{"id":66244,"date":"2023-12-13T08:55:18","date_gmt":"2023-12-13T08:55:18","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=66244"},"modified":"2023-12-13T08:55:18","modified_gmt":"2023-12-13T08:55:18","slug":"gjenerata-ukrainase","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/12\/13\/gjenerata-ukrainase\/","title":{"rendered":"Gjenerata ukrainase"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ja shtresa e mesme e re globale q\u00eb sfidon autoritarizmat. Intervist\u00eb me historianin Yaroslav Hrytsak.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse e pyet se cili \u00ebsht\u00eb orientimi ideologjik i tij ai ndalet p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast, ngre syt\u00eb dhe qesh. \u201cDuke cituar Kolakowski, do t\u00eb mund t\u00eb quhesha nj\u00eb liberal \u2013 socialist \u2013 konservator. Q\u00eb thot\u00eb, \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme?\u201d. Fakti me Yaroslav Hrytsak nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm refuzimi programatik nga \u00e7do pik\u00ebpamje. \u00cbsht\u00eb se ia lexon deri shum\u00eb mir\u00eb n\u00eb fytyr\u00eb at\u00eb q\u00eb mendon, at\u00eb q\u00eb ka p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb, at\u00eb q\u00eb e entuziazmon. 63 vje\u00e7ar, intelektual q\u00eb e ka lidhur mendimin e tij me konceptin e Ukrain\u00ebs globale, Hrytsak ngjason shum\u00eb, biografikisht, por edhe fizikisht, me objektin e studimeve t\u00eb tij: kaq thell\u00ebsisht ukrainas, me statur\u00ebn imponuese dhe n\u00eb humorin e tij ther\u00ebs, kaq i hiperlidhur dhe n\u00eb thelb kozmopolit. So t\u00eb thuash, e takojm\u00eb nj\u00eb her\u00eb n\u00eb qytetin e tij, Lviv, nj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb Itali, midis Dolomiteve: por p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb Krasnogruda, kufiri polako \u2013 lituan, n\u00eb qytetin q\u00eb qe i familjes s\u00eb Czeslaw Milosz, dhe e b\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb bashk\u00ebbisedim publik me mikun dhe kolegun Timothy Snyder, n\u00eb kujtim t\u00eb t\u00eb madhit Tony Judt. Pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb ishte n\u00eb Milano p\u00ebr t\u00eb folur p\u00ebr librin e tij \u201cHistoria e Ukrain\u00ebs\u201d dhe e gjitha kjo teksa Hrytsak, q\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe an\u00ebtar i <em>supervisory board<\/em> t\u00eb Harvard Ukrainian Research Institute, vazhdon t\u00eb jetoj\u00eb dhe t\u00eb jap\u00eb m\u00ebsim n\u00eb Lviv, n\u00eb Universitetin Ivan Franko, dhe duke shp\u00ebrfillur bombat ruse, shkon n\u00eb Kiev p\u00ebr kuvendet e Pen Ukraine: <em>grace under fire<\/em>. I gjith\u00eb libri i tij \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tentativ\u00eb e madhe p\u00ebr t\u00eb demonstruar sesi ndodhit\u00eb e brendshme t\u00eb vendit t\u00eb tij, shum\u00eb m\u00eb par\u00eb se pushtimi n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb nga ana e rus\u00ebve, shum\u00eb p\u00ebrpara pavar\u00ebsis\u00eb dhe dominimit sovjetik, m\u00eb par\u00eb akoma se