Gjith\u00e7ka filloi n\u00eb n\u00ebntorin e 2001. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb Jim O\u2019Neill i bank\u00ebs s\u00eb biznesit Goldman Sachs publikoi nj\u00eb shkrim me titull \u00abBuilding Better Global Economic BRICs\u00bb, n\u00eb t\u00eb cilin parashikonte nj\u00eb rritje t\u00eb influenc\u00ebs mbi PBB globale t\u00eb shteteve t\u00eb BRIC t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm (akronim i Brazilit, Rusis\u00eb, Indis\u00eb dhe Kin\u00ebs) dhe sidomos i Kin\u00ebs, duke n\u00ebnvizuar pra nevoj\u00ebn e nj\u00eb riorganizmi global t\u00eb ekonomis\u00eb dhe t\u00eb politik\u00ebs. O\u2019Neill shtonte edhe se brenda 2031 shtetet BRIC do t\u00eb arrinin apo deri tejkalonin prodhimin ekonomik t\u00eb shteteve t\u00eb G7. N\u00eb realitet, po t\u2019u q\u00ebndrosh vler\u00ebsimeve t\u00eb Fondit Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (FMN), duket se qysh n\u00eb 2023 PBB e BRIC, i shprehur n\u00eb dollar\u00eb, me 32.1% t\u00eb PBB globale do ta tejkaloj\u00eb at\u00eb t\u00eb G7 (29.9%). Samiti i par\u00eb i shteteve BRIC u mbajt n\u00eb qytetin rus Ekaterinburg n\u00eb qershorin e 2009. N\u00eb 2010, grupi u zgjerua me hyrjen e Afrik\u00ebs s\u00eb Jugut, duke i dh\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu origjin\u00eb BRICS. Zgjerimi i madh i m\u00ebpas\u00ebm \u00ebsht\u00eb verifikuar gjat\u00eb samitit t\u00eb fundit t\u00eb 22 \u2013 24 gushtit 2023 n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut. Edhe sikur ngjarja ishte prej koh\u00ebsh n\u00eb aj\u00ebr dhe pritej vendimi i hyrjes s\u00eb vendeve t\u00eb reja n\u00eb organizat\u00eb, zgjedhja e samitit BRICS n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut p\u00ebr t\u00eb ftuar t\u00eb aderojn\u00eb 6 vendet e reja \u2013 Argjentina, Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Etiopia, Egjipti dhe Irani \u2013 \u00ebsht\u00eb shfaqur befasuese. \u00cbsht\u00eb trajtuar p\u00ebr t\u00eb treguar se pavar\u00ebsisht diferencave dhe kontrasteve, deri n\u00eb b\u00ebrtham\u00ebn themeluese t\u00eb BRICS, n\u00eb ve\u00e7anti midis Kin\u00ebs dhe Indis\u00eb, kjo organizat\u00eb \u00ebsht\u00eb e aft\u00eb t\u00eb mir\u00ebpres\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e rinj dhe t\u00eb rritet pa e humbur kohezionin e brendsh\u00ebm.<\/p>\n
Megjith\u00ebse qysh n\u00eb 2013 disa analist\u00eb paralajm\u00ebrojn\u00eb nj\u00eb d\u00ebshtim t\u00eb BRICS, duket se shtetet q\u00eb e formojn\u00eb, pavar\u00ebsisht t\u00eb gjitha v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb, jo vet\u00ebm jan\u00eb demonstruar jetike, por edhe t\u00eb afta t\u00eb rriten. Kjo edhe sikur rregullisht ekonomit\u00eb ngadal\u00ebsohen dhe periodikisht deklarohet fundi i rritjes n\u00eb Kin\u00eb, Rusi dhe ose Brazil; edhe pse efektivisht ka v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb mar\u00ebrdh\u00ebniet midis Indis\u00eb dhe Kin\u00ebs. N\u00eb 2023 ekonomia globale kalon nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb. Sanksionet per\u00ebndimore kund\u00ebr Rusis\u00eb kan\u00eb shkaktuar nj\u00eb variant dhe nj\u00eb paradigm\u00eb t\u00eb re t\u00eb globalizimit, se nuk ka m\u00eb Per\u00ebndim si qend\u00ebr shtyt\u00ebse. \u00cbsht\u00eb formuar nj\u00eb pol tjet\u00ebr i fort\u00eb i ekonomis\u00eb globale, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn n\u00eb 2022 shtetet e BRICS kan\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar 32% t\u00eb prodhimit, 18% t\u00eb treg\u00ebtis\u00eb, 25% t\u00eb investimeve direkte. Ata p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb edhe 