{"id":50285,"date":"2023-07-04T16:44:01","date_gmt":"2023-07-04T16:44:01","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=50285"},"modified":"2023-07-04T16:44:01","modified_gmt":"2023-07-04T16:44:01","slug":"alain-bauer-shteti-francez-po-shperbehet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/07\/04\/alain-bauer-shteti-francez-po-shperbehet\/","title":{"rendered":"Alain Bauer: &#8220;Shteti francez po shp\u00ebrb\u00ebhet&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Prej 5 dit\u00ebsh Franca \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00ebbeteje. P\u00ebr La Bussola Quotidiana, kriminologu, k\u00ebshilltar i Sarkozy, shpjegon p\u00ebrshpejtimin e nj\u00eb krize autoritare q\u00eb i p\u00ebrket viteve \u201970, t\u00eb cil\u00ebs po ja shikojm\u00eb efektet q\u00eb rrezikojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapen si njoll\u00eb vaji.<\/p>\n<p>Kolonat e tymit ngrihen nga karkasat e makinave, t\u00eb nj\u00ebsive vendore, t\u00eb stacioneve t\u00eb policis\u00eb dhe t\u00eb dyqaneve n\u00eb flak\u00eb err\u00ebsojn\u00eb qiellin e Franc\u00ebs tashm\u00eb prej 5 dit\u00ebsh. Nd\u00ebrsa agjent\u00ebt e policis\u00eb t\u00eb veshur si nj\u00ebsit\u00eb antiterror vazhdojn\u00eb t\u00eb luftojn\u00eb p\u00ebr ta p\u00ebrhapur turm\u00ebn, n\u00eb mure shkruhet kudo, \u00abPolicia vret\u00bb. Skena prej vendi n\u00ebn rrethim shohim kudo. Flasim me Alain Bauer, profesor i Kriminologjis\u00eb n\u00eb Conservatoire National des Arts et M\u00e9tiers, p\u00ebrve\u00e7se n\u00eb New York dhe Pekin, autor i\u00a0nja 40 librave mbi kriminalitetin, ka qen\u00eb k\u00ebshilltar i Michel Rocard dhe ka qen\u00eb konsulent i ish presidentit Nicolas Sarkozy\u00a0dhe i\u00a0Manuel Valls\u00a0mbi \u00e7\u00ebshtjet e siguris\u00eb dhe terrorizmit.<\/p>\n<p><strong>Mbi 40000 polic\u00eb dhe xhandar\u00eb jan\u00eb rreshtuar gjat\u00eb 5 dit\u00ebve t\u00eb fundit jan\u00eb mbytur nga dhuna dhe jan\u00eb udh\u00ebzuar t\u00eb mos p\u00ebrgjigjen. Profesor, shteti francez po shembet?<\/strong><\/p>\n<p>Le t\u00eb themi se shteti qendror n\u00eb Franc\u00eb po has gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u2019i afirmuar autoritetet e tij dhe se shembja e tij, qysh ka zgjedhur t\u00eb \u201cb\u00ebhet anglosakson\u201d n\u00eb mesin e viteve &#8217;70 po p\u00ebrshpejtohet, sidomos n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb publike. Franca \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shtet komb n\u00eb kuptimin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs. Shteti ka krijuar kombin. Kudo kombet kan\u00eb krijuar shtetet e tyre (shpesh t\u00eb federalizuar).<\/p>\n<p><strong>Si shpjegohen trazirat e dhunshme dhe si e gjykoni evolucionin e protestave?<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7do vdekje duket e padrejt\u00eb dhe \u00e7do vdekje e dhunshme n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrplasje me policin\u00eb \u00ebsht\u00eb akoma m\u00eb shum\u00eb. Zakonisht reagimi i dhunsh\u00ebm shtyhet p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb me pak net. Me p\u00ebrjashtim t\u00eb situat\u00ebs s\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb p\u00ebrjetuar n\u00eb viti 2005.<\/p>\n<p><strong>Ka nj\u00eb lidhje midis t\u00eb ashtuquajturave \u201cterritore t\u00eb humbura t\u00eb republik\u00ebs\u201d dhe protestave t\u00eb dhunshme q\u00eb po p\u00ebrhapen si njoll\u00eb vaji n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin kund\u00ebr policis\u00eb dhe \u00e7do lloj institucioni?