{"id":72662,"date":"2024-03-01T09:19:48","date_gmt":"2024-03-01T09:19:48","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=72662"},"modified":"2024-03-01T09:19:48","modified_gmt":"2024-03-01T09:19:48","slug":"matematika-e-komisionerit-per-zgjerimin-dhe-bicim-samiti-i-talljes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/03\/01\/matematika-e-komisionerit-per-zgjerimin-dhe-bicim-samiti-i-talljes\/","title":{"rendered":"Matematika e Komisionerit p\u00ebr Zgjerimin dhe bi\u00e7im-samiti i talljes"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga\u00a0Klodian TOMORRI<\/strong><\/p>\n<p>\u201cP\u00ebrmes Planit t\u00eb ri t\u00eb Rritjes, BE do t\u00eb jap\u00eb 6 miliard\u00eb euro p\u00ebr vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb 4 vitet e ardhshme. Ky plan do t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb dyfishimin e GDP-ve t\u00eb 6 vendeve t\u00eb rajonit brenda nj\u00eb dekade,\u201d p\u00ebrs\u00ebriti t\u00eb enjten n\u00eb Tiran\u00eb, Komisionieri p\u00ebr Fqinj\u00ebsin\u00eb dhe Zgjerimin, Oliv\u00e9r V\u00e1rhelyi.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, q\u00eb kur u shpall n\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit t\u00eb kaluar nga Ursula Von Der Leyen, Plani i Rritjes p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb televonel\u00eb propagande, q\u00eb transmeton me p\u00ebrpikm\u00ebri t\u00eb nj\u00ebjtin episod sa her\u00eb q\u00eb i nevojitet burokrat\u00ebve t\u00eb Brukselit dhe udh\u00ebheq\u00ebsve autokrat\u00eb t\u00eb rajonit. At\u00eb t\u00eb 6 miliard\u00eb eurove dhe dyfishimit t\u00eb ekonomive t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb her\u00eb madje, V\u00e1rhelyi u sqaroi qytetar\u00ebve edhe se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb konkretisht ky plan. \u201cKjo do t\u00eb thot\u00eb se vendet, t\u00eb cilat sot kan\u00eb 30 p\u00ebr qind t\u00eb nivelit t\u00eb zhvillimit t\u00eb BE-s\u00eb pas 10 vitesh do t\u00eb ken\u00eb arritur n\u00eb 60 p\u00ebr qind, nd\u00ebrsa ato q\u00eb aktualisht kan\u00eb 50 p\u00ebr qind t\u00eb zhvillimit t\u00eb BE-s\u00eb pas 10 vjet\u00ebsh do t\u00eb ken\u00eb arritur 100 p\u00ebr qind t\u00eb t\u00eb ardhurave t\u00eb BE-s\u00eb,\u201d sqaroi ai.<\/p>\n<p>E para dyfishimi absolut dhe dyfishimi relativ jan\u00eb dy koncepte shum\u00eb t\u00eb ndryshme. Q\u00eb vendet e Ballkanit t\u00eb dyfishojn\u00eb nivelin e t\u00eb ardhurave t\u00eb tyre n\u00eb raport me mesataren e BE-s\u00eb duhet q\u00eb ekonomit\u00eb e tyre t\u00eb dyfishohen, kurse ekonomia e vendeve t\u00eb BE-s\u00eb t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb n\u00eb stanjacion p\u00ebr 10 vjet. Por gafat matematikore t\u00eb V\u00e1rhelyit nuk jan\u00eb tallja m\u00eb e madhe e Planit t\u00eb Rritjes. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb 12 vitet e fundit, t\u00eb ardhurat e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb raport me Bashkimin Europian kan\u00eb konvergjuar me 5 pik\u00eb p\u00ebrqindje. N\u00eb vitin 2010 Shqip\u00ebria i kishte t\u00eb ardhurat mesatare sa 29 p\u00ebr qind e Bashkimit Europian, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 2022 shifra arriti n\u00eb 34 p\u00ebr qind. Sipas V\u00e1rhelyit, Plani i Rritjes do t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb mundur q\u00eb p\u00ebr 10 vitet e ardhshme t\u00eb ardhurat e Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb konvergojn\u00eb me 34 pik\u00eb p\u00ebrqindje, pra 7 her\u00eb m\u00eb shpejt se dekada e kaluar. Kjo fal\u00eb reformave dhe 6 miliard\u00eb eurove t\u00eb BE-s\u00eb. Tani t\u00eb shohim pak numrat.