{"id":75018,"date":"2024-03-29T09:18:40","date_gmt":"2024-03-29T09:18:40","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=75018"},"modified":"2024-03-29T09:18:40","modified_gmt":"2024-03-29T09:18:40","slug":"nato-dhe-ne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/03\/29\/nato-dhe-ne\/","title":{"rendered":"NATO dhe ne"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga<\/strong>\u00a0<strong>Genc POLLO<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb mes t\u00eb vitit 1992, nj\u00eb delegacion i Aleanc\u00ebs s\u00eb Atlantikut t\u00eb Veriut, i kryesuar nga Ndihm\u00ebs Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm vizitoi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb Tiran\u00ebn. N\u00eb takimin me Presidentin Berisha, ku kisha privilegjin t\u00eb isha i pranish\u00ebm, ky i fundit shprehu vullnetin e shtetit shqiptar dhe k\u00ebrkes\u00ebn zyrtare p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb NATO. Gjysm\u00eb viti m\u00eb pas, Presidenti i Republik\u00ebs do t\u00eb vizitonte selin\u00eb e NATO-s n\u00eb Bruksel ku do t\u00eb pritej nga Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm Manfred W\u00f6rner dhe do t\u00eb fliste para K\u00ebshillit t\u00eb Atlantikut t\u00eb Veriut; tre\u00e7erek viti m\u00eb pas zoti W\u00f6rner do t\u00eb vizitonte Shqip\u00ebrin\u00eb krahas shum\u00eb qeveritar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb nga shtetet an\u00ebtare t\u00eb Aleanc\u00ebs. \u00a0N\u00eb k\u00ebt\u00eb sfond takimi n\u00eb fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb kollaj t\u00eb harrohet.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb ai mbetet i ve\u00e7ant\u00eb. S\u00eb pari sepse zyrtarizoi kundrejt NATO-s nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb form\u00ebsuar nga Partia Demokratike gjat\u00eb viteve 1991 e 1992. Sot, n\u00eb retrospektiv\u00eb, kjo duket e vet\u00ebkuptueshme; por n\u00eb kontekstin e izolimit politik n\u00eb dekada, t\u00eb tezave \u201cas Lindje e as Per\u00ebndim por ur\u00eb lidh\u00ebse me tyre\u201d apo t\u00eb sugjerimeve p\u00ebr nj\u00eb neutralitet a la zviceran, pro-atlantizmi intrasigjent i PD-s\u00eb pa ekzagjeruar mund t\u00eb quhet revolucionar dhe, me p\u00ebrvoj\u00ebn e deritanishme, largpam\u00ebs.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti sepse ishte e para k\u00ebrkes\u00eb zyrtare p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim e paraqitur nga nj\u00eb shtet ish-komunist mbas r\u00ebnies s\u00eb Perdes s\u00eb Hekurt. Pse Shqip\u00ebria n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb ishte e para, dhe u shpreh p\u00ebr t\u2019ju bashkuar NATO-s m\u00eb her\u00ebt se, bie fjala, Polonia? P\u00ebr k\u00ebt\u00eb nevojitet nj\u00eb hulumtim krahasues. Por ky fakt i dha nj\u00eb besueshm\u00ebri t\u00eb shtuar Shqip\u00ebris\u00eb, si prij\u00ebse n\u00eb Europ\u00ebn Lindore e nj\u00eb trendi gjeopolitik e qytet\u00ebrimor.<\/p>\n<p>Historia e deshi q\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb NATO t\u00eb arrihej 17 vjet m\u00eb pas, n\u00eb prill 2009; t\u00eb arrihej nga e nj\u00ebjta forc\u00eb politike n\u00eb pushtet, Partia Demokratike, dhe nga i nj\u00ebjti lider i saj, Sali Berisha.<\/p>\n<p>Zgjedhja e PD dhe e Shqip\u00ebris\u00eb mund t\u00eb shihet n\u00eb disa prizma. S\u00eb pari NATO \u00ebsht\u00eb nj\u00eb komunitet i kombeve t\u00eb lira e i shteteve demokratike. Ne sapo kishim l\u00ebn\u00eb pas me tmerr nj\u00eb regjim totalitar e t\u00eb izoluar dhe k\u00ebshtu do t\u00eb ishte m\u00eb se e natyrshme q\u00eb rruga jo e shkurt\u00ebr e jo e leht\u00eb e nd\u00ebrtimit t\u00eb demokracis\u00eb e t\u00eb shtetit ligjor t\u00eb b\u00ebhej n\u00eb bashk\u00ebpunim, n\u00eb partneritet me k\u00ebt\u00eb komunitet dhe mund\u00ebsisht n\u00eb gjirin e tij.<\/p>\n<p>M\u00eb tej ndjenja e ribashkimit me Europ\u00ebn e Per\u00ebndimin, pas p\u00ebrvojave historike negative t\u00eb gjysm\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb shekullit 20 dhe t\u00eb shekujve para pavar\u00ebsis\u00eb, kaq e pranishme n\u00eb sfer\u00ebn publike mbas dhjetorit 90, e konsideronte natyrsh\u00ebm Aleanc\u00ebn euroatlantike si nj\u00eb korniz\u00eb ku mund t\u00eb ndodhte ky ribashkim.