{"id":67530,"date":"2023-12-27T12:43:27","date_gmt":"2023-12-27T12:43:27","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=67530"},"modified":"2023-12-27T12:43:27","modified_gmt":"2023-12-27T12:43:27","slug":"arktiku-dimri-i-pakenaqesise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2023\/12\/27\/arktiku-dimri-i-pakenaqesise\/","title":{"rendered":"Arktiku &#8211; Dimri i pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Lundrimi i Arktikut, oqean i ngrir\u00eb me detet e shumta t\u00eb tij, \u00ebsht\u00eb paras\u00ebgjithash nj\u00eb udh\u00ebtim n\u00eb histori q\u00eb kryhet nga koh\u00ebra shum\u00eb t\u00eb lashta deri n\u00eb t\u00eb tashmen ton\u00eb t\u00eb komplikuar, kur papritmas k\u00ebto uj\u00ebra t\u00eb pamundura b\u00ebhen t\u00eb mundura. Lundrimi i Arktikut fillon t\u00eb prodhoj\u00eb statistika, t\u00eb ngjall\u00eb interesa, t\u00eb hipotezoj\u00eb skenare. Ajo q\u00eb m\u00eb par\u00eb ishte nj\u00eb dizajn n\u00eb nj\u00eb hart\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb kalkulim ekonomik dhe \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu q\u00eb kjo tok\u00eb e askujt apo q\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn dukej e till\u00eb, papritmas b\u00ebhet interes i shum\u00ebve, duke filluar nga kush q\u00eb me k\u00ebto brigje kufizohet dhe me t\u00eb cilat ka nj\u00eb frekuentim t\u00eb gjat\u00eb. Pra, nj\u00eb histori dhe historia \u00ebsht\u00eb shpesh nj\u00eb burim frym\u00ebzimi. Nd\u00ebrkoh\u00eb, rr\u00ebfen TASS, n\u00eb mesin e qershorit 2022 Vyacheslav Ruksha, drejtues i lart\u00eb i kompanis\u00eb ruse p\u00ebr enegjin\u00eb atomike ROSATOM, njoftoi n\u00eb St. Petersburg International Economic Forum se kompania do t\u00eb priste Chief Directorate of the Northern Sea Route (NSR) e ri, q\u00eb pastaj i ri nuk ishte.<\/p>\n<p><em>Glavsevmorput, <\/em>ky emri i nxjerr\u00eb nga rusishtja, ishte ashtu si n\u00eb 1932 bolshevik\u00ebt quanin zyr\u00ebn q\u00eb edhe n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte e ngarkuar t\u00eb mbik\u00ebqyrte rrug\u00ebn mitike detare t\u00eb veriut, q\u00eb at\u00ebhere ashtu si sot kontrollohej p\u00ebr fitimet e jasht\u00ebzakonshme n\u00eb koh\u00eb dhe n\u00eb para, q\u00eb teorikisht mund\u00ebsonte p\u00ebr t\u00eb dor\u00ebzuar mallrat q\u00eb do t\u00eb tranzitoheshin si n\u00eb Per\u00ebndim, ashtu edhe n\u00eb Lindje. Bolshevik\u00ebt e kishin hedhur shikimin mbi Arktikun qysh t\u00eb nes\u00ebrmen e revolucionit t\u00eb 1917, duke filluar t\u00eb b\u00ebnin rilevime hidrografike p\u00ebrgjat\u00eb nyjeve kryesore t\u00eb bregut t\u00eb gjat\u00eb q\u00eb shfaqej n\u00eb oqean, q\u00eb kryen n\u00eb 1930 p\u00ebr formulimin e planeve lundruese t\u00eb Detit Kara. Ishte nj\u00eb plan revolucionar, pra me hapin e koh\u00ebs dhe qe me k\u00ebt\u00eb shpirt q\u00eb u krijua <em>Glavsevmorput, <\/em>t\u00eb cilit ju dha detyra e menaxhimit t\u00eb NSR q\u00eb sovjetik\u00ebt thelb\u00ebsisht i mbivendos\u00ebn rrug\u00ebtimit t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb Kalimit n\u00eb Verilindje (NEP) mitik duke vendosur faktikisht mbi rrug\u00eb sovranitetin e tyre. N\u00eb thelb, NSR lidhte Novaya Zemlja me Ngushtic\u00ebn e Bering, p\u00ebraf\u00ebrsisht, vler\u00ebsohet me 80% t\u00eb NEP.<\/p>\n<p>Gj\u00ebja u mor shum\u00eb seriozisht. 