{"id":72063,"date":"2024-02-22T10:27:27","date_gmt":"2024-02-22T10:27:27","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=72063"},"modified":"2024-02-22T10:28:56","modified_gmt":"2024-02-22T10:28:56","slug":"politikat-e-presidentit-trump-mund-te-forcojne-nato-n-dhe-perendimin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/02\/22\/politikat-e-presidentit-trump-mund-te-forcojne-nato-n-dhe-perendimin\/","title":{"rendered":"Politikat e Presidentit Trump mund t\u00eb forcojn\u00eb NATO-n dhe Per\u00ebndimin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Nikola KEDHI<\/strong><\/p>\n<p>Emmanuel Macron, presidenti liberal i Franc\u00ebs, deklaroi n\u00eb vitin 2019 se NATO po p\u00ebrjetonte &#8220;vdekje truri&#8221;. Barack Obama, p\u00ebrgjat\u00eb Presidenc\u00ebs s\u00eb tij, k\u00ebrkoi m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb her\u00eb q\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e NATO-s t\u00eb paguanin p\u00ebrqindjen q\u00eb u takonte. Megjithat\u00eb, asnj\u00ebri nga k\u00ebta lider\u00eb nuk u akuzua se ishte agjent rus ose se po sillte fundin e Per\u00ebndimit. Me sa duket vet\u00ebm Donald Trump mund t\u00eb akuzohet p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb, sipas standardeve t\u00eb dyfishta t\u00eb mediave e politikan\u00ebve progresist\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitet q\u00eb kur Trump u largua nga detyra, administrata Biden ka mbik\u00ebqyrur t\u00ebrheqjen kaotike nga Afganistani, duke braktisur qytetar\u00ebt e vet dhe aleat\u00ebt amerikan\u00eb, ka zhvilluar nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb eg\u00ebr kund\u00ebr burimeve tradicionale t\u00eb energjis\u00eb, pa pasur alternativa t\u00eb q\u00ebndrueshme, dhe kjo n\u00eb dobi t\u00eb Rusis\u00eb, ka inkurajuar injektimin e forcuar n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb amerikane t\u00eb ideve woke dhe progresiste q\u00eb shkaktojn\u00eb konflikte sociale artificiale, ka dob\u00ebsuar q\u00ebndrimin e SHBA-s\u00eb n\u00eb komunitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtare, duke incentivuar zgjimin e konflikteve q\u00eb shohim n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn sot.<\/p>\n<p>Nisur nga ky kontekst, rizgjedhja e Presidentit Trump nuk p\u00ebrb\u00ebn k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr Per\u00ebndimin. P\u00ebrkundrazi, ka potencialin p\u00ebr ta forcuar at\u00eb.<\/p>\n<p>Si mund t\u00eb n\u00ebnkuptoj\u00eb dob\u00ebsim t\u00eb NATO-s, rritja e kontributeve t\u00eb vendeve an\u00ebtare \u2013 si\u00e7 ka k\u00ebrkuar t\u00eb b\u00ebj\u00eb Trumpi? N\u00ebse Presidenti Trump do t&#8217;i b\u00ebnte favore Rusis\u00eb ose Kin\u00ebs, me siguri ai do t\u00eb inkurajonte vendet an\u00ebtare q\u00eb t\u00eb paguajn\u00eb m\u00eb pak p\u00ebr mbrojtjen e tyre. Shum\u00eb qytetar\u00eb amerikan\u00eb, dhe ve\u00e7an\u00ebrisht ata konservator\u00eb, jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar se ka pak p\u00ebrgjegjshm\u00ebri dhe transparenc\u00eb me parat\u00eb e shpenzuara nga Shtetet e Bashkuara jasht\u00eb vendit. Ata kan\u00eb merakun se parat\u00eb e tyre shp\u00ebrdorohen nga diplomat\u00eb dhe burokrat\u00eb p\u00ebr t\u00eb \u00e7uar p\u00ebrpara agjenda t\u00eb majta, apo p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrhyr\u00eb n\u00eb pun\u00ebt e brendshme t\u00eb vendeve t\u00eb tjera, pa p\u00ebrfitim p\u00ebr Amerik\u00ebn dhe as p\u00ebr vendet ku k\u00ebta operojn\u00eb. Shum\u00eb prej k\u00ebtyre parave shkojn\u00eb n\u00eb vende t\u00eb drejtuara nga diktator\u00eb e autoritar\u00eb, apo n\u00eb qeveri q\u00eb punojn\u00eb kund\u00ebr Shteteve t\u00eb Bashkuara. Trump po i b\u00ebn jehon\u00eb k\u00ebtij shqet\u00ebsimi, ndonj\u00ebher\u00eb ashp\u00ebr, sepse thirrjet e m\u00ebparshme kan\u00eb kaluar t\u00eb pad\u00ebgjuara.