{"id":77390,"date":"2024-04-23T10:02:28","date_gmt":"2024-04-23T10:02:28","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=77390"},"modified":"2024-04-23T10:03:59","modified_gmt":"2024-04-23T10:03:59","slug":"raporti-i-idm-shtet-i-kapur-dhe-korrupsion-i-madh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/04\/23\/raporti-i-idm-shtet-i-kapur-dhe-korrupsion-i-madh\/","title":{"rendered":"Raporti i IDM: Shtet i kapur dhe korrupsion i madh"},"content":{"rendered":"<p>Instituti p\u00ebr Demokraci dhe Nd\u00ebrmjet\u00ebsim (IDM) publikoi sot n\u00eb Tiran\u00eb Raportin e Vler\u00ebsimit t\u00eb Sistemit Komb\u00ebtar t\u00eb Integritetit p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, mbi efektivitetin e mekanizmave komb\u00ebtar\u00eb kund\u00ebr korrupsionit.<\/p>\n<div class=\"wsw__embed wsw__embed--small\">\n<figure class=\"media-image js-media-expand js-media-expand--ready\">\n<div class=\"img-wrap\">\n<div class=\"thumb\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gdb.voanews.com\/01000000-0aff-0242-1cfd-08dc63759fe6_w250_r1_s.png\" alt=\"Raporti i Vler\u00ebsimit t\u00eb Integritetit, IDM\" \/><\/div>\n<\/div><figcaption><span class=\"caption\">Raporti i Vler\u00ebsimit t\u00eb Integritetit, IDM<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<p>Raporti, nj\u00eb bashk\u00ebpunim me Organizat\u00ebn Transparency International, me mb\u00ebshtetjen e Bashkimit Europian, v\u00ebren nj\u00eb r\u00ebnie n\u00eb sektorin publik sa u takon mekanizmave kund\u00ebr korrupsionit, nj\u00eb stanjacion n\u00eb media dhe shoq\u00ebrin\u00eb civile, nd\u00ebrsa ve\u00e7on si p\u00ebrparimin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm at\u00eb n\u00eb sistemin gjyq\u00ebsor dhe n\u00eb prokurori.<\/p>\n<p><em>\u201cKuadri legjislativ i Shqip\u00ebris\u00eb mbetet i fragmentuar dhe efektiviteti i reformave \u00ebsht\u00eb i kufizuar; shum\u00eb institucioneve publike u mungojn\u00eb kapacitetet, burimet dhe stafi i nevojsh\u00ebm p\u00ebr detyrat e tyre\u201d,<\/em>\u00a0thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>N\u00eb Raportin e Vler\u00ebsimit t\u00eb Sistemit Komb\u00ebtar t\u00eb Integritetit, nj\u00eb instrument i organizat\u00ebs Transparency International, analizohen mir\u00ebqeverisja, transparenca dhe llogaridh\u00ebnia tek Kuvendi, qeveria, partit\u00eb politike, gjyq\u00ebsori, media, institucionet e pavarura, organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile si biznesi privat.<\/p>\n<p><em>\u201cSektori publik i Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb shtylla me pik\u00ebt m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, sepse vuan nga standarte t\u00eb paqarta profesionale, nga rreziku i korrupsionit dhe nga ndikimi politik<\/em>\u201d, thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>Sipas tij, p\u00ebrpjekjet p\u00ebr reforma d\u00ebshtojn\u00eb n\u00eb krijimin e nj\u00eb sektori publik profesional dhe t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm, ku shkarkimet e padrejta mbeten nj\u00eb shqet\u00ebsim me r\u00ebnd\u00ebsi.