{"id":48714,"date":"2023-06-16T08:27:35","date_gmt":"2023-06-16T08:27:35","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=48714"},"modified":"2023-06-16T08:28:40","modified_gmt":"2023-06-16T08:28:40","slug":"roli-paresor-i-amerikes-ne-zgjidhjen-e-krizes-dhe-prirja-antikosovare-e-rames","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/06\/16\/roli-paresor-i-amerikes-ne-zgjidhjen-e-krizes-dhe-prirja-antikosovare-e-rames\/","title":{"rendered":"Roli par\u00ebsor i Amerik\u00ebs n\u00eb zgjidhjen e kriz\u00ebs dhe prirja antikosovare e Ram\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga<\/strong>\u00a0<strong>Ndri\u00e7im KULLA<\/strong><\/p>\n<p>Si n\u00eb Shqip\u00ebri, ashtu dhe n\u00eb Kosov\u00eb, t\u00eb gjitha pal\u00ebt e politik\u00ebs jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb mendjeje sa i p\u00ebrket domosdoshm\u00ebris\u00eb s\u00eb rolit t\u00eb posa\u00e7\u00ebm amerikan n\u00eb vend dhe n\u00eb rajon. N\u00eb Shqip\u00ebri nuk ka asnj\u00eb forc\u00eb, sadopak t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme politike, q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb ndalimin e ushtrimit t\u00eb k\u00ebtij roli nga ana e SHBA n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>SHBA e ushtrojn\u00eb rolin e tyre n\u00eb rajonin ton\u00eb me kujdesin m\u00eb maksimal p\u00ebr t\u00eb respektuar ligjet kushtetuese t\u00eb vendeve p\u00ebrkat\u00ebse, dhe k\u00ebtu flas para s\u00eb gjithash p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, duke nd\u00ebrhyr\u00eb at\u00ebher\u00eb kur \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkuar ndihm\u00eb dhe asistenc\u00eb, jo duke e imponuar k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Ajo q\u00eb mund t\u00eb shihet si nd\u00ebrhyrje amerikane n\u00eb pun\u00ebt e brendshme t\u00eb vendit, \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt nj\u00eb p\u00ebrgjigje e k\u00ebrkesave zyrtare t\u00eb t\u00eb gjitha qeverive t\u00eb pas vitit 1990 n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr ndihm\u00eb dhe asistenc\u00eb amerikane p\u00ebr nd\u00ebrtimin dhe funksionimin e demokracis\u00eb dhe t\u00eb shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri. K\u00ebsaj k\u00ebrkese, SHBA i jan\u00eb p\u00ebrgjigjur me angazhimin e tyre, duke u treguar t\u00eb ashp\u00ebr me politikan\u00ebt hileqar\u00eb, jo me popullin shqiptar, q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb fundit ka qen\u00eb viktim\u00eb e k\u00ebtyre politikan\u00ebve. Prandaj dhe angazhimi amerikan ka qen\u00eb dhe mbetet i mir\u00ebpritur me sinqeritet nga populli shqiptar, edhe at\u00ebher\u00eb kur politikan\u00ebt e \u00e7do lloji nxjerrin pengesa e b\u00ebjn\u00eb intriga duke keqp\u00ebrdorur Amerik\u00ebn, por q\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kan\u00eb si arsye rrezikun q\u00eb ndjejn\u00eb politikan\u00ebt tan\u00eb se institucionet q\u00eb po nd\u00ebrtohen me mb\u00ebshtetjen amerikane do t\u2019u heqin atyre mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb k\u00ebtej e tutje t\u00eb keqp\u00ebrdorin pushtetin.<\/p>\n<p>P\u00ebrmes fantazmave t\u00eb luft\u00ebs ballkanike, sot n\u00eb Veriun e Kosov\u00ebs, nacionalist\u00ebt serb\u00eb me n\u00eb krye presidentin Aleksand\u00ebr Vu\u00e7ic po orvaten ta kthejn\u00eb s\u00ebrish Ballkanin Per\u00ebndimor n\u00eb nj\u00eb realitet lufte me trazirat e orkestruara duksh\u00ebm n\u00eb tri komuna me shumic\u00eb serbe. Dhe kjo ndodh p\u00ebr arsyen e qart\u00eb se qeveria e Kosov\u00ebs po ushtron autoritetin e saj p\u00ebr t\u00eb mbrojtur ligjshm\u00ebrin\u00eb e zgjedhjeve t\u00eb b\u00ebra t\u00eb cilat u bojkotuan nga serb\u00ebt. Reagimet e Departamentit t\u00eb Shtetit, q\u00eb n\u00eb fakt m\u00eb par\u00eb i kishte k\u00ebshilluar autoritetet kosovare q\u00eb k\u00ebto zgjedhje t\u00eb zhvilloheshin, nd\u00ebrsa evropian\u00ebt jo, ishin nj\u00eb furtun\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. D\u00ebgjuam deklarata atipike, q\u00eb