5 vite m\u00eb pas, n\u00eb 1937, Drejtoria kishte investuar mbi 1 miliard dollar\u00eb t\u00eb epok\u00ebs mbi rrug\u00ebn, duke p\u00ebrdorur rreth 40000 persona. N\u00eb 20 vje\u00e7arin e ardhsh\u00ebm u organizuan qindra ekspedita shkencore p\u00ebrgjat\u00eb rrug\u00ebs, q\u00eb u mund\u00ebsuan sovjetik\u00ebve t\u00eb nd\u00ebrtonin nj\u00eb reputacion t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm, edhe n\u00eb Per\u00ebndim, si njoh\u00ebs t\u00eb thell\u00eb t\u00eb rajonit. Por midis th\u00ebnies dhe lundrimit ka n\u00eb mes shum\u00eb det, mund t\u00eb thuhet duke perifrazuar proverbin, dhe n\u00eb rastin e NSR shtohet komplikimi q\u00eb ky det \u00ebsht\u00eb plot me akull. Prandaj n\u00eb llogarin\u00eb e shpenzimeve sovjetik\u00ebt ju desh t\u00eb merrnin ato t\u00eb nevojshmet p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar anije akullthyese t\u00eb thirrua p\u00ebr t\u00eb eskortuar kargot. Nuk munguan shpenzimet: p\u00ebrpara r\u00ebnies s\u00eb Murit t\u00eb Berlinit n\u00eb 1989 flota sovjetike num\u00ebronte nja 40 anije akullthyese, disa prej tyre t\u00eb ushqyera me energji b\u00ebrthamore dhe qindra t\u00eb forcuara p\u00ebr ngarkesat. Por revolucioni duhej akoma t\u00eb priste. U zhvillua nj\u00eb far\u00eb treg\u00ebtie rajonale dhe asgj\u00eb m\u00eb tep\u00ebr. Bashkimi Sovjetik ishte megjithat\u00eb jasht\u00eb rrug\u00ebve t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb globalizimit per\u00ebndimor. Vet\u00ebm n\u00eb 1991 NSR ju hap lundrimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, megjith\u00ebse n\u00ebp\u00ebrmjet v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Por sot, n\u00eb ndryshim nga at\u00ebhere, mund\u00ebsit\u00eb teorike duken papritmas t\u00eb b\u00ebra shum\u00eb konkrete ose t\u00eb pakt\u00ebn rus\u00ebt duken t\u00eb bindur se shkrirja e akujve do t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb gjithmon\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrdorimin e rrug\u00ebs arktike t\u00eb \u201ctyre\u201d. Kontabiliteti i ekspeditave t\u00eb tyre, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr gazi i l\u00ebng\u00ebt, popullon uebin dhe tashm\u00eb ushqen nj\u00eb let\u00ebrsi gazetareske t\u00eb lul\u00ebzuar q\u00eb nga ana e saj ka rindezur interesin gl\u00ebobal ndaj t\u00eb ashtuquajturave rrug\u00eb arktike, prej t\u00eb cilave NSR \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gur themelor. Rishqyrtimi i emrit t\u00eb vjet\u00ebr sovjetik na sugjeron di\u00e7ka p\u00ebr shpirtin me t\u00eb cilin qeveria ruse po p\u00ebrgatit aventur\u00ebn arktike t\u00eb saj, di\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb mes midis nostalgjis\u00eb dhe manis\u00eb s\u00eb madh\u00ebshtis\u00eb, q\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00eb momentin ku n\u00eb vend mbret\u00ebrorn nj\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsi n\u00eb rritje dhe t\u2019ia kesh besuar Rosatom, dometh\u00ebn\u00eb nj\u00eb prej vendeve strategjike t\u00eb politik\u00ebs ruse, detyr\u00ebn e menaxhimit t\u00eb NSR na thot\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebn tjet\u00ebr. Dometh\u00ebn\u00eb se Rusia mund\u00ebsis\u00eb s\u00eb menaxhimit t\u00eb nj\u00eb rruge alternative me at\u00eb t\u00eb zakonshme besohet v\u00ebrtet. N\u00eb pik\u00ebn q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb gur p\u00ebr penetrimin n\u00eb Indo \u2013 Paq\u00ebsor. Kronikat e k\u00ebtyre jav\u00ebve kan\u00eb rr\u00ebfeyer p\u00ebr korrespondenca dashurie midis Rusis\u00eb dhe Indis\u00eb p\u00ebr realizimin e <em>Eastern Maritime Corridor<\/em>, q\u00eb i duhet t\u00eb lidh\u00eb Vladivostokun, port qendror i ekonomis\u00eb ruse, me portin indian t\u00eb Chennai. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb do t\u00eb flasim m\u00eb tej.<\/p>\n<p>Argumenti kryesor n\u00eb favorin e rrug\u00ebs ruse, duke l\u00ebn\u00eb menjan\u00ebn kompleksitetet logjistike e politike, \u00ebsht\u00eb se rrug\u00ebt e lira nga akulli do t\u00eb b\u00ebnin t\u00eb kursehej midis 30% e 50% t\u00eb koh\u00ebs respektivisht kalimeve nga Suezi dhe Panamaja: n\u00ebnkupton deri n\u00eb dy jav\u00eb lundrim m\u00eb pak. Pastaj, n\u00ebse konsiderohet se pa akuj nuk do t\u00eb ishin t\u00eb nevojshme pajisjet e kushtueshme dhe mjetet tani t\u00eb domosdoshme \u2013 p\u00ebr shembull, akullthyesja \u2013 p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb destinacion, at\u00ebhere kuptohet pse q\u00ebllimi i qeveris\u00eb ruse b\u00ebhet i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. N\u00eb praktik\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej qeverive t\u00eb pakta n\u00eb bot\u00eb q\u00eb paralajm\u00ebron se shkrirja e akujve t\u00eb vij\u00eb sa m\u00eb shpejt t\u00eb jet\u00eb e mundur. N\u00eb rast se nga shpresat kalojm\u00eb tek realiteti, at\u00ebhere numrat e p\u00ebrhapura n\u00eb muajin qershor nga Centre For High North Logistics, q\u00eb ka grumbulluar t\u00eb dh\u00ebnat mbi lundrimin p\u00ebrgjat\u00eb NSR ruse n\u00eb 2022, na tregojn\u00eb nj\u00eb histori shum\u00eb ndryshe. Sipas k\u00ebtyre v\u00ebzhguesve, p\u00ebrgjat\u00eb NSR kan\u00eb tranzituar 314 anije totalisht n\u00eb 2022. N\u00eb Suez t\u00eb nj\u00ebjtin vit kan\u00eb kaluar 23000. P\u00ebrsa u p\u00ebrket vendeve t\u00eb destinacionit, harta tregon se gjenden si n\u00eb Loindje, sidomos n\u00eb Kin\u00eb, ashtu edhe n\u00eb Per\u00ebndim, n\u00eb Europ\u00eb.<\/p>\n<p>Zbulimet e CHNL n\u00ebnvizojn\u00eb ve\u00e7 t\u00eb tjerash \u201cnj\u00eb munges\u00eb totale t\u00eb udh\u00ebtimeve t\u00eb tranzitit nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u201d. Praktikisht jan\u00eb v\u00ebrejtur vet\u00ebm \u201canije ruse pjes\u00ebrisht bosh\u201d. Sipas CEO s\u00eb organizat\u00ebs, Kjell Stokvik, \u201cRusia e p\u00ebrdor rrug\u00ebn e Detit t\u00eb Veriut kryesisht p\u00ebr t\u00eb eksportuar naft\u00eb e gaz dhe si rrug\u00eb tranziti p\u00ebr t\u00eb ripozicionuar anijet nga nj\u00eb port rus tek tjetri dhe midis Rusis\u00eb e Azis\u00eb. Disa prej anijeve t\u00eb tranzitit udh\u00ebtonin bosh dhe t\u00eb tjerat kishin pak ngarkes\u00eb\u201d. Nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb nuk e b\u00ebn historin\u00eb natyrisht dhe nj\u00eb rrug\u00eb e re sigurisht q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb improvizohet, sidomos kur p\u00ebrfshin nj\u00eb vend q\u00eb ka p\u00ebrjetuar nj\u00eb fraktur\u00eb t\u00eb konsiderueshme n\u00eb shum\u00eb prej marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb tij p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb shp\u00ebrthyer kund\u00ebr Ukrain\u00ebs. Ia vlen t\u00eb p\u00ebrmendet se sipas raportit t\u00eb Qendr\u00ebs, kontributi kryesor n\u00eb p\u00ebrdprimin e NSR, n\u00eb 2022, \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nga transporti i GNL. Nga porti i Sabetta, i ndodhur n\u00eb Gadishullin Yamal, ku jan\u00eb aktive qendra prodhimi t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb gazit t\u00eb l\u00ebng\u00ebt, jan\u00eb kryer 280 ekspedita anijesh t\u00eb ngarkuara me GNL.