{"id":36578,"date":"2023-02-08T09:03:47","date_gmt":"2023-02-08T09:03:47","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=36578"},"modified":"2023-02-08T09:03:47","modified_gmt":"2023-02-08T09:03:47","slug":"te-carat-e-berthamores","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/02\/08\/te-carat-e-berthamores\/","title":{"rendered":"T\u00eb \u00e7arat e b\u00ebrthamores"},"content":{"rendered":"<p><strong>Prej dekadash Franca ka synuar mbi centralet atomike p\u00ebr t\u00eb prodhuar energji. Sot shum\u00eb reaktor\u00eb jan\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr e t\u00eb d\u00ebmtuar dhe Parisi \u00ebsht\u00eb i detyruar t\u2019i k\u00ebrkoj\u00eb ndihm\u00eb Gjermanis\u00eb p\u00ebr furnizimin me elektricitet.<\/strong><\/p>\n<p>M\u00eb 10 shkurt 2022 presidenti Emmanuel Macron ka shkuar n\u00eb Belfort, nj\u00eb qytet i vog\u00ebl industrial n\u00eb pjes\u00ebn lindore t\u00eb Franc\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb njoftuar nj\u00eb ngjarje me r\u00ebnd\u00ebsi historike: \u201cRilindjen e b\u00ebrthamores franceze\u201d. Macron ka pranuar se koh\u00ebt e fundit b\u00ebrthamorja ngjallte dyzime, por ka theksuar se tashm\u00eb nevojitej t\u00eb \u201cmerrej n\u00eb dor\u00eb fati jon\u00eb p\u00ebr sa i p\u00ebrket si politik\u00ebs energjitike, ashtu edhe asaj industriale\u201d. Franca, ka th\u00ebn\u00eb ai, duhej t\u00eb nd\u00ebrtonte centrale b\u00ebrthamor\u00eb t\u00eb rinj: t\u00eb pakt\u00ebn 6, ndoshta edhe 14. Teksa fliste, prapa shpatullave t\u00eb tij ndri\u00e7onin disa rotor\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj. N\u00eb radh\u00ebt e para t\u00eb publikut ishte i ulur Jean-Bernard L\u00e9vy: p\u00ebr t\u00eb njoftimi ishte sigurisht nj\u00eb sukses. Prej 8 vitesh L\u00e9vy \u00ebsht\u00eb n\u00eb krye t\u00eb \u00c9lectricit\u00e9 de France (EDF), kompanis\u00eb q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson zemr\u00ebn dhe trurin e industris\u00eb b\u00ebrthamore franceze, por gjat\u00eb mandatit t\u00eb tij L\u00e9vy i \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb nj\u00eb penges\u00eb pas tjetr\u00ebs: mungesa t\u00eb vazhdueshme n\u00eb sigurin\u00eb e reaktor\u00ebve, investime katastrofike t\u00eb huaja dhe kantiere jasht\u00eb kontrollit. M\u00eb s\u00eb fundi n\u00eb Belfort Macron i tregonte nj\u00eb t\u00eb ardhme jo vet\u00ebm vendit, por edhe EDF. Kan\u00eb kaluar 8 muaj dhe k\u00ebto fjal\u00eb kan\u00eb mbetur nj\u00eb let\u00ebr e vdekur. Nj\u00eb Franc\u00eb q\u00eb po dridhet pret dimrin, nd\u00ebrsa EDF regjistron prodhimin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebrave, me shum\u00eb centrale b\u00ebrthamore t\u00eb ndaluara. Nd\u00ebrkoh\u00eb n\u00eb Berlin Robert Habeck, minist\u00ebr i Ekonomis\u00eb i t\u00eb Gjelb\u00ebrve, shpjegon se dy centralet b\u00ebrthamore gjermane duhet t\u00eb mbesin n\u00eb funksionim p\u00ebr t\u00eb shmangur problemet e fqinj\u00ebve. Situata \u00ebsht\u00eb groteske: Franca, vendi b\u00ebrthamor par excellance, \u00ebsht\u00eb mangut n\u00eb elektricitet dhe n\u00eb ndihm\u00eb i vjen Gjermania.