{"id":46304,"date":"2023-05-18T10:57:50","date_gmt":"2023-05-18T10:57:50","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=46304"},"modified":"2023-05-18T10:57:50","modified_gmt":"2023-05-18T10:57:50","slug":"raporti-i-ri-i-shba-covid-19-e-ka-origjinen-nga-nje-incident-laboratorik-ne-wuhan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/05\/18\/raporti-i-ri-i-shba-covid-19-e-ka-origjinen-nga-nje-incident-laboratorik-ne-wuhan\/","title":{"rendered":"Raporti i ri i SHBA: Covid-19 e ka origjin\u00ebn nga nj\u00eb incident laboratorik n\u00eb Wuhan"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb institutin e virologjis\u00eb n\u00eb Wuhan n\u00eb vitin 2019 ndodhi nj\u00eb incident, af\u00ebrsisht n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb kur koronavirusi u p\u00ebrhap n\u00eb Kin\u00eb, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb ri t\u00eb Senatit amerikan mbi origjin\u00ebn e Covid.<\/p>\n<p>T\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn, zyra e senatorit t\u00eb Florid\u00ebs dhe zyrtarit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb inteligjenc\u00ebs s\u00eb Senatit Marco Rubio publikuan gjetjet e nj\u00eb hetimi 17-mujor mbi origjin\u00ebn e koronavirusit, i cili p\u00ebrfshinte dokumente t\u00eb pazbuluara m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Analiza e re prej 329 faqesh rind\u00ebrton incidentet q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb Kin\u00eb m\u00eb shum\u00eb se tre vjet para shp\u00ebrthimit t\u00eb pandemis\u00eb.<\/p>\n<p>Covid-19 u shfaq p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Wuhan n\u00eb dhjetor 2019, af\u00ebr vendit ku shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb Institutin e Virologjis\u00eb po mblidhnin dhe studionin viruset e lakuriq\u00ebve t\u00eb nat\u00ebs, raporton abcnews.al.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje t\u00eb raportit, ekipi tha se dokumentet sugjerojn\u00eb se \u201cnj\u00eb d\u00ebshtim n\u00eb kontrollin biologjik ose incident me p\u00ebrfshirjen e mundshme t\u00eb nj\u00eb patogjeni viral ka ndodhur n\u00eb Institutin Shtet\u00ebror t\u00eb Virologjis\u00eb n\u00eb Wuhan gjat\u00eb gjysm\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb 2019, af\u00ebrsisht n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb t\u00eb vit, n\u00eb t\u00eb cilin provat epidemiologjike t\u00eb disponueshme sugjerojn\u00eb se Sars-CoV-2 u p\u00ebrhap te njer\u00ebzit n\u00eb Wuhan.<\/p>\n<p>Grupi pranoi se dokumentet p\u00ebrfshijn\u00eb nj\u00eb \u201cmal me prova rrethanore\u201d se pandemia Covid-19 ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb ket\u00eb origjin\u00ebn nga nj\u00eb incident laboratorik n\u00eb Wuhan, si\u00e7 vler\u00ebson edhe FBI.<\/p>\n<p>\u201cPas vitesh censur\u00eb, ka prova n\u00eb rritje se nj\u00eb incident laboratorik \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr pandemin\u00eb Covid-19\u201d,\u00a0tha Rubio.<\/p>\n<p>Grupi tha se kishte zbuluar nj\u00eb s\u00ebr\u00eb raportesh t\u00eb inspektimit nga Instituti i Virologjis\u00eb Wuhan q\u00eb nga viti 2018 q\u00eb tregonin \u201crreziqe t\u00eb fshehura\u201d, \u201cmang\u00ebsi\u201d dhe \u201c\u00e7\u00ebshtje t\u00eb ndryshme t\u00eb biosiguris\u00eb\u201d t\u00eb p\u00ebrshkruara si \u201ckritike\u201d dhe \u201curgjente\u201d.