{"id":64855,"date":"2023-11-27T08:48:06","date_gmt":"2023-11-27T08:48:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=64855"},"modified":"2023-11-27T08:48:06","modified_gmt":"2023-11-27T08:48:06","slug":"dilema-mbi-kritiken-e-vetos-greke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/11\/27\/dilema-mbi-kritiken-e-vetos-greke\/","title":{"rendered":"Dilema mbi kritik\u00ebn e vetos greke"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga\u00a0Genc POLLO<\/strong><\/p>\n<p>Para dhjet\u00eb dit\u00ebsh kancelari gjerman Scholz i tha medias se ishtekund\u00ebrbilateralizimit t\u00eb procesit t\u00eb zgjerimit t\u00eb Bashkimit Europian. K\u00ebt\u00eb deklarat\u00eb kancelari e b\u00ebri n\u00eb prani t\u00eb kryeministrit grek Micotaqis, i cili ishte n\u00eb vizit\u00eb zyrtare n\u00eb Berlin. Kancelari me sa duket po i referohej mosn\u00ebnshkrimit nga ambasadori i Greqis\u00eb pran\u00eb BE i nj\u00eb letre qarkore me t\u00eb cil\u00ebnautorizohej Komisioni Europian t\u00eb \u00e7eltebisedimet meShqip\u00ebrin\u00eb p\u00ebr disagrup-kapituj t\u00eb projekt\/traktatit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit. Meq\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb hap duhet unanimitet nga t\u00ebr\u00eb shtetet an\u00ebtare Komisioni nuk mund t\u00eb veproj\u00eb. Si\u00e7 dihet motivi i Athin\u00ebs ishte \u00e7\u00ebshtja Beleri.<\/p>\n<p><strong>1 &#8211; Vetot identitare<\/strong><\/p>\n<p>Kancelari Scholz duhet t\u2019i japim t\u00eb drejt\u00eb. Me \u00e7\u00ebshtjet e Ballkanit shtetet an\u00ebtare t\u00eb BE jo rrall\u00eb kan\u00eb abuzuar me veton e tyre n\u00eb Bruksel. K\u00ebt\u00eb loj\u00eb e nisi Greqia n\u00eb fillim t\u00eb viteve 90 kur nj\u00eb minist\u00ebr i jasht\u00ebm aventuroz shpalli \u201carmik\u201d Maqedonin\u00eb me akuz\u00ebn e grabitjes s\u00eb emrit, historis\u00eb e kultur\u00ebs. Ndon\u00ebse n\u00eb bisedaprivate politikan\u00ebmiqm\u00ebkan\u00ebpranuar se kjoqasje ishte e padobishme opinioni pubilk grek u mbrujt me iden\u00ebShkupit \u201cpla\u00e7it\u00ebs\u201d duke e v\u00ebshtir\u00ebsuarkompromisin e marr\u00ebveshjenq\u00eb u arrit vet\u00ebm n\u00eb v.2018. Pra me k\u00ebt\u00eb mesele p\u00ebr nj\u00eb \u00e7erek shekulli Greqia pengoi rrug\u00ebn e an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Maqedons\u00eb (s\u00eb Veriut) n\u00eb NATO e BE.<\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu n\u00eb disa intervale \u00ebsht\u00eb sjell\u00eb edhe Bullgaria me Maqedonin\u00eb. Her\u00eb me pretendimin se mohonin q\u00eb ishin bullgar\u00eb e aktualisht me pretendimin kontradiktor se nuk njihnin minoritetin bullgar. Sofia ka v\u00ebn\u00eb her\u00eb pas here veton n\u00eb BE kund\u00ebr Shkupit. N\u00eb Bullgari pra disa vitesh kjo \u00e7\u00ebshtje u nxor nga arkivi dhe u trumbetua nga nj\u00eb president populisto-nacionalist; ai e ndezi opinionin publik e p\u00ebr pasoj\u00eb kauza anti Shkup u p\u00ebrqafua her\u00eb me qef e her\u00eb nga halli shumica e partive parlamentare. Personalitete t\u00eb men\u00e7ura q\u00eb e konsideronin absurde k\u00ebt\u00eb ekstremiz\u00ebm nuk i d\u00ebgjonte m\u00eb kush.