{"id":43896,"date":"2023-04-18T11:17:32","date_gmt":"2023-04-18T11:17:32","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=43896"},"modified":"2023-04-18T11:17:32","modified_gmt":"2023-04-18T11:17:32","slug":"ukrainasit-e-izraelit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/04\/18\/ukrainasit-e-izraelit\/","title":{"rendered":"Ukrainasit e Izraelit"},"content":{"rendered":"<p><strong>President\u00eb, kryeministra, gjeneral\u00eb. Pionier\u00eb dhe shkrimtar\u00eb. Nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e shtetit hebraik vjen nga qytetet n\u00ebn bombat ruse.<\/strong><\/p>\n<p>Devorah Dayan e p\u00ebrmblodhi historin\u00eb e saj n\u00eb nj\u00eb volum t\u00eb botuar pas vdekjes n\u00eb Franc\u00eb. Historia e nj\u00eb vajze ukrainase t\u00eb nisur nga Zashkiv dhe e p\u00ebrfunduar duke punuar dhe kultivuar tok\u00ebn n\u00eb kibutze dhe n\u00ebp\u00ebr \u201cmoshav ovdim\u201d, organizat\u00ebn e pun\u00ebs dhe t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb nj\u00eb fshati hebraik n\u00eb Palestin\u00ebn fillimisht turke dhe m\u00eb pas angleze. Kishte nj\u00eb burim, limona, fiq, dhe sidomos kishte hije. \u201cNj\u00eb z\u00eb m\u00eb fliste brenda vetes dhe m\u00eb thoshte: \u201cK\u00ebtu di ta\u00eb nd\u00ebrtosh ekzistenc\u00ebn t\u00ebnde, n\u00eb k\u00ebt\u00eb tok\u00eb do t\u00eb rris\u00ebsh f\u00ebmij\u00ebt e tu\u201d\u201d. Ishte Nahalul, jo larg nga Nazareth, disa vite pas Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. Nj\u00eb fshat hebrejsh q\u00eb qen\u00eb kthyer n\u00eb Tok\u00ebn e Premtuar p\u00ebr ta kolonizuar. Midis tyre ajo grua, me burrin dhe me nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb, q\u00eb nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb b\u00ebhej komandanti m\u00eb i madh i ushtar\u00ebve t\u00eb Izraelit, Moshe Dayan (f\u00ebmija i par\u00eb q\u00eb erdhi n\u00eb bot\u00eb n\u00eb at\u00eb kibutz). Devorah Dayan ka vdekur n\u00eb 1953, nuk ka asistuar n\u00eb triumfet e t\u00eb birit dhe botuesi francez Julliard ka botuar nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb sajin, \u201cUna m\u00e8re en Isra\u00ebl\u201d. E lan\u00eb Ukrain\u00ebn p\u00ebr t\u00eb punuar n\u00eb Izrael jo vet\u00ebm nj\u00eb ndryshim jetese, por nj\u00eb \u201cndryshim shpirti\u201d. Libri i Devorah Dayan \u00ebsht\u00eb mall\u00ebngjyes, pa q\u00ebllimin q\u00eb t\u00eb jet\u00eb i till\u00eb. Me ftoht\u00ebsi p\u00ebrshkruan shk\u00ebputjen e papritur nga prind\u00ebrit, q\u00eb jetonin n\u00eb nj\u00eb fshat t\u00eb Ukrain\u00ebs. E reja Devorah, ende nj\u00eb vajz\u00eb, kishte mbaruar studimet dhe do t\u00eb mund t\u00eb martohej, t\u00eb b\u00ebhej nj\u00eb zonj\u00eb borgjeze e shoq\u00ebris\u00eb cariste n\u00eb per\u00ebndim, por kupton se rreziku \u00ebsht\u00eb aty dhe ndjehet e huaj.