{"id":74017,"date":"2024-03-18T17:34:47","date_gmt":"2024-03-18T17:34:47","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=74017"},"modified":"2024-03-18T17:34:47","modified_gmt":"2024-03-18T17:34:47","slug":"zhupa-raporti-i-unesco-s-mbeshtet-qendrimin-tone-per-parkun-e-butrintit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/03\/18\/zhupa-raporti-i-unesco-s-mbeshtet-qendrimin-tone-per-parkun-e-butrintit\/","title":{"rendered":"Zhupa: Raporti i UNESCO-s mb\u00ebshtet q\u00ebndrimin ton\u00eb p\u00ebr Parkun e Butrintit"},"content":{"rendered":"

Deputetja e PD, Ina Zhupa p\u00ebrmes nj\u00eb deklarate nga selia e Kuvendit ka prezantuar Raportin e UNESCO-s p\u00ebr Parkun e Butrintit. Raporti UNESCO mb\u00ebshtet q\u00ebndrimin ton\u00eb n\u00eb lidhje menaxhimin e k\u00ebtij parku, dhe kund\u00ebrshton form\u00ebn koncensinare te Butrintit.<\/p>\n

Pjes\u00eb nga fjala e deputetes Zhupa<\/strong><\/p>\n

UNESCO b\u00ebn t\u00eb qart\u00eb me k\u00ebt\u00eb raport se:<\/p>\n

    \n
  1. Ligji 50\/2022 nuk ruan rolin par\u00ebsor t\u00eb shtetit pal\u00eb si garant i mbrojtjes se OUV, si garant i pac\u00ebnueshm\u00ebris\u00eb, si garant i zhvillimit t\u00eb konsultuar me UNESCO. Por shteti pal\u00eb heq dor\u00eb nga roli i tij par\u00ebsor dhe ja l\u00ebshon at\u00eb nj\u00eb OJF private.<\/li>\n
  2. Ligji 50\/2022 nuk e trajton Parkun Komb\u00ebtar si nj\u00eb t\u00eb \u00a0t\u00ebr\u00eb sic ka mbrojtjen UNESCO por e cop\u00ebzon at\u00eb n\u00eb menaxhime t\u00eb ndryshme q\u00eb nuk garantojn\u00eb dot OUV.<\/li>\n
  3. Ligji 50\/2022 nuk garanton p\u00ebrfshirjen e komuniteteve lokale dhe t\u00eb pushtetit vendor n\u00eb pasurin\u00eb bot\u00ebrore UNESCO, pjes\u00eb e territorit t\u00eb tyre.<\/li>\n
  4. Ligji 50\/2022 nuk ka baz\u00eb t\u00eb tij planet e konservimit t\u00eb sitit, q\u00eb lidhet drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me vlerat p\u00ebr tju tejcuar brezave t\u00eb ardhsh\u00ebm. (por ka baz\u00eb fitimi, argumentim i joni q\u00eb v\u00ebrtetohet me planin e biznesit)<\/li>\n
  5. Planet nd\u00ebrtimore q\u00eb p\u00ebrmban ligji 50\/2022 jan\u00eb t\u00eb pakonsultuara me UNESCO dhe ekziston rreziku q\u00eb k\u00ebto t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb Vlerat e Jasht\u00ebzakonshme Universale t\u00eb Parkut dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb t\u00eb sjellin rrezik heqjen e tij nga mbrojtja UNESCO.<\/li>\n
  6. Bordi i Drejtor\u00ebve nuk garantonte njohje t\u00eb mir\u00eb t\u00eb nevojave q\u00eb ka parku n\u00eb p\u00ebputhje me detyrimet q\u00eb ka n\u00eb UNESCO dhe me ruatjen e integritetit t\u00eb tij shkencor dhe territorial.<\/li>\n
  7. Sugjeron lidhjen e nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb re (p\u00ebr rrjedhoj\u00eb rr\u00ebzimin e marr\u00ebveshjes q\u00eb e citon si t\u00eb miratuar nga Kuvendi me dat\u00eb 24 Maj 2022) ku fondacioni t\u00eb jet\u00eb thjesht nj\u00eb an\u00ebtar, nj\u00eb deg\u00eb e menaxhimit t\u00eb integruar t\u00eb integruar t\u00eb Parkut Komb\u00ebtar t\u00eb Butrinit dhe p\u00ebrgjegjes t\u00eb jet\u00eb shteti shqiptar n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb Komiteti Nd\u00ebrinstitucional, me p\u00ebrfaq\u00ebsues ministrish, agjencie, bashkie edhe po ashtu t\u00eb fondacionit.<\/li>\n<\/ol>\n

    Raporti i UNESCO-s mb\u00ebshtet t\u00ebr\u00ebsisht pozicionin ton\u00eb si K\u00ebrkues se K\u00ebshilli i Ministrave, Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb dhe Fondacioni p\u00ebr Menaxhimin e Butrintit (FMB) kan\u00eb shkelur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sistematike dhe konsistente parimin e \u201crolit par\u00ebsor\u201d t\u00eb Shtetit Pal\u00eb sipas Konvent\u00ebs s\u00eb Parisit t\u00eb v. 1972, dhe rrjedhimisht edhe Kushtetut\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrmes Ligjit 50\/2022 objekt kund\u00ebshtimi, qoft\u00eb n\u00eb faz\u00ebn hartuese, miratuese dhe zbatuese.<\/p>\n