40% t\u00eb popullsis\u00eb bot\u00ebrore. Sanksionet per\u00ebndimore kund\u00ebr Rusis\u00eb dhe ato amerikane kund\u00ebr Kin\u00ebs e kan\u00eb shtr\u00ebnguar BRICS t\u00eb konfrontohet me k\u00ebto risi dhe t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb alternativ\u00eb ndaj sistemit ekonomik t\u00eb dominuar nga Per\u00ebndimi. Nj\u00eb pasoj\u00eb e s\u00eb ashtuquajtur\u00ebs \u00abLufta e Ftoht\u00eb e re\u00bb \u00ebsht\u00eb fragmentimi i ekonomis\u00eb globale midis Per\u00ebndimit dhe aksit Kin\u00eb \u2013 Rusi, por edhe respektivisht me shtetet BRICS. Zgjerimi i k\u00ebtij grupi me 6 an\u00ebtar\u00eb t\u00eb rinj duhet par\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst.<\/p>\n
N\u00eb qershorin e 2022 presidenti kinez Xi Jinping ka n\u00ebnvizuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e zgjerimit t\u00eb BRICS dhe menj\u00ebher\u00eb Argjentina dhe Irani kan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb t\u00eb ashtuquajturin \u00abBRICS Plus\u00bb. Pozicionimet e BRICS de reagimet ndaj lajm\u00ebrimit t\u00eb nj\u00eb zgjerimi t\u00eb tyre nganj\u00ebher\u00eb jan\u00eb karakterizuar nga q\u00ebndrime ideologjike. Disa kan\u00eb folur me p\u00ebr\u00e7mim p\u00ebr nj\u00eb klub amorf dhe t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, duke aluduar edhe p\u00ebr nj\u00eb aleanc\u00eb midis regjimesh t\u00eb korruptuar. T\u00eb tjer\u00eb kan\u00eb evidentuar v\u00ebshtir\u00ebsin\u00eb e bashk\u00ebekzistimit n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn organizat\u00eb t\u00eb regjimeve autoritare e demokracive dhe faktit q\u00eb, pavar\u00ebsisht se ka shk\u00ebmbime n\u00eb valuta lokale midis vendeve BRICS, nuk \u00ebsht\u00eb e parashikueshme se mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohet dollari amerikan si valut\u00eb p\u00ebr shk\u00ebmbimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Sipas t\u00eb tjer\u00ebve, BRICS, \u00e7far\u00ebdo gj\u00ebje q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb, kan\u00eb dhe do t\u00eb ken\u00eb vet\u00ebn nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi dyt\u00ebsore n\u00eb ekonomin\u00eb dhe politik\u00ebn bot\u00ebrore. T\u00eb tjer\u00eb s\u00eb fundi manifestojn\u00eb shpres\u00ebn se shpejt do t\u2019i jepet fund dominimit per\u00ebndimor \u2013 n\u00eb ve\u00e7anti atij t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara \u2013 dhe shtyll\u00ebs s\u00eb saj kryesore, dollarit t\u00eb fuqish\u00ebm amerikan.<\/p>\n
Deri m\u00eb tani pakti midis shteteve BRICS ka p\u00ebrfshir\u00eb ekonomit\u00eb e m\u00ebdha komb\u00ebtare joper\u00ebndimore t\u00eb Brazilit, Indis\u00eb, Kin\u00ebs, Rusis\u00eb dhe Afrik\u00ebs s\u00eb Jugut, por tani jan\u00eb rreth 20 shtete q\u00eb jan\u00eb kandidat\u00eb p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb e p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e organizat\u00ebs. Do t\u00eb hyjn\u00eb vitin e ardhsh\u00ebm Irani, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, q\u00eb jan\u00eb nd\u00ebr eksportuesit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb energjis\u00eb n\u00eb bot\u00eb. Kjo do t\u00eb sillte nj\u00eb rritje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb gjeopolitike dhe t\u00eb fuqis\u00eb ekonomike t\u00eb aleanc\u00ebs n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e saj. \u00abVler\u00ebsojm\u00eb interesin e vendeve t\u00eb tjera ndaj nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb raporti partneriteti me shtetet BRICS\u00bb, ka deklaruar lidhur m\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt presidenti jugafrikan n\u00eb diskutimin e tij gjat\u00eb samitit t\u00eb gushtit 2023 dhe ka shtuar: \u00abKemi ngarkuar ministrat tan\u00eb t\u00eb Jasht\u00eb q\u00eb ta zhvillojn\u00eb m\u00eb tej modelin relativ me vendet partnere t\u00eb BRICS p\u00ebrtej nj\u00eb liste me partner\u00eb potencial\u00eb t\u00eb tjer\u00eb\u00bb. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, presidenti ka pohuar se krer\u00ebt e shteteve dhe t\u00eb qeverive t\u00eb vendeve BRICS besojn\u00eb se ka ardhur momenti t\u00eb p\u00ebrdoren valutat lokale dhe sistemet alternative t\u00eb pagesave.<\/p>\n
Slogani i \u00abdedollarizimit\u00bb t\u00eb ekonomis\u00eb duhet t\u00eb ngjall\u00eb preokupime n\u00eb Uashington dhe n\u00eb shtetet e tjera aleate t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara. Gjat\u00eb presidenc\u00ebs s\u00eb tij, Donald Trump shpesh kishte paralajm\u00ebruar kund\u00ebr nj\u00eb perspektive t\u00eb till\u00eb, por fenomeni i dedollarizimit duket tashm\u00eb n\u00eb veprim. Kina e paguan naft\u00ebn e importuar nga Arabia Saudite n\u00eb renminbi, nd\u00ebrsa Emiratet e Bashkuara Arabe paguhen nga India n\u00eb rupie. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb inkurajuar nga fakti q\u00eb eksportimet ruse likuidohen kryesisht n\u00eb rubla, nd\u00ebrsa treg\u00ebtia midis Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs sh\u00ebnon rekorde t\u00eb reja, duke tejkaluar objektivin prej 200 miliard dollar\u00ebsh n\u00eb 2023. Lidhur me k\u00ebt\u00eb aspekt, duhet t\u00eb n\u00ebnvizohet se zgjerimi i parashikuar ka detyruar t\u00eb shtyhet ende planet p\u00ebr nj\u00eb valut\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt brenda aleanc\u00ebs BRICS.<\/p>\n
N\u00eb \u00e7do rast nevojitet t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb lexim ideologjik i evolucionit t\u00eb BRICS. Nuk duket faktikisht s\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb aleanc\u00eb midis vendesh q\u00eb synojn\u00eb nj\u00eb \u00abrevolucion antiper\u00ebndimor\u00bb. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb si Kina dhe Rusia aktualisht ndodhen n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb konflikti me Shtetet e Bashkuara dhe, sidomos n\u00eb rastin e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb Rusis\u00eb, edhe me aleat\u00ebt e Shteteve t\u00eb Bashkuara. Nga ana tjet\u00ebr, q\u00ebndrimi i vendeve t\u00eb tjera BRICS kundrejt Per\u00ebndimit nuk mund t\u00eb quhet konfliktual: m\u00eb shum\u00eb l\u00eb t\u00eb duket frustrimi i kujt shikon t\u2019i injorohet roli i saj n\u00eb ekonomin\u00eb dhe politik\u00ebn globale. Disa theksojn\u00eb se organizata e BRICS nuk ka konsistenc\u00eb, sepse vendet q\u00eb e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm midis tyre. Megjithat\u00eb, pavar\u00ebsisht diferencave t\u00eb tilla dhe n\u00eb rastin e marr\u00ebdh\u00ebnieve midis Kin\u00ebs dhe Indis\u00eb mund t\u00eb flitet deri p\u00ebr nj\u00eb situat\u00eb konfliktuale, k\u00ebto vendeve kan\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb till\u00eb gj\u00ebrash t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta sa mund ta krijojn\u00eb nj\u00eb forc\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse t\u00eb madhe edhe p\u00ebr shum\u00eb vende t\u00eb tjera. 4 prej 6 an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb rinj BRICS vijn\u00eb nga Lindja e Mesme, nga nj\u00eb rajon ku teksa Shtetet e Bashkuara humbasin r\u00ebnd\u00ebsi, Pekini vazhdon ta rris\u00eb influenc\u00ebn e tij.<\/p>\n