<\/p>\n<p><strong>Dimri tek dera<\/strong><\/p>\n<p>Franca dukej e mir\u00ebpajisur p\u00ebr ta p\u00ebrballuar kriz\u00ebn aktuale, duke par\u00eb se vet\u00ebm 15% e energjis\u00eb q\u00eb vendi konsumon prodhohet duke p\u00ebrdorur gazin. Nga ana e tij, gazi vjen vet\u00ebm n\u00eb pjes\u00eb minimale nga Rusia. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb n\u00eb Belfort Macron ishte shprehur besimplot\u00eb p\u00ebr autonomin\u00eb energjitike t\u00eb Franc\u00ebs n\u00eb nj\u00eb moment ku po shfaqeshin dob\u00ebsit\u00eb e sistemeve q\u00eb \u201cvaren nga t\u00eb tret\u00ebt p\u00ebr prodhimin e energjis\u00eb\u201d. Praktikisht Franca prodhon m\u00eb shum\u00eb se gjysm\u00ebn e energjis\u00eb q\u00eb konsumon, sidomos fal\u00eb industris\u00eb b\u00ebrthamore komb\u00ebtare, por pik\u00ebrisht tani, n\u00eb momentin m\u00eb t\u00eb keq t\u00eb mundsh\u00ebm, po shfaqen edhe dob\u00ebsit\u00eb e modelit francez: var\u00ebsia e saj nga Rusia nuk \u00ebsht\u00eb e madhe, por ajo nga energjia b\u00ebrthamore \u00ebsht\u00eb e madhe, sidomos dimrit.<\/p>\n<p>N\u00eb Franc\u00eb rreth 1\/3 e familjeve p\u00ebr t\u2019u ngrohur p\u00ebrdorin energjin\u00eb elektrike. Komplesivisht, 2\/3 e energjis\u00eb elektrike prodhohet nga centralet b\u00ebrthamore. Pasoja \u00ebsht\u00eb \u201cnj\u00eb termondjeshm\u00ebri e theksuar e rrjetit elektrik francez\u201d, shpjegon Mycle Schneider, konsulente e pavarur, njoh\u00ebse e madhe e prodhimit energjitik francez dhe skeptike mbi b\u00ebrthamoren. Sistemi \u00ebsht\u00eb termo i ndjesh\u00ebm n\u00eb kuptimin q\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb b\u00ebn ftoht\u00eb, aq m\u00eb shum\u00eb rritet nevoja p\u00ebr elektricitet. N\u00ebse temperaturat ulen me 1 grad\u00eb, vazhdon Schneider, nevojiten 2.4 gigavat m\u00eb shum\u00eb, prodhimi i dy reaktor\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj. Impiantet ngroh\u00ebse t\u00eb francez\u00ebve kan\u00eb shum\u00eb pak aft\u00ebsi magazinimi: p\u00ebr k\u00ebt\u00eb sistemi \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht i preksh\u00ebm nga i ftohti. Franca nuk \u00ebsht\u00eb kurr\u00eb autonome si Macron dhe t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebrpara tij do t\u00eb donin t\u00eb besohej. Kapaciteti i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i 56 reaktor\u00ebve (t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb 18 centrale) q\u00eb teorikisht mund t\u00eb ishin n\u00eb funksionim n\u00eb vend \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb me 61.4 gigavat, n\u00ebse punojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht dhe me maksimumin e kapacitetit t\u00eb tyre, por n\u00eb dit\u00ebt m\u00eb t\u00eb ftohta mund t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 100 gigavat.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu q\u00eb n\u00eb dim\u00ebr Franca ka importuar gjithmon\u00eb elektricitet, sidomos nga Gjermania. Sot situata \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar. 28 nga 56 reaktor\u00ebt francez\u00eb jan\u00eb ndaluar. Disa p\u00ebr shkak t\u00eb mir\u00ebmbajtjeve periodike: parku b\u00ebrthamor \u00ebsht mjaft i vjet\u00ebr, 1\/3 e reaktor\u00ebve \u00ebsht\u00eb e lidhur me nj\u00eb rrjet prej 40 vjet\u00ebve i parashikuar n\u00eb origjin\u00eb dhe sa m\u00eb