{"id":74164,"date":"2024-03-20T09:44:00","date_gmt":"2024-03-20T09:44:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=74164"},"modified":"2024-03-20T09:46:01","modified_gmt":"2024-03-20T09:46:01","slug":"shqiperia-e-7-ta-me-e-ndotura-ne-europe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/03\/20\/shqiperia-e-7-ta-me-e-ndotura-ne-europe\/","title":{"rendered":"Shqip\u00ebria m\u00eb e ndotura n\u00eb Europ\u00eb, normat trefish mbi kufirin e OBSH"},"content":{"rendered":"<p>Ndotja e ajrit \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi m\u00eb i madh mjedisor p\u00ebr sh\u00ebndetin e njeriut, duke shkaktuar nj\u00eb n\u00eb \u00e7do n\u00ebnt\u00eb vdekje n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p>Sipas Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (OBSH), ndotja e ajrit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr rreth 7 milion\u00eb vdekje t\u00eb parakohshme n\u00eb bot\u00eb \u00e7do vit.<\/p>\n<p>Ekspozimi ndaj ndotjes s\u00eb ajrit PM2.5 p\u00ebrkeq\u00ebson shum\u00eb kushte sh\u00ebndet\u00ebsore, duke p\u00ebrfshir\u00eb, por pa u kufizuar, n\u00eb astm\u00ebn, kancerin, goditjen n\u00eb tru dhe s\u00ebmundjet e mushk\u00ebrive.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ekspozimi ndaj niveleve t\u00eb larta t\u00eb grimcave t\u00eb im\u00ebta mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb zhvillimin kognitiv te f\u00ebmij\u00ebt, duke \u00e7uar n\u00eb probleme t\u00eb sh\u00ebndetit mendor dhe komplikime t\u00eb s\u00ebmundjeve ekzistuese, duke p\u00ebrfshir\u00eb diabetin, thuhet\u00a0n\u00eb raportin p\u00ebr Cil\u00ebsin\u00eb e Ajrit p\u00ebr vitin 2023,\u00a0t\u00eb p\u00ebrpiluar nga IQAir, nj\u00eb organizat\u00eb zvicerane e cila p\u00ebrpunon t\u00eb dh\u00ebnat e grumbulluara nga 30 mij\u00eb stacione t\u00eb monitorimit n\u00eb 134 vende t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<div class=\"jnews_inline_related_post_wrapper left\">\n<div class=\"jnews_inline_related_post\">\n<div class=\"jeg_postblock_29 jeg_postblock jeg_module_hook jeg_pagination_disable jeg_col_2o3 jnews_module_1355501_1_65faaf5ce453b \" data-unique=\"jnews_module_1355501_1_65faaf5ce453b\">\n<div class=\"jeg_block_heading jeg_block_heading_6 jeg_subcat_right\"><\/div>\n<div class=\"jeg_block_navigation\">Studimi shqyrtoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb specifike grimcat e imta, ose PM2.5, q\u00eb \u00ebsht\u00eb ndot\u00ebsi m\u00eb i vog\u00ebl, por edhe m\u00eb i rrezikshmi.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Vet\u00ebm 9% e 7812 qyteteve t\u00eb marra n\u00eb studim plot\u00ebsonin standardin e OBSH-s\u00eb, i cili thot\u00eb se nivelet mesatare vjetore t\u00eb PM2.5 nuk duhet t\u00eb kalojn\u00eb 5 mikrogram\u00eb p\u00ebr met\u00ebr kub. K\u00ebtu p\u00ebrfshihen Australia, Estonia, Finlanda, Grenada, Islanda, Mauritius dhe Zelanda e Re.<\/p>\n<p>\u201cNe shohim se n\u00eb \u00e7do pjes\u00eb t\u00eb jet\u00ebs son\u00eb ndotja e ajrit ka nj\u00eb ndikim,\u201d tha CEO i IQAir Global, Frank Hammes.<\/p>\n<p><strong>Si pozicionohet Shqip\u00ebria?<\/strong><\/p>\n<p>Ajri q\u00eb thithim \u00e7do dit\u00eb po p\u00ebrkeq\u00ebsohet nga viti n\u00eb vit, sipas raportit.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/ndotja.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-312331 alignnone lazyloaded\" src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/ndotja.jpg\" alt=\"\" width=\"778\" height=\"551\" data-src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/ndotja.jpg\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/a><\/p>\n<p>Vendi yn\u00eb renditet i shtati n\u00eb Europ\u00eb p\u00ebr nivelin e lart\u00eb t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit, nd\u00ebrsa n\u00eb bot\u00eb renditet e 60-ta. P\u00ebrqendrimi mesatar vjetor i PM2.5 \u00ebsht\u00eb 16.7, duke tejkaluar trefishin e kufirit t\u00eb vendosur nga OBSH.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/europe-al.