<\/p>\n<p>Gjysma e klas\u00ebs drejtuese t\u00eb et\u00ebrve themelues t\u00eb Izraelit vjen nga aty, nga Ukraina. Nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm historia e Babi Yar, e Stephan Bandera dhe e pogromeve para \u2013 Hitler, si\u00e7 do t\u00eb donte versioni zyrtar rus. Vendbanimi i pinionier\u00ebve t\u00eb Rishon Le-Zion, sot qyteti i kat\u00ebrt m\u00eb i madh i Izraelit, u themelua nga nj\u00eb grusht hebrenjsh ukrainas nga Harkovi n\u00eb vitin 1882, 15 vjet p\u00ebrpara Kongresit t\u00eb Par\u00eb Sionist t\u00eb Theodor Herzl (dit\u00eb m\u00eb par\u00eb kryebashkiaku i Harkovit ka th\u00ebn\u00eb se \u201cukrainasit kan\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar nga Izraeli\u201d). \u201cNuk ka asnj\u00eb vend tjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb q\u00eb ka pasur kaq shum\u00eb influenc\u00eb mbi kultur\u00ebn herbaike dhe mbi sionizmin p\u00ebrpara Holokaustit\u201d, shkruan \u201cIsrael Hayom\u201d, gazeta m\u00eb e shp\u00ebrndar\u00eb izraeliane. \u201cDisa prej sekteve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha hasidike n\u00eb Izrael u themeluan n\u00eb Ukrain\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Arkitrau i nj\u00ebr\u00ebs prej sht\u00ebpive n\u00eb Odes\u00eb reciton n\u00eb ukrainisht dhe hebraisht: \u201cK\u00ebtu ka lindur Izraeli modern\u201d. N\u00eb k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb ndodheshin zyrat e \u201cKomitetit t\u00eb Odes\u00ebs\u201d q\u00eb mblidhte fonde p\u00ebr pionier\u00ebt e alijave t\u00eb par\u00eb. Shum\u00eb prej udh\u00ebheq\u00ebsve izraelian\u00eb kan\u00eb lindur n\u00eb Ukrain\u00eb, si Ze\u2019ev Jabotinsky, themeluesi i sionizmit t\u00eb djatht\u00eb. Porti i Odes\u00ebs \u00ebsht\u00eb quajtur edhe \u201cPorta e Sionit\u201d, pasi si pik\u00ebnisje p\u00ebr emigracionin n\u00eb Izrael. Nga k\u00ebtu, rabini Nachman u nis nga Breslav drejt Jaffa dhe alija i student\u00ebve Ga\u2019a u nis p\u00ebr Jeruzalem. Alijahu i tret\u00eb u nis m\u00eb 1919 me nisjen e anijes \u201cRuslan\u201d nga porti i Ides\u00ebs me n\u00eb bord 670 pionier\u00eb. Respektivisht koh\u00ebs s\u00eb sotme, \u00ebsht\u00eb sikur 80000 emigrant\u00eb t\u00eb arrinin n\u00eb Izrael n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb. Kur udh\u00ebtohet drejt jugut arrihet n\u00eb qytetin Uman, qyteti i rabinit Nachman nga Breslav. Ze\u2019ev Jabotinsky, \u201cujku vetmitar\u201d nga Odessa, kreu karizmatik dhe kumbari i politikan\u00ebve izraelian\u00eb, nga Menachem Begin tek Ariel Sharon deri tek Bibi Netanyahu. Poet, romancier, gazetar, agjitator, luft\u00ebtar dhe shtetar, Jabotinsky me nj\u00eb grup miqsh kishte themeluar n\u00eb Ukrain\u00eb n\u00eb 1904 sht\u00ebpin\u00eb botuese sioniste \u201cKadima\u201d (P\u00ebrpara). Emri i partis\u00eb s\u00eb ardhme t\u00eb Ariel Sharon. I vdekur n\u00eb New York n\u00eb vitin 1940 pas nj\u00eb ekzistence udh\u00ebtimesh dhe luft\u00ebrash, shkrimesh dhe