<\/p>\n<p>Motivi i siguris\u00eb, raison d\u2019\u00eatre i \u00e7do aleance, patjet\u00ebr q\u00eb ishte shtys\u00eb primare. Bashkimi Sovjetik, armiku historik i NATOs u shp\u00ebrb\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb tok me Traktatin e Varshav\u00ebs. Por n\u00eb Ballkan gjat\u00eb nj\u00eb dekade p\u00ebrjetuam luft\u00ebra t\u00eb p\u00ebrgjakshme t\u00eb nisura nga Jugosllavia dhe Serbia e Miloshevi\u00e7it t\u00eb cilat mor\u00ebn fund vet\u00ebm n\u00eb saj\u00eb t\u00eb nd\u00ebrhyrjes ushtarake t\u00eb Aleanc\u00ebs. Dhe paqja u vendos e mbeti e q\u00ebndrueshme po n\u00eb saj\u00eb t\u00eb Aleanc\u00ebs e trupave t\u00eb saj n\u00eb Bosnj\u00eb e n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb kuptimin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb NATO \u00ebsht\u00eb edhe referenc\u00eb e produkt i rendit nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore t\u00eb modeluar n\u00eb radhe t\u00eb par\u00eb mbi idealet humaniste t\u00eb Per\u00ebndimit e t\u00eb bazuara n\u00eb parime e rregulla. Ky rend, i sfiduar sot nga fuqit\u00eb revizioniste si Rusia e Kina, mund t\u00eb mos jet\u00eb perfekt. Por ai \u00ebsht\u00eb m\u00eb i miri q\u00eb ka njohur globi dhe duksh\u00ebm superior ndaj alternativave t\u00eb mundshme. Dhe Shqip\u00ebria besoj ka b\u00ebr\u00eb zgjedhjen e duhur.<\/p>\n<p>Por qenia an\u00ebtar n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb, nuk mund t\u00eb jet\u00eb, vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar prej saj. Por edhe p\u00ebr t\u00eb kontribuar n\u00eb t\u00eb.<\/p>\n<p>S\u00eb pari me cil\u00ebsin\u00eb politike t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit; si\u00e7 v\u00ebrejm\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb rast tjet\u00ebr kur parti politike madhore jan\u00eb kundra an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb shtetit n\u00eb nj\u00eb organizat\u00eb at\u00ebher\u00eb kredibiliteti i an\u00ebtarit cenohet. Shqip\u00ebria e rrezikonte k\u00ebt\u00eb me bagazhin antiamerikan e antiper\u00ebndimor t\u00eb Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebs e m\u00eb pas t\u00eb Partis\u00eb Socialiste. Por rreth mesit t\u00eb viteve 90, drejtues t\u00eb Forumit Rinor Eurosocialist nis\u00ebn nj\u00eb debat q\u00eb gradualisht i ndryshoi e i normalizoi pozicionet e partis\u00eb s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti me kontributet ushtarake. Shqip\u00ebria ka l\u00ebn\u00eb nj\u00eb em\u00ebr t\u00eb mir\u00eb e t\u00eb respektuar me trupat e saj t\u00eb d\u00ebrguara jasht\u00eb arealit si p. sh. n\u00eb Afganistan e gjetiu. Por n\u00eb mbrojtjen e arealit edhe ne si gjith\u00eb Europa gjat\u00eb 20 viteve t\u00eb fundit pat\u00ebm iluzionin e dividendit t\u00eb paqes s\u00eb p\u00ebrhershme; si pasoj\u00eb reduktuam shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen, hoq\u00ebm rekrutimin e k\u00ebshtu me radh\u00eb. \u00cbsht\u00eb zhvillim pozitiv q\u00eb NATO investoi n\u00eb aerodromin e Ku\u00e7ov\u00ebs p\u00ebr ta p\u00ebrdorur si baz\u00eb ajrore logjistike. Por duhet t\u00eb lumturohemi q\u00eb askush nuk pati interes p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar aty ndonj\u00eb resort turistik. Sepse po t\u00eb kishte interes e duke par\u00eb se \u00e7ka ndodhur me bazat detare zor se do t\u00eb kishim NATO n\u00eb Ku\u00e7ov\u00eb sepse zor se t\u00eb mbetej gj\u00eb nga baza ajrore. K\u00ebtu lipset nj\u00eb rishikim i gj\u00ebrave.<\/p>\n<p>Agresioni i Rusis\u00eb putiniste kund\u00ebr Ukrain\u00ebs k\u00ebto dy vjet ka ndryshuar paradigmat e gjith\u00ebpranuara duke sjell\u00eb n\u00eb fokus t\u00eb Europ\u00ebs ushtrin\u00eb, armatimin e gatishm\u00ebrin\u00eb luftarake. Sfida mes ShBA e Kin\u00ebs sugjeron q\u00eb europian\u00ebt t\u00eb marrin m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi n\u00eb mbrojtjen e kontinentit, gjegj\u00ebsisht n\u00eb NATO.