{"id":64346,"date":"2023-11-21T09:21:11","date_gmt":"2023-11-21T09:21:11","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=64346"},"modified":"2023-11-21T09:21:11","modified_gmt":"2023-11-21T09:21:11","slug":"paqja-ne-ballkan-ne-rrezik-per-shkak-te-ndikimit-rus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/11\/21\/paqja-ne-ballkan-ne-rrezik-per-shkak-te-ndikimit-rus\/","title":{"rendered":"Paqja n\u00eb Ballkan n\u00eb rrezik p\u00ebr shkak t\u00eb ndikimit rus?"},"content":{"rendered":"<p>Cilat pika n\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimore jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj ndikimit rus?<\/p>\n<p>Diskutimi lidhur me at\u00eb se sa mund t\u00eb jet\u00eb i brisht\u00eb stabiliteti i k\u00ebtij rajoni u nis jav\u00ebn e kaluar nga presidenti i Ukrain\u00ebs, Volodymyr Zelensky, e m\u00eb pas pretendimet e tij u mb\u00ebshtet\u00ebn disa dit\u00eb m\u00eb von\u00eb nga sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i NATO-s, Jens Stoltenberg, gjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb par\u00eb n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb\u00a0m\u00eb 20 n\u00ebtor.<\/p>\n<p>Nga Sarajeva, si ndalesa e par\u00eb e turneut t\u00eb tij treditor n\u00eb Ballkan, dhe kryeqyteti i vendit q\u00eb ai vet\u00eb e klasifikoi n\u00eb n\u00ebntorin e vitit 2022, s\u00eb bashku me Moldavin\u00eb dhe Gjeorgjin\u00eb, si nd\u00ebr shtetet q\u00eb rrezikohen p\u00ebr shkak t\u00eb veprimeve nga Moska, Stoltenberg shprehu edhe nj\u00eb her\u00eb shqet\u00ebsim p\u00ebr ndikimin rus.<\/p>\n<p>Zelensky ishte shum\u00eb m\u00eb i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, duke deklaruar se Rusia \u201cdo t\u00eb sigurohet q\u00eb nj\u00eb vend ballkanik t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb luft\u00eb me nj\u00eb tjet\u00ebr\u201d.<\/p>\n<p>Ai nuk sakt\u00ebsoi se p\u00ebr cilin nga vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor e kishte fjal\u00ebn, por deklarata e tij nxiti reagime n\u00eb Bruksel dhe Uashington.<\/p>\n<p>Lider\u00ebt n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor nuk e komentuan k\u00ebt\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb presidentit ukrainas, nd\u00ebrsa zyrtar\u00ebt e Bashkimit Evropian (BE) konfirmuan se ndajn\u00eb shqet\u00ebsimin e Zelenskyt p\u00ebr ndikimin malinj t\u00eb Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNe kemi informacione dhe i kemi par\u00eb k\u00ebto aktivitete ruse p\u00ebr disa koh\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb kemi nj\u00eb pamje t\u00eb plot\u00eb dhe jemi t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm se \u00e7far\u00eb po p\u00ebrpiqet t\u00eb b\u00ebj\u00eb Rusia\u201d, tha z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi i BE-s\u00eb Peter Stano n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb p\u00ebr media.<\/p>\n<p>Po ashtu, Departamenti amerikan i Shtetit deklaroi se Uashingtoni po punon me vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor dhe partner\u00ebt evropian\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar sundimin e ligjit dhe reformat, \u201cq\u00eb do t\u00eb pak\u00ebsonin mund\u00ebsin\u00eb e ndikimit malinj rus\u201d.