{"id":59068,"date":"2023-10-10T09:39:45","date_gmt":"2023-10-10T09:39:45","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=59068"},"modified":"2023-10-10T09:39:45","modified_gmt":"2023-10-10T09:39:45","slug":"pse-inteligjenca-izraeliane-nuk-ka-ditur-ta-parashikoje-sulmin-e-hamasit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/10\/10\/pse-inteligjenca-izraeliane-nuk-ka-ditur-ta-parashikoje-sulmin-e-hamasit\/","title":{"rendered":"Pse inteligjenca izraeliane nuk ka ditur ta parashikoj\u00eb sulmin e Hamasit"},"content":{"rendered":"<p><strong>Del me qart\u00ebsi d\u00ebshtimi i aparateve t\u00eb inteligjenc\u00ebs q\u00eb nuk kan\u00eb ditur as ta parashikojn\u00eb, as ta frenojn\u00eb nj\u00eb sulm q\u00eb nuk ka precedent n\u00eb histori p\u00ebr nga dhuna dhe viktimat e l\u00ebna n\u00eb terren. Nj\u00eb d\u00ebm i madh p\u00ebr besueshm\u00ebrin\u00eb e Netanyahu, q\u00eb e ka nd\u00ebrtuar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb suksesit t\u00eb karrier\u00ebs s\u00eb tij disa dhjet\u00ebvje\u00e7are politike duke u paraqitur si garant i pagabuesh\u00ebm i siguris\u00eb s\u00eb izraelian\u00ebve.<\/strong><\/p>\n<p>M\u00ebngjesin e s\u00eb shtun\u00ebs 7 tetor Hamasi ka l\u00ebshuar nj\u00eb sulm t\u00eb paprecedent nga Rripi i Gazas duke goditur territorin e Izraelit me l\u00ebshimin e mij\u00ebra rraketave dhe me nj\u00eb inkursion n\u00ebp\u00ebrmjet detit e tok\u00ebs q\u00eb ka \u00e7ar\u00eb barrier\u00ebn q\u00eb izolon Gazan n\u00eb af\u00ebrsin\u00eb e kalimit t\u00eb Eretz. Ofensiva e grupit islamist, t\u00eb lindur n\u00eb vitin 1987 si an\u00eb e V\u00ebllaz\u00ebris\u00eb Myslimane egjiptiane dhe q\u00eb nga viti 2006 kontrollon Gazan, ka ndodhur gjat\u00eb Dit\u00ebs s\u00eb Shabbatit e t\u00eb Fest\u00ebs s\u00eb Simchat Torah duke i kapur t\u00eb pap\u00ebrgatitur sh\u00ebrbimet e inteligjenc\u00ebs izraeliane. Tempistikat e sulmit b\u00ebhen shqet\u00ebsusese n\u00ebse mendohet se m\u00eb\u00a0 tetor, nj\u00eb dit\u00eb p\u00ebrpara sulmit t\u00eb Hamasit, festohej p\u00ebrvjetori i 50 i Luft\u00ebs s\u00eb Yom Kippur, q\u00eb mori jet\u00eb me nj\u00eb sulm t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb Siris\u00eb dhe Egjiptit nga Lart\u00ebsit\u00eb Golan e nga Gadishulli i Sinait q\u00eb e kapi n\u00eb befasi qeverin\u00eb e kryeministres s\u00eb at\u00ebhershme Golda Meir.<\/p>\n<p>N\u00eb or\u00ebt e m\u00ebtejshme t\u00eb sulmit Mohammad Deif, nj\u00ebri prej lider\u00ebve t\u00eb Brigatave \u201cAl Qassam\u201d, krahu ushtarak i Hamasit, ka njoftuar nisjen e operacionit ushtarak \u201cP\u00ebrmbytja e Al-Aqsa\u201d me q\u00ebllimin e dh\u00ebnise fund t\u00eb \u201cprofanimit t\u00eb vendeve t\u00eb shenjta n\u00eb Jeruzalem\u201d dhe burgosjes s\u00eb vazhdueshme s\u00eb t\u00eb arrestuarve palestinez\u00eb. N\u00eb or\u00ebt e para t\u00eb sulmit milic\u00ebt e Hamasit kan\u00eb marr\u00eb kontrollin e fshatrave t\u00eb ndryshme n\u00eb jugun e Izraelit dhe n\u00eb zonat p\u00ebrreth Rripit t\u00eb Gazas. Jan\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 700 izraelian\u00ebt q\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn n\u00eb dy dit\u00ebt e para t\u00eb konfliktit dhe ngjallin tmerr imazhet e sulmit ndaj mij\u00ebra pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb Festivalin Supernova, nj\u00eb grumbullim q\u00eb po mbahej n\u00eb jugun e Izraelit dhe gjat\u00eb t\u00eb cilit jan\u00eb vrar\u00eb 250 t\u00eb rinj e jan\u00eb marr\u00eb peng pengje t\u00eb ndryshme, m\u00eb pas t\u00eb futur brenda Rripit t\u00eb Gazas. Mij\u00ebra raketat e hedhura nga Hamasi kan\u00eb arritur Tel Avivin, Jeruzalemin dhe qytete t\u00eb tjera izraeliane, por n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe jan\u00eb interceptuar nga sistemi antiraketor i sofistikuar Iron Dome.