{"id":76439,"date":"2024-04-13T09:52:52","date_gmt":"2024-04-13T09:52:52","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=76439"},"modified":"2024-04-13T10:09:54","modified_gmt":"2024-04-13T10:09:54","slug":"a-iu-shiten-krimit-te-organizuar-te-dhenat-e-tims","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/04\/13\/a-iu-shiten-krimit-te-organizuar-te-dhenat-e-tims\/","title":{"rendered":"A iu shit\u00ebn krimit t\u00eb organizuar t\u00eb dh\u00ebnat e TIMS?"},"content":{"rendered":"<p>Prokuroria e Tiran\u00ebs nuk ka dh\u00ebn\u00eb ende nj\u00eb arsye se p\u00ebrse drejtori i Teknologjis\u00eb s\u00eb Informacionit (IT) n\u00eb Policin\u00eb e Shtetit, Ervin Mu\u00e7a, ka kopjuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paligjshme t\u00eb dh\u00ebnat e sistemit TIMS, veprim p\u00ebr t\u00eb cilin ai \u00ebsht\u00eb aktualisht n\u00eb \u201carrest sht\u00ebpie\u201d dhe \u201cpezullim nga detyra\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb motivi zyrtar, n\u00eb opinionin publik dhe at\u00eb t\u00eb specializuar jan\u00eb ngritur m\u00eb s\u00eb paku tre hipoteza p\u00ebr k\u00ebt\u00eb veprim \u201ct\u00eb guximsh\u00ebm\u201d dhe t\u00eb dyshuar kriminal t\u00eb zyrtarit t\u00eb lart\u00eb policor.<\/p>\n<p><em style=\"font-weight: inherit;\"><strong>Hipoteza e par\u00eb<\/strong><\/em>\u00a0\u00ebsht\u00eb jusitifimi zyrtar, i deklaruar m\u00eb her\u00ebt publikisht nga Ervin Mu\u00e7a dhe i mb\u00ebshtetur nga Kryeministri Edi Rama dhe Ministri i Brendsh\u00ebm, Taulant Balla, \u00ebsht\u00eb ajo e nd\u00ebrhyrjes n\u00eb serverin qendror t\u00eb TIMS-it p\u00ebr t\u00eb realizuar procesin teknik \u201c<em style=\"font-weight: inherit;\">back up<\/em>\u201d, pra ruajtjen e t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb nj\u00eb sistem paralel, me q\u00ebllim mbrotjen e tyre nga nd\u00ebrhyrje hackerimi.<\/p>\n<p><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Kjo hipotez\u00eb nuk q\u00ebndron nga analiza teknike, por, mbi t\u00eb gjitha, nga veprimet konkrete t\u00eb drejtorit t\u00eb IT-s\u00eb.<\/span><\/p>\n<p>Hetimet e Prokuroris\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs konfirmuan se sistemi elektronik i TIMS-it e kryen vet\u00eb procesin \u201cback up\u201d t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave dhe nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrhyrje \u201cnga dora e njeriut\u201d.<\/p>\n<p>Gjithashtu, hetimi penal provoi se Ervin Mu\u00e7a ka hyr\u00eb \u201cvjedhurazi\u201d n\u00eb ambjentin e serverit t\u00eb TIMS-it, n\u00eb mes t\u00eb nat\u00ebs s\u00eb 2 gushtit 2023, duke p\u00ebrdorur kodin e nj\u00eb punonj\u00ebse tjet\u00ebr e duke krijuar p\u00ebrplasje me zyrtar\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb sektorit.<\/p>\n<p>N\u00ebse do t\u00eb ishte nj\u00eb proces rutinor p\u00ebr mir\u00ebmbajtjen e aparaturave, drejtori i IT-s\u00eb i kishte t\u00eb gjitha mund\u00ebsit\u00eb t\u00eb hartonte nj\u00eb plan pune, ta diskutonte me vart\u00ebsit e tij dhe, mbi t\u00eb gjith\u00eb, mund t\u00eb hynte tek serveri me kredencialet e tij. M\u00ebnyra se si ai ka vepruar, rr\u00ebzon hipotez\u00ebn se q\u00ebllimi ka qen\u00eb mir\u00ebmbajtja e pajisjeve dhe vet\u00eb sistemit.<\/p>\n<p><em style=\"font-weight: inherit;\"><strong>Hipoteza e dyt\u00eb<\/strong><\/em>\u00a0mb\u00ebshtet iden\u00eb se q\u00ebllimi i hyrjes s\u00eb paligjshme n\u00eb sistemin TIMS \u00ebsht\u00eb kryer p\u00ebr t\u00eb fshir\u00eb t\u00eb dh\u00ebna kompromentuese, p\u00ebr udh\u00ebtime t\u00eb zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb apo familjar\u00ebve t\u00eb tyre me eksponent\u00eb t\u00eb krimit t\u00eb organizuar.