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt jan\u00eb ende t\u00eb ndar\u00eb p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si koronavirusi u p\u00ebrhap fillimisht te njer\u00ebzit, me shum\u00eb q\u00eb sugjerojn\u00eb se ka shum\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb kishte kaluar n\u00ebp\u00ebrmejt lakuriq\u00ebve t\u00eb nat\u00ebs ose nj\u00eb kafshe tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Disa shkenc\u00ebtar\u00eb kritikuan p\u00ebrfundimin e raportit, duke th\u00ebn\u00eb se ai nuk tregonte t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb reja. Peter Daszak, president i Aleanc\u00ebs EcoHealth, i cili bashk\u00ebpunoi me Institutin e Virologjis\u00eb n\u00eb Wuhan, tha se raporti u fokusua n\u00eb an\u00eb politike q\u00eb \u201cinjoron plot\u00ebsisht shkenc\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb raportin e ri, autor\u00ebt than\u00eb se gjet\u00ebn prova se stafi n\u00eb Institutin e Virologjis\u00eb Wuhan ishte i mbingarkuar dhe i patrajnuar. Q\u00eb n\u00eb janar 2018, diplomat\u00ebt amerikan\u00eb ngrit\u00ebn shqet\u00ebsime p\u00ebr sigurin\u00eb n\u00eb institutin n\u00eb Uashington, raporton abcnews.al.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga dhjetori 2019, nj\u00eb s\u00ebr\u00eb planesh ishin n\u00eb zbatim p\u00ebr t\u00eb adresuar \u00e7\u00ebshtjet n\u00eb Institutin e Virologjis\u00eb Wuhan. Deri n\u00eb mars t\u00eb ardhsh\u00ebm, dokumentet tregojn\u00eb se disa riparime dhe rinovime n\u00eb laborator\u00eb kishin filluar, por deri n\u00eb korrik 2019 nevojitej m\u00eb shum\u00eb pun\u00eb p\u00ebr t\u00eb rinovuar sistemin e menaxhimit t\u00eb mbetjeve t\u00eb rrezikshme, dekontaminimin e ajrit dhe sistemin e menaxhimit t\u00eb mostrave t\u00eb virusit.<\/p>\n<p>Deri n\u00eb shtator 2019, tre muaj p\u00ebrpara se Kina t\u00eb informonte bot\u00ebn p\u00ebr Covid-19 \u2013 Instituti i Virologjis\u00eb k\u00ebshilloi autoritetin e aeroportit Wuhan t\u00eb kryente nj\u00eb st\u00ebrvitje gatishm\u00ebrie p\u00ebr shfaqjen e nj\u00eb \u201ckoronavirusi t\u00eb ri\u201d dhe t\u00eb fillonte grumbullimin e testeve PCR, thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>Sipas gjetjeve t\u00eb saj, rreth shtatorit dhe tetorit 2019, pati nj\u00eb rritje t\u00eb numri t\u00eb pacient\u00ebve t\u00eb shturar n\u00eb spitale n\u00eb Wuhan.<\/p>\n<p>Atlet\u00ebt q\u00eb vizituan Wuhan-in p\u00ebr Kampionatin Bot\u00ebror t\u00eb Forcave t\u00eb Armatosura gjithashtu raportuan se u s\u00ebmur\u00ebn dhe n\u00eb n\u00ebntor 2019, disa studiues n\u00eb Institutin e Virologjis\u00eb t\u00eb qytetit u shtruan n\u00eb spital me simptoma Covid-19, sipas inteligjenc\u00ebs amerikane.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb institutin e virologjis\u00eb n\u00eb Wuhan n\u00eb vitin 2019 ndodhi nj\u00eb incident, af\u00ebrsisht n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb kur koronavirusi u p\u00ebrhap n\u00eb Kin\u00eb, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb ri t\u00eb Senatit amerikan mbi origjin\u00ebn e Covid. T\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn, zyra e senatorit t\u00eb Florid\u00ebs dhe zyrtarit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb inteligjenc\u00ebs s\u00eb Senatit Marco Rubio publikuan gjetjet e &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":46305,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-46304","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46304"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46304\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46305"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}