<\/p>\n<p>IDM thekson n\u00eb raport se n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb t\u00eb pranishme forma t\u00eb ndryshme korrupsioni, nga korrupsioni i vog\u00ebl dhe nepotizmi deri te pastrimi i parave dhe kapja e shtetit, t\u00eb cilat kan\u00eb marr\u00eb nj\u00eb rritje t\u00eb konsiderueshme.<\/p>\n<p><em>\u201cKorrupsioni i madh dhe kapja e shtetit jan\u00eb rritur ndjesh\u00ebm n\u00eb dekad\u00ebn e fundit, pasi Shqip\u00ebria ka rritur rreziqe t\u00eb tilla n\u00ebp\u00ebrmjet privatizimit, koncesioneve dhe partneriteteve publik-privat PPP. K\u00ebto m\u00ebnyra t\u00eb transferimit t\u00eb parave publike dhe kapitalit n\u00eb duar t\u00eb privatit kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb prirura ndaj korrupsionit dhe pretendohet se kan\u00eb kontribuar n\u00eb pasurimin personal t\u00eb zyrtar\u00ebve qeveritar\u00eb\u201d,<\/em>\u00a0thekson raporti.<\/p>\n<p>Sektor\u00ebt ekonomik\u00eb m\u00eb t\u00eb prekur nga korrupsioni i madh, sipas k\u00ebtij raporti, kan\u00eb qen\u00eb energjia, transporti, nd\u00ebrtimi, sh\u00ebndet\u00ebsia dhe turizmi.<\/p>\n<p><em>\u201cPastrimi i parave dhe marr\u00ebveshjet e fshehta nd\u00ebrmjet partive politike, zyrtar\u00ebve t\u00eb qeveris\u00eb dhe grupeve t\u00eb organizuara kriminale jan\u00eb shqet\u00ebsuese dhe jan\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar\u201d,<\/em>\u00a0thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>Kuadri legjislativ kund\u00ebr korrupsionit vler\u00ebsohet se \u00ebsht\u00eb mjaft gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs, por jo mjaftuesh\u00ebm i qart\u00eb n\u00eb p\u00ebrcaktimin e p\u00ebrgjegj\u00ebsive institucionale p\u00ebr ta zbatuar at\u00eb.<\/p>\n<p><em>\u201cMungesa e transparenc\u00ebs leht\u00ebson vendimmarrjen e korruptuar dhe kapjen e shtetit\u201d,<\/em>\u00a0thekson raporti.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht Ligjit p\u00ebr t\u00eb Drejt\u00ebn e Informimit dhe Ligjit p\u00ebr Njoftimin dhe Konsultimin Publik, institucionet publike, sipas raportit, ende nuk arrijn\u00eb t\u00eb zbulojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebrkat\u00ebse buxhetore dhe t\u00eb prokurimit, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb proceset e konsultimit publik priren t\u00eb jen\u00eb formale.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb theksohet se\u00a0<em>\u201cndikimi i qeveris\u00eb mbi Kuvendin \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe institucionet e pavarura si KLSH, ILDKPKI dhe Avokati i Popullit ushtrojn\u00eb presion t\u00eb kufizuar thelb\u00ebsor mbi ekzekutivin p\u00ebr t\u00eb hartuar politika efektive kund\u00ebr korrupsionit\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht nj\u00eb ligji t\u00eb ri p\u00ebr prokurimin publik, raporti thekson se\u00a0<em>\u201cprocedurat e prokurimit publik n\u00eb sektorin sh\u00ebndet\u00ebsor dhe n\u00eb infrastruktur\u00eb vuajn\u00eb nga nj\u00eb s\u00ebr\u00eb \u00e7\u00ebshtjesh q\u00eb variojn\u00eb nga ofertat fiktive deri te mungesa e mbik\u00ebqyrjes efektive\u201d,<\/em>\u00a0nd\u00ebrsa\u00a0<em>\u201cnuk b\u00ebhen t\u00eb ditura detajet n\u00eb lidhje me zbatimin dhe ekzekutimin e kontratave t\u00eb koncesionit\/partneritetit publik-privat (PPP)\u201d.