    Kjo shprehet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb kristalt\u00eb n\u00eb Rekomandimin 5 t\u00eb Raportit, ku deklarohet se \u201ctani Plani i Veprimit i PMI-s\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrshtatet p\u00ebr t\u00eb pasqyruar p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e menaxhimit t\u00eb FMB-s\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb \u2026(ii) t\u00eb punoj\u00eb drejt nj\u00eb marr\u00ebveshjeje me an\u00eb t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs Ministria e Kultur\u00ebs t\u00eb mund t\u00eb mbikqyr\u00eb t\u00eb gjith\u00eb (si nj\u00eb e t\u00ebr\u00eb) pasurin\u00eb e Trash\u00ebgimis\u00eb Bot\u00ebrore dhe t\u00eb jap\u00eb llogari para Komitetit t\u00eb Trash\u00ebgimis\u00eb Bot\u00ebrore\u201d;<\/p>\n

    UNESCO rr\u00ebzon edhe struktur\u00ebn menaxheriale t\u00eb krijuar me Ligjin 50\/2022 objekt kund\u00ebrshtimi<\/p>\n

    n\u00eb Rekomandimin 4.1.Raporti thekson se \u201cMinistria e Kultur\u00ebs duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb nivel t\u00eb mbikqyrjes menaxhuese p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb pasurin\u00eb e Trash\u00ebgimis\u00eb Bot\u00ebrore, dhe jo vet\u00ebm t\u00eb nj\u00eb pjese t\u00eb saj\u201d. I nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr rr\u00ebmuj\u00ebn menaxheriale t\u00eb krijuar nga Ligji 50\/2022, Raporti rekomandon q\u00eb Shteti Pal\u00eb t\u00eb ruaj\u00eb rolin e vet par\u00ebsor duke siguruar q\u00eb FMB-ja \u201ct\u00eb jet\u00eb n\u00ebn mbikqyrjen e Komitetit t\u00eb Menaxhimit t\u00eb Parqeve Komb\u00ebtare sikurse rekomandohet n\u00eb PMI\u201d, si dhe \u201cnj\u00eb ekip lokal menaxhimi, q\u00eb t\u00eb integroj\u00eb pjes\u00ebn natyrore dhe kulturore, t\u00eb mbikqyr\u00eb t\u00eb gjitha aspektet e menaxhimit n\u00eb vend dhe mbrojtjen e VJU-s\u00eb t\u00eb pasuris\u00eb\u201d.<\/p>\n

    III. Raporti i UNESCO-s hedh posht\u00eb qasjen parcelizuese t\u00eb AADF\/FMB-s\u00eb n\u00eb Butrint p\u00ebrmes Ligjit 50\/2022 dhe thekson se kjo marr\u00ebveshje nuk ka prioritetet e UNESCO p\u00ebr konservim dhe mund t\u00eb d\u00ebmtoj Vlerat e Jasht\u00ebzakonshme Universale (OUV)<\/p>\n

    Raporti del hapur kund\u00ebr qasjes s\u00eb FMB dhe biles ngre shqet\u00ebsimin q\u00eb kjo marr\u00ebveshje mund t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsoj OUV, pra Vlerat e Jasht\u00ebzakonshme Universale. \u00a0e thot\u00eb qart\u00ebsisht q\u00eb \u00ebsht\u00eb vullnerab\u00ebl sot por mund t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohet p\u00ebr shkak t\u00eb prioriteteve aktuale t\u00eb financimit t\u00eb FMB, sipas ligjit 50\/2022.<\/p>\n

    Risjellim n\u00eb v\u00ebm\u00ebndje q\u00eb interesi publik i shqiptar\u00ebve dhe interesi shtet\u00ebror i Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00ebndrimi i Butrintit si pasuri e mbrojtur UNESCO, q\u00eb i garanton njohje dhe vler\u00ebsim bot\u00ebror Butrintit dhe Shqip\u00ebris\u00eb, si pasuri p\u00ebr njer\u00ebzimin. N\u00eb rast se c\u00ebnohen OUV, at\u00ebher\u00eb pasuria n\u00eb hapin e par\u00eb shpallet n\u00eb rrezik dhe n\u00eb hapin e dyt\u00eb kur \u00ebsht\u00eb c\u00ebnuar ose tjet\u00ebrsuar plot\u00ebsisht hiq\u00ebt nga lista e mbrojtur UNESCO. T\u00eb dyja k\u00ebt\u00eb hapa jan\u00eb kund\u00ebr interest publik dhe shtet\u00ebror t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Edhe Gjykata Kushtetuese ka detyrimin kushtetues t\u00eb jet\u00eb n\u00eb mbrojtje t\u00eb t\u00eb dyjave si prerorogativat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Kushtetut\u00ebs. K\u00ebt\u00eb fakt pala k\u00ebrkuese e ka m\u00ebshuar vazhdimisht n\u00eb parashtrime, debat gjyq\u00ebsor apo k\u00ebrkesat e saj.<\/p>\n

