{"id":43229,"date":"2023-04-11T09:47:57","date_gmt":"2023-04-11T09:47:57","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=43229"},"modified":"2023-04-11T09:47:57","modified_gmt":"2023-04-11T09:47:57","slug":"rinia-ne-gjendje-alarmante-32-e-20-vjecareve-as-ne-pune-as-ne-shkolle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/04\/11\/rinia-ne-gjendje-alarmante-32-e-20-vjecareve-as-ne-pune-as-ne-shkolle\/","title":{"rendered":"Rinia n\u00eb gjendje alarmante, 32% e 20-vje\u00e7ar\u00ebve as n\u00eb pun\u00eb, as n\u00eb shkoll\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p>Teksa ekonomia e vendit n\u00eb k\u00ebto 30 vite tranzicioni \u00ebsht\u00eb rritur nga viti n\u00eb vit, p\u00ebrfitimet nga rritja nuk po reflektohen tek kapitali human, sidomos tek t\u00eb rinjt\u00eb.\u00a0Pas emigracionit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb viteve, zhvillimet e brendshme n\u00eb sistemin arsimor dhe tregun e pun\u00ebs p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb tregojn\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsim.<\/p>\n<p>Nj\u00eb botim i fundit i INSTAT mbi mir\u00ebqenien e adoleshenteve tregoi se p\u00ebr vitin se n\u00eb vitin 2021 gati 32 p\u00ebr qind e 20-vje\u00e7areve nuk ishin n\u00eb shkoll\u00eb dhe as n\u00eb pun\u00eb.<\/p>\n<p>Gati nj\u00eb e treta e e grupmosh\u00ebs 20-24 vje\u00e7 nuk b\u00ebn asgj\u00eb p\u00ebr formimin profesional qoft\u00eb nga arsimi qoft\u00eb nga tregu i pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjendja e t\u00eb rinjve sot \u00ebsht\u00eb pasqyra e se nes\u00ebrmes s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Synimet p\u00ebr tu larguar nga vendi po i mbajn\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb larg shkoll\u00ebs dhe tregut t\u00eb pun\u00ebs, teksa shifrat tregojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb braktisje t\u00eb lart\u00eb t\u00eb arsimit baz\u00eb.\u00a0P\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, procesi i arsimimit dhe formimit profesional, \u00ebsht\u00eb par\u00ebsor dhe i paraprin karrier\u00ebs s\u00eb m\u00ebvonshme profesionale, prandaj dhe sa m\u00eb her\u00ebt n\u00eb mosh\u00eb, aq m\u00eb t\u00eb z\u00ebn\u00eb jan\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb me procesin e m\u00ebsimit dhe, si rrjedhim, ka m\u00eb pak pjes\u00ebmarrje n\u00eb tregun e pun\u00ebs<\/p>\n<p>Anketa e INSTAT tregon se, mosha 15-19 vje\u00e7, n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe, \u00ebsht\u00eb ende e angazhuar n\u00eb arsim dhe jan\u00eb t\u00eb pakt\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb q\u00eb ndjekin shkoll\u00ebn dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht kryejn\u00eb ndonj\u00eb pun\u00eb, si pun\u00eb verore, n\u00eb fundjav\u00eb, apo pas m\u00ebsimit.<\/p>\n<p>Mosha 20-24 vje\u00e7\u00a0ka nj\u00eb ndarje m\u00eb t\u00eb barabart\u00eb midis pun\u00ebsimit dhe arsimit, por shqet\u00ebsues mbetet fakti se nj\u00eb pjes\u00eb e madhe t\u00eb rinjve q\u00eb nuk jan\u00eb, as n\u00eb pun\u00eb, por as duke ndjekur shkoll\u00ebn apo ndonj\u00eb trajnim t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 32 p\u00ebr qind t\u00eb k\u00ebsaj grup-moshe.