Ajo q\u00eb i bashkon vendet e BRICS \u00ebsht\u00eb aspirata p\u00ebr nj\u00eb autonomi strategjike dhe nj\u00eb modeli globalizimi ndryshe. Pik\u00ebrisht mbi k\u00ebt\u00eb pik\u00eb nuk mund t\u00eb mos jet\u00eb diferenca e tyre m\u00eb e madhe me vendet e Bashkimit Europian. Nd\u00ebrsa shtetet e m\u00ebdhenj t\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme aspirojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb liri m\u00eb t\u00eb madhe l\u00ebvizjeje dhe e konsiderojn\u00eb tejkalimin e unipolarizmit politik dhe ekonomik si nj\u00eb mund\u00ebsi, duket se Europa po p\u00ebrjeton rikthimin n\u00eb rendin e lasht\u00eb t\u00eb doninuar nga Shtetet e Bashkuara. A ekziston realisht rreziku i nj\u00eb reduktimi t\u00eb shteteve europiane n\u00eb shtete vasale t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara? Pyetja \u00ebsht\u00eb e hapur, por parime si ai i \u00absovranitetit europian\u00bb apo i \u00abautonomis\u00eb strategjike\u00bb duken kontradiktor\u00eb dhe sot jan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb diskutim. Kurse n\u00eb Lindje t\u00eb Mesme gj\u00ebrat ecin n\u00eb drejtimin e kund\u00ebrt. Faktikisht, Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Egjipti, tre aleat\u00eb tradicional\u00eb t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, m\u00ebshojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb t\u00eb dominuar nga Pekini. Egjipti ka zyrtarizuar statusin e major non-NATO ally<\/em>, klubit ekskluziv t\u00eb aleat\u00ebve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkua jasht\u00eb zon\u00ebs veriatlantike. Arabia Saudite dhe, me disa rezerva, edhe Emiratet kan\u00eb qen\u00eb dhe jan\u00eb akoma sot dy shprehjet kryesore t\u00eb influenc\u00ebs amerikane n\u00eb Lindje t\u00eb Mesme. N\u00eb t\u00eb treja k\u00ebto shtete dy shprehjet kryesore t\u00eb influenc\u00ebs amerikane n\u00eb Lindje t\u00eb Mesme. N\u00eb t\u00eb treja k\u00ebto shtete q\u00ebndrojn\u00eb forca t\u00eb armatosura amerikane.<\/p>\n Megjithat\u00eb, aderimi n\u00eb klubin transkomb\u00ebtar t\u00eb BRICS nuk duhet konsideruar domosdoshm\u00ebrisht si nj\u00eb kthes\u00eb antiamerikane, nga momenti q\u00eb edhe shtete fillestare an\u00ebtare si India, Brazili dhe Afrika e Jugut, mbajn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie shum\u00eb t\u00eb diversifikuara me Uashingtonin. Megjithat\u00eb, hyrja n\u00eb k\u00ebt\u00eb organizat\u00eb duket m\u00eb pak nj\u00eb lloj mocioni mosbesimi ndaj nj\u00eb globalizimi t\u00eb mark\u00ebs amerikane. Me rastin e samitit t\u00eb gushtit 2023, vet\u00eb Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Kombeve t\u00eb Bashkuara, Ant\u00f3nio Guterres, ka dashur t\u2019iu thur\u00eb l\u00ebvdata premtimeve t\u00eb ofruara nga nj\u00eb bot\u00eb multipolare. Strukturat aktuale t\u00eb qeverisjes globale do t\u00eb pasqyronin bot\u00ebn e djeshme dhe kjo duket ve\u00e7an\u00ebrisht e v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr K\u00ebshillin e Sigurimit t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara dhe institucionet e Bretton Woods. Fakti q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb supremen e Kombeve t\u00eb Bashkuara \u00ebsht\u00eb shprehur n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb kontekst t\u00eb till\u00eb tregon se jasht\u00eb Per\u00ebndimit realiteti i BRICS ka fituar prej koh\u00ebsh nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb caktuar. Distancimi nga Uashingtoni i an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb rinj arab\u00eb t\u00eb BRICS nuk ka qen\u00eb nj\u00eb surpriz\u00eb absolute. Faktikisht i bashkon nj\u00eb histori mosafeksioni kundrejt Shteteve t\u00eb Bashkuara. As