<\/p>\n<p><strong style=\"font-style: inherit;\">Cingel: Nuk ka gjasa p\u00ebr konflikt t\u00eb armatosur<\/strong><\/p>\n<p>Jan Cingel, drejtor ekzekutiv i organizat\u00ebs joqeveritare Analiza Strategjike n\u00eb Bratislav\u00eb, i tha Radios Evropa e Lir\u00eb se nuk ka gjasa p\u00ebr nj\u00eb konflikt t\u00eb armatosur mes vendeve n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p><em style=\"font-weight: inherit;\">\u201cAjo q\u00eb \u00ebsht\u00eb ndoshta k\u00ebrc\u00ebnimi m\u00eb i madh i menj\u00ebhersh\u00ebm, apo ajo q\u00eb mund t\u00eb shp\u00ebrthej\u00eb n\u00eb rajon, jan\u00eb aktivitetet e ndryshme brenda nj\u00eb lloji t\u00eb nj\u00eb lufte hibride<\/em>\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>Si\u00e7 shpjegoi ai, kjo n\u00ebnkupton operacione t\u00eb grupeve t\u00eb vogla, t\u00eb cilat kan\u00eb nj\u00eb agjend\u00eb t\u00eb caktuar politike, \u201csi\u00e7 e pam\u00eb n\u00eb rastin e Banjsk\u00ebs n\u00eb muajin shtator\u201d.<\/p>\n<p>M\u00eb 24 shtator, nj\u00eb grup i armatosur i serb\u00ebve sulmoi Policin\u00eb e Kosov\u00ebs n\u00eb Banjsk\u00eb t\u00eb Zve\u00e7anit, ku mbeti i vrar\u00eb rreshteri Afrim Bunjaku. M\u00eb pas tre sulmues u vran\u00eb gjat\u00eb shk\u00ebmbimit t\u00eb zjarrit.<\/p>\n<p><strong style=\"font-style: inherit;\">Kosova: Q\u00ebllimi i Rusis\u00eb, ndezja e nj\u00eb krize n\u00eb oborrin e BE-s\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Presidentja e Kosov\u00ebs, Vjosa Osmani, deklaroi m\u00eb 20 n\u00ebntor se ndikimi rus n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor mund t\u00eb shikohet nga tri aspekte: propaganda, arm\u00ebt dhe mb\u00ebshtetja politike q\u00eb Rusia i jep Serbis\u00eb p\u00ebr \u201ct\u00eb destabilizuar rajonin\u201d.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebto b\u00ebhen k\u00ebto t\u00eb tria bashk\u00eb, \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr e qart\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb interes t\u00eb Rusis\u00eb q\u00eb t\u00eb hap\u00eb edhe nj\u00eb front kund\u00ebr Per\u00ebndimit. Dhe natyrisht k\u00ebt\u00eb front d\u00ebshiron ta hap\u00eb n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs t\u00eb cilat ende nuk jan\u00eb pjes\u00eb e NATO-s. Prandaj, kjo e b\u00ebn edhe m\u00eb imperative an\u00ebtar\u00ebsimin ton\u00eb n\u00eb NATO\u201d, tha Osmani pas takimit me Stoltenbergun n\u00eb Prishtin\u00eb.<\/p>\n<p>Autoritetet e Kosov\u00ebs vazhdimisht paralajm\u00ebrojn\u00eb se Rusia p\u00ebrmes Serbis\u00eb po tenton t\u00eb destabilizoj\u00eb Kosov\u00ebn, por edhe shtetet e tjera t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Kryeministri i Kosov\u00ebs, Albin Kurti, tha se po synon t\u00eb ndez\u00eb nj\u00eb vat\u00ebr krize \u201cn\u00eb oborrin e Bashkimit Evropian\u201d, me q\u00ebllim q\u00eb, sipas tij, t\u00eb shp\u00ebrqendroj\u00eb NATO-n.<\/p>\n<p>P\u00ebrmes nj\u00eb postimi n\u00eb Facebook Kurti tha m\u00eb 19 n\u00ebntor se gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb po v\u00ebrehet \u201ck\u00ebrc\u00ebnimi nga Rusia dhe Serbia p\u00ebr stabilitetin, paqen dhe sigurin\u00eb rajonale\u201d.<\/p>\n<p>Po ashtu, autoritetet kosovare kan\u00eb pohuar se Rusia \u00ebsht\u00eb e \u201cp\u00ebrfshir\u00eb\u201d n\u00eb kriza t\u00eb shumta n\u00eb veriun e Kosov\u00ebs, t\u00eb banuar me shumic\u00eb serbe.<\/p>\n<p>Ministri i Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme t\u00eb Kosov\u00ebs, Xhelal Sve\u00e7la, n\u00eb fund t\u00eb shtatorit ka deklaruar se po hetohet p\u00ebrfshirja e mundshme e Rusis\u00eb n\u00eb sulmin n\u00eb Banjsk\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb sulm e ka marr\u00eb Millan Radoi\u00e7i\u00e7, ish-n\u00ebnkryetari i List\u00ebs Serbe, partis\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb serb\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb, e cila g\u00ebzon mb\u00ebshtetjen e Beogradit.