{"id":72195,"date":"2024-02-24T09:26:10","date_gmt":"2024-02-24T09:26:10","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=72195"},"modified":"2024-02-24T09:26:10","modified_gmt":"2024-02-24T09:26:10","slug":"13-pyetje-per-krimin-ne-shen-vlash","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/02\/24\/13-pyetje-per-krimin-ne-shen-vlash\/","title":{"rendered":"13 pyetje p\u00ebr krimin n\u00eb Sh\u00ebn Vlash"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Lutfi DERVISHI<\/strong><\/p>\n<p>Ngjarja makabre n\u00eb Sh\u00ebn Vlash t\u00eb Durr\u00ebsit ku sipas raportimeve, krimi n\u00eb familje i ka marr\u00eb jet\u00ebn nj\u00eb 49-vje\u00e7ari, kishte p\u00ebr autor fillimisht vajz\u00ebn, mandej nj\u00eb prej djemve dhe n\u00eb dark\u00eb t\u00eb tre f\u00ebmij\u00ebt.<\/p>\n<p>-Po nes\u00ebr?<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb dallim mes pun\u00ebs s\u00eb hetuesit, policit, prokurorit, avokatit, gjykat\u00ebsit dhe gazetarit.<\/p>\n<p>Kur tentohet t\u00eb b\u00ebhet koktejl me k\u00ebto detyra, at\u00ebher\u00eb viktima m\u00eb e madhe n\u00eb nj\u00eb ngjarje tragjike b\u00ebhet e v\u00ebrteta.<\/p>\n<p>Secili krim i bujsh\u00ebm nuk i ngjan tjetrit, por parimet etike t\u00eb raportimit vlejn\u00eb si p\u00ebr krimin e r\u00ebndomt\u00eb ashtu edhe p\u00ebr tragjedit\u00eb e bujshme.<\/p>\n<p>Ashtu si dedektiv\u00ebt e famshm\u00eb n\u00eb romanet policore q\u00eb i zgjidhin misteret e krimit duke b\u00ebr\u00eb pyetjet e duhura edhe reporter\u00ebt mund t\u2019i afrohen m\u00eb shum\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs duke p\u00ebrdorur metod\u00ebn Sokratike t\u00eb m\u00ebsimit- pyetjet.<\/p>\n<p>-A jan\u00eb t\u00eb konfirmuara faktet?<\/p>\n<p>P\u00ebrpara se t\u00eb thuhet fjala e fundit n\u00eb fillim, duhet t\u00eb sigurohemi se nuk po shp\u00ebrndajm\u00eb thashethemin e fundit.<\/p>\n<p>Ashtu si hetuesi i mir\u00eb q\u00eb verifikon alibin\u00eb dy her\u00eb edhe gazetari i mir\u00eb verifikon, verifikon dhe&#8230; verifikon.<\/p>\n<p>-A po kaloj\u00eb n\u00eb sensacionaliz\u00ebm?<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn kur dieta m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u mbajtur \u00ebsht\u00eb dieta e sensacionalizmit, sfida m\u00eb e madhe mbetet distanca nga tundimi p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb spektak\u00ebl.<\/p>\n<p>-A ka nevoj\u00eb publiku p\u00ebr k\u00ebt\u00eb informacion\/detaj?<\/p>\n<p>Mendo p\u00ebr nj\u00eb momet se je guzhunjer. Fakti q\u00eb ke spec djeg\u00ebs me shumic\u00eb, nuk do t\u00eb thot\u00eb ta hedh\u00ebsh t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb gjell\u00eb.<\/p>\n<p>-\u00c7far\u00eb fiton lexuesi?<\/p>\n<p>Thuhet se Sokrati nuk pranonte t\u00eb d\u00ebgjonte nj\u00eb \u201clajm\u201d pa kaluar filtrin e trefisht\u00eb: \u00cbsht\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb? A \u00ebsht\u00eb lajmi i mir\u00eb? A m\u00eb vlen mua?<\/p>\n<p>-A jan\u00eb shmangur detaje t\u00eb panevojshme?<\/p>\n<p>Prirja e sotme e raportimit \u00ebsht\u00eb t\u00eb flas\u00ebsh sa m\u00eb shum\u00eb, t\u00eb thuash gjith\u00e7ka, madje pse jo edhe t\u00eb jap\u00ebsh pak \u201cmendimin t\u00ebnd\u201d.<\/p>\n<p>Perfeksioni n\u00eb raportim nuk arrihet at\u00ebher\u00eb kur nuk ke se \u00e7far\u00eb t\u00eb thuash m\u00eb, por kur tekstit t\u00eb p\u00ebrgatitur nuk ke m\u00eb se \u00e7far\u00eb t\u2019i heq\u00ebsh.<\/p>\n<p>-A i kam marr\u00eb parasysh t\u00eb gjitha pal\u00ebt?<\/p>\n<p>Ashtu si gjyqtari q\u00eb d\u00ebgjon akuz\u00ebn dhe mbrojtjen para se t\u00eb jap\u00eb vendimin edhe gazetari n\u00eb raportimin e ballancuar i sheh dhe i peshon t\u00eb gjitha k\u00ebndv\u00ebshtrimet<\/p>\n<p>-Ndikimi afatgjat\u00eb?