humbjesh, n\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb titulluar \u201cMuri i Hekurt\u201d, shum\u00eb p\u00ebrpara se ta k\u00ebrkonin laburist\u00ebt, Jabotinsky pranonte se arab\u00ebt e Palestin\u00ebs qen\u00eb nj\u00eb popull, se konflikti konsistonte n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrplasje midis dy aspiratave legjitime komb\u00ebtare dhe se sionist\u00ebt do t\u00eb arrinin n\u00eb q\u00ebllimin e tyre vet\u00ebm po t\u00eb ishin t\u00eb aft\u00eb ta mbronin projektin e tyre n\u00ebp\u00ebrmjet forc\u00ebs. \u201cMuri i Hekurt\u201d ka mbetur doktrina revizioniste par excellance dhe \u00e7el\u00ebsi i traktateve t\u00eb paqes me Egjiptin dhe Jordanin\u00eb.<\/p>\n<p>Ishte nj\u00eb njeri gjenial, shkruante n\u00eb hebraishten klasike dhe ka p\u00ebrkthyer Dante, ka qen\u00eb i huaji i pari i b\u00ebr\u00eb oficer i ushtris\u00eb britanike, i d\u00ebnuar me vdekje p\u00ebr mbrojtjen e hebrejve n\u00eb Jeruzalem n\u00eb vitin 1919. Jabotinsky u \u201cakulturua\u201d si nj\u00eb hebre tipik rus i borgjezis\u00eb ukrainase t\u00eb koh\u00ebs. Admiruesi i ri i Paul Verlaine dhe i Arthur Rimbaud, estet kozmopolit dhe ultranacionalist, sheh nj\u00eb zgjidhje t\u00eb vetme tek antisemitizmi: nj\u00eb atdhe hebraik p\u00ebr t\u2019u arritur n\u00ebp\u00ebrmjet emigracionit masiv dhe rip\u00ebrvet\u00ebsimit t\u00eb forc\u00ebs. N\u00eb n\u00ebntorin e 1938 Jabotinsky shkroi dhe i d\u00ebrgoi nj\u00eb studenti t\u00eb ri jugafrikan nj\u00eb let\u00ebr q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb epok\u00eb, aq sa t\u00eb futet 30 vjet m\u00eb pas n\u00eb Encyclopaedia Judaica, nj\u00eb lloj fjalori universal i popullit hebraik t\u00eb botuar n\u00eb Jeruzalem nga viti 1971. \u201cPse t\u00eb jetosh?\u201d, pyet Jabotinsky teksa Europa po transfohej n\u00eb kasaphan\u00ebn e judaizmit. \u201cVet\u00ebvrasja \u00ebsht\u00eb m\u00eb keq se frika, \u00ebsht\u00eb dor\u00ebzimi. N\u00eb 10 vitet e ardhshme do ta shikojm\u00eb shtetin e Izraelit jo vet\u00ebm t\u00eb shpallur, por nj\u00eb realitet\u201d. Vdiq duke k\u00ebrkuar t\u00eb bind\u00eb amerikan\u00ebt n\u00eb pjesmarrjen materiale dhe morale t\u00eb hebraizmit ndaj kauz\u00ebs antinaziste.<\/p>\n<p>Mbr\u00ebmjen e 11 qershorit 1961, presidenti i Izraelit Yitzhak Ben-Zvi, edhe ai i lindur n\u00eb Poltav\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs, u paralajm\u00ebrua nga nj\u00eb mik i vjet\u00ebr, gazetari izraelian Benjamin Vest. Po e k\u00ebshillonte kategorikisht q\u00eb t\u00eb anullonte \u201ctakimin ukrainas\u201d (<em>Kenes Ukraina<\/em>) q\u00eb ishte programuar p\u00ebr jav\u00ebn e ardhshme pran\u00eb rezidenc\u00ebs s\u00eb presidentit izraelian. Vest ishte d\u00ebnuar n\u00eb Mosk\u00eb p\u00ebr p\u00ebrkat\u00ebsi n\u00eb l\u00ebvizjen sioniste dhe n\u00eb 1925 u deportua nga \u201cparajsa sovjetike\u201d n\u00eb Palestin\u00ebn britanike. Kjo ishte hera e par\u00eb n\u00eb historin\u00eb