<\/p>\n<p>Ky grup \u00ebsht\u00eb i konsideruesh\u00ebm edhe n\u00eb grup-mosh\u00ebn 25-29 vje\u00e7. T\u00eb dh\u00ebnat e INSTAT tregojn\u00eb se 30 % k\u00ebsaj grup-moshe nuk \u00ebsht\u00eb as n\u00eb pun\u00eb dhe as n\u00eb shkoll\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb grup-mosh\u00eb bie n\u00eb sy nj\u00eb p\u00ebrqindje m\u00eb e madhe e femrave n\u00eb krahasim me meshkujt q\u00eb as nuk m\u00ebsojn\u00eb as nuk punojn\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebrkesa p\u00ebr pun\u00eb rritet s\u00eb bashku me shkall\u00ebn e pun\u00ebsimit dhe pjes\u00ebmarrjes n\u00eb fuqin\u00eb pun\u00ebtore, dhe t\u00eb rinjt\u00eb shpesh kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb gjetur pun\u00eb.<\/p>\n<p>R\u00ebnia e shkall\u00ebs s\u00eb papun\u00ebsis\u00eb fillon q\u00eb pas mosh\u00ebs 25 vje\u00e7, por edhe p\u00ebr grup-mosh\u00ebn 15-29 vje\u00e7 \u00ebsht\u00eb pothuajse dyfishi i treguesit q\u00eb i referohet popullsis\u00eb n\u00eb mosh\u00eb pune.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr treguesit e arsimit tregojn\u00eb braktisje t\u00eb lart\u00eb t\u00eb arsimit baz\u00eb dhe rikthimit t\u00eb analfabetizmit n\u00eb nivele t\u00eb frikshme.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin shkollor 2021-2022 u regjistruan n\u00eb arsimin baz\u00eb 9-vje\u00e7ar 92% e nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb grup-mosh\u00ebs 6-14 vje\u00e7, n\u00eb krahasim me popullsin\u00eb p\u00ebrkat\u00ebse (t\u00eb grupmosh\u00ebs 6-14 vje\u00e7), p\u00ebrkundrejt 96,5% n\u00eb vitin shkollor 2017-2018.\u00a0Kjo shif\u00ebr tregon se 8 p\u00ebr qind e grup-mosh\u00ebs 6-14 vje\u00e7 do t\u00eb jen\u00eb analfabet pa aft\u00ebsit\u00eb baz\u00eb. Aft\u00ebsimi i f\u00ebmij\u00ebve \u00ebsht\u00eb pasqyra e s\u00eb nes\u00ebrmes s\u00eb ekonomis\u00eb ton\u00eb.<\/p>\n<p>Fenomeni i braktisjes s\u00eb shkoll\u00ebs q\u00eb u rrit gjat\u00eb pandemis\u00eb u p\u00ebrforcua edhe m\u00eb tej gjat\u00eb vitit 2021 n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ulej pas kthimit t\u00eb vendit n\u00eb normalitet.<\/p>\n<p>Anketa m\u00eb t\u00eb detajuara q\u00eb lidhen me emigracionin tregojn\u00eb se braktisja e shkoll\u00ebs n\u00eb arsimin baz\u00eb n\u00eb nivele t\u00eb larta lidhet me zhvillimet e vrullshme demografike. N\u00eb fshatrat e thella t\u00eb vendit shkollat mungojn\u00eb ose m\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb i organizuar me klasa kolektive me nj\u00eb r\u00ebnie drastike t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb. N\u00eb vend \u00ebsht\u00eb kthyer braktisja e shkoll\u00ebs e sidomos nga femrat.\/<a href=\"https:\/\/www.monitor.al\/gjendja-alarmante-e-te-rinjve-32-e-20-vjecareve-as-ne-pune-as-ne-shkolle\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">MONITOR<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Teksa ekonomia e vendit n\u00eb k\u00ebto 30 vite tranzicioni \u00ebsht\u00eb rritur nga viti n\u00eb vit, p\u00ebrfitimet nga rritja nuk po reflektohen tek kapitali human, sidomos tek t\u00eb rinjt\u00eb.\u00a0Pas emigracionit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb viteve, zhvillimet e brendshme n\u00eb sistemin arsimor dhe tregun e pun\u00ebs p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb tregojn\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsim. Nj\u00eb botim i fundit i INSTAT mbi &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":43230,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-43229","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43229","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43229"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43229\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}