shum\u00eb impiantet plaken, aq m\u00eb shum\u00eb komplikohen pun\u00ebt e mir\u00ebmbajtjes. Pastaj jan\u00eb problemet e siguris\u00eb, mjaft t\u00eb r\u00ebnda. N\u00eb dhjetorin e 2021 \u00ebsht\u00eb zbuluar se disa tuba t\u00eb sistemit t\u00eb emergjenc\u00ebs t\u00eb reaktorit n\u00eb Civaux, n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb vendit, qen\u00eb korroduar. Qysh at\u00ebhere p\u00ebr mir\u00ebmbajtje, jan\u00eb shuar nja 10 reaktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb mund t\u00eb kryheshin kontrolle dhe m\u00eb pas t\u00eb procedohej n\u00eb riparime eventuale. Fatkeq\u00ebsisht, problemet kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb pik\u00ebrisht me reaktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb rinj\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm. Qasja e Franc\u00ebs k\u00ebt\u00eb dim\u00ebr do t\u00eb varet kryesisht nga dy t\u00eb panjohura: sa ftoht\u00eb do t\u00eb b\u00ebj\u00eb dhe sa koh\u00eb do t\u2019i duhet EDF t\u00eb riv\u00ebr\u00eb n\u00eb funksionim numrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb mundur t\u00eb reaktor\u00ebve.<\/p>\n<p><strong>Sulm i pad\u00ebgjuar<\/strong><\/p>\n<p>Hipodromi i Longchamp \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr vendet m\u00eb ekskluzive t\u00eb Parisit. N\u00eb nj\u00eb dit\u00eb fund gushti n\u00eb tribunat e tij jan\u00eb gjendur t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb peshojn\u00eb n\u00eb politik\u00ebn dhe n\u00eb ekonomin\u00eb franceze. Qen\u00eb ftuar pik\u00ebrisht nga MEDEF, shoqata q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson biznesmen\u00ebt e vendit. Pavar\u00ebsisht that\u00ebsir\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij viti, hipodromi ishte \u00e7udit\u00ebrisht i gjelb\u00ebr. Kryeministrja \u00c9lisabeth Borne u ka th\u00ebn\u00eb industrialist\u00ebve se duhej t\u00eb p\u00ebrgatiteshin p\u00ebr koh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira: \u00e7do shp\u00ebrdorim i energjis\u00eb duhej shmangur dhe ishte themelore t\u00eb riaktivizohej sa m\u00eb par\u00eb t\u00eb ishte e mundur reaktor\u00ebt b\u00ebrthamor\u00eb e shuar. Pastaj \u00ebsht\u00eb mbajtur debati i titulluar \u201cT\u00eb shmangen mbylljet. Energji me \u00e7do kusht?\u201d. N\u00eb tribun\u00ebn kryesore ishte Jean-Bernard L\u00e9vy i EDF. Moderuesja e takimit e ka pyetur se pse nd\u00ebrhyrjet e riparimit t\u00eb reaktor\u00ebve zgjasnin kaq shum\u00eb. 67 vje\u00e7ari L\u00e9vy, fillimisht ka marr\u00eb frym\u00eb thell\u00eb, m\u00eb pas ka dh\u00ebn\u00eb goditjen. Kompania elektrike ka mbajtur n\u00eb Paris 4 dit\u00eb konsultime me t\u00eb gjitha ekspert\u00ebt e vendit p\u00ebr t\u00eb kuptuar sesi t\u00eb riparoheshin d\u00ebmet ndaj reaktor\u00ebve t\u00eb shkaktuara nga korrodimi. \u201cNuk na mungojn\u00eb kompetencat\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai, \u201cpor pun\u00ebtor\u00ebt e specializuar. Jan\u00eb shum\u00eb pak\u201d. \u201cE pse mungojn\u00eb? Sepse na \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb se do t\u00eb duhej ta reduktonim parkun b\u00ebrthamor. \u201cP\u00ebrgatituni t\u2019i mbyllni reaktor\u00ebt\u201d, na p\u00ebrs\u00ebrisnin deri pak koh\u00eb m\u00eb par\u00eb. Askush nuk na ka th\u00ebn\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb se duhet t\u00eb p\u00ebrgatitemi t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb t\u00eb rinj\u201d.