carizmi, konfederata polako \u2013 lituane, me realisht qysh nga fillimi, kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb nyje globale, nj\u00eb gur strategjik i ekuilibrave midis popujve dhe kombeve n\u00eb dyert e Europ\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb nj\u00eb diskutim n\u00eb Bundestag, miku im Snyder ka th\u00ebn\u00eb se lufta midis Hitlerit dhe Stalinit n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr Ukrain\u00ebn dhe kjo jo pse ukrainasit qen\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb mir\u00eb apo t\u00eb k\u00ebqinj, por thjesht sepse territori ukrainas \u00ebsht\u00eb strategjik, sepse kush fiton n\u00eb Ukrain\u00eb, dje apo edhe sot, ka shanse t\u00eb mira t\u00eb ket\u00eb kontrollin e t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebs Lindore dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, t\u00eb Europ\u00ebs <em>tout court<\/em>. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtja e resurseve natyrale, tok\u00eb e zez\u00eb, gruri si arm\u00eb, gj\u00eb q\u00eb i shikojm\u00eb p\u00ebrsosshm\u00ebrisht gjat\u00eb k\u00ebtyre muajve, ama pik\u00ebrisht tani si n\u00eb mesin e \u2018900 ajo q\u00eb ndodh n\u00eb Ukrain\u00eb cakton fatet e t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebs dhe duke qen\u00eb Europa akoma sot, mjaft themelore p\u00ebr bot\u00ebn, ajo q\u00eb ndodh n\u00eb Ukrain\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Besom\u00ebni\u201d dhe qesh s\u00ebrish, \u201cnuk jemi t\u00eb k\u00ebnaqur me k\u00ebt\u00eb, preferojm\u00eb t\u00eb jemi Republika \u00c7eke apo Italia, por gjeografia ka dashur q\u00eb t\u00eb jet\u00eb k\u00ebshtu\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebtu do t\u00eb vinte tundimi i hapjes s\u00eb nj\u00eb debati mbi Italin\u00eb e famshme \u201caeroplanmbajt\u00ebse e Mesdheut\u201d, dometh\u00ebn\u00eb edhe sesi italian\u00ebt i kultivojn\u00eb ambiciet e tyre t\u00eb mbetura t\u00eb centralitetit gjeopolitik, por patjet\u00ebr q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb interesante t\u00eb pyetet Hrytsak p\u00ebr vendin e tij, betej\u00ebn laike t\u00eb tij, orekset strategjike e m\u00ebdha q\u00eb ushqejn\u00eb l\u00ebndinat e pakufishme ukrainase. P\u00ebrgjigjet duke filluar nga larg, nga \u2018700, fshatrat Potemkin, histori e str\u00ebnjohur (dhe e dsiktuar, ka q\u00eb e konsiderojn\u00eb nj\u00eb legjend\u00eb oborri, kush e jep p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb) dhe na e tregon kur e pyesim sesi mendon, pak dit\u00eb para \u00e7lirimit t\u00eb t\u00eb Khersonit nga ana e trupave ukrainase, vjeshta e 2022, nj\u00eb komando speciale ruse ishte futur n\u00eb katedrale p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb mbetjet mortore e Potemkin, nj\u00eb episod p\u00ebr t\u00eb cilin ka shkruar Anne Applebaum n\u00eb \u201cAtlantic\u201d disa muaj m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cPotemkin ishte komandanti dhe dashnori i Katerin\u00ebs s\u00eb II dhe kur udh\u00ebtonte nga veriu, nga Sh\u00ebn Petr\u00ebsburgu, n\u00eb jug, n\u00eb