      \n
    1. M\u00eb tej, Raporti kritikon ashp\u00ebr heqjen e 600 hektar\u00ebve nga Zona B buferike, duke theksuar se kjo ka sjell\u00eb edhe cenim t\u00eb nj\u00eb pjese t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb territorit t\u00eb pasuris\u00eb s\u00eb Trash\u00ebgimis\u00eb Bot\u00ebrore. Kjo, sipas Raportit, ka rezultuar n\u00eb nj\u00eb ndryshim t\u00eb konsideruesh\u00ebm n\u00eb regjimin e mbrojtjes t\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn zon\u00ebs buferike (figura 19 e Raportit, p\u00ebr \u00e7ka misioni \u201cshpreh shqet\u00ebsimin e vet m\u00eb t\u00eb thell\u00eb\u201d.<\/li>\n<\/ol>\n

      Kjo theksohet edhe n\u00eb Rekomandimin 4.3.4.12 ku Raporti p\u00ebrcjell nj\u00eb kritik\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, duke u shprehur se \u201cautoritetet e interesuara p\u00ebr mandatet kulturore dhe mjedisore nuk jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsuara p\u00ebr funksionin mb\u00ebshtet\u00ebs dhe mbrojt\u00ebs t\u00eb zon\u00ebs buferike\u201d dhe \u201cShteti Pal\u00eb ftohet t\u00eb kujtohet se zona buferike \u00ebsht\u00eb mjedis thelb\u00ebsor dhe i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebr pasurin\u00eb e Trash\u00ebgimis\u00eb Bot\u00ebrore\u201d.<\/p>\n

      Raporti UNESCO kundershton njelloj si ne mos perfshirjen e pushtetit lokal.<\/p>\n

      \u201cK\u00ebto plane, nga ana tjet\u00ebr, duhet t\u00eb lidhen me strategjit\u00eb lokale dhe rajonale t\u00eb zhvillimit t\u00eb turizmit t\u00eb tre bashkive t\u00eb p\u00ebrfshira dhe duhet t\u00eb merren parasysh n\u00eb lidhje me cdo plan t\u00eb propozuar p\u00ebr t\u00eb caktuar toka t\u00eb tjera p\u00ebr zhvillimin e pasuris\u00eb\u201d<\/p>\n

      Q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb FMB nuk mund t\u00eb b\u00ebj nj\u00eb plan p\u00ebr menaxhimin e vizitor\u00ebve fillimisht si ishull i veccant\u00eb nga pjesa tjet\u00ebr e parkut, (sic e parashikon ligji 50\/2022) ndaj duhet nj\u00eb plan p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb Parkun Komb\u00ebtar dhe kjo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e shtetit pal\u00eb. Por jo vet\u00ebm kaq por ky plan duhet t\u00eb nd\u00ebrlidhet me strategjit\u00eb e bashkis\u00eb Finiq, Konispol dhe Sarand\u00eb. Sepse nuk mund ti heq\u00ebsh kompetencat zhvillimore n\u00eb fush\u00ebn e turizmit bashkive dhe ta marr nj\u00eb privat n\u00eb territorin dhe n\u00eb pasurin\u00eb t\u00ebnde.<\/p>\n

      Raporti k\u00ebrkon shprehimisht p\u00ebrfshirjen e komuniteteve lokale dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesin e tyre e pushtetit vendor n\u00eb bordin e drejtor\u00ebve.<\/p>\n

      Po ashtu, UNESCO k\u00ebrkon q\u00eb Ministria e Kultur\u00ebs t\u00eb mbaj\u00eb n\u00eb mbik\u00ebqyrje t\u00eb gjith\u00eb pasurin\u00eb e Butrintit, si nj\u00eb e t\u00ebr\u00eb dhe jo vet\u00ebm pjes\u00eb t\u00eb saj por shkon deri aty sa t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb \u201cpjes\u00ebmarrjen e nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesi vendor n\u00eb Bordin e Drejtor\u00ebve\u201d\u2019<\/p>\n

      Gjykata Kushtetuese duhet t\u00eb zbatoj kushtetut\u00ebn, t\u00eb ndjek rekomandimet e UNESCO dhe interesin publik dhe shteteror te vendit dhe ta rrezoj koncensionin e Butrintit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Deputetja e PD, Ina Zhupa p\u00ebrmes nj\u00eb deklarate nga selia e Kuvendit ka prezantuar Raportin e UNESCO-s p\u00ebr Parkun e Butrintit. Raporti UNESCO mb\u00ebshtet q\u00ebndrimin ton\u00eb n\u00eb lidhje menaxhimin e k\u00ebtij parku, dhe kund\u00ebrshton form\u00ebn koncensinare te Butrintit. Pjes\u00eb nga fjala e deputetes Zhupa UNESCO b\u00ebn t\u00eb qart\u00eb me k\u00ebt\u00eb raport se: Ligji 50\/2022 nuk …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":74018,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-74017","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74017"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74017\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}