{"id":48791,"date":"2023-06-16T18:14:50","date_gmt":"2023-06-16T18:14:50","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=48791"},"modified":"2023-06-16T19:30:13","modified_gmt":"2023-06-16T19:30:13","slug":"der-standard-dy-autokratet-e-ballkanit-duan-ndarjen-e-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/06\/16\/der-standard-dy-autokratet-e-ballkanit-duan-ndarjen-e-kosoves\/","title":{"rendered":"\u201cDer Standard\u201d: Dy autokrat\u00ebt e Ballkanit duan ndarjen e Kosov\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><strong>Presidenti serb, Vu\u00e7i\u00e7, po shton presionin ndaj Kosov\u00ebs. Prej shum\u00eb vitesh, autokrati \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb ndaj\u00eb vendin fqinj- edhe me mb\u00ebshtetjen e forcave per\u00ebndimore, shkruan gazeta e njohur austriake<\/strong><\/p>\n<p><strong>Nga Adelheid Woelfl, DER STANDARD<\/strong><\/p>\n<p>Dita-dit\u00ebs provokimet sa vijn\u00eb dhe shtohen dhe\u00a0situata mes Serbis\u00eb dhe Kosov\u00ebs po shkon drejt kulmit. Tensionet po b\u00ebhen gjithmon\u00eb e\u00a0m\u00eb t\u00eb rrezikshme. T\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn u b\u00eb e ditur se polic\u00ebt serb\u00eb kan\u00eb arrestuar tre polic\u00eb kosovar\u00eb. Autoritetet e Serbis\u00eb pretendojn\u00eb se kosovar\u00ebt ishin p\u00ebrtej vij\u00ebs kufitare, pra n\u00eb territorin serb. Autoritetet kosovare pretendojn\u00eb se polic\u00ebt kosovar\u00eb jan\u00eb rr\u00ebmbyer nga polic\u00ebt serb\u00eb.<\/p>\n<p>Sido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, jan\u00eb publikuar disa foto ku shihen polic\u00ebt kosovar\u00eb teksa merren n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb posht\u00ebruese, me syt\u00eb e lidhur. Kosova tani ka ndaluar hyrjen e makinave me targa t\u00eb Serbis\u00eb dhe hyrjen e mallrave nga ky vend. Qytetar\u00ebt k\u00ebshillohen t\u00eb mos kalojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr Serbi. Forcat e KFOR, t\u00eb udh\u00ebhequra nga NATO, jan\u00eb gjithashtu n\u00eb kontakt me autoritetet serbe p\u00ebr situat\u00ebn aktuale.<\/p>\n<p><strong>Sulmet ndaj KFOR-it<\/strong><\/p>\n<p>Prej muajsh ka pasur p\u00ebrshkall\u00ebzime t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura mes politik\u00ebs serbe dhe asaj kosovare. S\u00eb fundmi, aktivist\u00ebt militant\u00eb serb\u00eb, kriminel\u00eb dhe an\u00ebtar\u00eb t\u00eb policis\u00eb sekrete serbe sulmuan ushtar\u00ebt e NATO-s n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb disa raste duke i plagosur r\u00ebnd\u00eb me bomba zjarri. K\u00ebta aktivist\u00eb militant\u00eb jan\u00eb n\u00ebn kontrollin e regjimit serb n\u00ebn presidentin autokratik n\u00eb pushtet, Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7. Serb\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb kishin protestuar m\u00eb her\u00ebt p\u00ebr shkak se ishin kund\u00ebr q\u00eb kat\u00ebr kryetar\u00eb komunash shqiptare t\u00eb merrnin detyr\u00ebn n\u00eb komunitetet me shumic\u00eb serbe n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Megjithat\u00eb ata u zgjodh\u00ebn kryetar\u00eb komunash n\u00eb prill vet\u00ebm pasi shumica d\u00ebrrmuese e serb\u00ebve bojkotuan zgjedhjet me urdh\u00ebr t\u00eb partis\u00eb Lista Srpska, e cila kontrollohet nga Vu\u00e7i\u00e7i.