e Izraelit q\u00eb kreu i shtetit t\u00eb saj kishte vendosur t\u2019i mblidhte hebrenjt\u00eb nga vendi ku vet\u00eb ai kishte lindur. Ben-Zvi kishte marr\u00eb nj\u00eb let\u00ebr nga Vest, q\u00eb e nxiste t\u00eb mos i priste at\u00eb mbr\u00ebmje t\u00eb lindurit tn\u00eb Ukrain\u00eb, nga frika se mos shkaktonte nj\u00eb reagim nga ana e Mosk\u00ebs. Edhe vet\u00ebm t\u00eb thoje \u201cUkrain\u00eb\u201d do t\u00eb mund t\u00eb interpretohej nga qeveria sovjetike si nj\u00eb mb\u00ebshtetje ndaj nacionalizmit ukrainas n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e presidentit t\u00eb Izraelit. T\u00eb grindeshe me Mosk\u00ebn p\u00ebr fjal\u00ebn \u201cUkrain\u00eb\u201d?<\/p>\n<p>Yitzhak Shimshelevitz (Shymshelevych n\u00eb ukrainisht), presidenti i ardhsh\u00ebm Ben-Zvi, lindi n\u00eb Poltav\u00eb n\u00eb nj\u00eb familje pinjolle nga nj\u00eb dinasti rabinike, midis t\u00eb cil\u00ebve Rashi. Babai i presidentit t\u00eb ardhsh\u00ebm, Zvi Shimshelevitz, ishte nj\u00eb m\u00ebsues i hebraishtes. N\u00eb 1904 2 vje\u00e7ari Yitzhak b\u00ebri udh\u00ebtimin e tij t\u00eb par\u00eb n\u00eb Tok\u00ebn e Izraelit. E gjith\u00eb familja Shimshelevitz u deportua n\u00eb Siberi, por Yitzhak arriti t\u00eb largohej p\u00ebrtej kufirit. U kthye n\u00eb Rusi, u arrestua dy her\u00eb dhe m\u00eb pas u arratis prap\u00eb. N\u00eb fund e la Perandorin\u00eb Ruse n\u00eb pranver\u00ebn e 1907. U vendos n\u00eb Jaffa, m\u00eb pas n\u00eb Jeruzalem, bashk\u00eb me gruan e tij t\u00eb ardhshme, Rachel Yanait, me origjin\u00eb nga qyteti i vog\u00ebl Malyn af\u00ebr Kievit. David Ben Gurion, kryeministri i par\u00eb i Izraelit, ishte nj\u00eb mik i familjes. Uri Zvi Greenberg (1896 \u2013 1981), mjesht\u00ebr i poezis\u00eb hebraike dhe fitues i \u00c7mimit Izrael n\u00eb fush\u00ebn e Let\u00ebrsis\u00eb (1957), u ftua nga presidenti n\u00eb \u201ctakimin ukrainas\u201d si nj\u00eb yll n\u00eb shkall\u00eb komb\u00ebtare. Greenberg kishte lindur n\u00eb nj\u00eb familje hasidike n\u00eb qytetin Bilyi Kamin, af\u00ebr me Zolochiv, n\u00eb Ukrain\u00ebn Per\u00ebndimore. Nj\u00eb vit m\u00eb pas, familja u transferua n\u00eb Lemberg (Leopoli), ku u formua si poet. K\u00ebtu, n\u00eb 1912, botoi poezit\u00eb e para\u00eb n\u00eb hebraisht dhe jidish. Shmuel Yosef Agnon, nj\u00eb mik i familjes dhe nobel i ardhsh\u00ebm p\u00ebr Let\u00ebrsin\u00eb, edhe ai i lindur n\u00eb Ukrain\u00eb, ishte i sht\u00ebpis\u00eb. Dit\u00ebt e kaluar Jeffrey Saks, drejtor i Agnon House t\u00eb Jeruzalemit, ku shkrimtari fitues i Nobelit ka jetuar dhe punuar p\u00ebr pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs si tij, ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb takim Zoom me homologun e tij pran\u00eb Agnon Literary Center t\u00eb Buchach n\u00eb Ukrain\u00eb, q\u00eb po p\u00ebrgatiste valixhet p\u00ebr t\u2019i shp\u00ebtuar luft\u00ebs. Saks, nj\u00eb rabin i