<\/p>\n<p>\u00c7udia m\u00eb e madhe v\u00ebrtet zgjat tri dit\u00eb, por raportimi sot mbetet n\u00eb internet dhe rrjetet sociale deri n\u00eb dit\u00ebn e kiametit. \u00c7far\u00eb ndikimi ka ky raportim p\u00ebr t\u00eb ardhmen e personave t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb?<\/p>\n<p>-A po e respektoj etik\u00ebn dhe ligjin?<\/p>\n<p>Etika e gazetarit ka t\u00eb detajuar parime t\u00eb p\u00ebrgjithshme kur raporton tragjedi dhe fatkeq\u00ebsi. Etika \u00ebsht\u00eb paradhoma e ligjit. Ne mendojm\u00eb se ligji duhet dhe \u00ebsht\u00eb i mir\u00eb, por q\u00eb nuk ka t\u00eb b\u00ebj fare me ne. Fjal\u00ebn e par\u00eb mund ta ket\u00eb gazetari, por fjal\u00ebn e fundit e thot\u00eb gjykata. Nj\u00eb ngjarje e k\u00ebtyre p\u00ebrmasave ka gjithmon\u00eb potencialin p\u00ebr t\u00eb kaluar n\u00eb 4 \u201cgjykata\u201d. Gjyqin e kafeneve, gjyqin e rrjeteve sociale, gjyqin mediatik dhe gjyqin n\u00eb sall\u00ebn e gjyqit.<\/p>\n<p>-Sa burime po p\u00ebrdor n\u00eb raportimin tim?<\/p>\n<p>A \u00ebsht\u00eb raportimi im \u201cr\u00ebnie e fyellit n\u00eb nj\u00eb vrim\u00eb\u201d? I ngjan \u00e7iftelis\u00eb me dy burime apo ka di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb? Kujdes! Jo \u00e7do p\u00ebrrua mund t\u00eb konsiderohet uj\u00eb burimi dhe mund t\u00eb konsumohet!<\/p>\n<p>-A po p\u00ebrdor klishe dhe steriotipe?<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga bezdit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb raportimin e krimit jan\u00eb fjalit\u00eb bajate. \u201cU largua nga vendi ngjarjes. Policia e ka shpallur n\u00eb k\u00ebrkim. Vijojn\u00eb hetimet. Nj\u00eb fqinje thot\u00eb se ishin njer\u00ebz t\u00eb mir\u00eb. Gjitoni i njihte si t\u00eb paqt\u00eb por nj\u00ebher\u00eb e kishte par\u00eb shtremb\u00ebr, etj\u201d.<\/p>\n<p>-Konteksti?<\/p>\n<p>A po raportoj vet\u00ebm detajet e krimit t\u00eb tmerrsh\u00ebm apo po jap edhe kontekst p\u00ebr t\u00eb kuptuar di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb?<\/p>\n<p>-Sprint apo maraton\u00eb?<\/p>\n<p>Raportimet e krimeve t\u00eb bujshme nuk jan\u00eb sprint, ndaj nuk duhet ngutur p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb gjith\u00e7ka n\u00eb minut\u00ebn apo dit\u00ebn e par\u00eb, \u00ebsht\u00eb maraton\u00eb.<\/p>\n<p>Po sikur largqoft\u00eb t\u00eb ishte nj\u00eb i af\u00ebrmi im, si do t\u00eb raporohej n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast?<\/p>\n<p>Gazetaria ka ndryshuar dhe po ndryshon v\u00ebrtet, por parimet baz\u00eb kan\u00eb mbetur ashtu si vet\u00eb shkronjat: G A Z E T A R I.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Lutfi DERVISHI Ngjarja makabre n\u00eb Sh\u00ebn Vlash t\u00eb Durr\u00ebsit ku sipas raportimeve, krimi n\u00eb familje i ka marr\u00eb jet\u00ebn nj\u00eb 49-vje\u00e7ari, kishte p\u00ebr autor fillimisht vajz\u00ebn, mandej nj\u00eb prej djemve dhe n\u00eb dark\u00eb t\u00eb tre f\u00ebmij\u00ebt. -Po nes\u00ebr? Ka nj\u00eb dallim mes pun\u00ebs s\u00eb hetuesit, policit, prokurorit, avokatit, gjykat\u00ebsit dhe gazetarit. Kur tentohet t\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":21097,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-72195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=72195"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72195\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=72195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=72195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}