Ukrain\u00eb, drejt Krimes\u00eb \u2013 dhe vinte me anije, n\u00ebp\u00ebrmjet lumit m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ukrainas, Dniep\u00ebrit \u2013 Potemkin do t\u2019i tregonte fshatrat false, t\u00eb ngritura me zgjuar\u00ebsi p\u00ebrgjat\u00eb lumit, p\u00ebr t\u2019i krijuar asaj iluzionin se gjith\u00e7ka shkonte mir\u00eb, se ato toka qen\u00eb plot me njer\u00ebz t\u00eb pasur e t\u00eb lumtur, por pavar\u00ebsisht nga historia e fshatrave, pse Katerina e kishte aq p\u00ebr zem\u00ebr jugun, dometh\u00ebn\u00eb Ukrain\u00ebn? Sepse e mendonte se do t\u00eb ishte \u00e7el\u00ebsi p\u00ebr t\u2019ua marr\u00eb Konstandinopoj\u00ebn turqve. Ishte pjes\u00eb e t\u00eb ashtuquajturit projekt grek, ai i rikrijimit t\u00eb Perandoris\u00eb Bizantine, i t\u00eb cil\u00ebs do t\u00eb ishte perandorja e re\u201d.<\/p>\n<p>B\u00ebn p\u00ebrshtypje t\u00eb mendosh p\u00ebr paralelin me vizitat e nat\u00ebs s\u00eb Putinit n\u00eb Mariupol, n\u00eb lagjet e sapond\u00ebrtuara p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb qejfin carit, riparaqitjes s\u00eb p\u00ebrjetshme me t\u00eb nj\u00ebjtat pyetje, me t\u00eb nj\u00ebjtat obsesione.<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb prej liberal\u00ebve rus\u00eb q\u00eb kritikojn\u00eb Putinin\u201d, shkruan Hrytsak n\u00eb librin e tij, \u201cka propozuar k\u00ebt\u00eb metafor\u00eb: Rusia bashk\u00ebkohore t\u00eb kujton nj\u00eb fuoristrad\u00eb t\u00eb zez\u00eb q\u00eb ec\u00ebn n\u00ebp\u00ebr rrug\u00eb t\u00eb p\u00ebrbaltura; parabreca e saj \u00ebsht t\u00ebr\u00ebsisht e mbuluar nga balta dhe orientohet ekskluzivisht n\u00ebp\u00ebrmjet pasqyr\u00ebs s\u00eb prapme. Rusia putiniane ec\u00ebn s\u00eb p\u00ebrapthi, duke u zhytur n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>Dhe n\u00ebse rastin rus b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr restaurimin e madh\u00ebshtis\u00eb perandorake t\u00eb dikurshme \u2013 Hyrtsak e sintetizon k\u00ebshtu: Make Russia Great Again \u2013 strategjia ukrainase \u00ebsht\u00eb sakt\u00ebsisht e kund\u00ebrta.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e saj nuk ka as nj\u00eb madh\u00ebshti perandorake, as \u201cepoka t\u00eb arta\u201d t\u00eb tjera. Pra Ukraina nuk ka ku t\u00eb kthehet. Strategjia e saj \u00ebsht\u00eb t\u00eb \u201ctejkaloj\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn\u201d dhe n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb mir\u00eb po ja arrin. N\u00eb 30 vite \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb Rusia nuk \u00ebsht\u00eb: nj\u00eb vend demokratik ku drejtuesit e pushtetit ndryshojn\u00eb me rregull dhe realizojn\u00eb reforma strukturore, me nj\u00eb shoq\u00ebri civile funksionuese. N\u00eb kund\u00ebrv\u00ebnien midis k\u00ebtyre dy strategjive \u2013 \u201cp\u00ebrpara drejt s\u00eb kaluar\u00ebs\u201d dhe \u201cp\u00ebrpara p\u00ebrtej s\u00eb kaluar\u00ebs\u201d \u2013 vendoset shum\u00eb, n\u00eb mos gjith\u00e7ka, e bot\u00ebs s\u00eb nes\u00ebrme\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebrpara se t\u00eb ar\u00ebsyetoj\u00eb mbi Ukrain\u00ebn e sotme, i takon profesorit Hrytsak t\u00eb ndalet akoma nj\u00eb \u00e7ast lidhur me historin\u00eb dhe t\u00eb polemizoj\u00eb as m\u00eb pak e as m\u00eb shum\u00eb se me Hegel dhe me teorin\u00eb e kombeve t\u00eb tij. Pse identiteti i Ukrain\u00ebs si vend i pavarur dhe sovran duhet t\u00eb varet nga mundja e profecis\u00eb s\u00eb nj\u00eb filozofi gjerman?