rritur n\u00eb New Jersey, dhe Mariana Maksymiak, nj\u00eb ukrainase johebreje, kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt pasionin p\u00ebr Agnon. Buchach, qyteti ku ka lindur dhe rritur Agnon, ndodhet n\u00eb pjes\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb Ukrain\u00ebs. Agnon e la Buchach n\u00eb mosh\u00ebn 20 vje\u00e7are, kur emigroi n\u00eb Izrael. Hebrenjt\u00eb e Buchach vuajt\u00ebn n\u00eb pushtimin rus gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore dhe n\u00ebn pushtimin socjetik nga 1939 deri m\u00eb 1941, kur e pan\u00eb jet\u00ebn e tyre komunitare t\u00eb mbyllur apo t\u00eb detyruar t\u00eb dilnin n\u00eb klandestinitet.<\/p>\n<p>M\u00eb pas qyteti u pushtua nga nazist\u00ebt dhe e gjith\u00eb popullsia hebraike u vra n\u00eb nj\u00eb seri vrasjesh masive. Sot n\u00eb Buchach ka nj\u00eb bust t\u00eb hebreut fitues t\u00eb Nobelit. N\u00eb nderim t\u00eb Agnon, komuna e Buchach ka kontribuar edhe n\u00eb financimin e qendr\u00ebs letrare. Yitzhak Rabin, q\u00eb do t\u00eb mish\u00ebroj\u00eb kuintesenc\u00ebn e \u201csabras\u201d, hebreut izraelian, ishte rritur n\u00eb Jeruzalem, por n\u00eb nj\u00eb familje t\u00eb aristokracis\u00eb sioniste t\u00eb ardhur nga Ukraina. Po nga Ukraina vinte edhe ai q\u00eb David Ben Gurion e quajtur \u201cburri i vet\u00ebm i v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb qeverin\u00eb time\u201d. N\u00eb t\u00eb \u201cdiel\u00ebn e gjakut\u201d t\u00eb 1905, dy vajza 7 vjepare po luanin n\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb Kievit, nj\u00eb fshatar i kapi papritmas, duke ua p\u00ebrplasur kokat nj\u00ebra me tjetr\u00ebn. \u201cKjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb do t\u2019ju b\u00ebjm\u00eb hebrenjve, do t\u2019ua p\u00ebrplasim kokat deri sa t\u2019ua \u00e7ajm\u00eb\u201d. Nj\u00ebra nga k\u00ebto vajza e mishte kok\u00ebn e fort\u00eb: Golda Meir (at\u00ebhere Mabovitch). Nuk qau, nuk i tha asgj\u00eb t\u00eb atit, nj\u00eb zdrukthtar. N\u00eb kapitullin e saj t\u00eb autobiografis\u00eb s\u00eb saj (\u201cJeta ime\u201d), lexohet: \u201cDuhej t\u00eb kem qen\u00eb shum\u00eb e vog\u00ebl, 3 vje\u00e7 e gjysm\u00eb apo 4 maksimumi. At\u00ebhere banonim n\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi n\u00eb Kiev dhe mendoj se kam d\u00ebgjuar t\u00eb flitet p\u00ebr nj\u00eb pogrom q\u00eb po p\u00ebrgatitej t\u00eb na binte mbi kurriz. E ulur n\u00eb shkall\u00eb, shtr\u00ebngoja duart e nj\u00eb vajze dhe shikonim baballar\u00ebt tani q\u00eb nxitonin t\u00eb barrikadonin hyrjen me copa d\u00ebrrase. Isha e frik\u00ebsuar dhe e t\u00ebrbuar kur zbulova se gjith\u00e7ka q\u00eb im at\u00eb mund t\u00eb b\u00ebnte p\u00ebr t\u00eb m\u00eb mbrojtur ishte gozhdimi i kat\u00ebr d\u00ebrrasave&#8230;\u201d. Kur Izraeli ka hapur nj\u00eb spital fushor n\u00eb Mostyska t\u00eb Ukrain\u00ebs Per\u00ebndimore, emri q\u00eb i kan\u00eb v\u00ebn\u00eb nuk ka qen\u00eb i rast\u00ebsish\u00ebm: \u201cKochav Meir\u201d (Yll i ndritsh\u00ebm) edhe n\u00eb nderim t\u00eb Golda Meir.