{"id":5841,"date":"2022-03-01T13:41:06","date_gmt":"2022-03-01T13:41:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=5841"},"modified":"2022-03-01T13:41:06","modified_gmt":"2022-03-01T13:41:06","slug":"pse-putin-tashme-e-ka-humbur-luften","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/03\/01\/pse-putin-tashme-e-ka-humbur-luften\/","title":{"rendered":"Pse Putin tashm\u00eb e ka humbur luft\u00ebn?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Rus\u00ebt akoma mund ta pushtojn\u00eb Ukrain\u00ebn. Por, ukarinasit kan\u00eb treguar k\u00ebto dit\u00ebt e fundit se nuk do t\u2019ia lejojn\u00eb ta mbaj\u00eb at\u00eb.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yuval Noah Harari<\/strong><\/p>\n<p>M\u00eb pak se nj\u00eb jav\u00eb n\u00eb luft\u00eb dhe duket sikur Vladimir Putin po shkon drejt nj\u00eb humbjeje historike. Ai mund t\u00eb fitoj\u00eb t\u00eb gjitha betejat, por prap\u00ebseprap\u00eb ta humb\u00eb luft\u00ebn. \u00cbndrra e Putinit q\u00eb ta rind\u00ebrtoj\u00eb perandorin\u00eb ruse \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb nj\u00eb g\u00ebnjesht\u00ebr se Ukraina nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb komb i v\u00ebrtet\u00eb; se ukrainasit nuk jan\u00eb njer\u00ebz t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb dhe se banor\u00ebt e Kyivit, Kharkivit dhe Lvivit kan\u00eb mall p\u00ebr urdhrat e Mosk\u00ebs. Kjo \u00ebsht\u00eb e t\u00ebra g\u00ebnjesht\u00ebr \u2013 Ukraina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb komb me m\u00eb shum\u00eb se nj\u00ebmij\u00eb vjet histori dh\u00eb Kyivi ka qen\u00eb nj\u00eb metropol i madh, kur Moska nuk ishte as edhe nj\u00eb fshat. Por, tirani rus e ka th\u00ebn\u00eb aq shum\u00eb k\u00ebt\u00eb rren, saq\u00eb, si\u00e7 duket, ka nisur edhe vet\u00eb t\u2019i besoj asaj.<\/p>\n<p>Derisa po e planifikonte invazionin ndaj Ukrain\u00ebs, Putin mund t\u00eb ket\u00eb llogaritur n\u00eb shum\u00eb fakte t\u00eb njohura. Ai e ka ditur se ushtarakisht, Rusia e gjunj\u00ebzon Ukrain\u00ebn. Ai e ka ditur se NATO-ja s\u2019do t\u2019i \u00e7onte trupat p\u00ebr t\u2019i ndihmuar Ukrain\u00ebs. Ai e ka ditur se var\u00ebsia evropiane n\u00eb naft\u00ebn dhe gazin rus do t\u2019i b\u00ebnte shtetet si Gjermania t\u00eb hezitonin q\u00eb t\u2019i vendosnin sanksione t\u00eb ashpra. Bazuar n\u00eb k\u00ebto fakte t\u00eb njohura, plani i tij ishte ta sulmonte Ukrain\u00ebn fort dhe shpejt, t\u2019ia \u201cpres kok\u00ebn\u201d qeveris\u00eb s\u00eb saj, ta vendos\u00eb nj\u00eb regjim kukull n\u00eb Kyiv dhe t\u2019i tejkaloj\u00eb sanksionet e Per\u00ebndimit.<\/p>\n<p>Por, ka qen\u00eb nj\u00eb e panjohur e madhe rreth planit t\u00eb tij. Si\u00e7 e m\u00ebsuan amerikan\u00ebt n\u00eb Irak dhe si\u00e7 e m\u00ebsuan sovjetik\u00ebt n\u00eb Afganistan, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb leht\u00eb t\u00eb pushtohet nj\u00eb vend sesa t\u00eb mbahet. Putini e dinte se ka fuqi ta pushtoj\u00eb Ukrain\u00ebn. Por, a do ta pranonin thjesht ukrainasit regjimin kukull t\u00eb Mosk\u00ebs? Putin vuri bast se po. N\u00eb fund t\u00eb fundit, si\u00e7 e kishte shpjeguar ai disa her\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb donin ta d\u00ebgjonin, Ukraina nuk ishte nj\u00eb shtet i v\u00ebrtet\u00eb dhe ukrainasit nuk jan\u00eb njer\u00ebz t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. N\u00eb vitin 2014, qytetar\u00ebt n\u00eb Krime zor se i rezistuan okupuesit rus\u00eb. Pse do t\u00eb ishte ndryshe n\u00eb vitin 2022?