ishin sa k\u00ebrc\u00ebnuese, aq dhe k\u00ebshilluese. Ato fillimisht na dhan\u00eb p\u00ebrshtypjen se Zeusi n\u00eb Olimp ishte zem\u00ebruar me Albin Kurtin dhe qeverin\u00eb e Kosov\u00ebs dhe nga ky moment do shkundte t\u00ebr\u00eb rrufet\u00eb mbi Kosov\u00ebn p\u00ebr ta l\u00ebshuar at\u00eb n\u00eb humner\u00eb. N\u00eb fakt, n\u00eb \u00e7far\u00ebdo gjykimi t\u00eb ftoht\u00eb, kjo ishte e gabuar. Sepse k\u00ebto trazira ishin dhe mbeten nj\u00eb kurth, pavar\u00ebsisht dhe nga mungesa e ndonj\u00eb konsultimi me nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt t\u00eb z.Kurti. Nj\u00eb kurth i hapur nga Vu\u00e7i\u00e7i p\u00ebr zotin Kurti, pabesueshm\u00ebrisht edhe me ndihm\u00ebn e kryeministrit shqiptar z.Rama. I ndyr\u00eb, me kulisa, nat\u00ebn, fshehurazi si gjithmon\u00eb, mbrapa kamerave dhe mikrofonave, duke pasur shtytje t\u00eb brendshme frym\u00ebzimin zenitist t\u00eb miteve serbe. P\u00ebr kritikat e administrat\u00ebs amerikane kundrejt Kosov\u00ebs Janush Bugajski, analist prestigjiox amerikan i \u00e7\u00ebshtjeve ballkanike deklaroi se: \u201cKy \u00ebsht\u00eb problemi, q\u00eb kjo administrat\u00eb po e faj\u00ebson nj\u00eb shtet q\u00eb p\u00ebrpiqet ta zbatoj\u00eb marr\u00ebveshjen, rezultatet e zgjedhjeve\u201d, duke shtuar se \u201cnuk mund ta mb\u00ebshtes\u00ebsh demokracin\u00eb dhe ta minosh demokracin\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb.\u201d SHBA dhe BE mund t\u2019i shmangnin trazirat e Zve\u00e7anit n\u00ebse do t\u00eb kishin b\u00ebr\u00eb presion p\u00ebr pjes\u00ebmarrjen e serb\u00ebve n\u00eb zgjedhje ose q\u00eb zgjedhjet t\u00eb shtyheshin n\u00eb koh\u00eb dhe me m\u00eb vendosm\u00ebri. Por n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, ata e njoh\u00ebn shprehimisht legjitimitetin e zgjedhjeve t\u00eb pakuptimta\u201d \u2013 shkruan Thomas Roser, nga \u201cFrankfurter Runndschau\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNuk jam i vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr mendimin aktual t\u00eb kryeministrit Kurti p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen specifike t\u00eb kryetar\u00ebve t\u00eb komunave. Por, ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb liberal demokrat i vdekur q\u00eb beson n\u00eb t\u00eb drejta t\u00eb barabarta sipas ligjit. Ai \u00ebsht\u00eb gjithashtu ajo q\u00eb un\u00eb do ta quaja nj\u00eb \u201csovranist\u201d. Kurti beson se Kosova \u00ebsht\u00eb dhe duhet t\u00eb veproj\u00eb si nj\u00eb shtet sovran. K\u00ebto dy karakteristika e b\u00ebjn\u00eb vendosjen e kryetar\u00ebve t\u00eb bashkive n\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje logjike\u201d, deklaron profesori amerikan Daniel Serwer mbi k\u00ebt\u00eb kriz\u00eb. Nd\u00ebrsa britanik\u00ebt jan\u00eb shprehur\u00a0m\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar p\u00ebr q\u00ebndrimet e SHBA-s\u00eb dhe Bashkimit Evropian ndaj Kosov\u00ebs. \u201cThe Guardian\u201d shkruan se SHBA dhe BE po \u2018k\u00ebrc\u00ebnon\u2019 nj\u00eb aleat dhe se jan\u00eb duke vepruar gabim me deklaratat e tyre t\u00eb th\u00ebna pas tensioneve n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb panorama t\u00eb shkurt\u00ebr perceptuese mbi kriz\u00ebn e disa dit\u00ebve m\u00eb par\u00eb q\u00eb po vazhdon, e cila shpreh pashmangshm\u00ebrisht edhe tensione diplomatike p\u00ebr zgjidhjen e problemit, si \u00e7do lloj krize, tregohet p\u00ebrkushtimi vigjilent i diplomacis\u00eb per\u00ebndimore p\u00ebr sigurin\u00eb ballkanike dhe sidomos n\u00eb kontekstin e flak\u00ebve t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, ku pa dyshim q\u00eb faktori amerikan \u00ebsht\u00eb pararoja.