{"id":52983,"date":"2023-08-04T08:23:21","date_gmt":"2023-08-04T08:23:21","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=52983"},"modified":"2023-08-04T08:23:21","modified_gmt":"2023-08-04T08:23:21","slug":"simbologji-dhe-kompeticion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/08\/04\/simbologji-dhe-kompeticion\/","title":{"rendered":"Simbologji dhe kompeticion"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kissinger n\u00eb Pekin i par\u00eb nga Del Pero<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebsaj radhe nuk do t\u00eb mjaftoj\u00eb Kissinger? P\u00ebr Del Pero (SciencesPo), vizita n\u00eb Kin\u00eb e ish Sekretarit amerikan t\u00eb Shtetit ka evidentuar at\u00eb se Pekini do t\u00eb donte nga raporti me Uashingtonin, por v\u00ebshtir\u00eb se do t\u2019ia arrij\u00eb tani.<\/p>\n<p>\u201cSimbologjia e vizit\u00ebs s\u00eb Henry Kinssinger \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb dhe ka mund\u00ebsi p\u00ebrb\u00ebn aspektin me dometh\u00ebn\u00ebs t\u00eb takimeve t\u00eb tij me Xi Jinping dhe lider\u00eb t\u00eb tjer\u00eb kinez\u00eb. N\u00eb Pekin sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb rish\u00ebnuar sesi marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ndryshme dhe m\u00eb pak konfliktuale me Shtetet e Bashkuara jan\u00eb t\u00eb mundshme atje ku k\u00ebto t\u00eb fundit pranojn\u00eb statusin prej fuqie t\u00eb madhe t\u00eb Kin\u00ebs dhe adoptojn\u00eb nj\u00eb realpolitik\u00eb prozaike (kissingeriane) n\u00eb t\u00eb cilat interesat legjitime kineze pranohen, lihen menjan\u00eb kryq\u00ebzata t\u00eb kota demokratike e humanitare dhe punohet n\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr ruajtjen e nj\u00eb stabiliteti global, q\u00eb p\u00ebr Pekinin k\u00ebrc\u00ebnohet pik\u00ebrisht nga Shtetet e Bashkuara\u201d. Mario Del Pero, Docent i Historis\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe i Historis\u00eb s\u00eb Politik\u00ebs s\u00eb Jashtme n\u00eb Institut d\u2019\u00e9tudes politiques t\u00eb Parisit (SciencesPo), ar\u00ebsyeton me <em>Formiche.net<\/em>\u00a0mbi misionin kinez t\u00eb ikonikut ish Sekretar Shteti, e inkuadruar n\u00eb nj\u00eb <em>forcing<\/em>\u00a0diplomatik t\u00eb l\u00ebvizur nga Uashingtoni drejt Pekinit.<\/p>\n<p>Administrata e Joe Biden e ka kaluar pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb 2023 duke k\u00ebrkuar t\u00eb rilidh\u00eb kontaktet e nivelit t\u00eb lart\u00eb me homolog\u00ebt e tij t\u00eb Pekinit, pasi nj\u00eb ballon spiun kinez jasht\u00eb kontrollit ka k\u00ebrc\u00ebnuar t\u00eb hedh\u00eb n\u00eb er\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet midis t\u00eb dy vendeve. P\u00ebr Uashingtonin nj\u00eb rikthim n\u00eb shk\u00ebmbimet diplomatike t\u00eb rregullta \u00ebsht\u00eb themelore si form\u00eb menaxhimi t\u00eb tensioneve dhe jo rast\u00ebsisht n\u00eb muajt e fundit Sekretari i Shtetit Antony Blinken, Sekretarja e Thesarit Janet Yellen dhe i D\u00ebrguari Special Presidencial p\u00ebr Klim\u00ebn John Kerry kan\u00eb shkuar t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb Pekin. S\u00eb fundi, thuajse n\u00eb kontemporanitet, i ka takuar Henry Kissinger t\u00eb pritet. Pse?