<\/strong><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb shum\u00eb e mundur, por problemi se po p\u00ebrhapet n\u00eb territor \u00ebsht\u00eb gjenerata e humbur e Tik Tok q\u00eb duket se \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb subjekti, protagonisti.<\/p>\n<p><strong>Besoni se rrjetet sociale kan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi n\u00eb k\u00ebt\u00eb dhun\u00eb?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Rrjetet sociale e p\u00ebrshpejtojn\u00eb dhe e zgjerojn\u00eb p\u00ebrhapjen e \u00e7do gj\u00ebje. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, mund\u00ebsojn\u00eb dhe ushqejn\u00eb konkurrenc\u00ebn midis individ\u00ebve dhe grupeve&#8230;<\/p>\n<p><strong>Policia \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr respektivisht s\u00eb kaluar\u00ebs?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Efektivisht, situata, sidomos p\u00ebr forcat e rendit, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar shum\u00eb pasi policia gjendet duke u p\u00ebrballur p\u00ebrdit\u00eb me t\u00eb rinj q\u00eb ndjejn\u00eb se p\u00ebsojn\u00eb shkelje dhe kontrolle t\u00eb pajustifikuara dhe gjenden t\u00eb konkurrojn\u00eb p\u00ebr kontrollin e territorit t\u00eb saj.<\/p>\n<p><strong>Ekziston v\u00ebrtet rreziku i nj\u00eb lufte civile?<\/strong><\/p>\n<p>Ekziston rreziku q\u00eb revoltat t\u00eb p\u00ebrhapen e t\u00eb zgjerohen m\u00eb shum\u00eb, por zem\u00ebrimi po transformohet n\u00eb pla\u00e7kitje, gj\u00eb q\u00eb paradoksalisht tregon nj\u00eb ngecje n\u00eb konfrontim. Objektivi i ardhsh\u00ebn do t\u00eb jet\u00eb natyrisht Parisi dhe \u201cpasuria\u201d e supozuar e tij\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb revolt\u00eb q\u00eb sheh si protagonist\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb, sidomos minoren\u00ebt. Mbi k\u00eb mund t\u00eb mb\u00ebshtetet p\u00ebr ta sjell\u00eb qet\u00ebsin\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Familjet: zakonisht t\u00eb fundit q\u00eb d\u00ebgjohen.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrfundimisht, \u00e7far\u00eb sugjeroni t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebr sigurin\u00eb komb\u00ebtare?<\/strong><\/p>\n<p>Rehabilitimi dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsimi i prind\u00ebrve dhe i familjeve. T\u2019i heqim ata nga gjendja e tyre e infatilizimit si \u201cp\u00ebrdorues\u201d t\u00eb thjesht\u00eb dhe t\u00eb forcojm\u00eb statusin e tyre si qytetar\u00eb aktiv\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Franca \u00ebsht\u00eb n\u00eb pragun e nj\u00eb frakture identtitare?<\/strong><\/p>\n<p>Jemi p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb humbjeje t\u00eb parametrave t\u00eb rregullimit dhe organizimit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, pavar\u00ebsisht nga origjinat.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prej 5 dit\u00ebsh Franca \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00ebbeteje. P\u00ebr La Bussola Quotidiana, kriminologu, k\u00ebshilltar i Sarkozy, shpjegon p\u00ebrshpejtimin e nj\u00eb krize autoritare q\u00eb i p\u00ebrket viteve \u201970, t\u00eb cil\u00ebs po ja shikojm\u00eb efektet q\u00eb rrezikojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapen si njoll\u00eb vaji. Kolonat e tymit ngrihen nga karkasat e makinave, t\u00eb nj\u00ebsive vendore, t\u00eb stacioneve t\u00eb policis\u00eb dhe &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":50286,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-50285","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50285"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50285\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}