<\/p>\n<p>Ambasador\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb i kishin mb\u00ebshtetur zgjedhjet dhe i kishin njohur ato, por nj\u00eb dit\u00eb p\u00ebrpara se kryebashkiak\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb merrnin detyr\u00ebn, zyrtar\u00ebt amerikan\u00eb papritmas k\u00ebrkuan q\u00eb ata t\u00eb mos shkonin n\u00eb zyrat e tyre. Mir\u00ebpo autoritetet kosovare nuk desh\u00ebn t\u00eb t\u00ebrhiqen n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment t\u00eb von\u00eb kohor, sepse gjith\u00e7ka ishte p\u00ebrgatitur tashm\u00eb. Kryebashkiak\u00ebt shqiptar\u00eb u vendos\u00ebn n\u00eb zyrat e tyre n\u00eb fund t\u00eb majit. Serb\u00ebt protestuan kund\u00ebr tyre. Mbi t\u00eb gjitha, ata e shohin si k\u00ebrc\u00ebnim faktin se policia speciale kosovare ROSU i ka shoq\u00ebruar kryebashkiak\u00ebt.<\/p>\n<p>M\u00eb pas, m\u00eb 29 maj, kriminel\u00ebt u p\u00ebrzien me demonstruesit dhe sulmuan KFOR-in. KFOR, nga ana tjet\u00ebr, tani mbron ROSU-n dhe zyrat komunale n\u00eb veri. Por tani vet\u00ebm nj\u00ebri nga kat\u00ebr kryetar\u00ebt shqiptar\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb zyr\u00ebn e tij, zyrat e tjera komunale jan\u00eb bosh. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, SHBA dhe BE k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb kryetar\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb mos hyjn\u00eb m\u00eb n\u00eb zyrat bashkiake dhe q\u00eb forcat speciale t\u00eb largohen nga veriu.<\/p>\n<p><strong>Shpatulla t\u00eb ftohta p\u00ebr aleat\u00ebt<\/strong><\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, qeveria e Kosov\u00ebs nuk d\u00ebshiron t\u00eb dor\u00ebzohet p\u00ebrpara presionit t\u00eb ambasadave per\u00ebndimore, sepse d\u00ebshiron t\u00eb tregoj\u00eb se edhe veriu i Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e territorit kosovar. Pik\u00ebrisht kjo vihet n\u00eb pik\u00ebpyetje nga britmat e ambasador\u00ebve per\u00ebndimor\u00eb. Ata k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb policia e Kosov\u00ebs t\u00eb t\u00ebrhiqet. N\u00eb ve\u00e7anti, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e SHBA n\u00eb Ballkan, si ambasadori amerikan n\u00eb Serbi, Christopher Hill, kan\u00eb muaj t\u00eb t\u00ebr\u00eb q\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb pas Vu\u00e7i\u00e7it dhe kritikojn\u00eb kryeministrin kosovar, Albin Kurti. SHBA po braktisin nj\u00eb nga aleat\u00ebt e saj m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm demokratik\u00eb n\u00eb rajon, ndoshta shtetin m\u00eb pro-amerikan n\u00eb bot\u00eb, Kosov\u00ebn, dhe po mb\u00ebshtesin regjimin pro-rus t\u00eb Vu\u00e7i\u00e7it t\u00eb sunduar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb autokratike.<\/p>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb kjo ka shkaktuar nj\u00eb val\u00eb trondit\u00ebse. P\u00ebr muaj t\u00eb t\u00ebr\u00eb, njer\u00ebzit kan\u00eb pyetur veten n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Ballkanin se p\u00ebrse SHBA ka ndryshuar plot\u00ebsisht politik\u00ebn e saj. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se demokracia dhe \u00e7\u00ebshtjet e sundimit t\u00eb ligjit nuk jan\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr Uashingtonin. Fjala zyrtare \u00ebsht\u00eb se SHBA-t\u00eb duan t\u00eb p\u00ebrpiqen ta \u00e7lirojn\u00eb Serbin\u00eb nga p\u00ebrqafimi rus dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye po mb\u00ebshtesin Vu\u00e7i\u00e7in dhe regjimin e tij. Por mesa duket kjo nuk po funksionon fare. Vu\u00e7i\u00e7 vet\u00ebm k\u00ebt\u00eb jav\u00eb ka vizituar ambasad\u00ebn ruse n\u00eb Beograd me rastin e Dit\u00ebs s\u00eb Rusis\u00eb. Shefi serb i inteligjenc\u00ebs, i mb\u00ebshtetur nga Moska, Aleksand\u00ebr Vulin, mori pjes\u00eb s\u00eb fundmi n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb kryeqytetin rus. Vet\u00ebm vitin e kaluar, pas fillimit t\u00eb luft\u00ebs ruse kund\u00ebr Ukrain\u00ebs, Serbia n\u00ebnshkroi nj\u00eb traktat me Rusin\u00eb p\u00ebr t\u00eb koordinuar politik\u00ebn e jashtme dhe, pavar\u00ebsisht detyrimeve t\u00eb saj si shtet kandidat p\u00ebr n\u00eb BE, nuk i mb\u00ebshtet sanksionet kund\u00ebr Kremlinit.<\/p>\n<p>Politika qet\u00ebsuese e Per\u00ebndimit ndaj Serbis\u00eb dhe presioni n\u00eb rritje i nj\u00ebkohsh\u00ebm ndaj qeveris\u00eb kosovare- BE madje tani d\u00ebshiron t\u00eb vendos\u00eb masa kund\u00ebr qeveris\u00eb s\u00eb Kurtit- deri m\u00eb tani nuk ka rezultuar me ndonj\u00eb afrim t\u00eb Serbis\u00eb me Per\u00ebndimin. Ka edhe nga ata q\u00eb besojn\u00eb se p\u00ebrmbysja e plot\u00eb e politik\u00ebs amerikane ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me di\u00e7ka tjet\u00ebr: p\u00ebrkat\u00ebsisht ndarjen e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Idet\u00eb e rrezikshme t\u00eb ndarjes<\/strong><\/p>\n<p>Prandaj Vu\u00e7i\u00e7 p\u00ebrpiqet t\u00eb destabilizoj\u00eb veriun e Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb ndarje. Vu\u00e7i\u00e7 vazhdimisht ka mbrojtur nj\u00eb shk\u00ebmbim territoresh vite m\u00eb par\u00eb. Sipas k\u00ebsaj, veriu i Kosov\u00ebs do t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb Serbi dhe fshatrat e Lugin\u00ebs s\u00eb Preshev\u00ebs, ku jetojn\u00eb shum\u00eb shqiptar\u00eb, n\u00eb Kosov\u00eb. Kjo p\u00ebrpjekje u mb\u00ebshtet edhe nga politika dhe diplomat\u00eb t\u00eb shumt\u00eb amerikan\u00eb dhe europian\u00eb. Kancelarja e at\u00ebhershme gjermane, Angela Merkel, p\u00ebrfundimisht e pengoi at\u00eb. Sepse ndarja e kufijve n\u00eb baza etnike do t\u00eb \u00e7onte menj\u00ebher\u00eb n\u00eb tensione serioze n\u00eb shtetet e tjera, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb shtetet shum\u00ebkomb\u00ebshe si Bosnja, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi, dhe do t\u00eb rrezikonte paqen dhe stabilitetin e t\u00eb gjith\u00eb rajonit. Por nuk duhet n\u00ebnvler\u00ebsuar sesa para kan\u00eb rrjedhur nga Serbia p\u00ebr grupet lobiste n\u00eb Per\u00ebndim p\u00ebr vite me radh\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim. N\u00eb Uashington, n\u00eb ve\u00e7anti, regjimi serb ka rritur lobimin e tij.