<\/p>\n<p>\u201cKissinger vizita i sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb ato reflektor\u00eb q\u00eb edhe edhe me 100 vite t\u00eb mbushura vazhdon t\u00eb g\u00ebzoj\u00eb, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb paksa pedagogji publike mbi at\u00eb sesi duhet t\u00eb kryhet politika e jashtme, p\u00ebr t\u00eb kritikuar naivitetin e amerikan\u00ebve\u201d, p\u00ebrgjigjet Del Pero. \u201cDhe ndoshta, por k\u00ebt\u00eb nuk do ta dijm\u00eb kurr\u00eb, p\u00ebr t\u2019i sjell\u00eb Xi mesazhin me pjes\u00eb t\u00eb nj\u00eb komuniteti biznesor q\u00eb prej dekadash i paguan sa fr\u00ebngu pul\u00ebn konsulencat e Kissinger Associates t\u00eb tij dhe q\u00eb dijm\u00eb ta shohim me preokupim t\u00eb madh e t\u00eb kuptuesh\u00ebm p\u00ebrkeq\u00ebsimin e raporteve midis dy fuqive t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb rneidnt nd\u00ebrkomb\u00ebtar aktual\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr Pekinin, ka edhe nj\u00eb element t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm: t\u00eb demonstroj\u00eb se Kissinger \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politikan i madh i mir\u00ebpritur si \u201cmik i madh i Kin\u00ebs\u201d, me respekt dhe hapje (edhe pse duksh\u00ebm t\u00eb forcuara), nd\u00ebrsa figura si Blinken dhe t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb administrat\u00ebs amerikane konsiderohen me nivel t\u00eb ul\u00ebt. Rezultatet e takimeve faktikisht kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb p\u00ebrziera. P\u00ebrgjigja e Kin\u00ebs nga vizitave t\u00eb funksionar\u00ebve\u00a0<em>current<\/em>\u00a0ka qen\u00eb korrekte, por jo e ngroht\u00eb. Kina nuk \u00ebsht\u00eb e ftoht\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb amerikan\u00ebt, por \u00ebsht\u00eb e interesuar t\u00eb trajtoj\u00eb bet\u00ebm \u00e7\u00ebshtje me karakter ekonomik dhe treg\u00ebtar, si\u00e7 e demonstron v\u00ebmendja e rezervuar Yellen, duksh\u00ebm m\u00eb e lart\u00ebse ajo e dh\u00ebn\u00eb figurave si Blinken apo deri mungesa e kontakteve midis Shefit t\u00eb Pentagonit dhe Ministrit t\u00eb Mbrojtjes, Li Shangfu, i sanksionuar nga Shtetet e Bashkuara, por q\u00eb e ka takuar Kissinger.<\/p>\n<p>Shum\u00eb prej diferencave t\u00eb qasjes gjenden n\u00eb shprehjet e shefit t\u00eb diplomacis\u00eb s\u00eb Partis\u00eb Koministe Kineze, Wang Yi, t\u00eb l\u00ebshuara pas takimit me ish Sekretarin e Shtetit: \u201cKa dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut historik n\u00eb shkrirjen e akullit n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet midis Kin\u00ebs dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe ka luajtur nj\u00eb rol t\u00eb paz\u00ebv\u00ebnd\u00ebsuesh\u00ebm n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e kuptimit midis t\u00eb dy vendeve\u201d. Xi ka qen\u00eb edhe m\u00eb i ngroht\u00eb: \u201cPopulli kinez nuk i harron kurr\u00eb armiqt\u00eb e vjet\u00ebr dhe marr\u00ebdh\u00ebniet kino \u2013 amerikane do t\u00eb jen\u00eb gjithnj\u00eb t\u00eb lidhura me emrin e Henry Kissinger\u201d. Kujtes\u00eb, histori, njohje, kuptim. Pekini denoncon munges\u00ebn e klim\u00ebs q\u00eb k\u00ebto koncepte mund t\u00eb krijojn\u00eb; Uashingtoni thekson se kjo klim\u00eb \u00ebsht\u00eb aktualisht e paprodhueshme, pasi n\u00eb fakte \u00ebsht\u00eb Kina ajo q\u00eb nuk i respekton rregullat e pranuara.<\/p>\n<p>Kontrasti ishte i qart\u00eb midis ngroht\u00ebsisi t\u00eb treguar nga presitgjiozja Diaoyutai State Guesthouse dhe atmosfer\u00ebs m\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb t\u00eb Sall\u00ebs s\u00eb Madhe t\u00eb Popullit, ku zyrtar\u00ebt e Joe Biden jan takuar me homolog\u00ebt e tyre. Republika Popullore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb institucion ceremonial: protokolli, forma, vlen sa substanca dhe mesazhi ishte i qart\u00eb. M\u00eb mir\u00eb Kissinger sesa administrata aktuale \u2014 ka mund\u00ebsi edhe e ardhmja \u2013 dhe Kissinger, pavar\u00ebsisht prestigjit t\u00eb tij dhe pavar\u00ebsisht se ka udh\u00ebtuar duke e informuar administrat\u00ebn, nuk vepron si kanal komunikimi dyt\u00ebsor p\u00ebr negociatat midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Kin\u00ebs. E ka n\u00ebnvizuar Departamenti i Shtetit, duke evidentuar