<\/p>\n<p>\u201cSepse lajmi \u00ebsht\u00eb se ne, paksa t\u00eb gjith\u00eb ne, jemi n\u00eb thelb njer\u00ebz t\u00eb \u2018800. Kam parasysh se \u2018800 ka krijuar nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ar\u00ebsyetuari q\u00eb mbizot\u00ebron, pavar\u00ebsisht gjith\u00e7kaje q\u00eb ka ndodhur n\u00eb mbi nj\u00eb shekull dhe Hegeli \u00ebsht\u00eb mendimtari m\u00eb i influent dhe i m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i \u2018800, edhe m\u00eb shum\u00eb se Marksi, q\u00eb p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsisht i influencuar. Mir\u00eb po n\u00eb filozofin\u00eb e historis\u00eb s\u00eb Hegel \u00ebsht\u00eb edhe ai q\u00eb p\u00ebrhap nj\u00eb tez\u00eb shum\u00eb t\u00eb rrezikshme, nj\u00eb tez\u00eb toksike: dometh\u00ebm\u00eb se meritojn\u00eb nj\u00eb vend n\u00eb historin\u00eb e kombeve t\u00eb quajtur pik\u00ebrisht ata popuj q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb shtet. T\u00eb gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt, sipas Hegelit, jan\u00eb t\u00eb destinuar t\u00eb zhduken, pik\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb edhe ukrainasit, por jo vet\u00ebm, edhe bjellorus\u00ebt, armen\u00ebt, azer\u00ebt, finlandez\u00ebt&#8230; nj\u00eb list\u00eb tejet e gjat\u00eb. Sipas Hegelit, k\u00ebto qen\u00eb ligjet e historis\u00eb: nuk kishe se \u00e7far\u00eb t\u2019i b\u00ebhej. Tani b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb hop m\u00eb p\u00ebrpara prej m\u00eb shum\u00eb se 100 vitesh, shkojm\u00eb n\u00eb 1945, n\u00eb humbjen e Gjermanis\u00eb naziste: n\u00eb koh\u00eb kishte q\u00eb thoshte se sikur t\u00eb mos kishte qen\u00eb n\u00eb realitet Stalini ai q\u00eb fitoi luft\u00ebn, ka qen\u00eb Hegeli mbi nj\u00eb tank\u201d.<\/p>\n<p>Cila \u00ebsht\u00eb pika?<\/p>\n<p>\u201cQ\u00eb shum\u00eb intelektual\u00eb dhe, m\u00eb falni, n\u00eb Italin\u00eb e pasLuft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, sidomos intelektual\u00ebt komunist\u00eb dhe nj\u00eb e majt\u00eb e caktuar, praktikisht besonin, ndoshta akoma besojn\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb tez\u00eb. P\u00ebr ta ukrainasit thjesht nuk duhej t\u00eb ekzistonin, jan\u00eb nj\u00eb lloj gabimi. \u00cbsht\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00eb revoltohemi kund\u00ebr Hegelit. Duam t\u00eb themi se e kishte gabim, se historia nuk ka ligje t\u00eb pandryshueshme, se n\u00eb histori ka gjithmon\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, ndoshta t\u00eb vog\u00ebl, p\u00ebr nj\u00eb zgjedhje dhe se zgjedhja p\u00ebrkon me lirin\u00eb dhe ne ukrainasit duam t\u00eb jemi t\u00eb lir\u00eb, pra luftojm\u00eb kund\u00ebr filozof\u00ebve gjerman\u00eb t\u00eb \u2018800, Hegelit ashtu si Marksit, aq sa luftojm\u00eb kund\u00ebr Putinit\u201d.