<\/p>\n<p>N\u00eb \u00e7do dit\u00eb q\u00eb po kalon, po b\u00ebhet m\u00eb e qart\u00eb se basti i Putinit d\u00ebshtoi. Ukrainasit po rezistojn\u00eb me gjith\u00eb zem\u00ebr, duke e fituar k\u00ebshtu simpatin\u00eb e gjith\u00eb bot\u00ebs \u2013 dhe po e fitojn\u00eb luft\u00ebn. Shum\u00eb dit\u00eb t\u00eb err\u00ebta jan\u00eb p\u00ebrpara. Rus\u00ebt akoma mund ta pushtojn\u00eb t\u00ebr\u00eb Ukrain\u00ebn. Por, p\u00ebr ta fituar luft\u00ebn, rus\u00ebt do t\u00eb duhej ta mbanin Ukrain\u00ebn, dhe k\u00ebt\u00eb mund ta b\u00ebjn\u00eb vet\u00ebm n\u00ebse populli ukrainas ua lejon. Dhe, kjo, nuk duket aspak se ka t\u00eb ngjar\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7do tank i shkat\u00ebrruar rus dhe \u00e7do ushtar i vrar\u00eb rus, rrit vullnetin e ukrainasve p\u00ebr t\u00eb rezistuar. Dhe, \u00e7do ukrainas i vrar\u00eb e thellon urrejtjen e ukrainasve ndaj pushtuesve. Urrejtja \u00ebsht\u00eb ndjenja m\u00eb e keqe. Por, p\u00ebr nj\u00eb popull t\u00eb shtypur, urrejtja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb thesar i fshehur. E rr\u00ebnjosur thell\u00eb n\u00eb zem\u00ebr, mund ta mbaj\u00eb rezistenc\u00ebn p\u00ebr shum\u00eb gjenerata. P\u00ebr ta rivendosur perandorin\u00eb ruse, Putin i duhet nj\u00eb fitore relativisht pa gjak, q\u00eb do t\u00eb \u00e7onte n\u00eb nj\u00eb okupim relativisht pa urrejtje. Duke derdhur gjak ukrainas, Putin po e b\u00ebn t\u00eb sigurt mosrealizimin e \u00ebndrr\u00ebs s\u00eb tij. Nuk do t\u00eb jet\u00eb emri i Mikhail Gorbachevit, i shkruar n\u00eb certifikat\u00ebn e vdekjes s\u00eb perandoris\u00eb ruse. Por, do t\u00eb jet\u00eb i Putinit. Gorbachev i la rus\u00ebt dhe ukrainasit si popuj v\u00ebllaz\u00ebror\u00eb, Putini i ktheu n\u00eb armiq dhe siguri q\u00eb Ukraina tash e tutje vet\u00ebm se ta thelloj\u00eb definimin e saj n\u00eb kund\u00ebrshtim me Rusin\u00eb.<\/p>\n<p>Kombet jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebruara nga storjet. \u00c7do dit\u00eb q\u00eb po kalon, shton m\u00eb shum\u00eb storje q\u00eb ukrainasit do t\u2019i tregojn\u00eb, jo vet\u00ebm n\u00eb dit\u00ebt e err\u00ebta para vet\u00ebs, por edhe n\u00eb dekadat e gjeneratat e ardhshme. Presidenti, i cili refuzoi ta linte kryqytetin, duke i th\u00ebn\u00eb SHBA-s\u00eb se i duhet armatim, jo udh\u00ebtim; ushtar\u00ebt n\u00eb ishullin e Gjarprit, q\u00eb i than\u00eb luftanij\u00ebs ruse \u201cshko pirdhu\u201d; civil\u00ebt q\u00eb po provonin t\u2019i ndalnin tank\u00ebt rus\u00eb, duke u ulur n\u00eb rrug\u00eb. K\u00ebto jan\u00eb gj\u00ebra mbi t\u00eb cilat nd\u00ebrtohet shteti. N\u00eb nj\u00eb shteg t\u00eb gjat\u00eb, k\u00ebto storje numrohen m\u00eb shum\u00eb se sa tank\u00ebt.<\/p>\n<p>Tirani rus duhet ta di k\u00ebt\u00eb m\u00eb mir\u00eb se kushdo tjet\u00ebr. Si f\u00ebmij\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb rritur me tregimet p\u00ebr mizorin\u00eb gjermane dhe trim\u00ebrin\u00eb ruse, n\u00eb rrethimin e Leningradit. Tani, ai po prodhon storje t\u00eb nj\u00ebjta, duke e luajtur vet\u00eb rolin e Hitlerit.