<\/p>\n<p>Edhe Shkupi nuk mbetidor\u00ebjasht\u00eb duke provokuarGreqin\u00eb me ngritjene statujaveneohelenistike dhe Bullgarin\u00eb duke ritransmetuarfilmat e koh\u00ebs s\u00eb Titos q\u00eb i paraqesin bullgar\u00ebt si mongol\u00eb barbar\u00eb.<\/p>\n<p>Po n\u00eb fund t\u00eb dit\u00ebs mbetet nj\u00eb veto me pasoja negative p\u00ebr rajonin dhe Europ\u00ebn dhe e motivuar nga \u00e7\u00ebshtje identitare e historiko-kulturore t\u00eb pakuptueshme jasht\u00eb rajonit.<\/p>\n<p><strong>2 &#8211; Vetot materiale<\/strong><\/p>\n<p>Por veto bilaterale \u00ebsht\u00eb sport europian edhe p\u00ebr shtete t\u00eb tjera n\u00eb BE. Ve\u00e7se motivet shtet\u00ebrore jan\u00eb m\u00eb konkrete dhe materiale. P\u00ebr shembullSllovenia e pengoi p\u00ebr nj\u00eb disavitean\u00ebtar\u00ebsimin e Kroacis\u00ebsepsedonte nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb favorshme p\u00ebr kufirin detar n\u00eb gjirin e Piranit. Ajo e hoqi veton kur nd\u00ebrhyrja e Brukselit b\u00ebri q\u00eb Kroacia t\u00eb pranonte arbitrazhin nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu edhe \u00c7ekia n\u00eb v. 2014 k\u00ebrc\u00ebnoi me veto kund\u00ebr statusit kandidat t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00ebse Tirana p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen CEZ nuk t\u00ebrhiqej nga arbitrazhi nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe nuk pranonte kushtet kompanis\u00eb shtet\u00ebrore \u00e7eke. Megjith\u00ebse n\u00eb arbitrazh shanset e fitores ishin t\u00eb larta qeveria Rama e h\u00ebngri presionin dhe pranoi plot\u00ebsisht marr\u00ebveshjen e diktuar nga Praga. Nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb Kontrolli i Lart\u00eb i Shtetit gjeti se kjo marr\u00ebveshje ishte e paligjshme, i kishte shkatuar 479 milion\u00eb euro d\u00ebm shtetit dhe depozitoi kallzim penal kund\u00ebr ministrit t\u00eb linj\u00ebs. Nj\u00eb aspekt bizar i k\u00ebsaj marr\u00ebveshjeje ishte detyrimi i pal\u00ebs shqiptare q\u00eb n\u00eb asnj\u00eb rast t\u00eb mos ngrinte padi penale kund\u00ebr personelit \u00e7ek t\u00eb CEZ ALBANIA: as p\u00ebr korrupsion e as p\u00ebr tjet\u00ebr gj\u00eb. Kjo lloj amnistie \u00ebsht\u00eb jo vet\u00ebm amorale por edhe duksh\u00ebm jo kushtetuese.<\/p>\n<p>Por para \u201ckauz\u00ebs europiane\u201d qeveria Rama nuk pyeti as p\u00ebr taksaparat\u00eb e as p\u00ebr kushtetut\u00ebn.<\/p>\n<p>Arsyet e vetos n\u00eb rastet e m\u00ebsip\u00ebrme e n\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb ngjashme mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb drejta ose t\u00eb padrejta, t\u00eb arsyeshme ose t\u00eb ekzagjeruara, parimore ose egoiste. Sido qofshin ato p\u00ebrdorimi i vetos europiane p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje q\u00eb nuk kan\u00eb lidhje me procesin e integrimit e an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE \u00ebsht\u00eb i padrejt\u00eb, i ekzagjeruar dhe egoist. Prandaj z. Scholz e shum\u00eb si ai kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb kur shprehen kund\u00ebr \u201cbilateralizimit\u201d<\/p>\n<p><strong>3 &#8211; A \u00ebsht\u00eb rast Beleri nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e mir\u00ebfillt\u00eb bilaterale shqiptaro-greke?