<\/p>\n<p>Kur sekretari Blinken e fton ministren e jashtme t\u00eb qeveris\u00eb aktuale t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr bisedime dhe n\u00eb Riad ajo q\u00ebndron n\u00eb krah t\u00eb tij, t\u00eb gjith\u00eb ne n\u00ebnkuptojm\u00eb nj\u00eb mesazh t\u00eb qart\u00eb se kjo kriz\u00eb p\u00ebrve\u00e7se \u00ebshte e komplikuar, arroganca dhe nervozizmi kthehen shpejt tek arsyeja dhe bashk\u00ebpunimi normal. Si\u00e7 e konfirmon edhe vete z.Eskobar protagonist n\u00eb k\u00ebt\u00eb kriz\u00eb, n\u00eb nj\u00eb prononcim larg tensioneve dhe nervave q\u00eb krijon zgjidhja e saj \u201cKurti \u00ebsht\u00eb partneri yn\u00eb edhe pse n\u00eb ndonj\u00eb rast \u00ebsht\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb\u201d. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta. N\u00eb k\u00ebt\u00eb atmosfer\u00eb t\u00eb flak\u00ebruar, t\u00eb cil\u00ebn konteksti i luft\u00ebs ruso-ukrainase pa dyshim e b\u00ebn edhe m\u00eb delikate, paralajm\u00ebrimet e kobshme t\u00eb Edi Ram\u00ebs mbi \u201cpredhat\u201d e sanksioneve per\u00ebndimore mbi Kosov\u00ebn jo vet\u00ebm q\u00eb nuk shprehin gjendjen reale t\u00eb tyre, por p\u00ebrkundrazi, ato jan\u00eb shprehje e tekave t\u00eb tij hakmarr\u00ebse n\u00eb llogari t\u00eb orvatjeve t\u00eb d\u00ebshtuara p\u00ebr ndarjen e Kosov\u00ebs n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb Kosova duhej t\u00eb kishte ndihm\u00ebn dashamir\u00ebse t\u00eb kryeministrit shqiptar.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb kriz\u00eb, Amerika e p\u00ebrkushtuar \u00ebsht\u00eb n\u00eb krye t\u00eb aksionit diplomatik p\u00ebr zgjidhjen e saj. Por nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i interesave komb\u00ebtare, bie shum\u00eb n\u00eb sy dhe t\u00eb \u00e7udit prirja antikosovare e Edi Ram\u00ebs, si n\u00eb dramatizimin e gabimeve t\u00eb qeveris\u00eb kosovare, ashtu dhe n\u00eb qasjen aspak t\u00eb p\u00ebrshtatshme q\u00eb ka ndaj rolit destruktiv t\u00eb Beogradit dhe t\u00eb mikut t\u00eb tij okult, Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7.<\/p>\n<p>\u201cNe duhet t\u00eb angazhohemi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb agresive n\u00eb Ballkan p\u00ebr t\u00eb mbrojtur paqen, sepse tani nuk mund ta p\u00ebrballojm\u00eb shuarjen e zjarreve t\u00eb v\u00ebrteta n\u00eb at\u00eb rajon&#8221;, shprehet an\u00ebtari i Komisionit p\u00ebr Pun\u00eb t\u00eb Jashtme t\u00eb Senatit Amerikan, Chris Murphy, pas kthimit n\u00eb Uashington nga nj\u00eb turne ballkanik, n\u00eb lidhje me kriz\u00ebn.<\/p>\n<p>Ballkani Per\u00ebndimor p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb faz\u00eb n\u00eb koh\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga fazat e kalimit t\u00eb vendeve t\u00eb k\u00ebtij rajoni nga Ballkani p\u00ebr n\u00eb Bashkimin Evropian.<\/p>\n<p>Roli i SHBA n\u00eb k\u00ebt\u00eb kriz\u00eb p\u00ebrmes p\u00ebrballimit dhe zgjidhjes s\u00eb saj \u00ebsht\u00eb i paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm sa i p\u00ebrket sfid\u00ebs s\u00eb influenc\u00ebs s\u00eb Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb faktorit amerikan, BE nuk do t\u00eb ket\u00eb tani p\u00ebr tani at\u00eb fuqi q\u00eb do t\u00eb mundte t\u00eb p\u00ebrballonte presionin e faktorit rus dhe kinez n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Ndri\u00e7im KULLA Si n\u00eb Shqip\u00ebri, ashtu dhe n\u00eb Kosov\u00eb, t\u00eb gjitha pal\u00ebt e politik\u00ebs jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb mendjeje sa i p\u00ebrket domosdoshm\u00ebris\u00eb s\u00eb rolit t\u00eb posa\u00e7\u00ebm amerikan n\u00eb vend dhe n\u00eb rajon. N\u00eb Shqip\u00ebri nuk ka asnj\u00eb forc\u00eb, sadopak t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme politike, q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb ndalimin e ushtrimit t\u00eb k\u00ebtij roli nga ana e SHBA &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":48717,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-48714","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48714","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48714"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48714\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48717"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}