{"id":3862,"date":"2022-02-04T11:29:39","date_gmt":"2022-02-04T11:29:39","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=3862"},"modified":"2022-02-04T11:29:39","modified_gmt":"2022-02-04T11:29:39","slug":"presidenca-biden-nuk-ecen-sipas-parashikimit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/02\/04\/presidenca-biden-nuk-ecen-sipas-parashikimit\/","title":{"rendered":"Presidenca Biden nuk ec\u00ebn sipas parashikimit"},"content":{"rendered":"<p>Joe Biden ka qen\u00eb z\u00ebvend\u00ebspresident i Barack Obama. Sekretarja e Thesarit t\u00eb Biden, Janet Yellen, kishte qen\u00eb zgjedhja e Obama p\u00ebr t\u00eb drejtuar Federal Reserve, bank\u00ebn qendrore amerikane. Drejtori i K\u00ebshillit Ekonomik Komb\u00ebtar t\u00eb Biden, Brian Deese, ka qen\u00eb z\u00ebvend\u00ebsdrejtor i Obama. Shefi i kabinetit t\u00eb Biden, Ron Klain, ka qen\u00eb edhe shef kabineti p\u00ebr dy vitet e para t\u00eb administrat\u00ebs \u00a0Obama dhe m\u00eb pas k\u00ebshilltari i tij kryesor p\u00ebr luft\u00ebn kund\u00ebr virusit Ebola. E k\u00ebshtu me radh\u00eb. Fytyra dhe emra familjar\u00eb mund t\u00eb harrohen kur administratat demokratike jan\u00eb t\u00eb ndryshme midis tyre. Problemet me t\u00eb cilat ndeshet Biden jan\u00eb t\u00eb kund\u00ebrta me ato t\u00eb Obama: i pari u desh t\u00eb p\u00ebrba\u00eb\u00ebej me nj\u00eb kriz\u00eb oferte, i dyti \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb kriz\u00eb k\u00ebrkese.<\/p>\n<p>P\u00ebr vite \u00e7do bised\u00eb e imja me ekonomist\u00ebt e presidenc\u00ebs Obama ka pasur n\u00eb qend\u00ebr nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb bindur pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit q\u00eb t\u00eb pun\u00ebsonin dhe konsumator\u00ebt q\u00eb t\u00eb shpenzojn\u00eb. Stimuli ekonomik i 2009 qe tejet i dob\u00ebt dhe, anipse \u00ebsht\u00eb shmangur nj\u00eb depresion i dyt\u00eb i madh, Shtetet e Bashkuara jan\u00eb zhytur n\u00eb nj\u00eb rigjall\u00ebrim dhimbshm\u00ebrisht t\u00eb ngadalt\u00eb. Demokrat\u00ebt e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb dhurat\u00eb k\u00ebt\u00eb leksion gjat\u00eb pandemis\u00eb. I jan\u00eb p\u00ebrgjigjur kriz\u00ebs me nj\u00eb impakt fiskal t\u00eb fort\u00eb, duke bashk\u00ebpunuar me administrat\u00ebn Trump n\u00eb miratimin e Cares Act prej 2200 miliard dollar\u00ebsh p\u00ebr subvencionet e papun\u00ebsis\u00eb, duke i shtuar American Rescue Plan prej 1900 miliard dollar\u00ebsh, nj\u00eb ligj mbi infrastrukturat prej 1000 miliard\u00ebsh dhe, s\u00eb fundi, propozimet e ndryshme t\u00eb ndodhura n\u00eb planin Build Back Better mbi prioritetet sociale dhe mjedisore. Demokrat\u00ebt kan\u00eb preferuar rreziqet e nj\u00eb ngrohjeje ekonomike \u2013 p\u00ebr shembull, inflacionin \u2013 ndaj k\u00ebrc\u00ebnimit t\u00eb nj\u00eb papun\u00ebsie masive.<\/p>\n<p>\u201cDuam t\u00eb arrijm\u00eb at\u00eb q\u00eb ekonomist\u00ebt e quajn\u00eb pun\u00ebsim t\u00eb plot\u00eb\u201d, ka deklaruar Biden n\u00eb muajin maj. \u201cNuk duam q\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt t\u00eb konkurrojn\u00eb nj\u00ebri me tjetrin p\u00ebr pak pun\u00ebsime t\u00eb disponueshme, por pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit q\u00eb konkurrojn\u00eb midis tyre p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr krahun e pun\u00ebs\u201d. Fakti q\u00eb ia kan\u00eb arritur \u00ebsht\u00eb sekreti m\u00eb i mir\u00ebruajtur i Uashingtonit. Nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb analist\u00ebt parashikonin nj\u00eb papun\u00ebsi