<\/strong><\/p>\n<p>Po qe se i referohemi tipologjis\u00eb s\u00eb motiveve t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme Athina:<\/p>\n<p>-nuk po pretendon se Shqip\u00ebria po i p\u00ebrvet\u00ebson historin\u00eb (n\u00eb fakt n\u00ebna e Aleksandrit t\u00eb Madh t\u00eb Maqedonis\u00eb ishte princesh\u00eb nga fisi i Mollos\u00ebve, kush\u00ebrinj me Ilir\u00ebt, por ne nuk e kemi pretenduar zyrtarisht si (gjys\u00ebm) shqiptar);<\/p>\n<p>-nuk po pretendon se jemi grek\u00eb e q\u00eb shqipja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dialekt i greqishtes (jetojm\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e nj\u00eb dalldisjeje fejsbuku mbas pellazgjishtes edhe si \u00e7ati e p\u00ebrbashk\u00ebt por fatmir\u00ebsisht kjo ende nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb argument i diplomacis\u00eb);<\/p>\n<p>-nuk po pretendon q\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e kufirit detar me Shqip\u00ebrin\u00eb t\u2019a b\u00ebj\u00eb parakusht n\u00eb procesin e Bashkimit Europian (ky ka qen\u00eb nj\u00eb proces strikt bilateral q\u00eb prej 15 vjet\u00ebsh ka ecur mes marr\u00ebveshjesh, anullimeve t\u00eb tyre, negociatave t\u00eb pafrytshme dhe dakordimit p\u00ebr arbitrazh nd\u00ebrkomb\u00ebtar);<\/p>\n<p>-nuk po insiston q\u00eb shteti yn\u00eb t\u00eb paguaj\u00eb demshp\u00ebrblime p\u00ebr aksh kompani greke (nuk do t\u00eb ishte \u00e7udi por nuk \u00ebsht\u00eb ky rasti).<\/p>\n<p>P\u00ebrtej k\u00ebtyre rasteve tipike bilaterale lipset t\u00eb v\u00ebrehet se Athina nuk po p\u00ebdor veton minoritetin grek q\u00eb teorikisht do t\u00eb kishte baz\u00eb ligjore (Kriteret e Kopenhagenit, t\u00eb cilat duhen p\u00ebrmbushur nga shtetet kandidate p\u00ebr n\u00eb BE, flasin shprehimisht p\u00ebr t\u00eb drejtat e minoriteteve) nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Budapesti sinjalizon se mund t\u00eb votoj\u00eb kund\u00ebr \u00e7elejes s\u00eb negociatave t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Ukrain\u00ebs n\u00eb BE pik\u00ebrisht p\u00ebr gjendjen e pakic\u00ebs hungareze n\u00eb Transkarpate.<\/p>\n<p>Si\u00e7 e kam argumentuar n\u00eb sh\u00ebnime t\u00eb m\u00ebparshme Beleri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rast i qart\u00eb i dhunimit t\u00eb shtetit ligjor e t\u00eb demokracis\u00eb, i t\u00eb drejtave civile e politike; vet\u00eb Fredi Beleri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb i burgosur politik, i pari i burgosur politik n\u00eb shekullin 21 n\u00eb Shqip\u00ebri dhe prandaj nj\u00eb precedent i rreziksh\u00ebm (duke par\u00eb zhvillimet e muajit t\u00eb fundit me trishtim duhet sh\u00ebnuar edhe se ai nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vetmi i burgosur politik).<\/p>\n<p>Lidhja e vetme formale e Belerit me Greqin\u00eb \u00ebsht\u00eb shtet\u00ebsia e dyfisht\u00eb shqiptare e greke e tij. Por edhe kund\u00ebrshtari I Belerit n\u00eb gar\u00ebn bashkiake po ashtu ishte.