{"id":39639,"date":"2023-03-09T09:48:07","date_gmt":"2023-03-09T09:48:07","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=39639"},"modified":"2023-03-09T10:47:59","modified_gmt":"2023-03-09T10:47:59","slug":"rritje-e-larte-e-cmimeve-te-ushqimeve-fmn-pasojat-e-inflacionit-ne-shqiperi-me-te-ashpra-se-ne-be","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/03\/09\/rritje-e-larte-e-cmimeve-te-ushqimeve-fmn-pasojat-e-inflacionit-ne-shqiperi-me-te-ashpra-se-ne-be\/","title":{"rendered":"Rritje e lart\u00eb e \u00e7mimeve t\u00eb ushqimeve, FMN: Pasojat e inflacionit n\u00eb Shqip\u00ebri m\u00eb t\u00eb ashpra se n\u00eb BE"},"content":{"rendered":"<p>Efektet e inflacionit n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb Ballkan jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ashpra se n\u00eb Bashkimin Europian, pasi rritja po udh\u00ebhiqet nga \u00e7mimet e ushqimeve, ndryshe nga Europa q\u00eb po ndikohet nga energjia.<\/p>\n<p>Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (FMN) n\u00eb nj\u00eb studim p\u00ebr efektet e inflacionit n\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor tregon se rajoni po p\u00ebrballet me nivelet m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb rritjes s\u00eb \u00e7mimeve q\u00eb nga r\u00ebnia e regjimeve moniste n\u00eb vitin 1990.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjith\u00ebsisht pesha e ushqimeve n\u00eb shpenzimet mujore n\u00eb Ballkan \u00ebsht\u00eb 42% e shpenzimeve mujore v\u00eb n\u00eb dukje studimi i FMN-s\u00eb. T\u00eb dh\u00ebnat nga 6 vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor (Serbia, Shqip\u00ebria, Bosnja, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Kosova) tregojn\u00eb se rritja e \u00e7mimeve ka qen\u00eb m\u00eb e fort\u00eb p\u00ebr grupin e produkteve ushqimore duke e b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr rritjen e \u00e7mimeve n\u00eb nj\u00eb Rajon ku varf\u00ebria \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb nivele t\u00eb larta.<\/p>\n<p>Fondi rekomandon se me karakteristikat specifike t\u00eb inflacionit n\u00eb ekonomit\u00eb e Rajonit meritojn\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb m\u00ebtejshme. Ndryshe nga BE, \u00e7mimet e ushqimeve kan\u00eb pasur nj\u00eb rol relativisht m\u00eb t\u00eb madh, nd\u00ebrsa inflacioni i energjis\u00eb nj\u00eb rol m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Sakaq pesh\u00ebs s\u00eb lart\u00eb t\u00eb ushqimeve n\u00eb shpenzimet konsumatore i korrespondon nj\u00eb nivel m\u00eb i ul\u00ebt t\u00eb ardhurash. \u00c7mimet e ushqimeve n\u00eb Ballkan jan\u00eb rritur me ritme m\u00eb t\u00eb larta se n\u00eb BE p\u00ebr tre arsye kryesore sipas FMN:<\/p>\n<p>-Se pari nj\u00eb p\u00ebr\u00e7im m\u00eb i lart\u00eb i \u00e7mimeve t\u00eb ushqimeve nga tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb tregjet e brendshme p\u00ebr shkak t\u00eb pesh\u00ebs s\u00eb lart\u00eb t\u00eb importeve. Kategoria kryesore e ushqimeve t\u00eb shport\u00ebs, si drith\u00ebrat, vajrat vegjetale p\u00ebsuan goditje t\u00eb menj\u00ebhershme nga ndryshimet n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, duke u rritur me 9.4 % n\u00eb Ballkan, nd\u00ebrsa n\u00eb BE u rriten me vet\u00ebm 3.2%.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, problemet strukturore t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb n\u00eb Rajon b\u00ebhen shkak p\u00ebr \u00e7rregullime t\u00eb \u00e7mimeve q\u00eb vijn\u00eb nga tregjet e brendsh\u00ebm. Por gjithashtu \u00e7mimet nga tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr\u00e7ohen n\u00eb nivele m\u00eb t\u00eb larta se ndryshimet reale;<\/p>\n<p>-S\u00eb treti ndryshimet klimaterike me that\u00ebsira e munges\u00eb reshje d\u00ebmtuan shum\u00eb prodhime vendase sidomos n\u00eb Bosnj\u00eb dhe n\u00eb Serbi.<\/p>\n<p>Sakaq pesha e produkteve energjetike n\u00eb shport\u00ebn e I\u00c7K-s\u00eb n\u00eb Ballkan \u00ebsht\u00eb e ngjashme me at\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb dhe vendeve t\u00eb tjera evropiane, por n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, shumica e vendeve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor p\u00ebrjetuan inflacion m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb \u00e7mimit energjis\u00eb krahasuar me BE-n\u00eb p\u00ebr shkak se p\u00ebrmbush\u00ebn shumic\u00ebn e nevojave p\u00ebr konsum nga tregu vendas.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb \u00e7mimet e larta t\u00eb karburanteve u p\u00ebrcoll\u00ebn n\u00eb tregjet e brendshme t\u00eb Ballkanit dhe ndikuan n\u00eb \u00e7mime m\u00eb t\u00eb larta n\u00eb sektorin e transportit n\u00eb t\u00eb gjitha vendet.\/<a href=\"https:\/\/www.monitor.al\/fmn-efektet-e-inflacionit-ne-shqiperi-me-te-ashpra-se-ne-be-rritja-po-udhehiqet-nga-ushqimet\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">MONITOR\u00a0<\/a><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-39641\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-26-261x300.jpg\" alt=\"\" width=\"261\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-26-261x300.jpg 261w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-26-890x1024.jpg 890w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-26-768x883.jpg 768w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-26.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 261px) 100vw, 261px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Efektet e inflacionit n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb Ballkan jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ashpra se n\u00eb Bashkimin Europian, pasi rritja po udh\u00ebhiqet nga \u00e7mimet e ushqimeve, ndryshe nga Europa q\u00eb po ndikohet nga energjia. Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (FMN) n\u00eb nj\u00eb studim p\u00ebr efektet e inflacionit n\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor tregon se rajoni po p\u00ebrballet me nivelet &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":39640,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-39639","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39639"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39639\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}