t\u00eb af\u00ebrt me 6% n\u00eb semestrin e fundit t\u00eb 2021. Kurse ka zbritur n\u00eb 3.9% n\u00eb dhjetor, shtyr\u00eb nga r\u00ebnia e madhe vjetore e papun\u00ebsis\u00eb n\u00eb historin\u00eb e Shteteve t\u00eb Bashkuara. Rrogat jan\u00eb t\u00eb larta, kompanit\u00eb lindin nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs dhe varf\u00ebria ka zbritur n\u00eb nivelet e p\u00ebrpara pandemis\u00eb. Nga marsi 2020 amerikan\u00ebt kan\u00eb kursyer t\u00eb pakt\u00ebn 2000 miliard dollar\u00eb m\u00eb shum\u00eb se parashikimi dhe kjo nuk n\u00ebnkupton vet\u00ebm q\u00eb t\u00eb pasurit jan\u00eb pasuruar m\u00eb shum\u00eb se parashikimi: nj\u00eb studim i JPMorgan Chase ka zbuluar se n\u00eb korrikun e 2021 saldoja mestare e kontove korrente t\u00eb familjeve ka qen\u00eb m\u00eb 50% m\u00eb e lart\u00eb respektivisht viteve p\u00ebrpara pandemis\u00eb.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e leht\u00eb t\u00eb imagjinohet rigjall\u00ebrimi i zbeht\u00eb q\u00eb ne amerikan\u00ebt do t\u00eb kishim pasur sikur t\u00eb qen\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur gabimet e 2009 dhe t\u00eb 2010. N\u00eb vend i jemi p\u00ebrgjigjur pandemis\u00eb me nj\u00eb energji fiskale t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, ndoshta t\u00eb tepruar. Kemi luftuar kund\u00ebr re\u00e7isionit dhe kemi fituar. Problemet q\u00eb kemi nuk duhet t\u00eb fshehin rezultatet pozitive dhe ndonj\u00eb problem, efektivisht, e kemi. Inflacioni mbi baz\u00eb vjetore \u00ebsht\u00eb ngritur n\u00eb 7%, maksimumi prej dekadash, dhe varianti omicron i virusit t\u00eb shkakton Covid-19 ka treguar se administrata Biden nuk ishte e p\u00ebrgatitur, nuk ka faj p\u00ebr variantin e rij, por p\u00ebr pak\u00ebsin\u00eb e testimeve dhe p\u00ebrmir\u00ebsimet n\u00eb fush\u00ebn e maskave dhe t\u00eb ventilimit.<\/p>\n<p>Bisedat e mia me ekonomist\u00ebt e administrat\u00ebs Biden jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb ndryshme nga ato t\u00eb pasura me ato gjat\u00eb administrat\u00ebs Obama, edhe kur personat jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit. Sot biseda p\u00ebrq\u00ebndrohet mbi at\u00eb q\u00eb ekonomia mund t\u00eb prodhoj\u00eb dhe sa shpejt mund t\u00eb dor\u00ebzohet. Ka nevoj\u00eb q\u00eb kompanit\u00eb q\u00eb prodhojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb, ta b\u00ebjn\u00eb me m\u00eb shum\u00eb shpejt\u00ebsi. Ka nevoj\u00eb p\u00ebr shum\u00eb chipa p\u00ebr t\u00eb prodhuar automobila dhe kompjuter\u00eb. Duhen porte p\u00ebr t\u00eb pritur m\u00eb shum\u00eb mallra; duhet q\u00eb Pfizer t\u00eb prodhoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb pilula antivirale; q\u00eb ekspedicioner\u00ebt t\u00eb pun\u00ebsojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb kamionist\u00eb dhe shkollat t\u00eb azhurnojn\u00eb sistemet e tyre t\u00eb ventilimit. Disa prej k\u00ebtyre problemeve jan\u00eb pasqyra e sukseseve t\u00eb administrat\u00ebs Biden. Pavar\u00ebsisht t\u00eb gjitha diskutimeve mbi krizat e furnizimeve dhe t\u00eb shp\u00ebrndarjes, nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e vonesave dhe e mang\u00ebsive \u00ebsht\u00eb rezultat i nj\u00eb k\u00ebrkese papritmas t\u00eb lart\u00eb, jo e difekteve t\u00eb imponuara prodhimit nga pandemia. Zinxhirat prodhues jan\u00eb nd\u00ebrtuar p\u00ebr t\u00eb garantuar q\u00eb mallrat q\u00eb sipas kompanive do t\u00eb konsumohen n\u00eb t\u00eb ardhmen dhe pritjet qen\u00eb t\u00eb ulta p\u00ebr 2021: pjes\u00ebrisht pse analist\u00ebt mendoninin