{"id":39998,"date":"2023-03-11T12:49:22","date_gmt":"2023-03-11T12:49:22","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=39998"},"modified":"2023-03-11T12:49:22","modified_gmt":"2023-03-11T12:49:22","slug":"ku-ka-gabuar-shba-nuk-ka-asnje-te-dhene-te-sakte-per-ballkanin-perendimor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/03\/11\/ku-ka-gabuar-shba-nuk-ka-asnje-te-dhene-te-sakte-per-ballkanin-perendimor\/","title":{"rendered":"Ku ka gabuar SHBA, nuk ka asnj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb t\u00eb sakt\u00eb p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Daniel Serwer<\/strong> <\/p>\n<p>Agresioni ushtarak rus n\u00eb Ukrain\u00eb ka t\u00eb ngjashmin e vet n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Atje agresioni ndodh p\u00ebrmes luft\u00ebs hibride t\u00eb drejtuar nga Serbia, kryesisht kund\u00ebr Kosov\u00ebs, Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebs, Malit t\u00eb Zi dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut. N\u00ebse Rusia arrin t\u00eb fitoj\u00eb territore n\u00eb Ukrain\u00eb, duhet t\u00eb presim nj\u00eb p\u00ebrpjekje shum\u00eb m\u00eb agresive n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>N\u00ebse Rusia d\u00ebshton n\u00eb Ukrain\u00eb, do t\u00eb d\u00ebshtoj\u00eb edhe n\u00eb Ballkan. At\u00ebher\u00eb pse Departamenti i Shtetit \u00ebsht\u00eb treguar kaq i but\u00eb ndaj Serbis\u00eb, agjentit kryesor t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor? SHBA ka lejuar t\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb Beograd miliarda dollar\u00eb investime.<\/p>\n<p>Po ashtu, Pentagoni po p\u00ebrpiqet t\u00eb ringjall\u00eb bashk\u00ebpunimin ushtarak me ushtrin\u00eb serbe. Departamenti i Shtetit i mb\u00ebshteti vendimet joproduktive dhe t\u00eb pajustifikuara t\u00eb P\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb Lart\u00eb n\u00eb Bosnje q\u00eb favorizonin ekstremist\u00ebt kroat\u00eb. Zyrtar\u00ebt amerikan\u00eb u miq\u00ebsuan dhe inkurajuan nj\u00eb qeveri pro-ruse n\u00eb Malin e Zi.<\/p>\n<p>Ata kan\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulur q\u00eb n\u00eb fillim n\u00eb formimin e Asociacionit t\u00eb Komunave me shumic\u00eb serbe n\u00eb Kosov\u00eb, nj\u00eb propozim q\u00eb do ta dob\u00ebsonte shtetin ende t\u00eb ri t\u00eb Kosov\u00ebs. Ky propozim \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb historie t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb gjetjes s\u00eb rrug\u00ebve t\u00eb lehta p\u00ebr zgjidhjen e problemeve n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>Sado e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb ishte, Marr\u00ebveshja e Dejtonit iu duk m\u00eb e leht\u00eb Uashingtonit n\u00eb vitin 1995 sesa humbja e Republika Srpska (entiteti serb). Pasi Milosevic u rr\u00ebzua nga zgjedhjet e vitit 2000 n\u00eb Serbi, amerikan\u00ebt i dhan\u00eb shum\u00eb shpejt mb\u00ebshtetje t\u00eb qart\u00eb pasardh\u00ebsve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Ata nd\u00ebrpren\u00eb fondet p\u00ebr l\u00ebvizjen e Rezistenc\u00ebs Otpor q\u00eb synonte mbik\u00ebqyrjen e procesit t\u00eb demokratizimit. Senatori Joe Biden argumentoi n\u00eb nj\u00eb seanc\u00eb d\u00ebgjimore disa vite m\u00eb von\u00eb, se do t\u00eb ishte m\u00eb mir\u00eb q\u00eb Serbia t\u00eb futej n\u00eb procesin e pranimit n\u00eb BE, sesa t\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulej q\u00eb ta fitonte me merit\u00eb kandidatur\u00ebn.<\/p>\n<p>Qeveria serbe p\u00ebrfitoi nga kjo mb\u00ebshtetje p\u00ebr t\u00eb refuzuar \u201cPlanin Ahtisaari\u201d p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs. Ajo e cil\u00ebsoi veten si nj\u00eb vend ushtarakisht \u201cneutral\u201d. Beogradi u riarmatos, kryesisht me ndihm\u00ebn e Rusis\u00eb.  Kur \u201cdemokrat\u00ebt\u201d zhg\u00ebnjyes por relativisht liberal\u00eb t\u00eb Serbis\u00eb humb\u00ebn zgjedhjet e 2012-\u00ebs, Uashingtoni u rreshtua pas pasardh\u00ebsve t\u00eb tyre nacionalist\u00eb.<\/p>\n<p>Shum\u00ebkush n\u00eb Uashington mendoi se ata mund t\u00eb binden p\u00ebr ta zgjidhur \u00e7\u00ebshtjen e Kosov\u00ebs. Por president\u00ebt Tomislav Nikolic dhe m\u00eb pas Aleksandar Vucuc refuzuan ta b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb. Madje tani miqt\u00eb e presidentit Vucuc flasin hapur p\u00ebr nj\u00eb \u201cbot\u00eb serbe\u201d. Kjo \u00ebsht\u00eb analoge me \u201cbot\u00ebn ruse\u201d t\u00eb Vladimir Putinit dhe nj\u00eb sinonim i Serbis\u00eb s\u00eb Madhe.