<\/p>\n<p>Nga Ukraina vijn\u00eb 8 et\u00ebr themelues t\u00eb shtetit hebraik q\u00eb jan\u00eb t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb bank\u00ebnotat e shtetit hebraik. Kryeministra si Levi Eshkol e Moshe Sharett, president\u00eb si Ephraim Katzir, baballar\u00eb t\u00eb sionizmit si Aaron David Gordon (i lindur n\u00eb Zihtomir); Naftali Hertz Imber, autore i <em>ha-Tikwa<\/em>, himni komb\u00ebtar izraelian, i lindur n\u00eb ukrainasin Solochiv; shkrimtari i mbijetuar Shoahut Aharon Appelfeld dhe poeti Haim Bialik; themeluesi i Histadruth, sindikat\u00ebs legjendare hebraike, Avraham Hartzfeld; Yaakov Dori, i lindur n\u00eb Dostrovsky, komandanti i fundit i Haganah dhe shefi i par\u00eb i shtabit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb ushtris\u00eb izraeliane, Tsahal, t\u00eb Odes\u00ebs, shefi i shtabit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm i forcave t\u00eb armatosura q\u00eb mundi ushtrit\u00eb arabe pushtuese kur u krijua shteti hebraik, dhe m\u00eb pas akoma fshati i vog\u00ebl Voronkov, ku lindi Sholem Aleichem, romani i t\u00eb cilit ka frym\u00ebzuar muzikalin \u201cViolinisti mbi \u00e7ati\u201d t\u00eb modeluar sipas nj\u00eb shtetli n\u00eb Ukrain\u00eb. N\u00eb Donjetck, n\u00eb tok\u00ebn e separatist\u00ebve rus\u00eb ku luftohet eg\u00ebrsisht, ka lindur Natan Sharansky, disidenti hebre m\u00eb i famsh\u00ebm i epok\u00ebs sovjetike, \u201crefusnik\u201d q\u00eb rus\u00ebt e shk\u00ebmbyen n\u00eb ur\u00ebn Glienicke t\u00eb Berlinit n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb 2 spiun\u00ebve komunist\u00eb. Nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e Izraelit vjen nga atje, nga barku i Dnieprit. Nd\u00ebrkaq, hebrenjt\u00eb ukrainas gjenden s\u00ebrish n\u00eb sh\u00ebnjestr\u00ebn e historis\u00eb dhe si\u00e7 thot\u00eb Tevye, qum\u00ebshtshit\u00ebsi tek \u201cViolinisti mbi \u00e7ati\u201d, Zoti qoft\u00eb me ta.<\/p>\n<p>(nga <em>Il Foglio<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>President\u00eb, kryeministra, gjeneral\u00eb. Pionier\u00eb dhe shkrimtar\u00eb. Nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e shtetit hebraik vjen nga qytetet n\u00ebn bombat ruse. Devorah Dayan e p\u00ebrmblodhi historin\u00eb e saj n\u00eb nj\u00eb volum t\u00eb botuar pas vdekjes n\u00eb Franc\u00eb. Historia e nj\u00eb vajze ukrainase t\u00eb nisur nga Zashkiv dhe e p\u00ebrfunduar duke punuar dhe kultivuar tok\u00ebn n\u00eb kibutze dhe &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":43897,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-43896","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43896"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43896\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}