<\/p>\n<p>Radoi\u00e7i\u00e7 \u00ebsht\u00eb n\u00eb list\u00ebn e zez\u00eb t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, nd\u00ebrsa autoritetet e Kosov\u00ebs e lidhin emrin e tij me vrasje, korrupsion dhe frik\u00ebsim t\u00eb d\u00ebshmitar\u00ebve gjat\u00eb procedurave gjyq\u00ebsore.<\/p>\n<p>Pas sulmit n\u00eb Banjsk\u00eb, Policia e Kosov\u00ebs konfiskoi sasi t\u00eb m\u00ebdha arm\u00ebsh, nd\u00ebrsa ministrja Sve\u00e7la ka th\u00ebn\u00eb se jan\u00eb gjetur edhe arm\u00eb, pajisje dhe dokumente ruse, q\u00eb sipas tij jan\u00eb flasin p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e Rusis\u00eb n\u00eb sulm.<\/p>\n<p>Kosova e ka harmonizuar politik\u00ebn e saj me shtetet per\u00ebndimore sa u p\u00ebrket sanksioneve t\u00eb vendosura ndaj Rusis\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs kund\u00ebr Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>Edhe pse Rusia ka diplomat\u00ebt e saj n\u00eb Kosov\u00eb q\u00eb nga viti 2005, kur u hap Zyra Nd\u00ebrlidh\u00ebse n\u00eb Prishtin\u00eb, shum\u00eb pak dihet p\u00ebr aktivitetet e tyre.<\/p>\n<p><strong style=\"font-style: inherit;\">Frik\u00eb se n\u00eb Bosnje mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb incident si ai i Banjsk\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Cingel deklaroi p\u00ebr REL-in se incidente si ai n\u00eb Banjsk\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrs\u00ebriten ose n\u00eb Kosov\u00eb ose n\u00eb Republik\u00ebn S\u00ebrpska apo n\u00eb disa pjes\u00eb t\u00eb tjera n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb, ve\u00e7mas n\u00eb qarkun B\u00ebr\u00e7ko, i cili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e Bosnj\u00ebs \u201cshum\u00eb e cenueshme dhe e paq\u00ebndrueshme\u201d.<\/p>\n<p>Ai tha se k\u00ebto jan\u00eb operacione t\u00eb grupeve m\u00eb t\u00eb vogla q\u00eb kan\u00eb agjenda politike dhe q\u00eb mund t\u00eb ndikohen nga aktor\u00ebt rajonal\u00eb apo edhe nga Rusia.<\/p>\n<p><em style=\"font-weight: inherit;\">\u201cNe e dim\u00eb se Rusia ka p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e saj dhe po p\u00ebrpiqet t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb zhvillimin e ngjarjeve n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, duke mb\u00ebshtetur disa nga entitetet apo aktor\u00ebt, si p\u00ebr shembull, Millorad Dodikun n\u00eb Republik\u00ebn S\u00ebrpska\u201d<\/em>, tha Cingel.<\/p>\n<p>Sipas tij, ka edhe disa grupe t\u00eb tjera q\u00eb nuk jan\u00eb aq t\u00eb p\u00ebrcaktuara politikisht, por kan\u00eb agjendat e tyre nacionaliste ose etno-nacionaliste dhe veprojn\u00eb ose n\u00eb Bosnje dhe Hercegovin\u00eb, n\u00eb Mal t\u00eb Zi ose n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p><strong style=\"font-style: inherit;\">Rusia n\u00eb Bosnje: Dodik, bashk\u00ebpunimi kulturor, gazi dhe nafta<\/strong><\/p>\n<p>Ndikimi i Rusis\u00eb n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb reflektohet, nd\u00ebr t\u00eb tjera edhe p\u00ebrmes veprimeve t\u00eb presidentit prorus t\u00eb entitetit t\u00eb Republik\u00ebs S\u00ebrpska, Millorad Dodik, bashk\u00ebpunimit kulturor n\u00eb mes t\u00eb institucioneve kryesisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb entitet si dhe reflektohet edhe n\u00eb supermacin\u00eb n\u00eb tregun e energjis\u00eb.