<\/p>\n<p>Ja lidhja globale, ajo q\u00eb n\u00eb vizionin e Hrytsak b\u00ebn t\u00eb qart\u00eb se t\u00eb mb\u00ebshtes\u00ebsh ar\u00ebsyet e Ukrain\u00ebs nuk i p\u00ebrket nj\u00eb vendi t\u00eb vog\u00ebl nacionalist, p\u00ebrkundrazi.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr vet\u00eb ne. \u00cbsht\u00eb pik\u00ebrisht nj\u00eb luft\u00eb mbi m\u00ebnyr\u00ebn sesi kompozojm\u00eb portretin e s\u00eb ardhmes ton\u00eb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb nuk e kan\u00eb nj\u00eb z\u00eb, p\u00ebr popujt q\u00eb nuk kan\u00eb t\u00eb drejta\u201d.<\/p>\n<p>Dhe n\u00ebse nga nj\u00ebra an\u00eb Ukraina nuk mund t\u00eb ekzistoj\u00eb pa e zhb\u00ebr\u00eb vizionin hegelian, anasjelltas pik\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb ka nj\u00eb nevoj\u00eb absolute vendi q\u00eb e pushton. N\u00eb Rusin\u00eb e sotme ka nj\u00eb objektiv ekspansionist, politike force, alla Katerin\u00eb e II dhe n\u00ebse ka di\u00e7ka m\u00eb radikale dhe konstituese n\u00eb raportin q\u00eb e lidh nj\u00eb vend me tjetrin.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr Rusin\u00eb, Ukraina \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, do t\u00eb thoja q\u00eb \u00ebsht\u00eb themelore p\u00ebr ambiciet e saj, pasi me Ukrain\u00ebn Rusia mund t\u00eb ndjehet nj\u00eb lloj Shtetet e Bashkuara, por pa t\u00eb Rusia \u00ebsht\u00eb thjesht Kanadaja\u201d. Si\u00e7 shkruaj n\u00eb lib\u00ebr, \u201cduke dal\u00eb nga juridiksioni i Bashkimit Sovjetik n\u00eb 1991 Ukraina nguli gozhd\u00ebn e fundit n\u00eb arkivolin e perandoris\u00eb s\u00eb fundit, qe nj\u00ebri prej atyre momenteve n\u00eb historin\u00eb ukrainase ku ajo gjeti s\u00ebrish dipka t\u00eb re t\u00eb lidhur ngusht\u00ebsisht me at\u00eb globale. Dalja e Ukrain\u00ebs nga Bashkimi Sovjetik i dha fund superfuqis\u00eb bot\u00ebrore q\u00eb kishte lindur nga Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore, q\u00eb ishte forcuar shum\u00eb pas s\u00eb Dyt\u00ebs dhe k\u00ebrc\u00ebnonte shp\u00ebrthimin e nj\u00eb t\u00eb Trete. \u00c7erekor\u00ebshi i lavdis\u00eb ukrainase kishte p\u00ebrkuar me triumfin e Per\u00ebndimit\u201d.<\/p>\n<p>Sipas Hrytsak, ka nj\u00eb imazh q\u00eb m\u00eb mir\u00eb se pdo gj\u00eb tjet\u00ebr e p\u00ebrmbledh fytyr\u00ebn e vendit sot, 32 vite nga shpallja e pavar\u00ebsis\u00eb. Flet duke v\u00ebn\u00eb p\u00ebrball\u00eb fotografin\u00eb e shtabit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm rus gjat\u00eb dit\u00ebve t\u00eb pushtimit n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe, anasjelltas, me imazhin e Zelensky dhe t\u00eb enturazhit t\u00eb tij q\u00eb i mblidhet p\u00ebrreth nat\u00ebn e Kievit, m\u00eb 25 shkurt 2022.