{"id":55475,"date":"2023-09-04T07:49:57","date_gmt":"2023-09-04T07:49:57","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=55475"},"modified":"2023-09-04T07:49:57","modified_gmt":"2023-09-04T07:49:57","slug":"shkaqet-e-krizes-ne-niger-midis-brishtesise-strukturore-dhe-paqendrueshmerise-rajonale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/09\/04\/shkaqet-e-krizes-ne-niger-midis-brishtesise-strukturore-dhe-paqendrueshmerise-rajonale\/","title":{"rendered":"Shkaqet e kriz\u00ebs n\u00eb Niger: midis brisht\u00ebsis\u00eb strukturore dhe paq\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb rajonale"},"content":{"rendered":"<p>Junta ushtarake q\u00eb ka marr\u00eb pushtetin n\u00eb Niger me nj\u00eb grusht shteti 26 korrikun e kaluar vazhdon t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb sinjale kundr\u00ebshtuese bashk\u00ebbiseduesve t\u00eb saj t\u00eb huaj. M\u00eb 13 gusht gjenerali Abdourahmane Tchiani, n\u00eb krye t\u00eb t\u00eb vet\u00ebquajturit \u201cK\u00ebshill Komb\u00ebtar p\u00ebr Ruajtjen e Atdheut\u201d q\u00eb qeveris vendin, ka referuar se \u00ebsht\u00eb i gatsh\u00ebm ta zgjidh\u00eb kriz\u00ebn n\u00ebp\u00ebrmjet kanaleve diplomatike. Vet\u00ebm n\u00eb dit\u00ebt n\u00eb vazhdim, pu\u00e7ist\u00ebt kan\u00eb njoftuar se do ta procesonin presidentin e rr\u00ebzuar Mohamed Bazoum, i mbyllur n\u00eb arrest sht\u00ebpijak n\u00eb kushte gjithnj\u00eb e m\u00eb nd\u00ebshkuese, p\u00ebr tradh\u00ebti t\u00eb lart\u00eb. Pavar\u00ebsisht hijeve q\u00eb akoma r\u00ebndojn\u00eb mbi ngjarjen \u00ebsht\u00eb megjithat\u00eb e mundur t\u00eb kuptohen shkaqet e kriz\u00ebs nigerine dhe t\u00eb formulohen hipoteza t\u00eb ar\u00ebsyeshme p\u00ebr element\u00eb ende jo t\u00eb qart\u00eb, duke filluar nga masa e p\u00ebrfshirjes si nga ana e qeveris\u00eb ruse, ashtu edhe nga Grupi Wagner.<\/p>\n<p><strong>Brisht\u00ebsi dhe reurse<\/strong><\/p>\n<p>Para\u00ebsgjithash Nigeri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend jasht\u00ebzakonisht i brisht\u00eb n\u00eb profilin mjedisor. Vet\u00ebm 14% e territorit t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb i punuesh\u00ebm, n\u00eb rajonin jugor t\u00eb vendit ku p\u00ebrq\u00ebndrohet prania njer\u00ebzore, por goditet nga that\u00ebsira gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb shpeshta, t\u00eb alternuara me p\u00ebrmbytje q\u00eb g\u00ebrryejn\u00eb truallin. Temperaturat mestarae, q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb tashm\u00eb nj\u00eb prej vendeve m\u00eb t\u00eb nxeh\u00ebta t\u00eb bot\u00ebs, po rriten m\u00eb me shpejt\u00ebsi se n\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb globit, duke i r\u00ebnduar problemet e kultivuese dhe t\u00eb rrit\u00ebsve. Pasojat pasqyrohen n\u00eb planin social: 4.4 milion nigerin\u00eb vuajn\u00eb nga pasiguria ushqimore e r\u00ebnd\u00eb, rreth 1\/5 e popullsis\u00eb, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb fundit t\u00eb World Food Program.