<\/p>\n<p>Praktikisht, mbi t\u00eb ardhmen e b\u00ebrthamores, politika parisiane ka d\u00ebrguar sinjale kund\u00ebrshtuese: n\u00eb 2015, 4 vjet pas incidentit t\u00eb Fukushim\u00ebs n\u00eb Japoni, presidenti Fran\u00e7ois Hollande vendosi ta reduktoj\u00eb kuot\u00ebn e b\u00ebrthamores n\u00eb mikstur\u00ebn energjitike komb\u00ebtare. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb minist\u00ebr Ekonomie ishte Macron, q\u00eb m\u00eb pas si president ka pasur q\u00ebndrime kontradiktore. Nd\u00ebrsa mbyllte dy reaktor\u00eb b\u00ebrtham\u00ebor\u00eb n\u00eb Fessenheim t\u00eb Alzac\u00ebs, zgjaste ciklin jet\u00ebsor e impianteve t\u00eb tjera dhe n\u00eb Belfort t\u00eb k\u00ebtij viti ka pohuar se mbyllja e centraleve b\u00ebrthamore mund t\u00eb jet\u00eb e justifikuar vet\u00ebm nga motive sigurie. Fakti q\u00eb L\u00e9vy indirekt ja ka ngjitur fajin e problemeve aktuale Macron \u00ebsht\u00eb gjith\u00ebsesi i pad\u00ebgjuar. Edhe pse nga 2005 \u00ebsht\u00eb e kuotuar n\u00eb burs\u00eb, EDF faktikisht \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kompani publike. Shteti posedon 84% t\u00eb kuotave t\u00eb saj dhe n\u00eb qershor qeveria ka deklaruar se shpejt do ta kontrolloj\u00eb at\u00eb n\u00eb 100%. 8 vite m\u00eb par\u00eb Macron ka qen\u00eb vendimtar p\u00ebr em\u00ebrimin e L\u00e9vy n\u00eb krye to kompanis\u00eb dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur sulmit t\u00eb tij, duke th\u00ebn\u00eb se \u201cduke na akuzuar se nuk kemi marr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb tona, p\u00ebrgjegj\u00ebsit e reaktor\u00ebve b\u00ebjn\u00eb deklarime false dhe shpifje\u201d.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb vones\u00eb mbi t\u00eb rinovueshmet<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr Franc\u00ebn, b\u00ebrthamorja ka qen\u00eb gjithmon\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb burim energjitik dhe EDF m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb kompani. E krijuar pak pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, EDF duhej t\u00eb forconte antuonomin\u00eb e vendit t\u00eb sapo \u00e7liruar. M\u00eb pas u b\u00eb selia qendr\u00ebre e programit b\u00ebrthamor civil dhe, n\u00eb vitet \u201970, n\u00eb mit n\u00eb kuptimin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs. N\u00eb pak vite kompania publike nd\u00ebrtoi dhjet\u00ebra raktor\u00eb b\u00ebrthamor\u00eb dhe inxhinier\u00ebt e saj u b\u00ebn\u00eb simboli i guximit t\u00eb kombit. Qysh at\u00ebhere EDF \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element kryesor i identitetit francez. Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gabimet e kryera n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn shkaktojn\u00eb kaq dhimbje. Centrali i fundit b\u00ebrthamor u lidh me rrjetin n\u00eb 1999 dhe sot paraqet d\u00ebmet e shkaktuara nga korrodimi. N\u00eb Flamanville t\u00eb Normandis\u00eb EDF d\u00ebshiron t\u00eb testoj\u00eb nj\u00eb reaktor t\u00eb ri b\u00ebrthamor me uj\u00eb me presion (EPR): punimet kan\u00eb filluar 15 vite m\u00eb par\u00eb, por impianti nuk \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb funksionim.