<\/p>\n<p>\u201cE dijm\u00eb sesa themelore p\u00ebr rezultatin e k\u00ebsaj lufte ka qen\u00eb q\u00eb pik\u00ebrisht n\u00eb ato dit\u00eb t\u00eb para Zelensky dhe qeveria e tij q\u00ebndruan n\u00eb Ukrain\u00eb. Ajo video sh\u00ebrbente pik\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb demonstruar se qen\u00eb t\u00eb gjith\u00eb, megjith\u00eb ofertat e ekspatrimit t\u00eb amerikan\u00ebve. Mir\u00eb, n\u00eb at\u00eb imazh jan\u00eb 5 persona, nga t\u00eb cil\u00ebt kat\u00ebr nuk arrijn\u00eb n\u00eb 50 vje\u00e7\u00ebt. Dy, p\u00ebrfshi Zelensky, jan\u00eb me origjin\u00eb hebraike, i treti \u00ebsht\u00eb gjeorgjian, vet\u00ebm dy jan\u00eb me origjin\u00eb ukrainase. Kjo na tregon evolucionin e iudentitetit ukraina: civil, jo etnik, patriotik, jo i gjakut. Por sidomos \u00ebsht\u00eb portreti i nj\u00eb gjenerate t\u00eb rinjsh, q\u00eb shikohet n\u00eb fytyr\u00eb me gjenerat\u00ebn e m\u00ebparshme, at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb akoma n\u00eb drejtimin e Rusis\u00eb. Ka nj\u00eb shtres\u00eb t\u00eb re t\u00eb mesme globale, njl\u00eb klas\u00eb urbane, t\u00eb re dhe laike, q\u00eb sfidon autoritarizmat dhe q\u00eb nga Kili n\u00eb Turqi, nga Lindja e Largme n\u00eb Europ\u00eb, ka tipare shum\u00eb m\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta dhe t\u00eb ndara me at\u00eb q\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb imagjinojm\u00eb. Ukraina bashk\u00ebkohore \u00ebsht\u00eb rasti i suksesit t\u00eb k\u00ebsaj shtrese t\u00eb re, q\u00eb nga EuroMaidani e k\u00ebtej ka humbur frenat e vendit\u201d.<\/p>\n<p>N\u00ebse m\u00eb 1991 Rusia e Jelcinit i lejoi Ukrain\u00ebs t\u00eb shkonte p\u00ebr llogari t\u00eb saj, ar\u00ebsyeton historiani, ishte vet\u00ebm pse askush n\u00eb rrethin e presidentit rus, duke filluar nga ai, nuk besonte seriozisht se Ukraina do t\u00eb kishte qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb nd\u00ebrtonte nj\u00eb shtet.<\/p>\n<p>\u201cQen\u00eb skllev\u00ebr t\u00eb tezave hegeliane p\u00ebr t\u00eb cilat po flisja m\u00eb par\u00eb: duke mos e pasur kurr\u00eb nj\u00eb shtet, Ukraina nuk do t\u00eb kishte qen\u00eb kurr\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb b\u00ebnte nj\u00eb t\u00eb till\u00eb. Thjesht prisnin q\u00eb n\u00eb harkun e pak viteve apo ndoshta muajve do t\u00eb gjunj\u00ebzohej, se do t\u2019i lutej Rusis\u00eb ta ripranonte n\u00eb gjirin e saj. Cili \u00ebsht\u00eb problemi? Se nd\u00ebrkoh\u00eb kan\u00eb kaluar 30 vjet dhe Ukraina ka vazhduar t\u00eb mos kthehet. Ja pse Putini vendosi ta pushtoj\u00eb qysh n\u00eb 2008, t\u00eb nes\u00ebrmen e pushtimit t\u00eb Gjeorgjis\u00eb. Sepse qysh at\u00ebhere kuptohej sesa m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb kalonte dhe aq m\u00eb shum\u00eb Kievi formonte nj\u00eb gjenerat\u00eb t\u00eb re politikan\u00ebsh q\u00eb me Rusin\u00eb nuk donin t\u00eb b\u00ebnin aspak, q\u00eb shikonte nga Per\u00ebndimi, nga Europa. At\u00ebhere Ukraina do t\u00eb humbej p\u00ebrgjithmon\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb sakt\u00ebsisht ajo q\u00eb po ndodh. Tani Putini deklarohet seriozisht lideri i bot\u00ebs antiper\u00ebndimore q\u00eb duhet t\u2019i jap\u00eb fund dominimit t\u00eb vendeve t\u00eb demokracive liberale. Ai \u00ebsht\u00eb i bindur se lufton jo