<\/p>\n<p>Nj\u00eb problem i b\u00ebr\u00eb akoma m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb nga fakti q\u00eb Nigeri \u00ebsht\u00eb vendi i par\u00eb n\u00eb bot\u00eb si p\u00ebr nga p\u00ebrqindja e rritjes s\u00eb popullsis\u00eb, mbi 3% n\u00eb vit, ashtu edhe prej koeficentit t\u00eb lindshm\u00ebris\u00eb, me nj\u00eb mesatare prej 7 f\u00ebmij\u00ebsh p\u00ebr 1 grua dhe rreth 60% e popullsis\u00eb ka m\u00eb pak se 18 vje\u00e7. Por nuk \u00ebsht\u00eb sfida e vetme socioekonomike: 8 nigerin\u00eb nga 10 t\u00eb till\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb qendrave urbane, 4 n\u00eb 10 n\u00eb kushtet e nj\u00eb varf\u00ebrie ekstreme dhe m\u00eb pak se 1\/3 e popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb e alfabetizuar.<\/p>\n<p>Nigeri \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb prej vendeve m\u00eb t\u00eb varf\u00ebr dhe m\u00eb t\u00eb zhytur n\u00eb borxhe t\u00eb bot\u00ebs. Ekonomia e Nigerit, nga ku 1\/3 zhvillohet n\u00eb nivel informal, \u00ebsht\u00eb e polarizuar midis eksporteve t\u00eb produkteve bujq\u00ebsore dhe t\u00eb kafsh\u00ebve sht\u00ebpijake nga nj\u00ebra an\u00eb dhe atyre t\u00eb uraniumit, i t\u00eb cilit vendi \u00ebsht\u00eb prodhues historik, e i arit nga ana tjet\u00ebr. Minerali radioaktiv, m\u00eb i pastri i t\u00eb gjith\u00eb Afrik\u00ebs, nxirret qysh nga viti 1971 dhe eksportet nigerine shkojn\u00eb n\u00eb 5% t\u00eb nevojave bot\u00ebrore. Ka nj\u00eb minier\u00eb t\u00eb vetme ende operuese, gjendet n\u00eb Somair dhe vihet n\u00eb veprim nga ORANO, shtet\u00ebrore me pjes\u00ebmarrje franceze, koncensioni i si cil\u00ebs nga ana e shtetit nigerin \u00ebsht\u00eb rinovuar deri n\u00eb vitin 2040 pik\u00ebrisht nga qeveria e presidentit t\u00eb rr\u00ebzuar Bazoum, majin e kaluar.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb \u00e7mimet e uraniumit mbahen q\u00ebndrueshm\u00ebrisht t\u00eb ul\u00ebta n\u00eb dekad\u00ebn e fundit dhe sot \u00ebsht\u00eb ari eksporti i pari nigerin p\u00ebr nga vlera, e barabart\u00eb me 2.7 miliard dollar\u00eb n\u00eb vitin 2022, 53% e totalit. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ekziston vet\u00ebm nj\u00eb minier\u00eb n\u00eb shkall\u00eb industriale, ajo e Samira Hill, por n\u00eb ndryshim nga l\u00ebnda b\u00ebrthamore metali i verdh\u00eb nxirret edhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb artizanale n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb vog\u00ebl. N\u00eb vitin 2022 jan\u00eb nxjerr\u00eb 34.5 tonelata, sipas World Gold Council, duke e b\u00ebr\u00eb vendin eksportuesin e 27 bot\u00ebror. \u00cbsht\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse t\u00eb v\u00ebrehet sesi 99% e arit nigerin, sipas OEC, \u00ebsht\u00eb i destinuar p\u00ebr n\u00eb Dubai: metropoli emiratas \u00ebsht\u00eb nyja kryesore p\u00ebr eksportet e arta afrikane, por prej t\u00eb cilave nj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme trafikohet ilegalisht, si\u00e7 dokumentohet p\u00ebr shembull nga \u201cThe Sentry\u201d n\u00eb vitin 2021. S\u00eb fundi, ndihmat e huaja p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 45% t\u00eb buxhetit vjetor t\u00eb qeveris\u00eb nigerine.