<\/p>\n<p>Nga ana e tij, Izraeli \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur me njoftimin e kryeministrit Netanyahu p\u00ebr gjendjen e luft\u00ebs dhe fillimin e operacionit \u201cShpata e Hekurit\u201d, me premtimin (edhe nj\u00eb her\u00eb akoma) e shkuljes s\u00eb pranis\u00eb s\u00eb Hamasit nga Rripi i Gazas dhe ripushtimin e fshatrave dhe kibutceve t\u00eb pushtuara nga inkursionet e milic\u00ebve palestinez\u00eb. N\u00eb m\u00ebngjesin e s\u00eb h\u00ebn\u00ebs ka ardhur njoftimi i bllokimit total t\u00eb gazas, nd\u00ebrsa ftesat e d\u00ebrguara popullsis\u00eb nga autoritete izraeliane p\u00ebr ta evakuar Rripin ndeshen me realitetin e fakteve t\u00eb nj\u00eb burgu n\u00eb qiell t\u00eb hapur nga ku \u00ebsht\u00eb thuajse e pamundur t\u00eb evadohet. Mbetet p\u00ebr t\u2019u sqaruar roli i Egjiptit, tradicionalisht nd\u00ebrmjet\u00ebsues i krizave n\u00eb Gaza dhe q\u00eb e konsideron hamasin, n\u00ebn presionet e Per\u00ebndimit, nj\u00eb organizat\u00eb terroriste. Rezervist\u00ebt e thirrur n\u00eb sh\u00ebrbim nga Izraeli jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 300000 (kurr\u00eb kaq shum\u00eb n\u00eb histori) dhe jan\u00eb mbi 400 t\u00eb vdekurit e shkaktuar nga bombardimet e raprezaljes n\u00eb Gaza, me familje t\u00eb t\u00ebra t\u00eb dhjetuara dhe pallate t\u00eb t\u00ebra t\u00eb rr\u00ebzuara.<\/p>\n<p>Tani, Netanyahu i duhet t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb at\u00eb q\u00eb ndoshta \u00ebsht\u00eb kriza m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb e siguris\u00eb s\u00eb brendshme n\u00eb historin\u00eb e Izraelit. Koalicioni q\u00eb mb\u00ebshtet qeverin\u00eb, m\u00eb i djathti n\u00eb historin\u00eb e shtetit hebraik, ka miratuar p\u00ebr thuajse 1 vit nd\u00ebrtimin e vendbanimeve t\u00eb paligjshme n\u00eb Gisjordani dhe vendosjen e nj\u00eb klime racizmi kundrejt arab\u00ebve, si n\u00eb territorin e Izraelit, ashtu edhe n\u00eb zonat e pushtuara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paligjshme duke filluar nga Lufta e 6 Dit\u00ebve e vitit 1967. I nj\u00ebjti shtyp izraelian, nga progresistja \u201cHaaretz\u201d tek shum\u00eb m\u00eb konservatori \u201cJerusalem Post\u201d, n\u00ebnvizon p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e Netanyahu e t\u00eb aleat\u00ebve t\u00eb tij t\u00eb s\u00eb djatht\u00ebs fetare n\u00eb ashp\u00ebrsimin e nj\u00eb klime tensioni dhe zem\u00ebrimi q\u00eb ka kulmuar n\u00eb sulmin e s\u00eb shtun\u00ebs n\u00eb m\u00ebngjes. Jan\u00eb 250 palestinez\u00ebt q\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn n\u00eb Cisjordani n\u00eb vitin 2023 nga dora izraeliane, me intensifikimin preokupues (dhe shum\u00eb her\u00eb t\u00eb dokumentuar) t\u00eb dhunave nga ana e kolon\u00ebve izraelian\u00eb q\u00eb ka kulmuar n\u00eb <em>pogromin <\/em>e qytetit Huwara t\u00eb pranver\u00ebs s\u00eb kaluar.