<\/p>\n<p>Sigurisht, presidenti i 45-t\u00eb dhe ndjek\u00ebsit e tij e din\u00eb se t\u00ebrheqja amerikane nga skena globale pas Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore kontribuoi n\u00eb nj\u00eb mjedis nd\u00ebrkomb\u00ebtar m\u00eb kompleks dhe m\u00eb pak t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm. Sot, nj\u00eb q\u00ebndrim i till\u00eb izolues do t\u00eb n\u00ebnkuptonte nj\u00eb SHBA t\u00eb pak\u00ebsuar dhe n\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt, si dhe nj\u00eb Kin\u00eb m\u00eb dominuese. Amerika e para nuk do t\u00eb thot\u00eb Amerika e vetme tha Trump n\u00eb vitin 2018.<\/p>\n<p>Kjo pik\u00ebpamje shtrihet p\u00ebrtej mbrojtjes. P\u00ebr vite me radh\u00eb, politikan\u00ebt n\u00eb Bashkimin Evropian mbyll\u00ebn termocentralet b\u00ebrthamore (t\u00eb cilat prodhojn\u00eb energji t\u00eb past\u00ebr, me kosto t\u00eb ul\u00ebt dhe t\u00eb sigurt), mbyll\u00ebn impiantet e qymyrit dhe ndaluan eksplorimin e gazit natyror, duke d\u00ebmtuar an\u00ebn e ofert\u00ebs n\u00eb em\u00ebr t\u00eb t\u00eb ashtuquajtur\u00ebs energji e gjelb\u00ebr. Kjo luft\u00eb e hapur ndaj burimeve tradicionale t\u00eb energjis\u00eb, pa alternativa t\u00eb rinovueshme p\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar k\u00ebrkes\u00ebn, e ka b\u00ebr\u00eb BE-n\u00eb t\u00eb varur nga Rusia dhe vendet e tjera joaleate p\u00ebr energji. Presidenti Trump ishte i pari q\u00eb paralajm\u00ebroi se kjo mb\u00ebshtetje tek Rusia do t\u2019i kthehej Europ\u00ebs kund\u00ebr, si\u00e7 dhe ndodhi. Ai e b\u00ebri SHBA-n\u00eb t\u00eb pavarur energjetikisht dhe nxiti q\u00eb BE t\u00eb largohej nga Rusia dhe t\u00eb shkonte drejt aleat\u00ebve p\u00ebr t\u00eb siguruar furnizimet me energji.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, administrata e Trump l\u00ebshoi qindra sanksione nga viti 2017 deri n\u00eb vitin 2020 ndaj individ\u00ebve dhe subjekteve t\u00eb lidhura me Rusin\u00eb, nga t\u00eb cilat rreth gjysma ishin t\u00eb lidhura me Ukrain\u00ebn. Edhe Sekretari i Mbrojtjes i Presidentit Obama, Robert Gates, u shpreh para disa vitesh se administrata e Presidentit Trump ka qen\u00eb m\u00eb e ashpra ndaj Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2019, Sekretari i Shtetit Mike Pompeo d\u00ebnoi veprimet e paligjshme t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb Krime dhe agresionin e saj t\u00eb vazhduesh\u00ebm kund\u00ebr Ukrain\u00ebs. Gjat\u00eb gjith\u00eb mandatit t\u00eb Trump, administrata vendosi sanksione si p\u00ebrgjigje ndaj agresionit t\u00eb vazhduesh\u00ebm t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb, ndaj abuzimeve t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, ndaj sulmit n\u00eb Salisbury, ndaj veprimeve n\u00eb Siri dhe Venezuel\u00eb, dhe ndaj formave t\u00eb tjera t\u00eb agresionit si sulmet kibernetike. Presidenti Trump vendosi gjithashtu sanksione t\u00eb forta p\u00ebr gazsjell\u00ebsin Nord Stream 2.