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga viti 2017, Dodik \u00ebsht\u00eb n\u00ebn sanksione t\u00eb Departamentit amerikan t\u00eb Thesarit, pasi ai \u201cparaqet nj\u00eb rrezik t\u00eb konsideruesh\u00ebm p\u00ebr pengimin aktiv\u201d t\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Paqes t\u00eb Dejtonit.<\/p>\n<p>Q\u00eb kur Rusia nisi pushtimin e Ukrain\u00ebs n\u00eb fund t\u00eb shkurtit t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, Dodik \u00ebsht\u00eb takuar me presidentin rus, Vladimir Putin, tri her\u00eb.<\/p>\n<p>Hera e fundit q\u00eb ata u takuan ishte n\u00eb Mosk\u00eb\u00a0n\u00eb muajin maj, kur Dodik tha se Republika S\u00ebrpska ishte e \u201cekspozuar ndaj presionit nga Per\u00ebndimi\u201d p\u00ebr shkak t\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb saj p\u00ebr Rusin\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrmes misionit t\u00eb saj n\u00eb Bruksel, Bosnje e Hercegovina mb\u00ebshteti disa paketa sanksionesh t\u00eb vendosura nga Bashkimi Evropian ndaj Rusis\u00eb, por k\u00ebto vendime nuk jan\u00eb zbatuar n\u00eb praktik\u00eb.<\/p>\n<p>Vendimi p\u00ebr zbatimin e sanksioneve duhej t\u00eb ishte konfirmuar nga K\u00ebshilli i Ministrave t\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb nuk ka ndodhur p\u00ebr shkak t\u00eb kund\u00ebrshtimit t\u00eb ministrave q\u00eb vijn\u00eb nga Republika S\u00ebrpska.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga viti 2011, Rusia ka kund\u00ebrshtuar rregullisht raportet e p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb lart\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb Bosnje dhe ka argumentuar n\u00eb K\u00ebshillin e Sigurimit t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara se ky post duhet t\u00eb hiqet.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsuesi aktual i lart\u00eb, Christian Schmidt, nuk njihet nga Moska, sepse Rusia beson sepse atij \u201cnuk i ka dh\u00ebn\u00eb mandat K\u00ebshilli i Sigurimit t\u00eb OKB-s\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb mars t\u00eb vitit 2022, ambasadori rus n\u00eb Sarajev\u00eb, Igor Kalabuhov, paralajm\u00ebroi Bosnj\u00eb dhe Hercegovin\u00ebn se Rusia do t\u00eb reagonte n\u00ebse shteti vendos t\u00eb b\u00ebhet an\u00ebtar i aleanc\u00ebs s\u00eb NATO-s.<\/p>\n<p>N\u00eb mes t\u00eb n\u00ebntorit, Shtetet e Bashkuara vendos\u00ebn sanksione ndaj Petar Gjokiqit, ministrit t\u00eb Minierave dhe Energjis\u00eb s\u00eb Republik\u00ebs S\u00ebrpska, p\u00ebr shkak t\u00eb korrupsionit dhe aktiviteteve malinje n\u00eb favor t\u00eb Rusis\u00eb. Sanksione u vendos\u00ebn edhe ndaj Sava Cvijetinoviqit, an\u00ebtar i Komitetit Ekzekutiv t\u00eb Aleanc\u00ebs s\u00eb Socialdemokrat\u00ebve t\u00eb Pavarur (SNSD), partis\u00eb s\u00eb Millorad Dodik, dhe Dushko Perovi\u00e7, udh\u00ebheq\u00ebsit t\u00eb zyr\u00ebs p\u00ebrfaq\u00ebsuese t\u00eb Mosk\u00ebs n\u00eb Republik\u00ebn S\u00ebrpska.