<\/p>\n<p>Rr\u00ebfimet p\u00ebr trim\u00ebrin\u00eb ukrainase nuk japin zgjidhje vet\u00ebm p\u00ebr ukrainasit, por p\u00ebr gjith\u00eb bot\u00ebn. U japin vullnet qeverive t\u00eb shteteve evropiane, Administrat\u00ebs amerikane, por edhe qytetar\u00ebve t\u00eb shtypur t\u00eb Rusis\u00eb. N\u00ebse ukrainasit guxojn\u00eb t\u00eb ndalin tank\u00ebt me duart e tyre, Qeveria gjermane mund t\u00eb guxoj\u00eb t\u2019i furnizoj\u00eb ata me raketa anti-tank, Qeveria amerikane mund t\u00eb guxoj\u00eb ta largoj\u00eb Rusin\u00eb nga rrjeti Swift, dhe qytetar\u00ebt rus\u00eb mund t\u00eb guxojn\u00eb ta shfaqin kund\u00ebrshtin\u00eb e tyre p\u00ebr k\u00ebt\u00eb luft\u00eb palidhje.<\/p>\n<p>De t\u00eb gjith\u00eb mund t\u00eb inspirohemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb dicka; ose t\u00eb japin donacion, ose t\u00eb presim presim refugjat\u00eb. Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb do ta form\u00ebsoj\u00eb t\u00eb ardhmen e gjith\u00eb bot\u00ebs. N\u00ebse tirania dhe agresioni lejohen t\u00eb fitojn\u00eb, ne t\u00eb gjith\u00eb do t\u2019i vuajm\u00eb pasojat. Nuk ka hap\u00ebsir\u00eb q\u00eb t\u00eb mbesim spektator\u00eb. \u00cbsht\u00eb koha t\u00eb cohemi n\u00eb k\u00ebmb\u00eb dhe t\u00eb vlejm\u00eb.<\/p>\n<p>Fatkeq\u00ebsisht, kjo luft\u00eb duket se do t\u00eb zgjas\u00eb. Duke marr\u00eb forma t\u00eb tjera, ajo mund t\u00eb vazhdoj\u00eb p\u00ebr disa vjet. Por, \u00e7\u00ebshtja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb vendosur. K\u00ebto dit\u00ebt e fundit i kan\u00eb d\u00ebshmuar bot\u00ebs se Ukraina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shtet i v\u00ebrtet\u00eb, se ukrainasit jan\u00eb njer\u00ebz t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb fare, dhe se ata p\u00ebrfundimisht nuk duan t\u00eb jetojn\u00eb n\u00ebn nj\u00eb perandori t\u00eb re ruse. Pyetja kryesore q\u00eb po mbetet hapur \u00ebsht\u00eb se sa koh\u00eb do t\u00eb marr\u00eb q\u00eb ky mesazh t\u00eb dep\u00ebrtoj\u00eb n\u00ebp\u00ebr muret e holla t\u00eb Kremlinit.<\/p>\n<p><em>Yuval Noah Harari \u00ebsht\u00eb historian dhe autor i librit \u201cSapiens: Nj\u00eb histori e shkurt\u00ebr e njer\u00ebzimit\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>P\u00ebrkthyer nga Gazeta Express<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rus\u00ebt akoma mund ta pushtojn\u00eb Ukrain\u00ebn. Por, ukarinasit kan\u00eb treguar k\u00ebto dit\u00ebt e fundit se nuk do t\u2019ia lejojn\u00eb ta mbaj\u00eb at\u00eb. Yuval Noah Harari M\u00eb pak se nj\u00eb jav\u00eb n\u00eb luft\u00eb dhe duket sikur Vladimir Putin po shkon drejt nj\u00eb humbjeje historike. Ai mund t\u00eb fitoj\u00eb t\u00eb gjitha betejat, por prap\u00ebseprap\u00eb ta humb\u00eb luft\u00ebn. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5842,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-5841","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5841","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5841"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5841\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}