<\/p>\n<p>Interesante t\u00eb v\u00ebrehet se pjesa m\u00eb e madhe e k\u00ebtyre ekspeditave jan\u00eb d\u00ebrguar n\u00eb Europ\u00eb, ku p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr ekspeditat e gazit jan\u00eb rritur n\u00eb 2022 respektivisht me 2021. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, ekspeditat drejt Azis\u00eb jan\u00eb zvog\u00ebluar dhe ato drejt Kin\u00ebs sidomos kan\u00eb q\u00ebndruar nj\u00eblloj. Narrativa e paktit t\u00eb hekurt midis Kin\u00ebs dhe Rusis\u00eb, me resurset energjitike q\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si ceremonier, nuk gjen nj\u00eb konfirmim t\u00eb duksh\u00ebm nga t\u00eb dh\u00ebnat e shp\u00ebrndara nga Qendra, q\u00eb natyrisht duhet marr\u00eb me venefitin e d\u00ebshiruar t\u00eb inventarit. Midis gj\u00ebrave t\u00eb tjera duket se kinezja COSCO nuk ka b\u00ebr\u00eb as edhe nj\u00eb udh\u00ebtim vitin e kaluar n\u00eb NSR, edhe pse kronikat kan\u00eb shkruar p\u00ebr lan\u00e7imin e nj\u00eb sh\u00ebrbimi t\u00eb par\u00eb spedicioni t\u00eb konteiner\u00ebve t\u00eb organizuar nga nj\u00eb operator kinez q\u00eb duhet t\u00eb lidh\u00eb me rregull Sh\u00ebn Pet\u00ebrsburgun me Shanghain.<\/p>\n<p>P\u00ebrtej kontekstit nd\u00ebrkomb\u00ebtar armiq\u00ebsor, q\u00eb sigurisht e ka ftohur interesin e shum\u00eb operator\u00ebve logjistik\u00eb per\u00ebndimor\u00eb, edhe p\u00ebr shkak t\u00eb sanksioneve, \u00ebsht\u00eb rasti t\u00eb kujtohet se v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e NSR nuk varen vet\u00ebm nga i ftohti dhe nga politika nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Nj\u00eb rrug\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb vij\u00eb e dizajnuar n\u00eb nj\u00eb hart\u00eb t\u00eb cil\u00ebs i gjetur m\u00ebnyra e kalimit t\u00eb nj\u00eb mjeti transporti, duke i tejkaluar v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb natyrale q\u00eb mund t\u00eb hasen n\u00eb kalimin e saj. Nj\u00eb rrug\u00eb \u00ebsht\u00eb sidomos nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi infrastrukturash q\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb jo vet\u00ebm lundrimin, por edhe ngarkimin e shkarkimin e mallrave q\u00eb vijn\u00eb nga vende t\u00eb tjera dhe ku arrijn\u00eb n\u00eb t\u00eb tjera akoma. Pra sh\u00ebrbejn\u00eb rrug\u00eb, hekurudha dhe, natyrisht, porte, nj\u00eb gur themeltar i \u00e7do rruge lundrimi detar. Pra, sh\u00ebrbejn\u00eb nj\u00eb sistem logjistik dhe transporti p\u00ebrreth nj\u00eb rruge komerciale.<\/p>\n<p>NSR futet n\u00eb nj\u00eb sistem transporti t\u00eb nd\u00ebrlidhur me veriun e Rusis\u00eb. Infrastrukturat e bollshme jan\u00eb nd\u00ebrtuar nga lumenjt\u00eb e m\u00ebdhenj siberian\u00eb dhe nga hekurudhat q\u00eb kalojn\u00eb nga lindja n\u00eb per\u00ebndim dhe n\u00eb jug, duke u lidhur me lumenjt\u00eb mij\u00ebra kilometra nga bregu. Anijet oqeanike kalojn\u00eb porti i Igarkas, n\u00eb 670 kilometra n\u00eb jug t\u00eb gryk\u00ebderdhjes s\u00eb Jeniseit dhe nga porti i Yakutsk q\u00eb ndodhet mbi 1100 kilometra n\u00eb jug t\u00eb Igarkas. Lumenjt\u00eb Ob, Yenisei, Lena dhe Kolyma jan\u00eb t\u00eb kundruesh\u00ebm deri n\u00eb hekurudh\u00ebn transsiberiane q\u00eb \u00ebsht\u00eb e gjat\u00eb 2270 kilometra n\u00eb jug t\u00eb bregut siberian. Lumi Lena lidhet me hekurudh\u00ebn Baikal \u2013 Amur. Ky sistem mund\u00ebson t\u00eb l\u00ebvizen mallrat drejt NSR. Nga ana e saj, p\u00ebrgjat\u00eb rrug\u00ebs antike ka porte t\u00eb ndryshme, kryesor\u00ebt e t\u00eb cil\u00ebve jan\u00eb Murmansk, Arkhangelsk, Dikson, Sabetta (q\u00eb e kemi takuar kur kemi folur p\u00ebr Yamal), Dudinka, Khatanga, Pevek dhe Tiksi. Ky i fundit koh\u00ebt e fundit \u00ebsht\u00eb i hapur p\u00ebr partneritetet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr aziatike, p\u00ebr t\u2019i fuqizuar aft\u00ebsin\u00eb ngarkuese, me objektivin q\u00eb ta b\u00ebj\u00eb nj\u00eb vend ekselence t\u00eb NSR s\u00eb ardhme. Rus\u00ebt mendojn\u00eb tashm\u00eb p\u00ebr 2035 dhe jan\u00eb t\u00eb bindur se deri at\u00ebhere rruga arktike do t\u00eb jet\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb realitet m\u00eb t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm. Parashikimi rus \u00ebsht\u00eb t\u00eb arrihet n\u00eb nj\u00eb v\u00ebllim mallrash n\u00eb NSR prej 80 milion tonelatash vitin e ardhsh\u00ebm, pavar\u00ebsisht se nuk arrihet ende tek gjysma, dhe n\u00eb 135 milion n\u00eb 2035, hark kohor brenda t\u00eb cilit autoritetet ruse mendojn\u00eb t\u00eb investojn\u00eb 1.8 trilion rubla p\u00ebr rrug\u00ebn, rreth 18 miliard dollar\u00eb. Por p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00e7far\u00eb?<\/p>\n<p>V\u00ebzhguesit nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb pak optimist\u00eb respektivisht mund\u00ebsive reale t\u00eb rritjes s\u00eb trafikut t\u00eb mallrave n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebm dometh\u00ebn\u00ebse p\u00ebrgjat\u00eb rrug\u00ebve arktike, pavar\u00ebsisht se nuk e mohojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e zhvillimeve t\u00eb ardhshme me nj\u00eb far\u00eb interesi. Ja se \u00e7far\u00eb shkruan OCSE n\u00eb raportin e saj <em>Future Maritime Trade Flow<\/em>, t\u00eb botuar n\u00eb 2020: \u201cEdhe n\u00eb skenar\u00ebt me rritje t\u00eb shpejta t\u00eb temperatur\u00ebs, do t\u00eb ket\u00eb periudha t\u00eb konsiderueshme t\u00eb vitit ku rruga e Detit t\u00eb Veriut nuk do t\u00eb jet\u00eb e lundrueshme pasi nuk do t\u00eb jet\u00eb e privuar nga akujt\u201d. Raporti shton se \u201ctranziti i anijeve me m\u00eb pak se 50000 ton\u00ebshe n\u00ebp\u00ebrmjet rrug\u00ebs s\u00eb Detit t\u00eb Veriut do t\u00eb b\u00ebhej fitimprur\u00ebse pas 2035\u201d. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, impakti mbi rrug\u00ebt tradicionale do t\u00eb ishte vet\u00ebm marxhinal. Deri n\u00eb nj\u00eb skenar ndryshimi klimaterik ekstrem \u201cv\u00ebllime t\u00eb m\u00ebdha lundrimi do t\u00eb ngriheshin vet\u00ebm rreth 2070\u201d. Edhe sipas k\u00ebtij skenari, \u201cbrenda 2200 kuota e treg\u00ebtis\u00eb globale q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrdorte rrug\u00ebn e Detit t\u00eb Veriut do t\u00eb ishte ende m\u00eb e ul\u00ebt se 5%\u201d. Pra, shum\u00eb zhurm\u00eb p\u00ebr asgj\u00eb?<\/p>\n<p>Varet nga objektivat q\u00eb duhet t\u00eb ndiqen. Nj\u00eb rrug\u00eb treg\u00ebtare nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb sh\u00ebnim mbi hart\u00eb dhe as t\u00ebr\u00ebsia e sistemeve t\u00eb logjistik\u00ebs dhe transportit q\u00eb shpreh, p\u00ebr \u00ebsht\u00eb edhe dhe sidomos nj\u00eb pretekst. Nj\u00eb instrument p\u00ebr t\u00eb zhvilluar marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe partneritetet. P\u00ebr t\u2019u ulur rreth t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs tryez\u00eb persona q\u00eb ndoshta m\u00eb par\u00eb nuk kan\u00eb pasur motive konkrete p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb. Ideja e <em>Belt and Road Initiative<\/em>, e hedhur pik\u00ebrisht 10 vite m\u00eb par\u00eb