<\/p>\n<p><strong style=\"font-style: inherit;\">Serbia: Nuk ka sanksione kund\u00ebr Rusis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Fal\u00eb, ve\u00e7 tjerash, \u201cmiq\u00ebsis\u00eb tradicionale\u201d me Rusin\u00eb, Serbia \u00ebsht\u00eb i vetmi vend kandidat p\u00ebr n\u00eb Bashkimin Evropian nga Ballkani Per\u00ebndimor, dhe nj\u00eb nga t\u00eb pakt\u00ebt n\u00eb Evrop\u00eb, q\u00eb nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusis\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs ndaj Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>Serbia e arsyeton k\u00ebt\u00eb politik\u00eb me var\u00ebsin\u00eb nga gazi rus dhe mb\u00ebshtetjen e Mosk\u00ebs n\u00eb mosnjohjen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, Shtetet e Bashkuara\u00a0po zgjerojn\u00eb\u00a0list\u00ebn e personave nga Serbia q\u00eb po sanksionon p\u00ebr shkak t\u00eb \u201cndikimit malinj rus\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, n\u00eb korrik u sanksionua ish-drejtori i Agjencis\u00eb s\u00eb Siguris\u00eb dhe Informacionit (BIA), Aleksandar Vulin.<\/p>\n<p>Vulin, i cili dha dor\u00ebheqje nga kreu i BIA-s n\u00eb fillim t\u00eb n\u00ebntorit, kishte vizituar Mosk\u00ebn edhe pas nisjes s\u00eb pushtimit rus t\u00eb Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 Vulinit, ish-ministri n\u00eb dy qeverit\u00eb serbe, Nenad Popoviq, u fut n\u00eb list\u00ebn e sanksioneve amerikane n\u00eb mes t\u00eb n\u00ebntorit p\u00ebr shkak t\u00eb lidhjeve biznesore me kompanit\u00eb e sanksionuara ruse.<\/p>\n<p>Popovi\u00e7 \u00ebsht\u00eb themelues dhe president i Partis\u00eb Popullore Serbe, parti konservatore dhe euroskeptike.<\/p>\n<p>N\u00eb list\u00ebn e t\u00eb sanksionuarve \u00ebsht\u00eb edhe Misha Va\u00e7iq, lideri i organizat\u00ebs ultra t\u00eb djatht\u00eb pro-ruse, \u201cE djathta serbe\u201d.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga fillimi i pushtimit t\u00eb Ukrain\u00ebs, ai ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb mitingje n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb shtator t\u00eb vitit 2022, ai ishte v\u00ebzhgues n\u00eb referendumin e mbajtur p\u00ebr aneksimin nga Rusia t\u00eb rajoneve t\u00eb pushtuara ukrainase, referendum q\u00eb nuk njihet nga komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Presidenti serb, Aleksandar Vu\u00e7iq, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit \u00ebsht\u00eb takuar me Putinin n\u00eb Kin\u00eb, n\u00eb forumin nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb nism\u00ebs kineze \u201cBrezi dhe Rruga\u201d. Para nisjes s\u00eb agresionit kund\u00ebr Ukrain\u00ebs, dy lider\u00ebt ishin takuar disa her\u00eb n\u00eb Beograd dhe Mosk\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb Beograd n\u00eb janar t\u00eb vitit 2019, Putin u mir\u00ebprit nga m\u00eb shum\u00eb se 100.000 qytetar\u00eb me ftes\u00eb t\u00eb Partis\u00eb Progresive Serbe n\u00eb pushtet.<\/p>\n<p>Paralajm\u00ebrime ndaj Serbis\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe p\u00ebr shkak t\u00eb qendr\u00ebs humanitare ruso-serbe q\u00eb ndodhet n\u00eb Nish, n\u00eb jug t\u00eb Serbis\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dhjet\u00eb vjet. N\u00eb raportin e fundit, Komisioni Evropian k\u00ebrkoi shpjegim nga Beogradi p\u00ebr aktivitetet e k\u00ebsaj qendre.<\/p>\n<p>Edhe Serbia merr arm\u00eb nga Rusia.<\/p>\n<p>Kanalet p\u00ebrmes t\u00eb cilave Rusia ushtron ndikimin e saj n\u00eb Serbi jan\u00eb media shtet\u00ebrore ruse, Russia Today (RT), dhe Sputnik.