se k\u00ebrkesa do t\u00eb zbriste n\u00eb virtyt t\u00eb r\u00ebnies s\u00eb pun\u00ebsimit dhe t\u00eb rrogave; pjes\u00ebrisht sepse askush nuk priste nj\u00eb p\u00ebrgjigje fiskale kaq t\u00eb fort\u00eb dhe pjes\u00ebrisht pse nuk konsiderohet q\u00eb njer\u00ebzit, duke mos mundur t\u00eb dilnin p\u00ebr darka jasht\u00eb apo t\u00eb shkonin n\u00eb kinema, do t\u00eb blenin m\u00eb shum\u00eb gj\u00ebra. Shpenzimi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm ka vazhduar tendencat p\u00ebrpara pandemis\u00eb, por tipi i blerjeve ka ndryshuar: n\u00eb shtatorin e 2021, amerikan\u00ebt kan\u00eb bler\u00eb 18% m\u00eb shum\u00eb t\u00eb mira materiale respektivisht shkurtit t\u00eb 2020.<\/p>\n<p>Tani administrata Biden frik\u00ebsohet se mos problemet e saj t\u00eb ofert\u00ebs kot\u00ebsohen nga sukseset e k\u00ebrkes\u00ebs. Koh\u00ebt e fundit Biden ka ngritur gishtin kund\u00ebr kujt d\u00ebshiron uljen e \u00e7mimeve dhe, nj\u00ebherazi, t\u00eb mos rris\u00eb rrogat. \u201cN\u00ebse sot \u00e7mimet e automobilave jan\u00eb tep\u00ebr t\u00eb lart\u00eb, ekzistojn\u00eb dy zgjidhje\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Biden. \u201cO t\u00eb rritet oferta e automobilave duke prodhuar m\u00eb shum\u00eb, ose t\u00eb reduktohet k\u00ebrkesa p\u00ebr to, duke i b\u00ebr\u00eb amerikan\u00ebt m\u00eb t\u00eb varf\u00ebr. \u00cbsht\u00eb kjo zgjedhja. T\u00eb besosh ose jo, ka shum\u00eb persona q\u00eb preferojn\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn e dyt\u00eb\u201d. Ka t\u00eb drejt\u00eb, por b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb betej\u00eb konkrete, jo vet\u00ebm ideologjike dhe Sht\u00ebpia e Bardh\u00eb po b\u00ebn gabime. Administrata vuan nga menaxhimi i keq i furnizimeve t\u00eb lidhura me Covid-19. Ka punuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb muajt e par\u00eb, duke p\u00ebrmbytur vendin me vaksina, por q\u00eb nuk jan\u00eb instrumenti i vet\u00ebm p\u00ebr ruajtjen e sh\u00ebndetit publik. American Rescue Plan parashikonte rreth 20 miliard dollar\u00eb p\u00ebr shp\u00ebrndarjen e vaksinave, rreth 5 miliard p\u00ebr rritjen e testeve dhe akoma m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshtatur klasat n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb m\u00ebsuesit dhe nx\u00ebn\u00ebsit t\u00eb ndjeheshin t\u00eb sigurt\u00eb. Ku kan\u00eb p\u00ebrfunduar k\u00ebto para? N\u00ebse amerikan\u00ebt do t\u00eb ndjeheshin m\u00eb t\u00eb mbrojtur, mund edhe t\u00eb blinin sh\u00ebrbimet n\u00eb vend t\u00eb objekteve. Dhe n\u00ebse kompanit\u00eb mund t\u00eb testonin dhe t\u00eb mbronin krahun e tyre t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb efikase, mund t\u00eb prodhonin m\u00eb shum\u00eb dhe t\u00eb dor\u00ebzonin m\u00eb shpejt. Por administrata Biden nuk \u00ebsht\u00eb futur p\u00ebrfundimisht n\u00eb rolin e saj t\u00eb planifikuesit ekonomik. Kur n\u00eb dhjetor z\u00ebdh\u00ebn\u00ebses s\u00eb Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb, Jen Psaki, \u00ebsht\u00eb pyetur p\u00ebr mungesat e testimeve, ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur: \u201c\u00c7far\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb, t\u00eb d\u00ebrgojm\u00eb nga nj\u00eb p\u00ebr sht\u00ebpi?\u201d. Replika malinje e Psaki shpejt \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb politika e Biden. Administrata ka lan\u00e7uar nj\u00eb uebsajt ku \u00e7do familje mund t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb 4 testime falas. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb fillim i mir\u00eb, por asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb. Sepse q\u00eb testet e shpejta t\u00eb funksionojn\u00eb, njer\u00ebzit duhet t\u2019i b\u00ebjn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konstante, por duke par\u00eb se administrata nuk e ka krijuar furnizimin me testime p\u00ebr t\u00eb cilat kishte nevoj\u00eb muaj m\u00eb par\u00eb, nuk ka mjaftuesh\u00ebm sa p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb. Nj\u00eb prej motiveve t\u00eb k\u00ebtij mossuksesi \u00ebsht\u00eb paaft\u00ebsia e Agjencis\u00eb p\u00ebr Ushqimet dhe Barnat (FDA) p\u00ebr t\u00eb miratuar shum\u00eb prej testimeve tashm\u00eb t\u00eb shitura n\u00eb Europ\u00eb.<\/p>\n<p>E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe p\u00ebr maskat. \u00c7do amerikan do t\u2019i duhet t\u00eb mund t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb nj\u00eb sasi t\u00eb pakufzuar maskash N95 (t\u00eb ngjashme me FFP2 europiane) n\u00eb pdo zyr\u00eb postare, bibliotek\u00eb apo sportel motorizimi civil. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj njer\u00ebzit blejn\u00eb fallso n\u00eb Amazon apo veshin ato prej materiali q\u00eb jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb pak efikase. Administrata Biden po bind q\u00eb t\u00eb furnizohen maskat, por duhet b\u00ebr\u00eb m\u00eb shum\u00eb. \u00c7far\u00eb mund t\u00eb thoni p\u00ebr ventilimin? Por \u00e7far\u00eb ka p\u00ebr rritjen dhe p\u00ebrshpejtimin n\u00eb prodhimin e vaksinave t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb mbuluar t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe shmangur variantet e reja? \u00c7far\u00eb mund t\u00eb thuhet p\u00ebr impenjimin e prodhimit t\u00eb m\u00eb shum\u00eb pilulave antivirale? P\u00ebr dekada me radhe administratat, si demokratike, ashtu edhe republikane, kan\u00eb besuar se tregu mund t\u00eb menaxhoj\u00eb ofert\u00ebn. Ky vizion i bot\u00ebs tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb tejkaluar, por ka mbiejtuar aq gjat\u00eb sa q\u00eb Uashingtoni ka humbur energjin\u00eb dhe besimin e nevojsh\u00ebm n\u00eb menaxhimin e ofert\u00ebs, t\u00eb pakt\u00ebn kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr gj\u00ebra q\u00eb nuk jan\u00eb shpenzimet ushtarake. Mund t\u00eb jet\u00eb q\u00eb nuk duhet p\u00ebrgatitur p\u00ebr nj\u00eb skenar t\u00eb ngjash\u00ebm, por \u00ebsht\u00eb me k\u00ebt\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrballemi.<\/p>\n<p>(Ezra Klein \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gazetar amerikan. \u00cbsht\u00eb editorialist i New York Times, ku edhe ka dal\u00eb ky artikull, dhe menaxhues i podkastit <em>The Ezra<\/em> <em>Klein Show<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Joe Biden ka qen\u00eb z\u00ebvend\u00ebspresident i Barack Obama. Sekretarja e Thesarit t\u00eb Biden, Janet Yellen, kishte qen\u00eb zgjedhja e Obama p\u00ebr t\u00eb drejtuar Federal Reserve, bank\u00ebn qendrore amerikane. Drejtori i K\u00ebshillit Ekonomik Komb\u00ebtar t\u00eb Biden, Brian Deese, ka qen\u00eb z\u00ebvend\u00ebsdrejtor i Obama. Shefi i kabinetit t\u00eb Biden, Ron Klain, ka qen\u00eb edhe shef kabineti p\u00ebr &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3863,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-3862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3862"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3862\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3863"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}