se \u201cSuper-K\u201d po udh\u00ebtonte si qytetar privat dhe jo n\u00ebn egjid\u00ebn e qeveris\u00eb s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta kuptuar perspektiv\u00ebn e Pekinit, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kujtohet se klima politike n\u00eb Uashington ka ndryshuar rr\u00ebnj\u00ebsisht kund\u00ebr partis\u00eb\/shtet n\u00eb 10 vitet e fundit. Pavar\u00ebsisht se flitet p\u00ebr polarizim t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme amerikane, nj\u00eb prej zonave t\u00eb pakta t\u00eb konsensusit bipartiak ka qen\u00eb ajo e konsiderimit t\u00eb Kin\u00ebs si nj\u00eb rivale absolute m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb partnere potenciale. Kjo ka filluar nga fundi i administrat\u00ebs Obama. Administrata Trump e ka rritur armiq\u00ebsin\u00eb, duke evidentuar shkeljet e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut n\u00eb Ksiniang, duke forcuar mb\u00ebshtetjen p\u00ebr Taivanin dhe duke nisur nj\u00eb konfrontim treg\u00ebtar gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb fort\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb 2 vitet e para t\u00eb administrat\u00ebs Biden, n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e mundur, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshpejtuar t\u00ebrheqja nga qasja e angazhimit dhe kalimi n\u00eb konkurrenc\u00ebn strategjike. Kjo \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e qart\u00eb n\u00eb takimin e par\u00eb t\u00eb er\u00ebs Biden midis funksionar\u00ebve t\u00eb nivelit t\u00eb lart\u00eb kinez\u00eb dhe amerikan\u00eb n\u00eb Anchorage, n\u00eb marsin e vitit 2021. Atmosfera n\u00eb dhom\u00eb ishte m\u00eb e ftoht\u00eb se temperatura e jashtme, shpjegonin burimet at\u00eb koh\u00eb. Pasi q\u00eb funksionar\u00ebt kinez\u00eb kan\u00eb kritikuar homolog\u00ebt e tyre amerikan\u00eb, Blinken ishte p\u00ebrgjigjur se Shtetet e Bashkuara do t\u00eb vazhdonin t\u00eb mbronin vlerat dhe interesat e tyre. Ky shk\u00ebmbim i ka dh\u00ebn\u00eb tonin marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb tendosura midis t\u00eb dy vendeve.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, mikpritja e ngroht\u00eb e Henry Kissinger n\u00eb Kin\u00eb \u00ebsht\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse. Kissinger, q\u00eb ka luajtur nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Kin\u00ebs n\u00eb vitet \u201970, \u00ebsht\u00eb ende shum\u00eb i respektuar n\u00eb Kin\u00eb. Vizita e tij i ka ofruar lidershipit kinez mund\u00ebsin\u00eb e n\u00ebnvizimit t\u00eb ruajtjes s\u00eb dialogut dhe bashk\u00ebpunimit, por me \u201ckarakteristika kineze\u201d. Faktikisht \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb, pavar\u00ebsisht q\u00ebllimeve hipotetike t\u00eb mira, asistohet shpejt n\u00eb nj\u00eb ndryshim n\u00eb dinamikat e p\u00ebrgjithshme t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Kin\u00ebs. \u00c7\u00ebshtjet themelore q\u00eb ndajn\u00eb t\u00eb dy vendet, si n\u00eb treg\u00ebti, t\u00eb drejta t\u00eb njeriut dhe konkurrenc\u00eb gjeopolitike, mbesin t\u00eb pazgjidhura. Qasja e administrat\u00ebs Biden kundrejt Kin\u00ebs \u00ebsht\u00eb ende e p\u00ebrq\u00ebndruar mbi konkurrenc\u00ebn dhe mbi p\u00ebrballimin e zonave t\u00eb preokupimit.