<\/p>\n<p>Mbi t\u00eb ardhmen e ekonomis\u00eb vendore r\u00ebndojn\u00eb t\u00eb panjohurat e pasojave t\u00eb grushtit t\u00eb shtetit: ECOWAS, komuniteti ekonomik i shteteve t\u00eb Afrik\u00ebs Per\u00ebndimore, i ka vendosur sanksione ekonomike t\u00eb rrepta Nigerit, p\u00ebrfshi shkurtimin me furnizimin elektrik nga Nigeria, q\u00eb plot\u00ebsonte 70% t\u00eb nevoj\u00ebs s\u00eb brendshme. Bashkimi Europian dhe disa an\u00ebtar\u00eb t\u00eb tij, midis t\u00eb cil\u00ebve Franca dhe Gjermania, ashtu si Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja i kan\u00eb pezulluar pjes\u00ebrisht apo t\u00ebr\u00ebsisht, \u00e7do form\u00eb ndihme ekonomike. Junta pu\u00e7iste rrezikon k\u00ebshtu sot t\u00eb p\u00ebrmbys\u00eb progreset q\u00eb qen\u00eb regjistruar n\u00eb aspektin ekonomik n\u00ebn presidenc\u00ebn Bazoum: n\u00eb fillim t\u00eb vitit 2023 parashikimet qen\u00eb p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrqindje rritjeje ekonomike prej 7% dhe t\u00eb nj\u00eb koeficenti inflacioni prej 4%, nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb ul\u00ebtit e rajonit; \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb v\u00ebrehet se kryeministri i ri i zgjedhur nga radh\u00ebt e ushtarak\u00ebve, Ali Mahaman Lamine Zeine, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ekonomist.<\/p>\n<p><strong>Paq\u00ebndruesh\u00ebri endemike<\/strong><\/p>\n<p>Edhe sistemi politik nigerin ka nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb paq\u00ebndrueshm\u00ebrie mbi shpatulla. Nga pavar\u00ebsia e tij prej Franc\u00ebs n\u00eb vitin 1960, jan\u00eb verifikuar 5 grushte shteti t\u00eb p\u00ebrfunduara, p\u00ebrfshi t\u00eb fundin, plus tentativa t\u00eb ndryshme jo t\u00eb p\u00ebrfunduara suksessh\u00ebm, i fundit i t\u00eb cil\u00ebve gjithmon\u00eb n\u00eb d\u00ebm t\u00eb Bazoum t\u00eb sapoulur, n\u00eb vitin 2021, dhe i shkarkuar p\u00ebr ironi t\u00eb fatit prej Gard\u00ebs Presidenciale t\u00eb udh\u00ebhequr nga gjenerali Tchiani. Vendit i \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb dy rebelime t\u00eb tjera t\u00eb tuareg\u00ebve, pakic\u00eb etnike n\u00eb vend, t\u00eb p\u00ebrfunduara me marr\u00ebveshje paqeje n\u00eb vitet 1995 e n\u00eb 2009. Megjithat\u00eb, sot k\u00ebrc\u00ebnimi kryesor i siguris\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohet nga rebelimi xhihadist, q\u00eb duke filluar nga viti 2015 \u00ebsht\u00eb derdhur nga kufijt\u00eb jugor\u00eb si me Nigerin\u00eb, ashtu edhe me Malin e Burkina Fason.<\/p>\n<p>Fenomeni \u00ebsht\u00eb intensifikuar n\u00eb vitin 2021, n\u00eb koincidenc\u00eb me fillimin e mandatit t\u00eb Bazoum, duke shkaktuar n\u00eb rritje vertikale t\u00eb numrit t\u00eb viktimave dhe duke e shtyr\u00eb vitin e ardhsh\u00ebm qeverin\u00eb nigerine t\u00eb sondoj\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e uljesn\u00eb bisedime paqeje me xhihadist\u00ebt. Midis viteve 2022 dhe 2023 kjo strategji, q\u00eb peshkonte pik\u00ebrisht nga p\u00ebrvoja e akumuluar n\u00eb dh\u00ebnien fund t\u00eb rebelimeve tuareg, bashkuar me nj\u00eb efikasitet m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb operacioneve t\u00eb forcave t\u00eb armatosura nigerine t\u00eb mb\u00ebshtetura nga francez\u00ebt, si\u00e7 ka evidentua ACLED, dukej se i kishte dh\u00ebn\u00eb frutet e saj duke \u00e7uar n\u00eb nj\u00eb reduktim t\u00eb dhunave, megjith\u00ebse mbesnin \u00e7\u00ebshtje t\u00eb pazgjidhura si riintegrimi i rebel\u00ebve n\u00eb shoq\u00ebri. Nj\u00eb zhvillim n\u00eb kund\u00ebrtendenc\u00eb respektivisht fqinj\u00ebve, me Malin dhe Burkina Fason q\u00eb kan\u00eb par\u00eb gjith\u00ebsesi t\u2019u dyfishohen t\u00eb vdekurit e shkaktuar nga konfliktet me forcat e armatosura islamiste.