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-312332 alignnone lazyloaded\" src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/europe-al.jpg\" alt=\"\" width=\"711\" height=\"538\" data-src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/europe-al.jpg\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/a><\/p>\n<p>Edhe vendet e rajonit nuk paraqiten m\u00eb mir\u00eb, fatkeq\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Bosnj\u00eb-Hercegovina, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia kryesojn\u00eb list\u00ebn si vendet m\u00eb t\u00eb ndotura n\u00eb Europ\u00eb. Kosova renditet n\u00eb vendin e 17-t\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb renditjen e kryeqyteteve p\u00ebr nivelin e ndotjes s\u00eb ajrit, Tirana \u00ebsht\u00eb n\u00eb vendin e 51 n\u00eb bot\u00eb, pas Shkupit dhe Podgoric\u00ebs, p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb vendet e 30 dhe 36.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/kryeqytete.jpeg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-312333 alignnone lazyloaded\" src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/kryeqytete.jpeg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"892\" data-src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/kryeqytete.jpeg\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/a><\/p>\n<p>N\u00eb rajonin e Europ\u00ebs p\u00ebrfshihen 2006 qytete nga 43 vende. Pavar\u00ebsisht nga nj\u00eb rritje e leht\u00eb n\u00eb nivelet mesatare vjetore t\u00eb PM2.5, Islanda mbetet vendi m\u00eb pak i ndotur me nj\u00eb p\u00ebrqendrim mesatar prej 4 \u00b5g\/m3.<\/p>\n<p>Bosnja Hercegovina pa nj\u00eb r\u00ebnie prej 18% n\u00eb nivelet e PM2.5 n\u00eb 2023 krahasuar me 2022, por mbetet vendi m\u00eb i ndotur n\u00eb Europ\u00eb, duke raportuar nj\u00eb p\u00ebrqendrim mesatar vjetor prej 27.5 \u00b5g\/m3.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur nga viti 2022, Islanda, Estonia dhe Finlanda jan\u00eb t\u00eb vetmet vende n\u00eb rajon q\u00eb arrijn\u00eb nivelin e udh\u00ebzimeve vjetore t\u00eb OBSH-s\u00eb PM2.5. Kroacia tregoi p\u00ebrparimin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb vitin 2023 n\u00eb uljen e niveleve t\u00eb PM2.5 me mesataren vjetore q\u00eb ra m\u00eb shum\u00eb se 40% krahasuar me vitin 2022.<\/p>\n<p>Mali i Zi p\u00ebrjetoi rritjen m\u00eb t\u00eb madhe absolute t\u00eb p\u00ebrqendrimeve t\u00eb PM2.5 me nivele vjetore q\u00eb u rrit\u00ebn me m\u00eb shum\u00eb se 4 \u00b5g\/m3 n\u00eb vitin 2023 p\u00ebr nj\u00eb mesatare vjetore prej 20 \u00b5g\/m3. Nivelet mesatare vjetore t\u00eb PM2.5 ran\u00eb n\u00eb vitin 2023 p\u00ebr 36 vende t\u00eb rajonit, u rrit\u00ebn p\u00ebr gjasht\u00eb vende dhe mbet\u00ebn konstante p\u00ebr nj\u00eb vend.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2023, 7% (135) e qyteteve n\u00eb rajon arrit\u00ebn udh\u00ebzimin vjetor t\u00eb OBSH-s\u00eb p\u00ebr PM2.5 prej 5 \u00b5g\/m3, duke p\u00ebrfshir\u00eb \u00e7do qytet n\u00eb Island\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb rang global Begusarai, nj\u00eb qytet me gjysm\u00eb milion banor\u00eb n\u00eb shtetin Bihar t\u00eb Indis\u00eb veriore, ishte qyteti m\u00eb i ndotur n\u00eb bot\u00eb vitin e kaluar me nj\u00eb p\u00ebrqendrim mesatar vjetor t\u00eb PM2.5 prej 118.9 \u2013 23 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se udh\u00ebzimet e OBSH-s\u00eb. Ajo u pasua n\u00eb renditjen e IQAir nga qytetet indiane t\u00eb Guwahati, Assam; Delhi; dhe Mullanpur, Punjab.<strong>\/Monitor<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/bota.jpeg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-312334 alignnone lazyloaded\" src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/bota.jpeg\" alt=\"\" width=\"626\" height=\"834\" data-src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2024\/03\/bota.jpeg\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndotja e ajrit \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi m\u00eb i madh mjedisor p\u00ebr sh\u00ebndetin e njeriut, duke shkaktuar nj\u00eb n\u00eb \u00e7do n\u00ebnt\u00eb vdekje n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Sipas Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (OBSH), ndotja e ajrit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr rreth 7 milion\u00eb vdekje t\u00eb parakohshme n\u00eb bot\u00eb \u00e7do vit. Ekspozimi ndaj ndotjes s\u00eb ajrit PM2.5 p\u00ebrkeq\u00ebson shum\u00eb kushte sh\u00ebndet\u00ebsore, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":74165,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-74164","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74164"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74164\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}