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar dhe n\u00eb Finland\u00eb, ku jan\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtim disa EPR franceze, kantieret kan\u00eb p\u00ebsuar vonesa t\u00eb vazhdueshme duke i ngritur n\u00eb qiell kostot. Nga pik\u00eb diamanti i industris\u00eb komb\u00ebtare, EDF \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb problem p\u00ebr Franc\u00ebn. Vet\u00eb kompania ka deklaruar se borxhi i saj shkon n\u00eb 43 miliard euro. Shtet\u00ebzimi do t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb edhe p\u00ebr ta shp\u00ebtuar nga falimentimi. Sulmi i L\u00e9vy ka rindezur polemik\u00ebn mbi politik\u00ebn energjitike franceze, q\u00eb prej koh\u00ebsh g\u00eblon n\u00ebn g\u00ebrmadha. Mb\u00ebshtet\u00ebsit e b\u00ebrthamores do ta akuzojn\u00eb Macron se ka munguar shum\u00eb gjat\u00eb mb\u00ebshtetjen e tij ndaj sektorit. Si partia konservatore e R\u00e9publicains, ashtu edhe komunist\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb ngritjen e nj\u00eb komisioni hetimor parlamentar q\u00eb t\u00eb sqaroj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e presidentit n\u00eb katastrof\u00ebn aktuale. Sipas kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb energjis\u00eb b\u00ebrthamore n\u00eb fakt Macron dhe EDF kan\u00eb synuar shum\u00eb koh\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n<p>G\u00e9rard Magnin, i em\u00ebruar n\u00eb 2014 nga qeveria, ka qen\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebshillit mbik\u00ebqyr\u00ebs t\u00eb EDF p\u00ebr 2 vite. Em\u00ebrimi i tij ka qen\u00eb mjafti i pazakont\u00eb, tregon n\u00eb telefon, aq sa ka habitur edhe at\u00eb. Vite m\u00eb par\u00eb 71 vje\u00e7ari Magnin kishte themeluar Energy Cities, nj\u00eb rrjet komunash europiane t\u00eb impenjuara n\u00eb ndjekjen e tranzicionit energjitik dhe qeveria ngarkonte pik\u00ebrisht at\u00eb, t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb iniciativa lokale n\u00eb favor t\u00eb energjive t\u00eb rinovueshme, t\u00eb mbik\u00ebqyrte EDF. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb i ishte dukur nj\u00eb rast i shk\u00eblqyer p\u00ebr t\u00eb korrigjuar nj\u00eb orientim tejet t\u00eb nj\u00ebansh\u00ebm t\u00eb kompanis\u00eb drejt b\u00ebrthamores. EDF kishte filluar t\u00eb investonte edhe n\u00eb energjin\u00eb diellore, eolike dhe sidomos hidroelektrike, por Magnin ka dal\u00eb i zhg\u00ebnjyer nga p\u00ebrvoja n\u00eb kompani: shum\u00eb k\u00ebshilltar\u00eb flisnin p\u00ebr energjin\u00eb e rinovueshme \u201cme nj\u00eb p\u00ebrzierje urrejtjeje dhe frike\u201d; disa shmanginin deri ta shqiptonin fjal\u00ebn t\u00eb\u00a0<em>rinovueshme<\/em>. N\u00eb syt\u00eb e tyre eolikja dhe fitovoltaikja nuk qen\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi, por nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr biznesin e b\u00ebrthamores. Mbi zhvillimin e t\u00eb rinovueshmeve Franca \u00ebsht\u00eb n\u00eb vones\u00eb: \u00ebsht\u00eb vendi i vet\u00ebm i Bashkimit Europian q\u00eb nuk ka arritur objektivat e caktuara. \u201cKultura, atmosfera, mentaliteti\u201d i EDF dhe i pjes\u00ebve t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb elitave franceze nuk l\u00ebn\u00eb as dyshime, as alternativa ndaj b\u00ebrthamore, thot\u00eb Magnin, q\u00eb \u00ebsht\u00eb dor\u00ebhequr nga k\u00ebshilli mbik\u00ebqyr\u00ebs i kompanis\u00eb n\u00eb korrikun e 2016, m\u00eb pak se 2 vjet nga em\u00ebrimi i tij.