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, n\u00eb Niger \u00ebsht\u00eb verifikuar n\u00eb fakt nj\u00eb rritje e banditizmit: si n\u00eb kufirin jugor me Nigerin\u00eb, ku bandat p\u00ebrb\u00ebhen kryesisht nga kriminel lokale q\u00eb godasin nga nj\u00ebra an\u00eb tek tjetra e kufirit, ashtu edhe n\u00eb rajonet veriore, ku n\u00eb fakt k\u00ebrc\u00ebnimi p\u00ebrb\u00ebhet sidomos nga milic\u00eb \u00e7adian\u00eb, t\u00eb mir\u00ebarmatosur dhe t\u00eb mir\u00ebpajisur, t\u00eb mibjetuar nga sh\u00ebrbimi n\u00eb Libi s\u00eb mercenar\u00eb dhe t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb papun\u00eb pas marr\u00ebveshjeve midis Tripolit dhe Tobrukut n\u00eb vitin 2020. Bandit\u00ebt \u00e7adian\u00eb godasin minierat e arit, karvanet e treg\u00ebtar\u00ebve dhe karvanet e migrant\u00ebve q\u00eb kalojn\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn dhe trafikojn\u00eb ushtrit\u00eb e bollshme libiane drejt vendeve t\u00eb Afrik\u00ebs Per\u00ebndimore.<\/p>\n<p><strong>Shkaqet e grushtit t\u00eb shtetit<\/strong><\/p>\n<p>Problemet e vendit jan\u00eb reale, edhe n\u00eb profilin ushtarak, si\u00e7 e demonstron vdekja e 17 ushtar\u00ebve nigerin\u00eb t\u00eb ndodhur n\u00eb nj\u00eb prit\u00eb xhihadiste m\u00eb 16 gusht, megjithat\u00eb n\u00eb drit\u00ebn e rezultateve, edhe pse t\u00eb pjesshme, t\u00eb siguruara nga qeveria Bazoum duket pretekstuoze motivet me t\u00eb cilat Tchani ka justifikuar grushtin e shtetit t\u00eb tij, duke e akuzuar presidenti me nj\u00eb \u201cp\u00ebrkeq\u00ebsim t\u00eb vazhduesh\u00ebm t\u00eb situat\u00ebs s\u00eb siguris\u00eb\u201d dhe nj\u00eb \u201cqeverisje t\u00eb keqe ekonomike dhe sociale\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb shpjeguar shkaqet e grushtit t\u00eb shtetit duhet t\u00eb mbahen n\u00eb konsiderat\u00eb faktor\u00eb t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm: Bazoum i p\u00ebrket pakic\u00ebs arabe t\u00eb vendit, nd\u00ebrsa Tchani \u00ebsht\u00eb i etnis\u00eb hausa, t\u00eb cil\u00ebs i p\u00ebrket mbi gjysma e popullsis\u00eb nigerine. V\u00ebzhgues t\u00eb tjer\u00eb e kan\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb kriz\u00ebn n\u00eb motivacione personale: Bazoum ka shkarkuar drejtues t\u00eb ndryshlm civil\u00eb dhe ushtarak\u00eb me ngjitjen e tij n\u00eb pushtet dhe Tchani ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb veprim grushtin e shtetit t\u00eb tij si aksion parandalues p\u00ebr nj\u00eb shkarkim t\u00eb mundsh\u00ebm t\u00eb tij. S\u00eb fundi, \u00ebsht\u00eb me siguri e r\u00ebnd\u00ebsishme se edhe n\u00eb Niger jan\u00eb kryer fushata dizinformimi n\u00eb rrjet dhe n\u00eb media sociale prej dor\u00ebs s\u00eb kompanive q\u00eb t\u00eb \u00e7ojn\u00eb tek Grupi Wagner, si\u00e7 ka zbuluar African Center for Strategic Studies, q\u00eb u kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb zjarr ndjenjave proruse dhe antifranceze mjaft t\u00eb qarta n\u00eb manifestime propu\u00e7iste q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb vend: faktikisht presidenti Bazoum ishte nj\u00eb mik i Parisit.