d. Nj\u00eb pozicion i ngjash\u00ebm \u00ebsht\u00eb shprehur nga Richard Grenell, diplomati amerikan q\u00eb mbajti rolin e t\u00eb d\u00ebrguarit special t\u00eb presidentit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm Trump p\u00ebr negociatat e paqes midis Serbis\u00eb dhe Kosov\u00ebs n\u00eb periudh\u00ebn 2019 \u2013 2021. Grenell e ka quajtur l\u00ebvizjen e Kurtit \u201ct\u00eb \u00e7mendur, t\u00eb rrezikshme dhe t\u00eb kot\u00eb\u201d; fjal\u00ebt e tij jan\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb gjer\u00ebsisht nga mediat serbe. Ambasadori amerikan n\u00eb Kosov\u00eb Hovenier ka pohuar n\u00eb fakt se masa t\u00eb tilla qen\u00eb n\u00eb linj\u00eb me marr\u00ebveshjet e Brukselit t\u00eb 2013, duke i hapur k\u00ebshtu rrug\u00ebn nj\u00eb legjitimimi t\u00eb parimit t\u00eb \u201creciprocitetit\u201d t\u00eb p\u00ebrkrahur nga qeveria Kurti; kjo mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb nj\u00eb ripropozim t\u00eb masave n\u00eb shqyrtim n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb pezullimit t\u00eb tyre, dometh\u00ebn\u00eb m\u00eb 1 shtator.<\/p>\n<p>Pra, diplomacia do t\u00eb duhet t\u00eb punoj\u00eb n\u00eb pritje t\u00eb nj\u00eb date t\u00eb till\u00eb p\u00ebr t\u00eb individualizuar nj\u00eb zgjidhje, ka mund\u00ebsi jet\u00ebgjat\u00eb, ndaj problemit. N\u00eb nj\u00eb kontekst bot\u00ebror dhe europian t\u00eb karakterizuar nga antipati t\u00eb mir\u00ebnjohura, p\u00ebr komunitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u00ebsht\u00eb ende m\u00eb urgjente detyra e p\u00ebrshtatjes me konstanc\u00eb dhe intensitet p\u00ebr stabilitetin e skenarit delikat ballkanik, duke vepruar p\u00ebr t\u00eb favorizuar zgjidhjen e problemeve ende t\u00eb pazgjidhura dhe pajtimin midis aktor\u00ebve n\u00eb rajon. Nj\u00eb aksion efikas n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim kalon p\u00ebr kund\u00ebrshtimin e aksioneve destabilizuese e prirura q\u00eb t\u00eb p\u00ebrplasen jo vet\u00ebm me kontekstin politik lokal, por, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, mbajtjen e rendit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, t\u00eb cilit fuqit\u00eb revizioniste mund ta indvidualizojn\u00eb tek Ballkani kontekstin ku t\u00eb veprojn\u00eb p\u00ebr ta dob\u00ebsuar.<\/p>\n<p>Europ\u00ebs dhe sidomos Italis\u00eb i takon detyra q\u00eb t\u00eb tregohen n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e situat\u00ebs. Kjo kriz\u00eb ka p\u00ebrfaq\u00ebsuar rastin p\u00ebr t\u00eb n\u00ebnvizuar entitetin dhe efikasitetin e p\u00ebrpjekjes s\u00eb kryer n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konstante nga Italia p\u00ebr t\u00eb garantuar stabilitetin n\u00eb Kosov\u00eb dhe favorizuar bashk\u00ebjetes\u00ebn midis popullsive t\u00eb pranishme aty, duke zgjidhur edhe detyra t\u00eb ve\u00e7anta, si p\u00ebr shembull rajtjen e pasuris\u00eb mjaft t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kulturore dhe artistike t\u00eb rajonit.<\/p>\n<p>(nga <em>Geopoliticus<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kriza e fundit midis Beogradit dhe Prishtin\u00ebs, e fundit e nj\u00eb serie t\u00eb gjat\u00eb, paraqet shum\u00eb pika t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta me ato t\u00eb m\u00ebparshmet. Konteksti delikat nd\u00ebrkomb\u00ebtar e ka nxitur publikun, v\u00ebzhguesit dhe mediat t\u2019u rezervojn\u00eb ndodhive n\u00eb Ballkan nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb rinovuar. N\u00eb kuadrin e nj\u00eb situate ballkanike n\u00eb formim, e karakterizuar nga tentativat e &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":20491,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-20490","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-rajoni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20490","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20490"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20490\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20491"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20490"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20490"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}