{"id":49803,"date":"2023-06-27T17:13:05","date_gmt":"2023-06-27T17:13:05","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=49803"},"modified":"2023-06-27T17:13:05","modified_gmt":"2023-06-27T17:13:05","slug":"euractiv-beogradi-po-shproneson-pronat-e-shqiptareve-ne-presheve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/06\/27\/euractiv-beogradi-po-shproneson-pronat-e-shqiptareve-ne-presheve\/","title":{"rendered":"EurActiv: Beogradi po shpron\u00ebson pronat e shqiptar\u00ebve n\u00eb Preshev\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Alice Taylor, EurActiv<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb qytetar nga rajoni i Medvegj\u00ebs n\u00eb Serbin\u00eb jugore, me popullsi dominuese shqiptar\u00ebsh etnik\u00eb, ka raportuar nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u2019i marr\u00eb ilegalisht pron\u00ebn e p\u00ebr t\u2019ia dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb pronari serb n\u00eb mes t\u00eb sfidave n\u00eb proces e sip\u00ebr p\u00ebr heqjen e shqiptar\u00ebve nga regjistri civil, duke iu mohuar shumic\u00ebn e t\u00eb drejtave ligjore.<\/p>\n<p>Rezidenti Bajram Luta, i cili jeton n\u00eb Zvic\u00ebr, publikoi nj\u00eb let\u00ebr t\u00eb hapur q\u00eb detajon transferimin e pron\u00ebs s\u00eb tij 65 hektar\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb individi serb nga nj\u00eb fshat fqinj.<\/p>\n<p>\u201cDisa jav\u00eb m\u00eb par\u00eb, papritur kuptuam se e gjith\u00eb prona e familjes Luta n\u00eb Tupall\u00eb, me sip\u00ebrfaqe rreth 65 hektar\u00eb, ishte transferuar n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb personi t\u00eb quajtur Pavle Drashkovi\u00e7 nga fshati Vrap\u00e7e, Medvegj\u00eb\u201d, shkroi ai. Luta shtoi se familja e tij nuk e njeh at\u00eb person dhe se jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar p\u00ebr shkak t\u00eb tjet\u00ebrsimit t\u00eb paligjsh\u00ebm t\u00eb pron\u00ebs q\u00eb ka qen\u00eb e familjes prej shekujsh.<\/p>\n<p>\u201cEnde nuk po arrijm t\u00eb kuptojm\u00eb se si \u00ebsht\u00eb e mundur kjo t\u00eb ndodh\u00eb, p\u00ebrpos q\u00eb mund t\u00eb konstatojm\u00eb q\u00eb me q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrfitimit personal, \u00ebsht\u00eb punuar tin\u00ebz nesh si pronar ligjor e real\u201d, shkroi.<\/p>\n<p>N\u00eb let\u00ebr, ai shpjegoi se prona fillimisht u transferua te nj\u00eb kush\u00ebri i larg\u00ebt q\u00eb nuk jeton m\u00eb, Veljko Luti\u00e7, pa dijenin\u00eb e 15 familjeve q\u00eb kan\u00eb pretendime mbi tok\u00ebn. Pas transferimit fillestar, Drashkovi\u00e7 depozitoi nj\u00eb padi me t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkonte pron\u00ebn bazuar te mir\u00ebmbajtja e saj dhe e \u201cfitoi\u201d \u00e7\u00ebshtjen me firm\u00ebn e Luti\u00e7, i cili kishte vdekur para firmosjes.<\/p>\n<p>Prona m\u00eb pas u regjistrua n\u00eb kadast\u00ebr me emrin e pronarit t\u00eb ri.<\/p>\n<p>\u201cNe duam t\u2019ju informojm\u00eb se familja Luta nuk ka shitur ndonj\u00eb tok\u00eb&#8230; ne, familja Luta, nuk e japim pron\u00ebn ton\u00eb shekullore p\u00ebr asnj\u00eb \u00e7mim\u201d, vazhdon letra.<\/p>\n<p>Incidenti ndodh n\u00eb kontekstin e asaj q\u00eb Komiteti i Helsinkit e p\u00ebrshkruan si \u201cspastrim etnik administrativ\u201d \u2013 heqjen e shqiptar\u00ebve etnik\u00eb nga regjistri civil, duke u hequr mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb votuar, bler\u00eb e shitur prona, t\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb shkolla, t\u00eb pun\u00ebsohen e paguajn\u00eb taksa, t\u00eb marrin p\u00ebrftime dhe t\u00eb ken\u00eb akses n\u00eb kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor.<\/p>\n<p>Medvegja ndodhet n\u00eb Lugin\u00ebn e Preshev\u00ebs dhe gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit mbi gjasht\u00eb mij\u00eb shqiptar\u00eb jan\u00eb hequr nga regjistri civil, duke \u00e7uar n\u00eb thirrje nga shoq\u00ebria civile dhe politikan\u00ebt shqiptar\u00eb p\u00ebr korrigjim t\u00eb situat\u00ebs, e megjithat\u00eb asnj\u00eb veprim nuk \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb p\u00ebr sa i p\u00ebrket Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt e rajonit kan\u00eb k\u00ebrkuar q\u00eb \u00e7\u00ebshtja e heqjes s\u00eb tyre nga rajonit t\u00eb p\u00ebrfshihet n\u00eb dialogun Kosov\u00eb-Serbi t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga BE, nj\u00ebsoj si \u00e7\u00ebshtja e Shoqat\u00ebs s\u00eb Bashkive Serbe n\u00eb Kosov\u00ebn verore, por Komisioni Evropian nuk ka reaguar ende. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, thon\u00eb se po e monitorojn\u00eb situat\u00ebn.<\/p>\n<p>Nj\u00eb k\u00ebrkim i akademikes Flora Ferati Sachsenmaier p\u00ebrfshiu d\u00ebshmi t\u00eb shum\u00eb rezident\u00ebve dhe ish-rezident\u00ebve, analiza t\u00eb listave historike t\u00eb votuese dhe mij\u00ebra dokumente zyrtare.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb se sipas statistikave shtet\u00ebrore, shqiptar\u00ebt jan\u00eb pak\u00ebsuar deri n\u00eb 71% n\u00eb disa zona, ndon\u00ebse ata ende jetojn\u00eb atje fizikisht. Rezident\u00ebt thon\u00eb se autoritetet serbe kan\u00eb d\u00ebrguar zyrtar\u00eb shtet\u00ebror\u00eb p\u00ebr t\u00eb verifikuar adresat e tyre, por k\u00ebta individ\u00eb nuk i vizitojn\u00eb v\u00ebrtet adresat dhe d\u00ebrgojn\u00eb raporte se pronat ishin bosh. Familje t\u00eb t\u00ebra m\u00eb pas hiqen nga regjistri civil, me asnj\u00eb mund\u00ebsi apelimi.<\/p>\n<p>Kryeministri Albin Kurti koh\u00ebt e fundit tha se kryeministri shqiptar Edi Rama, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb propozonte drafte p\u00ebr shoqatat serbe n\u00eb Kosov\u00eb, duhej q\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin draft ta p\u00ebrdorte p\u00ebr mbrojtjen e shqiptar\u00ebve n\u00eb Serbin\u00eb jugore.<\/p>\n<p>\u201cAt\u00ebher\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb propozoj \u00ebsht\u00eb q\u00eb Rama t\u2019ia prezantoj\u00eb k\u00ebt\u00eb draft statut p\u00ebr pakicat komb\u00ebtare Vu\u00e7i\u00e7it n\u00eb takimin e radh\u00ebs p\u00ebr Ballkanin e Hapur, p\u00ebr shqiptar\u00ebt e Preshev\u00ebs, Medvegj\u00ebs e Bujanovcit, pasi Kushtetuta deklaron se duhen mbrojtur t\u00eb drejtat e shqiptar\u00ebve edhe jasht\u00eb kufijve\u201d, tha Kurti.<\/p>\n<p>M\u00eb 2021, gjat\u00eb nj\u00eb vizite n\u00eb rajon, Rama tha se fuqia e diplomacis\u00eb duhej p\u00ebrdorur p\u00ebr zgjidhjen e konflikteve n\u00eb lidhje me shqiptar\u00ebt n\u00eb zon\u00eb. Ai shtoi se ishte e r\u00ebnd\u00ebsishme \u201ct\u00eb vije para serb\u00ebve krahasimin se si serb\u00ebt trajtohen n\u00eb Kosov\u00eb dhe se si qytetar\u00ebt e Preshev\u00ebs trajtohen nga serb\u00ebt. Ndryshimi \u00ebsht\u00eb i madh. Serb\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb kan\u00eb lirit\u00eb q\u00eb do t\u2019i \u00ebnd\u00ebrronte \u00e7do pakic\u00eb komb\u00ebtare\u201d.<\/p>\n<p>Ferati b\u00ebri t\u00eb ditur nj\u00eb zhvillim t\u00eb ri, duke deklaruar se \u201cregjimi i Vu\u00e7i\u00e7it ka nisur t\u00eb konfiskoj\u00eb pronat e shqiptar\u00ebve n\u00eb jug t\u00eb Serbis\u00eb. E di rastin e familjes Luta sepse ata jan\u00eb kush\u00ebrinj t\u00eb mi t\u00eb larg\u00ebt\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Alice Taylor, EurActiv Nj\u00eb qytetar nga rajoni i Medvegj\u00ebs n\u00eb Serbin\u00eb jugore, me popullsi dominuese shqiptar\u00ebsh etnik\u00eb, ka raportuar nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u2019i marr\u00eb ilegalisht pron\u00ebn e p\u00ebr t\u2019ia dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb pronari serb n\u00eb mes t\u00eb sfidave n\u00eb proces e sip\u00ebr p\u00ebr heqjen e shqiptar\u00ebve nga regjistri civil, duke iu mohuar shumic\u00ebn e t\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":49804,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-49803","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49803"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49803\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}