<\/p>\n<p>Prodhimi i Brendsh\u00ebm Bruto i 6 vendeve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor t\u00eb marra s\u00eb bashku \u00ebsht\u00eb rreth 150 miliard\u00eb euro. Bashkimi Europian thot\u00eb se do t\u00eb disbursoj\u00eb 6 miliard\u00eb euro n\u00eb 4 vitet e ardhshme ose mesatarisht 1.5 miliard\u00eb euro n\u00eb vit p\u00ebr t\u00eb gjashta vendet. Me pak fjal\u00eb, 1 p\u00ebr qind e Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto. Pyetja \u00ebsht\u00eb a mundet injeksioni i shum\u00eb propaganduar i 1.5 miliard\u00eb eurove ose 1 p\u00ebr qind e PBB-s\u00eb t\u00eb dyfishoj\u00eb PBB-t\u00eb e rajonit?<\/p>\n<p>John Maynard Keynes, njeriu i cili shpiku teorin\u00eb e stimulit, argumentonte se n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb multiplikatori fiskal shkon deri n\u00eb 4. Pra 1 p\u00ebr qind shpenzime qeveritare gjenerojn\u00eb 4 p\u00ebr qind rritje ekonomike. Megjithat\u00eb, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfundim i shum\u00eb debatuar. Ekonomist\u00ebt e krahut tjet\u00ebr, ata m\u00eb pran\u00eb linj\u00ebs t\u00eb s\u00eb djatht\u00ebs mendojn\u00eb se multiplikatori fiskal \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl edhe se 1. Por ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb debat i gjat\u00eb dhe ideologjik.<\/p>\n<p>P\u00ebr qytetar\u00ebt e Ballkanit Per\u00ebndimor thelbi \u00ebsht\u00eb ky. Procesi i konvergjenc\u00ebs s\u00eb ekonomive t\u00eb rajonit ka ngecur. Arsyeja kryesore \u00ebsht\u00eb korrupsioni dhe keqqeverisja, t\u00eb cilat mbysin konkurrenc\u00ebn, keqshp\u00ebrndajn\u00eb burimet dhe godasin n\u00eb zem\u00ebr mekanizmin q\u00eb krijon rritjen ekonomike dhe mir\u00ebq\u00ebnien.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb problemi real, i cili nuk zgjidhet as me samite t\u00eb sajuara propagandistike dhe as me l\u00ebmosha q\u00eb trumbetohen si paketa gjigande financiare. Ato vet\u00ebm se b\u00ebjn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. Ushqejn\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsit autokrat\u00eb dhe mekanizmin me t\u00eb cilin ata e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb pamundur rrotacionin e pushtetit.\/<a href=\"https:\/\/www.kapitali.al\/matematika-e-varhelyit-dhe-bicim-samiti-i-talljes\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">KAPITALI<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Klodian TOMORRI \u201cP\u00ebrmes Planit t\u00eb ri t\u00eb Rritjes, BE do t\u00eb jap\u00eb 6 miliard\u00eb euro p\u00ebr vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb 4 vitet e ardhshme. Ky plan do t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb dyfishimin e GDP-ve t\u00eb 6 vendeve t\u00eb rajonit brenda nj\u00eb dekade,\u201d p\u00ebrs\u00ebriti t\u00eb enjten n\u00eb Tiran\u00eb, Komisionieri p\u00ebr Fqinj\u00ebsin\u00eb dhe Zgjerimin, Oliv\u00e9r V\u00e1rhelyi. N\u00eb fakt, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":72663,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-72662","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=72662"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72662\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/72663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=72662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=72662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}