n\u00eb Riad, as n\u00eb Kajro nuk e kan\u00eb harruar shpejt\u00ebsin\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn qeveria amerikane ka l\u00ebn\u00eb t\u00eb bjer\u00eb presidenti Mubarak gjat\u00eb s\u00eb ashtuquajtur\u00ebs \u00abpranver\u00eb arabe\u00bb. Pasoja e demokratizimit m\u00eb kot e shpresuar n\u00eb Per\u00ebndim nga ato vende ka qen\u00eb forcimi n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin i islamit politik, armik i betuar si i forcave t\u00eb armatosura egjiptiane, ashti si edhe i sht\u00ebpive mbret\u00ebrore t\u00eb Arabis\u00eb Saudite dhe t\u00eb Emirateve. Fakti pastaj q\u00eb Uashingtoni, edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast pa u konslutuar m\u00eb par\u00eb me shtetet aleate arabe, ka lidhur marr\u00ebveshjen b\u00ebrthamore me Iranin ka forcuar n\u00eb Riad iden\u00eb se n\u00eb rast pasigurie supremacia amerikane nuk p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb zgjedhje t\u00eb sigurt\u00eb.<\/p>\n \u00abBRICS Plus\u00bb: ekonomia n\u00eb baz\u00eb e gjith\u00e7kaje<\/strong><\/p>\n Ata q\u00eb e mendojn\u00eb se \u00abBRICS Plus\u00bb jan\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb lloj fenomeni komunikues jan\u00eb larg nga realiteti. Vendet e k\u00ebtij grupimi, shum\u00eb ndryshe midis tyre, nuk bashkohen vet\u00ebm nga d\u00ebshira e nj\u00eb rendi bot\u00ebror politik dhe ekonomik ndryshe, por edhe nga raporte treg\u00ebtare dhe interesa ekonomike t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta. Aktualisht ata kontrollojn\u00eb 23% t\u00eb eksporteve dhe 19% t\u00eb importeve bot\u00ebrore. Me ardhjen e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb rinj, k\u00ebto kuota do t\u00eb njohin nj\u00eb rritje t\u00eb m\u00ebtejshme, respektivisht me 4% dhe me 3%. N\u00eb 2022, kuota e BRICS n\u00eb treg\u00ebtin\u00eb e vendeve t\u00eb reja industriale ka qen\u00eb 38% e totalit, nd\u00ebrsa ajo e Europ\u00ebs dhe e Shteteve t\u00eb Bahskuara ka p\u00ebrb\u00ebr\u00eb n\u00eb gjith\u00e7ka 20%. N\u00eb realitet, pesha e p\u00ebrgjithshme e BRICS mb\u00ebshtetet mbi zhvillimin ekonomik kinez dhe fuqia industriale e treg\u00ebtare e Kin\u00ebs p\u00ebrcaktojn\u00eb jo vet\u00ebm marr\u00ebdh\u00ebniet ekonomike midis BRICS, por edhe ekonomin\u00eb bot\u00ebrore. Midis vet\u00eb vendeve t\u00eb BRICS, PBB kineze p\u00ebrb\u00ebn mbi 70%, ajo indiane rreth 14%, ajo ruse dhe ajo braziliane me 7.5% secila dhe ajo jugafrikane 1.5%. \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se Kina tani po kalon disa v\u00ebshtir\u00ebsi ekonomike, por mrekullia ekonomike e saj nuk duket kaq af\u00ebr fundit, si\u00e7 theksojn\u00eb disa. Midis t\u00eb gjitha shteteve t\u00eb BRICS, Kina dhe Rusia, bashk\u00eb me Afrik\u00ebn e Jugut, kan\u00eb qen\u00eb ato q\u00eb kan\u00eb m\u00ebshuar m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr nj\u00eb zgjerim. Rusia \u00ebsht\u00eb e interesuar mbi t\u00eb gjitha p\u00ebr t\u2019i krijuar nj\u00eb kundrapesh\u00eb politike Per\u00ebndimit. Kinez\u00ebve u intereson mbi t\u00eb gjitha t\u00eb vendosin marr\u00ebdh\u00ebnie ekonomike midis vendeve an\u00ebtare n\u00eb organizat\u00ebn e zgjeruar, me q\u00ebllim neutralizimin e politik\u00ebs amerikane t\u00eb \u00abfrenimit\u00bb dhe ndjekjes s\u00eb nj\u00eb axhende t\u00eb saj. Nga ana tjet\u00ebr, projektet e zgjerimit hasin refuzimin dhe dyshimin midis vet\u00eb vende t\u00eb BRICS, sidomos nga ana e Indis\u00eb, rivale e Kin\u00ebs. P\u00ebrpara samitit t\u00eb Afrik\u00ebs s\u00eb Jugut, nj\u00eb gazetare e njohur indiane, Palki Sharma, pyeste deri n\u00ebse India duhej ta linte BRICS.