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtje kohe para se Serbia t\u00eb largohet nga marr\u00ebveshja e propozuar franko-gjermane q\u00eb Vucic refuzoi ta n\u00ebnshkruaj\u00eb muajin e kaluar. Megjithat\u00eb qasja e Uashingtonit<\/p>\n<p>ka qen\u00eb apatike dhe jo efektive. Mosgatishm\u00ebria e Vucic p\u00ebr t\u00eb n\u00ebnshkruar marr\u00ebveshjen, shfaqja e forc\u00ebs nga Republika Srpska, k\u00ebrc\u00ebnimet e Beogradit p\u00ebr veprim ushtarak n\u00eb Kosov\u00eb, kontrolli i mediat, p\u00ebrndjekja e opozit\u00ebs dhe korrupsioni i shfrenuar n\u00eb Serbi, nuk kan\u00eb shkaktuar nj\u00eb p\u00ebrgjigje efektive nga Uashingtoni.<\/p>\n<p>Dhe shpjegimi \u00ebsht\u00eb se Uashingtoni nuk ka asnj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb t\u00eb sakt\u00eb p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor. P\u00ebr t\u00eb rajoni \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i nd\u00ebrlikuar dhe tep\u00ebr periferik. Prandaj ia delegon hegjemonin\u00eb nj\u00eb \u201cshteti kryesor\u201d. Departamenti i Shtetit mendon se ky \u00ebsht\u00eb Serbia, e cila ndodhet gjeografikisht n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb rajonit, \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se fqinj\u00ebt e saj, pak m\u00eb mir\u00eb ekonomikisht dhe nj\u00eb shtet shum\u00eb m\u00eb i konsoliduar sesa republikat e tjera ish-jugosllave.<\/p>\n<p>Por n\u00ebse ia delegon nj\u00eb shteti t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb kontrolloj\u00eb nj\u00eb rajon, at\u00ebher\u00eb duhet t\u00eb durosh pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb sjelljes s\u00eb tij, si n\u00eb rajon ashtu edhe brenda vendit. N\u00ebse ky shtet ruan marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira me kund\u00ebrshtar\u00ebt tuaj, at\u00ebher\u00eb duhet t\u00eb mbyllni goj\u00ebn edhe kur anon n\u00eb at\u00eb drejtim.<\/p>\n<p>Nga k\u00ebtu buron dhe ngurrimi i qeveris\u00eb amerikane p\u00ebr t\u00eb kritikuar Beogradin, edhe kur ai mban an\u00ebn e Mosk\u00ebs dhe Pekinit n\u00eb politik\u00ebn e jashtme dhe rr\u00ebshqet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pashmangshme drejt autokracis\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zhvillim negativ, jo vet\u00ebm p\u00ebr diplomacin\u00eb amerikane.<\/p>\n<p>Mjerisht, ajo favorizon nj\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb Rusis\u00eb ndaj shteteve q\u00eb synojn\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb t\u2019i bashkohen Per\u00ebndimit. Dhe kjo gj\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e sh\u00ebmtuar. Por po ashtu e trishtueshme p\u00ebr rajonin, q\u00eb ka arsye t\u00eb forta t\u2019i frik\u00ebsohet destabilitetit. Bosnja, Kosova dhe Mali i Zi p\u00ebrballen me k\u00ebrc\u00ebnime p\u00ebr sovranitetin dhe integritetin e tyre territorial si rezultat i trajtimit t\u00eb Serbis\u00eb nga Amerika si shteti kryesor n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>Por kjo qasje \u00ebsht\u00eb e trishtuar edhe p\u00ebr Serbin\u00eb, e cila nuk i p\u00ebrmbush m\u00eb kriteret e demokracis\u00eb s\u00eb Kopenhag\u00ebs p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE. Vucic mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb at\u00eb q\u00eb i p\u00eblqen brenda vendit, pa u shqet\u00ebsuar p\u00ebr kufizimet n\u00eb pushtetin e tij. Dhe \u00ebsht\u00eb e trishtueshme edhe p\u00ebr Kievin, q\u00eb duhet t\u00eb shqet\u00ebsohet se \u00e7far\u00ebdolloj gj\u00ebje mbi t\u00eb cilin bien dakord amerikan\u00ebt n\u00eb Ballkan, rus\u00ebt mund ta kopjojn\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb. Pra pse Moska t\u00eb mos k\u00ebrkoj\u00eb nj\u00eb asociacion t\u00eb komunave me shumic\u00eb ruse n\u00eb Donbas? \/albeu.com<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim:Daniel Serwer, profesor i Praktik\u00ebs s\u00eb Menaxhimit t\u00eb Konflikteve n\u00eb Shkoll\u00ebn Johns Hopkins t\u00eb Studimeve t\u00eb Avancuara Nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<br \/>\nP\u00ebrktheu: Alket Goce-AlbEu.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Daniel Serwer Agresioni ushtarak rus n\u00eb Ukrain\u00eb ka t\u00eb ngjashmin e vet n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Atje agresioni ndodh p\u00ebrmes luft\u00ebs hibride t\u00eb drejtuar nga Serbia, kryesisht kund\u00ebr Kosov\u00ebs, Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebs, Malit t\u00eb Zi dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut. N\u00ebse Rusia arrin t\u00eb fitoj\u00eb territore n\u00eb Ukrain\u00eb, duhet t\u00eb presim nj\u00eb p\u00ebrpjekje shum\u00eb m\u00eb agresive n\u00eb Ballkan. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":40000,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-39998","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39998","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39998"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39998\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40000"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}