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Vu\u00e7i\u00e7i ka hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb me kryeministrin e Shqip\u00ebris\u00eb, Edi Rama, i cili po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb autokratik. T\u00eb dyja qeverit\u00eb e kan\u00eb futur Kosov\u00ebn n\u00eb dar\u00eb. Vu\u00e7i\u00e7 e mb\u00ebshtet strategjin\u00eb e tij me retorik\u00eb t\u00eb fort\u00eb. Prej muajsh ai thot\u00eb se serb\u00ebt n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs po dhunohen. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, shqiptar\u00ebt p\u00ebrjetojn\u00eb dhun\u00eb racore nga mediat e af\u00ebrta t\u00eb Vu\u00e7i\u00e7it.<\/p>\n<p>Ministrja e jashtme kosovare, Donika G\u00ebrvalla-Schwartz, tha se Vu\u00e7i\u00e7 nuk do ta ndal\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimin n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin n\u00ebse NATO nuk e pengon at\u00eb. Por SHBA dhe BE vazhdojn\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtesin Vu\u00e7i\u00e7in dhe pretendojn\u00eb se qeveria e Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb fajtore p\u00ebr p\u00ebrshkall\u00ebzimin. Z\u00ebvend\u00ebskryeministri kosovar, Besnik Bislimi tha se vrazhd\u00ebsia me t\u00eb cil\u00ebn Serbia shkeli marr\u00ebveshjet \u00ebsht\u00eb e krahasueshme me gatishm\u00ebrin\u00eb e Brukselit p\u00ebr t\u00eb mbyllur syt\u00eb ndaj k\u00ebtyre shkeljeve.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrqafimi i autokrat\u00ebve<\/strong><\/p>\n<p>Eksperti i politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb SHBA, Edward P. Joseph nga universiteti \u2018John Hopkins\u2019, s\u00eb fundmi postoi nj\u00eb mesazh\u00a0n\u00eb Twitter ku shkruante se Sekretari i Shtetit i SHBA, Antony Blinken duhet t\u00eb vendos\u00eb n\u00ebse ia vlejn\u00eb trazirat n\u00eb rajon dhe d\u00ebmtimi i besueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb SHBA p\u00ebr t\u00eb \u2018p\u00ebrqafuar nj\u00eb autokrat serb\u2019. Sipas tij, vlerat demokratike duhet t\u00eb vendosen p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb politik\u00ebs amerikane.<\/p>\n<p>N\u00eb Serbi, demonstratat kund\u00ebr kushteve mbizot\u00ebruese po zhvillohen prej jav\u00ebsh. Qytetar\u00ebt po protestojn\u00eb kund\u00ebr kultur\u00ebs s\u00eb dhun\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebn e promovon regjimi i Vu\u00e7i\u00e7it. Megjithat\u00eb, qeverit\u00eb e shteteve t\u00eb BE nuk i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb asnj\u00eb mb\u00ebshtetje k\u00ebtyre thirrjeve p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb demokraci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Presidenti serb, Vu\u00e7i\u00e7, po shton presionin ndaj Kosov\u00ebs. Prej shum\u00eb vitesh, autokrati \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb ndaj\u00eb vendin fqinj- edhe me mb\u00ebshtetjen e forcave per\u00ebndimore, shkruan gazeta e njohur austriake Nga Adelheid Woelfl, DER STANDARD Dita-dit\u00ebs provokimet sa vijn\u00eb dhe shtohen dhe\u00a0situata mes Serbis\u00eb dhe Kosov\u00ebs po shkon drejt kulmit. Tensionet po b\u00ebhen gjithmon\u00eb e\u00a0m\u00eb t\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":48792,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-48791","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48791"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48791\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}