<\/p>\n<p><strong>4 &#8211; Rehabilitimi i vetos si k\u00ebmban\u00eb p\u00ebr Komisionin<\/strong><\/p>\n<p>Duke ngritur \u00e7\u00ebshtjen Beleri n\u00eb Bruksel Athina nuk ka ngritur nj\u00eb \u00e7\u00ebshtjedypal\u00ebshegreko-shqiptarepor nj\u00eb \u00e7\u00ebshtjeabsolutisht t\u00eb brendshme, t\u00ebr\u00ebnd\u00eb e t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb shtetit shqiptar. Greqia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shtet i vog\u00ebl n\u00eb BE ku influenca shihet n\u00eb p\u00ebrpjestim me madh\u00ebsin\u00eb e \u00e7do shteti an\u00ebtar. Vetoja greke, p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb shkuar me Shkupin mund t\u00eb shihet me dyshim n\u00eb Bruksel si bariuq\u00ebthirri pa vend \u201cujku, ujku!\u201d. Por nd\u00ebrhyrja e Greqis\u00eb duket se mbush vakuumin e krijuar nga inercia, heshtja e symbyllja e Komisionit Europian. Pik\u00ebrisht Komisioni, ky organ primar i Bashkimit Europian me detyr\u00eb funksionale t\u00eb verifikoj\u00eb Kriteret e Kopehagenit n\u00eb vendet kandidate si Shqip\u00ebria, heshti deri n\u00eb n\u00ebntor p\u00ebr Belerin nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb denonte arrestime arbitrare n\u00eb Azerbajxhan e gjetiu. Raporti \u201cShqip\u00ebria 2023\u201d i Komisionit, i publikuar k\u00ebt\u00eb muaj, e paraqet shkurt e formalisht sakt\u00eb\u00e7\u00ebshtjen Beleri por\u00e7udit\u00ebrisht jo tekkapitulli i demokracis\u00eb e i t\u00eb drejtave themelore por tek ai mbi raportet me fqinj\u00ebt (p\u00ebr hir t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs lipset t\u00eb themi se p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb dekad\u00eb raporti ka dy tre paragrafe t\u00eb ndrojtur q\u00eb p\u00ebrshkruajn\u00eb dhunimin e t\u00eb drejtave parlamentare t\u00eb opozit\u00ebs; ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zhvillim i mir\u00ebpritur edhe pse dhjet\u00eb vjet i vonuar. Por k\u00ebto n\u00eb sh\u00ebnim tjet\u00ebr). Heshtja e Komisionit Europian mund t\u00eb ket\u00eb disa arsye. Por m\u00eb e dukshmja \u00ebsht\u00eb nevoja p\u00ebr t\u00eb paraqitur si success story organet e drejt\u00ebsis\u00eb post-reform\u00eb ku Komisioni investo nj\u00eb kapital politik e financiar t\u00eb konsideruesh\u00ebm; kuptohet me synime pozitive. Ndon\u00ebse privatisht diplomat\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm e pranojn\u00eb se reforma rezultoi shum\u00eb problematike burokrat\u00ebt e Komisionit nuk ka si t\u00eb ken\u00eb interes institucional dhe kurajo morale t\u00eb pohojn\u00eb se drejt\u00ebsia e re por prodhon t\u00eb burgosur politik\u00eb; gj\u00eb q\u00eb drejt\u00ebsia e vjet\u00ebr, megjith\u00eb m\u00ebkatet e dob\u00ebsit\u00eb e veta, nuk e b\u00ebri q\u00eb nga viti 2000. P\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar me nota pozitive kuadrin e BE lipset t\u00eb thuhet se Parlamenti Europian dhe parti kryesore t\u00eb tij jan\u00eb shprehur qart\u00eb e drejt\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen Beleri.