<\/p>\n<p>Trump beson se nj\u00eb situat\u00eb e fort\u00eb e brendshme mund t\u00eb forcoj\u00eb pozit\u00ebn e nj\u00eb vendi n\u00eb komunitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, duke i dh\u00ebn\u00eb atij m\u00eb shum\u00eb fuqi negociuese dhe duke penguar veprimet e kund\u00ebrshtar\u00ebve gjeopolitik\u00eb p\u00ebrpara se ata t\u00eb veprojn\u00eb. Kjo quhet politika e parandalimit (deterrence) Historia tregon se periudha kat\u00ebrvje\u00e7are nga 2017 deri n\u00eb 2021 ishte n\u00eb fakt mjaft paq\u00ebsore.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb kat\u00ebr viteve t\u00eb tij t\u00eb para, arritjet e politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb Trump p\u00ebrfshinin marr\u00ebveshjet e paqes n\u00eb Lindjen e Mesme midis Izraelit dhe vendeve arabe. Trump luftoi me sukses kund\u00ebr Shtetit Islamik. Politika e tij e presionit maksimal kund\u00ebr Iranit doli e suksesshme dhe ai vendosi sanksione ndaj regjimeve komuniste.<\/p>\n<p>Ishte Trump ai q\u00eb solli n\u00eb v\u00ebmendjen e t\u00eb gjith\u00ebve k\u00ebrc\u00ebnimin e paraqitur nga Kina dhe ngriti mund\u00ebsin\u00eb e shk\u00ebputjes s\u00eb Per\u00ebndimit prej saj. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, dhe shum\u00eb t\u00eb tjera, ka mjaft interesa t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta mes SHBA-s\u00eb dhe BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebpunuar m\u00eb tej, ku t\u00eb gjith\u00eb b\u00ebjn\u00eb m\u00eb shum\u00eb ekonomikisht, gjeopolitikisht dhe kulturalisht, ve\u00e7an\u00ebrisht duke u larguar nga politikat socialiste dhe drejt kapitalizmit dhe tregjeve t\u00eb lira, p\u00ebr t\u2019u forcuar s\u00eb brendshmi dhe p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrvepruar n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga pozita force, me q\u00ebllim parandalimin e veprimeve agresive nga kund\u00ebrshtar\u00ebt gjeopolitik.<\/p>\n<p>Natyrisht, duhet b\u00ebr\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb nj\u00eb mandat t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb Trump p\u00ebr t\u00eb parandaluar q\u00eb emisar\u00ebt progresist\u00eb nga Shtetet e Bashkuara t\u00eb zbatojn\u00eb agjendat e tyre. Burokracia nuk duhet t\u00eb marr\u00eb vendime n\u00eb em\u00ebr t\u00eb presidentit t\u00eb SHBA, duke anashkaluar prioritetet e tij, si\u00e7 ka ndodhur shum\u00eb her\u00eb n\u00eb mandatin e par\u00eb t\u00eb Trump. Nj\u00eb administrat\u00eb e dyt\u00eb Trump duhet t\u00eb fokusohet n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve me aleat\u00ebt q\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb krah t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe ndajn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat interesa, kund\u00ebr atyre vendeve q\u00eb luajn\u00eb me t\u00eb dyja pal\u00ebt gjeopolitikisht, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb rajonet delikate, apo ato qeveri q\u00eb \u00e7ojn\u00eb p\u00ebrpara socializmin. Nj\u00eb administrat\u00eb e dyte Trump do t\u00eb duhet t\u00eb dij\u00eb t\u00eb dalloj\u00eb aleat\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb ideor dhe gjeopolitik, sidomos n\u00eb rajone delikate.<\/p>\n<p>Natyrisht, duhet pranuar se teprimet e politik\u00ebs s\u00eb jashtme amerikane kan\u00eb kontribuar n\u00eb nj\u00eb mosbesim dhe skepticiz\u00ebm p\u00ebr angazhimin nd\u00ebrkomb\u00ebtar mes popullit amerikan. Barra bie mbi lider\u00ebt konservator\u00eb q\u00eb t\u00eb pajtojn\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr lidershipin e SHBA-s\u00eb n\u00eb sken\u00ebn bot\u00ebrore me k\u00ebrkesat e popullit amerikan p\u00ebr maturi, transparenc\u00eb, llogaridh\u00ebnie dhe politika m\u00eb t\u00eb mira ekonomike dhe sociale brenda vendit.