<\/p>\n<p>Mb\u00ebshtet\u00ebsit e k\u00ebsaj hipoteze avancojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb dyshimet e tyre, duke aluduar se Ervin Mu\u00e7a ka fshir\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e udh\u00ebtimeve t\u00eb Olsi Ram\u00ebs, v\u00ebllait t\u00eb kryeministrit Edi Rama, me an\u00ebtar\u00eb t\u00eb grupit kriminal q\u00eb nd\u00ebrtuan laboratorin e kokain\u00ebs n\u00eb Xibrak\u00eb t\u00eb Elbasanit, n\u00eb fund t\u00eb vitit 2014.<\/p>\n<p>Ekspert\u00eb t\u00eb Teknologjis\u00eb s\u00eb Informacionit nuk e mb\u00ebshtesin hipotez\u00ebn e fshirjes s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave. N\u00eb vler\u00ebsimin e tyre, ky proces nuk \u00ebsht\u00eb i mundur teknikisht, pasi t\u00eb dh\u00ebnat regjistrohen n\u00eb sisteme t\u00eb ndryshme. Po ashtu, edhe hetimi i Prokuroris\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs nuk zbuloi \u201cfshirje\u201d t\u00eb dh\u00ebnash, por vet\u00ebm \u201ckopjim\u201d t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht, kopjimi i t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb TIMS-it ngre\u00a0<em style=\"font-weight: inherit;\"><strong>hipotez\u00ebn e tret\u00eb<\/strong><\/em>, e cila duket m\u00eb e besueshme, t\u00eb pakt\u00ebn deri m\u00eb tani, kur nga Prokuroria e Tiran\u00ebs ende nuk i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb publikisht p\u00ebrgjigjes \u201c<strong style=\"font-style: inherit;\"><u>Pse<\/u><\/strong>?\u201d.<\/p>\n<p>Ka nga ata q\u00eb besojn\u00eb se kopjimi i t\u00eb dh\u00ebnave \u00ebsht\u00eb kryer me q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb informuar subjekte t\u00eb krimit t\u00eb organizuar jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00ebse ndaj tyre ekzistojn\u00eb urdh\u00ebr-arresti apo urdh\u00ebr-k\u00ebrkimesh nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Sistemi TIMS regjistron, krahas hyrj-daljeve t\u00eb shtetasve shqiptar\u00eb nga pikat e kalimit kufitar, edhe t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr sked\u00ebn e tyre kriminale dhe n\u00ebse ata jan\u00eb persona n\u00eb k\u00ebrkim komb\u00ebtar apo nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr vepra t\u00eb ndryshme penale.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, kopjimi i t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb TIMS-it dhe kalimi i tyre n\u00eb duar jo-zyrtare, mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb \u201cpazar\u201d me informacionin, duke informuar subjekte t\u00eb krimit t\u00eb organizuar, kundrejt pages\u00ebs, mbi sked\u00ebn e tyre kriminale.\/<strong style=\"font-style: inherit;\">Boldnews.al<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prokuroria e Tiran\u00ebs nuk ka dh\u00ebn\u00eb ende nj\u00eb arsye se p\u00ebrse drejtori i Teknologjis\u00eb s\u00eb Informacionit (IT) n\u00eb Policin\u00eb e Shtetit, Ervin Mu\u00e7a, ka kopjuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paligjshme t\u00eb dh\u00ebnat e sistemit TIMS, veprim p\u00ebr t\u00eb cilin ai \u00ebsht\u00eb aktualisht n\u00eb \u201carrest sht\u00ebpie\u201d dhe \u201cpezullim nga detyra\u201d. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb motivi zyrtar, n\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":76097,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-76439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=76439"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76439\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/76097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=76439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=76439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=76439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}