<\/p>\n<p><strong>T\u00eb mbivler\u00ebsohesh<\/strong><\/p>\n<p>2 vite m\u00eb par\u00eb mbi \u00e7\u00ebshtjen e falimentimit t\u00eb EPR, Gjykata e Llogarive franceze ka botuar nj\u00eb studim me rezultate shkat\u00ebrrimtare: vendimi p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar reaktorin e Flamanville ka qen\u00eb i \u201cngutur dhe i gabuar\u201d. Kompanit\u00eb e p\u00ebrfshira, EDF n\u00eb krye, kan\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsuar pengesat teknike, ekonomike dhe logjistike, nd\u00ebrsa institucionet nuk kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e detyrave t\u00eb tyre mbik\u00ebqyr\u00ebse. \u201cSektori i b\u00ebrthamores ka pasur shum\u00eb besim tek vet\u00ebvetja\u201d. Po \u00ebsht\u00eb mbivler\u00ebsuar. Duke pasur parasysh premisat, sa realiste ka qen\u00eb nd\u00ebrtimi i centraleve t\u00eb reja? Edhe sikur kjo t\u00eb ecte si n\u00eb vaj, p\u00ebr t\u00eb lidhur reaktorin e par\u00eb me rrjetin do t\u00eb duhej t\u00eb pritur t\u00eb pakt\u00ebn viti 2035, si\u00e7 ka th\u00ebn\u00eb vet\u00eb Macron. Qeveria e tij para pak koh\u00ebsh ka paraqitur dy projektligje: nj\u00ebri p\u00ebr t\u00eb shkurtuar procedur\u00ebn e autorizimit t\u00eb centraleve b\u00ebrthamore dhe tjetri p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshpejtuar zhvillimin e energjive t\u00eb rinovueshme. Nd\u00ebrkoh\u00eb dimri \u00ebsht\u00eb tek dera. EDF ka nj\u00eb plan ambicioz: t\u00eb riaktivizoj t\u00eb gjith\u00eb reaktor\u00ebt e ndalur brenda fundit t\u00eb shkurtit t\u00eb 2023. Do t\u00eb arrij\u00eb ta v\u00ebr\u00eb n\u00eb zbatim? N\u00eb \u00e7do rast, p\u00ebrgjegj\u00ebsia nuk do t\u00eb bjer\u00eb mbi Jean-Bernard L\u00e9vy: mandati i tij do t\u00eb mbaroj\u00eb n\u00eb 2023, por ai ka njoftuar se do ta l\u00ebr\u00eb detyr\u00ebn p\u00ebrpara kohe. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konsensuale, thuhet.<\/p>\n<p>(nga\u00a0<em>Die Zeit<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prej dekadash Franca ka synuar mbi centralet atomike p\u00ebr t\u00eb prodhuar energji. Sot shum\u00eb reaktor\u00eb jan\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr e t\u00eb d\u00ebmtuar dhe Parisi \u00ebsht\u00eb i detyruar t\u2019i k\u00ebrkoj\u00eb ndihm\u00eb Gjermanis\u00eb p\u00ebr furnizimin me elektricitet. M\u00eb 10 shkurt 2022 presidenti Emmanuel Macron ka shkuar n\u00eb Belfort, nj\u00eb qytet i vog\u00ebl industrial n\u00eb pjes\u00ebn lindore t\u00eb Franc\u00ebs, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":36579,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-36578","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36578"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36578\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}