<\/p>\n E p\u00ebrditshmja zvicerane Neue Z\u00fcrcher Zeitung <\/em>ka shkruar se \u00abkozmosi BRICS\u00bb v\u00ebrtitet kryesisht rreth Kin\u00ebs: \u00abZgjerimi i grupit t\u00eb BRICS me 6 shtete t\u00eb rinj \u2013 midis t\u00eb cil\u00ebve Arabia Saudite dhe Irani \u2013 favorizon sidomos Pekinin dhe kjo e redukton fluksin e demokracive n\u00eb k\u00ebt\u00eb grup, gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb diversifikuar, vendesh emergjente\u00bb. Edhe e p\u00ebrditshmja gjermane Handelsblatt <\/em>mendon se zgjerimi i BRICS \u00ebsht\u00eb avantazhues sidomos p\u00ebr Kin\u00ebn, q\u00eb \u00ebsht\u00eb e interesuar t\u2019i nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb kundrapesh\u00eb Per\u00ebndimit. India dhe Brazili jan\u00eb m\u00eb pak entuziast\u00eb. Presidenti brazilian Luiz In\u00e1cio Lula da Silva frik\u00ebsohet se mos me nj\u00eb zgjerim t\u00eb grupit fillestar influenca e Brazilit mund t\u00eb reduktohet m\u00eb tej. Mendohet nj\u00eblloj edhe n\u00eb India dhe prania e presidentit Narendra Modi n\u00eb samitin e Afrik\u00ebs s\u00eb Jugut ka mbetur e paqart\u00eb deri n\u00eb fund.<\/p>\n Nga ana tjet\u00ebr, mungesa e Xi Jinping dhe e presidentit rus Putin n\u00eb samitin e G20 n\u00eb New Delhi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb se Kina dhe Rusia bien dakord t\u00eb shikojn\u00eb nj\u00eb alternativ\u00eb ndaj G20 tek Organizata p\u00ebr Bashk\u00ebpunimin e Shanghait (OCS) dhe sidomos tek BRICS; \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb edhe se pa Kin\u00ebn G20 do ta humbiste r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb. Duket se Kina ka arritur n\u00eb konkluzionin se \u00e7do impenjim dhe traktativ\u00eb me fuqit\u00eb per\u00ebndimore nuk ka kuptim, pasi k\u00ebto t\u00eb fundit jan\u00eb demonstruar absolutisht t\u00eb paafta t\u2019i braktisin pozicionet intransigjente t\u00eb tyre dhe t\u00eb tregohen bashk\u00ebpunuese. Megjithat\u00eb Kina nuk mund t\u2019i injoroj\u00eb interesat indiane, p\u00ebrndryshe i gjith\u00eb projekti BRICS rrezikon t\u00eb d\u00ebshtoj. Pra e gjith\u00eb e ardhja e grupimit varet nga marr\u00ebdh\u00ebniet midis dy vendeve an\u00ebtare m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, t\u00eb cilat n\u00eb fund t\u00eb fundit jan\u00eb edhe dy vendet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bot\u00eb. Faktikisht, nga pik\u00ebpamja demografike, India e ka tejkaluar Kin\u00ebn dhe, nga pik\u00ebpamja ekonomike, po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme. N\u00ebse rast se Kina d\u00ebshiron t\u00eb b\u00ebhet v\u00ebrtet z\u00ebri i \u00abpjes\u00ebs tjet\u00ebr\u00bb t\u00eb bot\u00ebs, nuk do t\u00eb mund t\u2019ia arrij\u00eb pa bashk\u00ebpunuar me Indin\u00eb.<\/p>\n (nga La Civilta Cattolica<\/em>)<\/p>\n P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gjith\u00e7ka filloi n\u00eb n\u00ebntorin e 2001. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb Jim O\u2019Neill i bank\u00ebs s\u00eb biznesit Goldman Sachs publikoi nj\u00eb shkrim me titull \u00abBuilding Better Global Economic BRICs\u00bb, n\u00eb t\u00eb cilin parashikonte nj\u00eb rritje t\u00eb influenc\u00ebs mbi PBB globale t\u00eb shteteve t\u00eb BRIC t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm (akronim i Brazilit, Rusis\u00eb, Indis\u00eb dhe Kin\u00ebs) dhe sidomos i Kin\u00ebs, …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":63191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-63184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63184\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}