<\/p>\n<p>Deri n\u00eb kriz\u00ebn e vitit 2008, ka qen\u00eb nj\u00eb e ashtuquajtur muaj i gjat\u00eb mjalti midis Uashingtonit dhe Pekinit, por me sa duket kushtet dhe kompromiset mbi t\u00eb cilat mb\u00ebshtetej ajo faz\u00eb nuk jan\u00eb m\u00eb t\u00eb pranuesh\u00ebm (apo t\u00eb praktikuesh\u00ebm) p\u00ebr t\u00eb dyja pal\u00ebt, por at\u00ebhere \u00e7far\u00eb i l\u00ebviz k\u00ebto kontakte? P\u00ebr Del Pero, paras\u00ebgjithash ka nj\u00eb dimension strategjik, e lidhur nga vullneti p\u00ebr t\u00eb mos stimuluar nj\u00eb afrim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb Kin\u00ebs me Rusin\u00eb dometh\u00ebn\u00eb ta p\u00ebrfshij\u00eb gradualisht Pekinin n\u00eb loj\u00ebn diplomatikeq\u00eb zhvillohet p\u00ebrreth konfliktit ukrainas. \u201cVe\u00e7 t\u00eb tjerash ka presione, t\u00eb b\u00ebra dora dor\u00ebs m\u00eb eksplicite, t\u00eb cop\u00ebrave t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb bot\u00ebs biznesore amerikane, t\u00eb preokupuar nga efektet destabilizuese t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrplasjeje Shtetet e Bashkuara \u2013 Kin\u00eb n\u00eb nj\u00eb ekonomi globale t\u00eb kontestuar dhe n\u00eb vuajtje, shpesh direkt t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb zinxhirin e prodhimit n\u00eb t\u00eb cilin Kina luan ende nj\u00eb rol qendror. S\u00eb fundi, \u00ebsht\u00eb edhe vet\u00ebdija plot\u00ebsisht politikeq\u00eb ka arritur n\u00eb nj\u00eb prag rreziku aq t\u00eb lart\u00eb, me nj\u00eb Kongres dhe nj\u00eb opinion publik gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb forta dhe popullore jan\u00eb pozicione antikineze apo deri kinofobike, q\u00eb n\u00ebse plot\u00ebsisht t\u00eb legjitimuar, rrezikojn\u00eb t\u00eb ushqejn\u00eb nj\u00eb spirale q\u00eb mund t\u00eb dal\u00eb v\u00ebrtet jasht\u00eb kontrollit\u201d.<\/p>\n<p>Ajo t\u00eb cil\u00ebn duket se synon sot administrata Biden \u00ebsht\u00eb stabilizimi i nj\u00eb kanali komunikimi p\u00ebr t\u00eb menaxhuar n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre konkurrenc\u00ebn, q\u00eb n\u00eb thelb n\u00ebnkupton t\u00eb reduktohet rreziku i ruajtjes n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb caktuar e interesave reciproke. \u201cKjo administrat\u00eb, ashtu si ajo q\u00eb do t\u00eb pasoj\u00eb, do t\u00eb duhet t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb k\u00ebrkesat q\u00eb vijn\u00eb nga elektorati p\u00ebr ta reduktuar nd\u00ebrvar\u00ebsin\u00eb me Kin\u00ebn dhe promovoj\u00eb politika reindustrializimi, aq m\u00eb pak n\u00eb disa aspekte\u201d, shton profesori i SciencesPo. \u201cPavar\u00ebsisht interesave ekonomike n\u00eb loj\u00eb dhe lobeve t\u00eb shumta q\u00eb i p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb, kufizime politiko \u2013 elektorale dhe vizione t\u00eb reja strategjike duket se shtyjn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pashmangshme drejt formave t\u00eb de\u00e7ift\u00ebzimit t\u00eb dy ekonomike dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb duket se jan\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm vet\u00eb kinez\u00ebt\u201d.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kissinger n\u00eb Pekin i par\u00eb nga Del Pero K\u00ebsaj radhe nuk do t\u00eb mjaftoj\u00eb Kissinger? P\u00ebr Del Pero (SciencesPo), vizita n\u00eb Kin\u00eb e ish Sekretarit amerikan t\u00eb Shtetit ka evidentuar at\u00eb se Pekini do t\u00eb donte nga raporti me Uashingtonin, por v\u00ebshtir\u00eb se do t\u2019ia arrij\u00eb tani. \u201cSimbologjia e vizit\u00ebs s\u00eb Henry Kinssinger \u00ebsht\u00eb e &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":52984,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-52983","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52983","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=52983"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52983\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/52984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=52983"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=52983"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=52983"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}