nga Kina, \u00ebsht\u00eb shembulli m\u00eb i mir\u00eb i mundsh\u00ebm i k\u00ebsaj m\u00ebnyre p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrmir\u00ebsuar idet\u00eb mbi rrug\u00ebt treg\u00ebtare dhe Rusia, me m\u00ebnyr\u00ebn e saj, po provon t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb. P\u00ebrdor d\u00ebshir\u00ebn si instrument politik dhe pak\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e vet\u00eb si shtyt\u00ebs. Pik\u00ebrisht n\u00eb dit\u00ebt ku rust\u00eb kthehen t\u00eb promovojn\u00eb rrug\u00ebn arktike t\u00eb tyre, lajme t\u00eb ndryshme indiane tregonin p\u00ebr dend\u00ebsimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike midis Rusis\u00eb dhe Indis\u00eb t\u00eb motivuar nga d\u00ebshira e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb zhvilluar lidhjet midis Veriut rus dhe Jugut indian n\u00ebp\u00ebrmjet bashkimit t\u00eb NSR me <em>Eastern Maritime Corridor<\/em>, t\u00eb cilin e kemi theksuar.<\/p>\n<p>Vladivostoku, q\u00eb \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb porti m\u00eb i madh rus n\u00eb Lindjen e Largme me kapacitete t\u00eb m\u00ebdha l\u00ebvizjeje konteiner\u00ebsh, koh\u00ebt e fundit i v\u00ebn\u00eb edhe n\u00eb dispozicion t\u00eb Kin\u00ebs, do t\u00eb b\u00ebhej jo vet\u00ebm pika natyrale e destinacionit t\u00eb resurseve q\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb NSR (paras\u00ebgjithash gazi) p\u00ebr t\u00eb cilat India ka shum\u00eb nevoj\u00eb, por edhe pik\u00ebnisja e nj\u00eb korridori t\u00eb madh indopaq\u00ebsor p\u00ebr Mosk\u00ebn. Mund t\u00eb besohet edhe q\u00eb ky skenar t\u00eb b\u00ebhet realitet, ama e sigurt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pretekst i shk\u00eblqyer p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb lloqe t\u00eb bukura. Media t\u00eb ndryshme indiane kan\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb lajmin se n\u00eb muajin tetor eksponent\u00eb t\u00eb qeverive ruse dhe indiane jan\u00eb takuar n\u00eb Chennai duke diskutuar pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb korridor. Rus\u00ebt jan\u00eb ftuar edhe n\u00eb Global Maritime India Summit (GMIS) m\u00eb 17 e 19 tetor n\u00eb New Delhi dhe, nd\u00ebrsa diskutojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb mundur, funksionar\u00ebt politike bien dakord p\u00ebr shk\u00ebmbimet aktuale. Prandaj, nj\u00eb rrug\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson shum\u00eb gj\u00ebra, shum\u00eb as nuk shihen, por mund t\u00eb gjehen.<\/p>\n<p>(nga <em>Aspenia Institute<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lundrimi i Arktikut, oqean i ngrir\u00eb me detet e shumta t\u00eb tij, \u00ebsht\u00eb paras\u00ebgjithash nj\u00eb udh\u00ebtim n\u00eb histori q\u00eb kryhet nga koh\u00ebra shum\u00eb t\u00eb lashta deri n\u00eb t\u00eb tashmen ton\u00eb t\u00eb komplikuar, kur papritmas k\u00ebto uj\u00ebra t\u00eb pamundura b\u00ebhen t\u00eb mundura. Lundrimi i Arktikut fillon t\u00eb prodhoj\u00eb statistika, t\u00eb ngjall\u00eb interesa, t\u00eb hipotezoj\u00eb skenare. Ajo &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":67531,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-67530","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67530","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67530"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67530\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67531"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}