<\/p>\n<p>Bashkimi Europian nuk ka qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb pozicion t\u00eb qart\u00eb e t\u00eb fort\u00eb p\u00ebr t\u2019i kufizuar shtytjet e s\u00eb djatht\u00ebs fetare izraeliane dhe shkelhet e s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk kan\u00eb pasur kurr\u00eb pasoja reale. P\u00ebrve\u00e7 t\u00eb dh\u00ebn\u00ebs politike, del qart\u00eb d\u00ebshtimi i aparateve t\u00eb inteligjenc\u00ebs q\u00eb nuk kan\u00eb ditur as ta parashikojn\u00eb, as ta frenojn\u00eb nj\u00eb sulm q\u00eb nuk ka precedent n\u00eb histori p\u00ebr nga dhuna dhe viktimat e l\u00ebna n\u00eb terren. Nj\u00eb d\u00ebm i madh p\u00ebr besueshm\u00ebrin\u00eb e Netanyahu, q\u00eb ka nd\u00ebrtuar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb suksesit t\u00eb karrier\u00ebs s\u00eb tij disa dhjet\u00ebvje\u00e7are politike si garant i pagabuesh\u00ebm i siguris\u00eb s\u00eb izraelian\u00ebve. N\u00eb ndryshim nga sa ka ndodhur n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn (si n\u00eb vitin 2021 n\u00eb vijim t\u00eb eskalimit t\u00eb dhun\u00ebs q\u00eb vijoi n\u00eb rr\u00ebpirat e Sheikh Jarrah) vjen e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb mendohet se konflikti i ri i vjen \u201cn\u00eb ndihm\u00eb\u201d Netanyahu, duke rikompakt\u00ebsuar rreshtimet politike p\u00ebrreth personalitetit t\u00eb tij p\u00ebr\u00e7ar\u00ebs. Imazhi i <em>Bibi<\/em> tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb kompromentuar prej vitesh akuza p\u00ebr korrupsion dhe tashm\u00eb prej m\u00eb shum\u00eb se 6 muajsh n\u00eb sheshet e qyteteve izraeliane qindramij\u00ebra izraeliane profestojn\u00eb kund\u00ebr reform\u00ebs s\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb q\u00eb do t\u00eb prishte ekuilibrat demokratik\u00eb duke favorizuar fashat m\u00eb konservatore t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Disfata e aparateve t\u00eb siguris\u00eb rrezikon t\u00eb kompromentoj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb definitive figur\u00ebn e kryeministrit m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Izraelit.<\/p>\n<p>Motivet e d\u00ebshtimit t\u00eb inteligjenc\u00ebs izraeliane nuk jan\u00eb ende t\u00eb qarta. N\u00eb or\u00ebt e kaluara kan\u00eb qarkulluar z\u00ebra, t\u00eb shp\u00ebrndara nga \u201cTimes of Israel\u201d, sipas t\u00eb cilit Tel Avivi n\u00eb or\u00ebt p\u00ebrpara sulmit i ka injoruar paralajm\u00ebrimet e inteligjenc\u00ebs egjiptiane p\u00ebr fillimin e af\u00ebrt t\u00eb ofensiv\u00ebs s\u00eb Hamasit. Sipas Gideon Levy, editoralist historik i \u201cHaaretz\u201d, motivet e boshll\u00ebkut t\u00eb siguris\u00eb duhet k\u00ebrkuar n\u00eb arroganc\u00ebn e thelbit dhe n\u00eb nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb tepruar pathyeshm\u00ebrie t\u00eb mbrojtjes izraeliane dhe, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb dyt\u00eb, n\u00eb nj\u00eb zhbilancim t\u00eb prioriteteve e t\u00eb interesave t\u00eb inteligjenc\u00ebs kundrejt Cisjordanis\u00eb, q\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb vitit 2023 kishte qen\u00eb fronti i nxeht\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb i nj\u00eb konflikti asnj\u00ebher\u00eb realisht t\u00eb shtypur. Manifestimet q\u00eb qen\u00eb mbajtur jav\u00ebt e kaluara n\u00eb af\u00ebrsit\u00eb e barrier\u00ebs s\u00eb Gazas dhe pezullimi i vizave t\u00eb pun\u00ebs nga ana e Izraelit qen\u00eb zgjidhur me nd\u00ebrmjet\u00ebsimin e Katarit, nd\u00ebrsa mbetet p\u00ebr t\u2019u sqaruar n\u00ebse nj\u00ebri prej motiveve t\u00eb <em>debacle<\/em> mund t\u00eb k\u00ebrkohet n\u00eb nj\u00eb f\u00ebrkim midis Mossadit dhe Shin Betit.