<\/p>\n<p>Presidenti Trump e b\u00ebri k\u00ebt\u00eb n\u00eb mandatin e tij t\u00eb par\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb tre vitet e para. Ai ka aft\u00ebsin\u00eb t&#8217;i tregoj\u00eb edhe nj\u00eb her\u00eb bot\u00ebs se Shtetet e Bashkuara dhe aleat\u00ebt e saj kan\u00eb forc\u00ebn p\u00ebr t\u00eb kufizuar n\u00eb zonat e tyre kund\u00ebrshtar\u00ebt gjeopolitik\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb forcohen ekonomikisht p\u00ebrmes shkurtimeve t\u00eb taksave, derregullimit, politikave t\u00eb ofert\u00ebs, mbrojtjes s\u00eb kufijve dhe rendit e siguris\u00eb. Trump mund dhe duhet t\u00eb inkurajoj\u00eb Evrop\u00ebn t\u00eb ndjek\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn rrug\u00eb. Ashtu si presidenti Ronald Reagan, kryeministrja Margaret Thatcher dhe Papa Gjon Pali II mbajt\u00ebn ekuilibrin e pushtetit n\u00eb Per\u00ebndim duke ndjekur nj\u00eb q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt me politika t\u00eb ngjashme, po ashtu nj\u00eb koalicion i ri mund t\u00eb forcoj\u00eb t\u00eb dyja an\u00ebt e Atlantikut.<\/p>\n<p>Ekziston nj\u00eb potencial i madh p\u00ebr t\u00eb rikthyer prestigjin e humbur t\u00eb Per\u00ebndimit, p\u00ebr t\u00eb ruajtur vlerat q\u00eb tani jan\u00eb n\u00ebn sulm dhe p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb prosperitet p\u00ebr qytetar\u00ebt evropian\u00eb dhe amerikan\u00eb p\u00ebrmes politikave t\u00eb duhura. Kjo do t\u00eb frenoj\u00eb aspiratat agresive t\u00eb rival\u00ebve gjeopolitik\u00eb q\u00eb nuk duan nj\u00eb rend bot\u00ebror me baz\u00eb per\u00ebndimore. Presidenti Trump mund t\u00eb jet\u00eb lideri p\u00ebr ta arritur k\u00ebt\u00eb \u2013 mendoj se atij duhet t&#8217;i jepet shansi p\u00ebr t\u00eb vazhduar at\u00eb q\u00eb filloi shtat\u00eb vite m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p><strong><em>Nikola Kedhi \u00ebsht\u00eb ekspert ekonomik, konsulent financiar, bashk\u00ebautor i Kushtetut\u00ebs s\u00eb Vlerave t\u00eb Djathta dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor n\u00eb disa media n\u00eb SHBA, MB dhe Evrop\u00eb. Artikujt e Kedhit pasqyrojn\u00eb vet\u00ebm opinionet e tij.<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Ky artikulli \u00ebsht\u00eb botuar n\u00eb median amerikane Newsweek.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Nikola KEDHI Emmanuel Macron, presidenti liberal i Franc\u00ebs, deklaroi n\u00eb vitin 2019 se NATO po p\u00ebrjetonte &#8220;vdekje truri&#8221;. Barack Obama, p\u00ebrgjat\u00eb Presidenc\u00ebs s\u00eb tij, k\u00ebrkoi m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb her\u00eb q\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e NATO-s t\u00eb paguanin p\u00ebrqindjen q\u00eb u takonte. Megjithat\u00eb, asnj\u00ebri nga k\u00ebta lider\u00eb nuk u akuzua se ishte agjent rus ose se &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":44093,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-72063","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72063","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=72063"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72063\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72063"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=72063"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=72063"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}