<\/p>\n<p>Por q\u00eb t\u00eb mbetemi n\u00eb rajonin ton\u00eb: n\u00eb tre vitet e fundit Serbia vu\u00e7i\u00e7iste tre her\u00eb ka k\u00ebrc\u00ebnuar verbalisht Kosov\u00ebn me nd\u00ebrhyrje t\u00eb dhunshme e nj\u00ebkoh\u00ebsisht ka dislokuar ushtrin\u00eb n\u00eb kufirin kosovar. Sipas t\u00eb p\u00ebrjavshmes Time para disa jav\u00ebsh zbulimi amerikan kishte konkluduar n\u00eb nj\u00ebrin rast se synimi i Beogradit ishte t\u00eb marshonin n\u00eb Kosov\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn deri n\u00eb lumin Ib\u00ebr. Dhe p\u00ebr t\u00eb zmbrapsur Vu\u00e7i\u00e7in u desh jo vet\u00ebm t\u00eb p\u00ebrforcohej KFOR-i me trupa shtes\u00eb, por edhe t\u00eb ekspozoheshin publikisht n\u00eb media informacionet mbi sulmin potencial. K\u00ebto raste jan\u00eb shkelje t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb Kart\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara e t\u00eb detyrimeve t\u00eb OSBE-s\u00eb nga Serbia. Kur mendon se kjo \u00ebsht\u00eb sjellja e nj\u00eb shteti kandidat p\u00ebr n\u00eb BE kundrejt nj\u00eb tjet\u00ebr shteti kandidat at\u00ebher\u00eb fatkeq\u00ebsisht nuk mundet t\u00eb mos v\u00ebresh nuancat qesharake q\u00eb merr ky proces i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm.<\/p>\n<p>Ky incident e t\u00eb tjer\u00eb si ai d\u00ebftejn\u00eb se Serbia e sotme me orientimin e saj revanshist n\u00eb rajon (b\u00ebhet fjal\u00eb edhe p\u00ebr Bosnj\u00ebn e Malin e Zi p\u00ebrve\u00e7 Kosov\u00ebs) dhe me miq\u00ebsin\u00eb e bashk\u00ebpunimin e pand\u00ebrprer\u00eb me rival\u00ebt e armiqt\u00eb e NATO-s (p.sh. refuzimi i sanksioneve europiane kund\u00ebr Rusis\u00eb me gjith\u00eb detyrimin traktator) p\u00ebrb\u00ebn jo vet\u00ebm problem politik por edhe k\u00ebrc\u00ebnim sigurie. Prandaj NATO n\u00eb rajon me zgjerimin p\u00ebrmes an\u00ebtar\u00ebsimit e me prezenc\u00ebn ushtarake \u00ebsht\u00eb e domosdoshme dhe e paz\u00ebvend\u00ebsueshme. Th\u00ebn\u00eb kjo lipset t\u00eb shtojm\u00eb se jo gjithmon\u00eb reagimi ndaj provokimit ka qen\u00eb i duhur.<\/p>\n<p>Le t\u00eb kujtojm\u00eb k\u00ebtu se mbas kidnapimit t\u00eb tre polic\u00ebve kosovar\u00eb n\u00eb kufi d\u00ebnimi ishte verbal dhe pa pasojat q\u00eb do t\u00eb duhej t\u00eb kishte. Po k\u00ebtu duhet shtuar se ka nj\u00eb iluzion nd\u00ebr diplomat\u00ebt n\u00eb Bruksel e Washington, t\u00eb cil\u00ebt merren me Serbin\u00eb e dialogun Prishtin\u00eb-Beograd se me appeasement apo llastimin e Vu\u00e7i\u00e7it do t\u00eb fusin Serbin\u00eb n\u00eb orbit\u00ebn per\u00ebndimore. Faktet tregojn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. \u00cbsht\u00eb merit\u00eb e Partis\u00eb Demokratike n\u00eb opozit\u00eb q\u00eb me qart\u00ebpam\u00ebsi e konsistenc\u00eb n\u00eb k\u00ebto vite ka kund\u00ebrshtuar nismat rajonale t\u00eb padobishme e problematike si dhe sjelljet kund\u00ebrproduktive ndaj Serbis\u00eb nga ana e qeveris\u00eb e faktor\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Duke treguar k\u00ebshtu koherenc\u00eb me vlerat e parimet e misionit t\u00eb vet q\u00eb nga koha e themelimit m\u00ebse tre dekada m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p><em>*28 mars 2024, selia e PD. Fjalim me rastin e 15 vjetorit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb NATO<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Genc POLLO N\u00eb mes t\u00eb vitit 1992, nj\u00eb delegacion i Aleanc\u00ebs s\u00eb Atlantikut t\u00eb Veriut, i kryesuar nga Ndihm\u00ebs Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm vizitoi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb Tiran\u00ebn. N\u00eb takimin me Presidentin Berisha, ku kisha privilegjin t\u00eb isha i pranish\u00ebm, ky i fundit shprehu vullnetin e shtetit shqiptar dhe k\u00ebrkes\u00ebn zyrtare p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb NATO. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":37400,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-75018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75018"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75018\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37400"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}