<\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu mund t\u00eb flitet edhe p\u00ebr heshtjen e dy organizatave europiane me fokus tek t\u00eb drejtat themelore dhe q\u00eb kan\u00eb zyra n\u00eb Tiran\u00eb: Keshilli i Europ\u00ebs dhe OSBE nuk jan\u00eb shprehur dhe kjo ngre pik\u00ebpyetje e fton nj\u00eb debat mbi dobishm\u00ebrin\u00eb e tyre. Po k\u00ebtu duhet shtuar se Kongresi i Autoriteteve Lokale (brenda KiE) ka denoncuar arrestimin n\u00eb Himar\u00eb dhe ODIHR (brenda OSBE-s\u00eb) e p\u00ebrmend rastin Beleri n\u00eb raportin mbi zgjedhjet lokale t\u00eb majit 2023.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst vlen t\u00eb konsiderojm\u00eb se cfar\u00eb mund t\u00eb ndodhte n\u00eb skenarin hipotetik ku qeveria greke nuk do t\u00eb kishte interes p\u00ebr Fredi Belerin, nuk do t\u00eb \u00e7ante kok\u00ebn n\u00ebse u arrestua ai dhe do t\u00eb merrej me pun\u00ebt e veta. Barra p\u00ebr t\u00eb denoncuar e luftuar precedentin e burgosjes politike do t\u00eb mbetej kryesisht tek opozita e cila aktualisht \u00ebsht\u00eb si zjarrfiksi i vetmuar para zjarreve n\u00eb \u00e7do lagje t\u00eb qytetit. BE e SHBA p\u00ebrve\u00e7 frenimeve t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme jan\u00eb t\u00eb absorbuar nga krizat e konfliket n\u00eb Ukrain\u00eb dhe n\u00eb Lindjen e Mesme. Si pasoj\u00eb Ballkanin e shohin m\u00eb shum\u00eb n\u00eb prizmin gjeopolitik dhe m\u00eb pak n\u00eb at\u00eb demokratik. Prandaj m\u00eb duket, edhe pse kam alergji ndaj vetove bilaterale, se nd\u00ebrhyrja greke n\u00eb Bruksel p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen Beleri mund t\u00eb ket\u00eb pasoja pozitive pasi mund t\u00eb ngrej\u00eb qepallat burokrat\u00ebve cinik\u00eb. Pra p\u00ebr t\u2019a th\u00ebn\u00eb me fjal\u00ebt e Edi Ram\u00ebs \u201cpo qe se b\u00ebhet kaq e madhe kjo e Belerit n\u00eb dreq vaft\u00eb edhe kjo puna e Evrop\u00ebs!\u201d.<\/p>\n<p>Dhe p\u00ebr t\u2019a mbyllur me nj\u00eb kontekstualizim jo-ironik t\u00eb nj\u00eb evolucioni: kryeministri, i cili n\u00eb v2014 p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb statusin kandidat nuk u tut nga humbja e qindra milion eurove nga buxheti i shtetit dhe nga shkelja e kushtetut\u00ebs, dhjet\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb thot\u00eb n\u00eb dreq vaft\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb BE po qe se nuk ndaj dot tokat e bregdetit me njer\u00ebzit e mi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Genc POLLO Para dhjet\u00eb dit\u00ebsh kancelari gjerman Scholz i tha medias se ishtekund\u00ebrbilateralizimit t\u00eb procesit t\u00eb zgjerimit t\u00eb Bashkimit Europian. K\u00ebt\u00eb deklarat\u00eb kancelari e b\u00ebri n\u00eb prani t\u00eb kryeministrit grek Micotaqis, i cili ishte n\u00eb vizit\u00eb zyrtare n\u00eb Berlin. Kancelari me sa duket po i referohej mosn\u00ebnshkrimit nga ambasadori i Greqis\u00eb pran\u00eb BE i nj\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":8020,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-64855","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64855"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64855\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}