kund\u00ebr Ukrain\u00ebs, por kund\u00ebr Per\u00ebndimit n\u00eb territorin e saj. Ukraina p\u00ebrfaq\u00ebson pik\u00ebn q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb r\u00ebnien nga t\u00eb dyja an\u00ebt midis pjatave t\u00eb bilanc\u00ebs s\u00eb ekuilibrit bot\u00ebror dhe \u00e7do fitore e Ukrain\u00ebs n\u00eb fush\u00ebn e betej\u00ebs e afron fundin e luft\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>Liria, thuhej, \u00ebsht\u00eb edhe t\u00eb mos kesh nj\u00eb t\u00eb kaluar as komode, le m\u00eb pastaj idiliake, tek e cila t\u00eb ktheheshe.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse ideali juaj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb jet\u00eb e bukur e rehatshme jeni t\u00eb k\u00ebnaqur q\u00eb nuk keni lindur n\u00eb Ukrain\u00ebn e \u2018900: nj\u00eb vend ku vet\u00ebm n\u00eb periudh\u00ebn midis dy luft\u00ebrave kan\u00eb vdekur 1 burr\u00eb n\u00eb 2 dhe 2 gra n\u00eb 3\u201d.<\/p>\n<p>Liria \u00ebsht\u00eb ajo e zhb\u00ebrjes s\u00eb parashikimeve, e t\u00eb q\u00ebnit grimca q\u00eb e cop\u00ebton djegien e pashmangshme triumfuese t\u00eb Historis\u00eb s\u00eb Madhe.<\/p>\n<p>\u201cQ\u00eb pastaj historin\u00eb nuk e njohim kurr\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, mundet vet\u00ebm t\u00eb arsyetojm\u00eb n\u00eb terma e niveleve t\u00eb ndryshme t\u00eb injoranc\u00ebs. P\u00ebr Ukrain\u00ebn ndoshta jam m\u00eb pak injorant sesa t\u00eb tjer\u00ebt, por n\u00ebse ka nj\u00eb q\u00eb historin\u00eb e Ukrain\u00ebs ka demonstruar se nuk e njeh aspak ai \u00ebsht\u00eb Putini. Sepse ajo q\u00eb shohim tani e kam\u00eb par\u00eb tashm\u00eb n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn: ukrainasit jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb zot n\u00eb bashkim, n\u00eb krijimin e lidhjeve t\u00eb solidaritetit. T\u00eb gjitha her\u00ebt q\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim, mbrohen mir\u00eb. Ukrainasit jan\u00eb kampion\u00eb mbijetese dhe k\u00ebt\u00eb Putini, fal\u00eb Zotit, nuk e ka kuptuar\u201d.<\/p>\n<p>(nga <em>Il Foglio<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ja shtresa e mesme e re globale q\u00eb sfidon autoritarizmat. Intervist\u00eb me historianin Yaroslav Hrytsak. N\u00ebse e pyet se cili \u00ebsht\u00eb orientimi ideologjik i tij ai ndalet p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast, ngre syt\u00eb dhe qesh. \u201cDuke cituar Kolakowski, do t\u00eb mund t\u00eb quhesha nj\u00eb liberal \u2013 socialist \u2013 konservator. Q\u00eb thot\u00eb, \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme?\u201d. Fakti me &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":66245,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-66244","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66244"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66244\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/66245"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=66244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=66244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}