<\/p>\n<p>Si media t\u00eb kontrolluara nga Kremlini dhe t\u00eb financuara nga buxheti i shtetit, atyre u \u00ebsht\u00eb ndaluar transmetimi n\u00eb BE q\u00eb nga fillimi i pushtimit rus t\u00eb Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p><strong style=\"font-style: inherit;\">Mali i Zi, subjekt i ndikimit rus<\/strong><\/p>\n<p>Futja e biznesmenit dhe politikanit Miodrag \u201cDaka\u201d Davidovi\u00e7 n\u00eb list\u00ebn e zez\u00eb amerikane dhe vendosja e sanksioneve ndaj tij \u00ebsht\u00eb rasti i fundit n\u00eb t\u00eb cilin partner\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb tregojn\u00eb ekzistenc\u00ebn e ndikimit rus n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>\u201cAktivitetet e tij korruptive i mund\u00ebsuan p\u00ebrpjekjet e Rusis\u00eb p\u00ebr t\u00eb minuar pavar\u00ebsin\u00eb e institucioneve demokratike dhe gjyq\u00ebsorit t\u00eb vendit, duke p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrpjekjet e Mosk\u00ebs p\u00ebr t\u00eb ndikuar n\u00eb rezultatet e zgjedhjeve\u201d, tha Departamenti amerikan i Thesarit.<\/p>\n<p>M\u00eb her\u00ebt, n\u00eb Rezolut\u00ebn p\u00ebr Malin e Zi, e cila u miratua n\u00eb mes t\u00eb tetorit, Parlamenti Evropian shprehu shqet\u00ebsim serioz p\u00ebr nd\u00ebrhyrjet e huaja malinje.<\/p>\n<p>PE-ja d\u00ebnoi p\u00ebrpjekjet e \u201cRusis\u00eb p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar tensionet etnike n\u00eb Mal t\u00eb Zi p\u00ebr t\u00eb ndezur konflikte, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebr\u00e7ar\u00eb komunitetet dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrhapur informacione mashtruese n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb destabilizuar rajonin e Ballkanit Per\u00ebndimor\u201d.<\/p>\n<p>Rezoluta paralajm\u00ebroi gjithashtu kund\u00ebr nd\u00ebrhyrjes nga Kisha Ortodokse Serbe, duke p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrpjekjet e saj p\u00ebr t\u00eb promovuar dezinformimin rus.<\/p>\n<p>Formimi i koalicionit qeveris\u00ebs t\u00eb udh\u00ebhequr nga kryeministri Millojko Spajiq, dhe zgjedhja e nj\u00ebrit prej lider\u00ebve t\u00eb Frontit Demokratik pro-rus,\u00a0Andrija Mandiq, n\u00eb postin e kryetarit t\u00eb Kuvendit, shkaktoi shqet\u00ebsim n\u00eb mesin e zyrtar\u00ebve amerikan\u00eb.<\/p>\n<p>Mandiq \u00ebsht\u00eb gjithashtu an\u00ebtar i K\u00ebshillit t\u00eb Siguris\u00eb dhe Mbrojtjes, q\u00eb \u00ebsht\u00eb organi m\u00eb i lart\u00eb q\u00eb komandon Ushtrin\u00eb e Malit t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>Fronti Demokratik, q\u00eb s\u00eb fundi \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrb\u00ebr\u00eb, ka mbrojtur heqjen e sanksioneve kund\u00ebr Rusis\u00eb, ka kund\u00ebrshtuar an\u00ebtar\u00ebsimin e Malit t\u00eb Zi n\u00eb NATO dhe ka k\u00ebrkuar t\u00ebrheqjen e njohjes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Partit\u00eb pro-serbe, t\u00eb cilave i p\u00ebrket Mandi\u00e7, n\u00eb marr\u00ebveshjen e koalicionit jan\u00eb zotuar q\u00eb si pjes\u00eb e qeveris\u00eb s\u00eb re t\u00eb respektojn\u00eb politik\u00ebn e m\u00ebparshme t\u00eb jashtme dhe t\u00eb siguris\u00eb t\u00eb Brukselit.<\/p>\n<p>Mali i Zi iu bashkua sanksioneve evropiane kund\u00ebr Rusis\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb pasi ajo aneksoi Gadishullin ukrainas t\u00eb Krimes\u00eb m\u00eb 2014. At\u00ebbot\u00eb, marr\u00ebdh\u00ebniet me Rusin\u00eb u ftoh\u00ebn dhe t\u00eb dy vendet u distancuan edhe m\u00eb shum\u00eb n\u00eb prag t\u00eb hyrjes s\u00eb Malit t\u00eb Zi n\u00eb NATO m\u00eb 2017.<\/p>\n<p>SHBA-ja dhe BE-ja deklaruan se tentativa p\u00ebr \u201cgrusht shtet\u201d n\u00eb dit\u00ebn kur u mbajt\u00ebn zgjedhjet parlamentare m\u00eb 2016, ishte shembulli m\u00eb drastik i nd\u00ebrhyrjes ruse dhe p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr t\u00eb destabilizuar Malin e Zi.