<\/p>\n<p>Sipas asaj q\u00eb p\u00ebrcillet nga \u201cWall Street Journal\u201d, sulmi duket se \u00ebsht\u00eb orkestruar personalisht nga Irani, me nj\u00eb seri takimesh midis sferave t\u00eb larta t\u00eb Hamasit e t\u00eb Gardian\u00ebve t\u00eb Revolucionit q\u00eb ka ndihmuar t\u00eb individualizohen objektivat p\u00ebr t\u2019u goditur dhe dinamika me t\u00eb cil\u00ebn t\u00eb fillohej sulmi. Delegacioni iranian n\u00eb Kombet e Bashkuara e ka hedhur posht\u00eb k\u00ebt\u00eb rind\u00ebrtim dhe, n\u00ebse duket qart\u00eb sesi Irani e ndihmon plot\u00ebsisht operacionin e Hamasit, reduktimi i asaj q\u00eb ka ndodhur n\u00eb nj\u00eb diktat t\u00eb thjesht\u00eb t\u00eb Teheranit nuk ndihmon t\u00eb sqarohet kompleksiteti i asaj q\u00eb ndodhur dhe motivet q\u00eb i kan\u00eb shtyr\u00eb qindra palestinez\u00eb t\u00eb nisin nj\u00eb ofensiv\u00eb q\u00eb pashmangshm\u00ebrisht do t\u00eb ket\u00eb pasoja shkat\u00ebrrimtare mbi popullsin\u00eb e Gazas.<\/p>\n<p>Midis rezultateve t\u00eb k\u00ebtij eskalimi do t\u00eb jet\u00eb normalizimi i munguar i marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike midis Izraelit dhe Arabis\u00eb Saudite, q\u00eb n\u00eb dit\u00ebt p\u00ebrpara sulmit t\u00eb Hamas ishte tema e p\u00ebrgjithshme q\u00eb ushqente debatin politik n\u00eb rajon. Nga ana amerikane Biden e ka shprehur qart\u00eb mb\u00ebshtetjen e tij p\u00ebr Izraelin dhe n\u00eb mbr\u00ebmjen e s\u00eb diel\u00ebs ka ardhur njoftimi i d\u00ebrgimit t\u00eb anijeve t\u00eb flot\u00ebs \u201cGerald Ford\u201d n\u00eb Mesdheun Lindor edhe me q\u00ebllimin e frenimit t\u00eb nj\u00eb eskalimi rajonal t\u00eb mundsh\u00ebm. N\u00eb kufirin verior t\u00eb Izraelit ka pasur f\u00ebrkime t\u00eb vogla me Hizballahun libanez, por pavar\u00ebsisht mb\u00ebshtetjes s\u00eb parashikueshme t\u00eb shprehur ndaj kauz\u00ebs palestineze, mbetet p\u00ebr t\u2019u verifikuar vullneti i <em>Partis\u00eb s\u00eb Zotit <\/em>p\u00ebr t\u2019u impenjuar n\u00eb nj\u00eb konflikt n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb po t\u00eb kihet parasysh kriza ekonomike n\u00eb vendin e Kedrave dhe erozioni i konsensusit t\u00eb brendsh\u00ebm gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit. Kush mund t\u00eb ket\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar nga konflikti \u00ebsht\u00eb Rusia, q\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn momentalisht do t\u00eb shikonte nj\u00eb spostim t\u00eb v\u00ebmendjes globale nga fronti ukrainas, p\u00ebrve\u00e7se eventualisht mund t\u00eb shpenzohej si nd\u00ebrmjet\u00ebs i kriz\u00ebs duke par\u00eb af\u00ebrsin\u00eb midis Putinit dhe Netanyahu. Nd\u00ebrkaq n\u00eb Gaza, edhe nj\u00eb her\u00eb akoma, kalimi or\u00ebve dhe i dit\u00ebve p\u00ebrkon me num\u00ebrimin e t\u00eb vrar\u00ebve dhe t\u00eb plagosurve.<\/p>\n<p>(nga <em>MicroMega<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Del me qart\u00ebsi d\u00ebshtimi i aparateve t\u00eb inteligjenc\u00ebs q\u00eb nuk kan\u00eb ditur as ta parashikojn\u00eb, as ta frenojn\u00eb nj\u00eb sulm q\u00eb nuk ka precedent n\u00eb histori p\u00ebr nga dhuna dhe viktimat e l\u00ebna n\u00eb terren. Nj\u00eb d\u00ebm i madh p\u00ebr besueshm\u00ebrin\u00eb e Netanyahu, q\u00eb e ka nd\u00ebrtuar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb suksesit t\u00eb karrier\u00ebs &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":59069,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-59068","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59068","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=59068"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59068\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/59069"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=59068"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=59068"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=59068"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}