<\/p>\n<p>P\u00ebr Per\u00ebndimin, e alarmuar nga perspektiva e humbjes s\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb shtetit t\u00eb radh\u00ebs sahelian n\u00eb favor t\u00eb Mosk\u00ebs, del tani problemi sesi t\u00eb riparohet d\u00ebmi. Franca, t\u00eb cil\u00ebn junta e ka ftuar q\u00eb t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb 1500 ushtar\u00ebt e pranish\u00ebm n\u00eb funksion antixhihadist, duket m\u00eb e vendosur t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb aksionin ushtarak eventual e k\u00ebrc\u00ebnuar nga shtetet q\u00eb sot aderojn\u00eb n\u00eb ECOWAS p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund pu\u00e7it ushtarak. Shtetet e Bashkuara dhe shtete t\u00eb tjera europiane, midis t\u00eb cilave Italia, e p\u00ebrjashtojn\u00eb n\u00eb fakt se duan t\u00eb impenjohen n\u00eb nj\u00eb konflikt t\u00eb armatosur dhe k\u00ebshtu q\u00eb mund t\u00eb vijn\u00eb eventualisht n\u00eb marr\u00ebveshje me regjimin e ri t\u00eb Niamey.<\/p>\n<p>Mbizot\u00ebron\u00a0 sot mbi ngjarjen edhe e panjohura sesi do t\u00eb evoluoj\u00eb influenca rise n\u00eb Afrik\u00eb pas vdekjes s\u00eb themeluesit t\u00eb Grupit Wagner, Evgenij Prigozhin, n\u00eb incidentin ajror t\u00eb 23 gushtit, i atribuar nj\u00eb atentati t\u00eb d\u00ebshiruar nga Putini si hakmarrje p\u00ebr rebelimin e nd\u00ebrprer\u00eb t\u00eb dy muajve m\u00eb par\u00eb. Do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb jet\u00eb pyetja sesi trupat e huaja nga ana e regjimeve ushtarake afrikane, por p\u00ebr ta plot\u00ebsuar do t\u00eb jet\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb komplekse p\u00ebr rus\u00ebt: n\u00ebse nga nj\u00ebra an\u00eb duhet t\u00eb duroj\u00eb prania e mercenar\u00ebve t\u00eb Wagner, ka mund\u00ebsi q\u00eb mund t\u00eb verifikohet nj\u00eb fragmentim midis z\u00ebvend\u00ebsve t\u00eb ndrysh\u00ebm q\u00eb do t\u2019i b\u00ebnte m\u00eb pak efikas\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr n\u00ebse Moska do t\u2019i merrte direkt n\u00eb dor\u00eb operacionet afrikane, megjith\u00ebse duke p\u00ebrdorur eventualisht ndonj\u00eb kompani tjet\u00ebr ushtarake fasad\u00eb, p\u00ebr juntat lokale do t\u00eb thoshte t\u00eb rreshtoheshin edhe m\u00eb eksplicisht me Kremlinin, l\u00ebvizje q\u00eb jo t\u00eb gjith\u00eb gjeneralisim\u00ebt mund ta kryenin me vet\u00ebdije.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7se se i duhet t\u00eb p\u00ebrballen me rreziqe p\u00ebrgjat\u00eb rrug\u00ebs, migrant\u00ebt q\u00eb kalojn\u00eb Nigerin kthehen me mij\u00ebra n\u00eb kufijt\u00eb me Algjerin\u00eb e Libin\u00eb dhe rrezikojn\u00eb t\u00eb vdesin nga uria dhe etja n\u00eb shkret\u00ebrir\u00eb. N\u00eb tetorin e vitit 2022 n\u00eb vend jan\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm rreth 280000 refugjat\u00eb dhe k\u00ebrkues azili. (\u00a9UNICEF)<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00ebshtja e fluksit t\u00eb migrant\u00ebve<\/strong><\/p>\n<p>Por ka nj\u00eb m\u00ebsim t\u00eb dobish\u00ebm q\u00eb Per\u00ebndimi mund t\u00eb nxjerr\u00eb nga kriza nigerine dhe kjo ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me trafikun e migrant\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn vendi afrikan p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb prej nyjeve kryesore drejt Europ\u00ebs. N\u00eb vitin 2015 Bashkimi Europian, i z\u00ebn\u00eb me ardhjen e mbi 1 milion migrant\u00ebve, krijoi Fondin Fidu\u00e7iar t\u00eb Emergjenc\u00ebs p\u00ebr Afrik\u00ebsn q\u00eb t\u00eb financonte iniciativa t\u00eb prirura p\u00ebr kund\u00ebrshtimin e fenomenit. Prapa premtimit se mund t\u00eb shfryt\u00ebzoj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre fondeve, Nigeri miratoi ligjin 2015-36, q\u00eb nxirrte faktikisht jasht\u00ebligjit transportin klandestin t\u00eb migrant\u00ebve n\u00ebp\u00ebrmjet territorit t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Pas kulmit t\u00eb vitin 2016, kur 330000 migrant\u00eb p\u00ebrshkuan territorin nigerin, u verifikua nj\u00eb r\u00ebnie efektive drastike e flukseve, me arrestime dhe konfiskime t\u00eb shumta mjetesh. Megjithat\u00eb, fondet q\u00eb do t\u00eb duhej t\u2019u lejonin ish trafikant\u00ebve t\u00eb fillonin aktivitete ekonomike ligjore p\u00ebr t\u2019u mbajtur kan\u00eb rezultuar t\u00eb pamjaftueshme apo t\u00eb keqmenaxhuara dhe trafiku i migrant\u00ebve \u00ebsht\u00eb kthyer vitin e kaluar, si\u00e7 e certifikojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e Organizat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Migrimet, n\u00eb nivelet e vitit 2022. Situata aktuale \u00ebsht\u00eb keq\u00ebsuar m\u00eb tej pasi sot trafikant\u00ebt, p\u00ebr t\u00eb shmangur arrestimet, rrahin pista dyt\u00ebsore m\u00eb t\u00eb rrezikshme.<\/p>\n<p>Nj\u00eb d\u00ebshtim q\u00eb Bashkimit Europian i ka kushtuar shtrenjt\u00eb: midis viteve 2015 dhe 2022, faktikisht ka financuar 19 projekte n\u00eb Niger p\u00ebr nj\u00eb total prej 687 milion eurosh, pjesa m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse \u00ebsht\u00eb shpenzuar p\u00ebr politika t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruara p\u00ebr politika t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruara thuajse ekskluizivisht p\u00ebr kontrollin e kufijve dhe zbatimin e ligjit. N\u00eb thelb, korrikun e kaluar Programi Ushqimor Bot\u00ebror ka denoncuar se p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb fondeve ka mundur t\u00eb asistoj\u00eb vet\u00ebm 6.2 milion persona n\u00eb Afrik\u00ebn Per\u00ebndimore n\u00eb vend t\u00eb 11.6 milion\u00ebve q\u00eb kishin nevoj\u00eb.<\/p>\n<p>(nga <em>Aspenia Institute<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Junta ushtarake q\u00eb ka marr\u00eb pushtetin n\u00eb Niger me nj\u00eb grusht shteti 26 korrikun e kaluar vazhdon t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb sinjale kundr\u00ebshtuese bashk\u00ebbiseduesve t\u00eb saj t\u00eb huaj. M\u00eb 13 gusht gjenerali Abdourahmane Tchiani, n\u00eb krye t\u00eb t\u00eb vet\u00ebquajturit \u201cK\u00ebshill Komb\u00ebtar p\u00ebr Ruajtjen e Atdheut\u201d q\u00eb qeveris vendin, ka referuar se \u00ebsht\u00eb i gatsh\u00ebm ta zgjidh\u00eb kriz\u00ebn &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":55476,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-55475","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55475\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}