<\/p>\n<p>P\u00ebrkat\u00ebsisht, dy an\u00ebtar\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbimit t\u00eb inteligjenc\u00ebs ruse, tet\u00eb shtetas serb\u00eb dhe drejtuesit e Frontit Demokratik, Millan Knezhevi\u00e7 dhe Andrija Mandi\u00e7, sipas Prokuroris\u00eb Speciale t\u00eb Shtetit, n\u00eb dit\u00ebn e zgjedhjeve po p\u00ebrgatisnin ndryshimin e qeveris\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb dhunshme.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb akuz\u00eb, ata u d\u00ebnuan me burg. Por, Gjykata e Apelit e anuloi vendimin dhe rasti u kthye n\u00eb rigjykim.<\/p>\n<p>Pas agresionit rus kund\u00ebr Ukrain\u00ebs n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2022, Qeveria e Malit t\u00eb Zi iu bashkua sanksioneve t\u00eb reja t\u00eb BE-s\u00eb kund\u00ebr Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>Institucionet malazeze t\u00eb siguris\u00eb deri m\u00eb tani kan\u00eb d\u00ebbuar t\u00eb pakt\u00ebn 12 punonj\u00ebs t\u00eb Ambasad\u00ebs ruse n\u00eb Podgoric\u00eb.<\/p>\n<p>Jan Cingel, drejtor ekzekutiv i organizat\u00ebs joqeveritare Analiza Strategjike n\u00eb Bratislav\u00eb, e cil\u00ebsoi Malin e Zi si nj\u00eb tjet\u00ebr pik\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb t\u00eb mundshme, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb fushat\u00ebs rreth regjistrimit t\u00eb popullsis\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e politizuar dhe po e polarizon shoq\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebshtu, tensionet etnike po rriten edhe n\u00eb Mal t\u00eb Zi, gj\u00eb q\u00eb nuk ishte rasti n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Kjo u lejon aktor\u00ebve t\u00eb huaj t\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb dhe t\u00eb mb\u00ebshtesin disa nga forcat vendase politike q\u00eb sillen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jokonstruktive\u201d, theksoi Cingel.<\/p>\n<p>Regjistrimi i popullsis\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi, i cili duhet t\u00eb filloj\u00eb n\u00eb dit\u00ebn e fundit t\u00eb n\u00ebntorit, po shkakton tensione politike dhe komb\u00ebtare dhe ka dyshime se rezultatet e tij mund t\u00eb falsifikohen.<\/p>\n<p>Partit\u00eb opozitare dhe organizatat komb\u00ebtare pro Malit t\u00eb Zi besojn\u00eb se qeveria po p\u00ebrpiqet t\u00eb kryej\u00eb inxhinieri etnike me ndihm\u00ebn e Beogradit zyrtar dhe Kish\u00ebs Ortodokse Serbe.<\/p>\n<p><strong style=\"font-style: inherit;\"><em>\/rel\/<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cilat pika n\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimore jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj ndikimit rus? Diskutimi lidhur me at\u00eb se sa mund t\u00eb jet\u00eb i brisht\u00eb stabiliteti i k\u00ebtij rajoni u nis jav\u00ebn e kaluar nga presidenti i Ukrain\u00ebs, Volodymyr Zelensky, e m\u00eb pas pretendimet e tij u mb\u00ebshtet\u00ebn disa dit\u00eb m\u00eb von\u00eb nga sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":64347,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-64346","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64346"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64346\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64347"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}