<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb raport theksohet se zbatimi n\u00eb praktik\u00eb i ligjit p\u00ebr parandalimin e konfliktit t\u00eb interesit dhe p\u00ebr mbrojtjen e sinjalizuesve mbetet i dob\u00ebt.<\/p>\n<p>Mjedisi i biznesit n\u00eb Shqip\u00ebri vler\u00ebsohet se ka mbetur i prirur ndaj korrupsionit p\u00ebr shkak t\u00eb sfidave si informaliteti, administrata publike joefektive dhe besimi i ul\u00ebt n\u00eb sistemin e drejt\u00ebsis\u00eb.\u00a0<em>\u201c<\/em><em>Rastet e zyrtar\u00ebve publik\u00eb q\u00eb marrin pagesa nga sektori privat jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapura, megjith\u00ebse ka pasur iniciativa p\u00ebr t\u00eb reduktuar kontaktet mes bizneseve dhe zyrtar\u00ebve publik\u00eb\u201d,<\/em>\u00a0thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb theksohet se shoq\u00ebria civile, mediat dhe partit\u00eb politike kan\u00eb sh\u00ebnuar rezultate t\u00eb dob\u00ebta.<\/p>\n<p><em>\u201cBesimi tek partit\u00eb politike \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i ul\u00ebt, sepse partit\u00eb politike kan\u00eb p\u00ebrqafuar klientelizmin, duke ofruar p\u00ebrfitime n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb mb\u00ebshtetjes elektorale dhe financiare, duke shtuar dyshimet p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e grupeve kriminale n\u00eb k\u00ebt\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie\u201d,<\/em>\u00a0thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>N\u00eb raport thuhet po ashtu se Komisionit Qendror t\u00eb Zgjedhjeve ende i mungojn\u00eb burimet e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb monitoruar financimin e partive politike dhe t\u00eb nd\u00ebshkoj\u00eb shkeljet e ligjit nga partit\u00eb politike, nd\u00ebrsa\u00a0<em>\u201cka akuza p\u00ebr nd\u00ebrhyrje t\u00eb partive politike n\u00eb burimet dhe dh\u00ebnat shtet\u00ebrore\u201d, por \u201cmekanizmat p\u00ebr t\u00eb parandaluar keqp\u00ebrdorimin e burimeve publike gjat\u00eb fushatave politike jan\u00eb joefektive\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Lidija Prokic, k\u00ebshilltare rajonale e organizat\u00ebs Transparency International p\u00ebr Europ\u00ebn Lindore dhe Juglindore, Transparency International, tha n\u00eb konferenc\u00eb se raporti rendit nj\u00eb mori problemesh me korrupsionin dhe mosfunksionimin si duhet t\u00eb mekanizmave kund\u00ebr tij, q\u00eb nga Kuvendi, qeveria dhe sektori publik, por shqet\u00ebsim i madh \u00ebsht\u00eb po ashtu gjendja e shoq\u00ebris\u00eb civile n\u00eb Shqip\u00ebri, e cila nevojitet t\u00eb vepro\u00eb dhe t\u00eb d\u00ebgjohet m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb theksohet se organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile monitorojn\u00eb llogaridh\u00ebnien e qeveris\u00eb me metoda t\u00eb ndryshme, por ndikimi i tyre \u00ebsht\u00eb i kufizuar, nd\u00ebrsa p\u00ebrballen me v\u00ebmendje t\u00eb kufizuar, me frik\u00ebsime t\u00eb vazhdueshme, ngacmime dhe sulme.<\/p>\n<p>Sa i takon gazetaris\u00eb, n\u00eb raport thuhet se materialet e p\u00ebrgatitura nga qeveria dhe reklamat e fshehura v\u00ebn\u00eb n\u00eb dyshim integritetin gazetaresk dhe rolin publik t\u00eb medias.<\/p>\n<p><em>\u201c<\/em><em>Pavar\u00ebsia editoriale kusht\u00ebzohet nga interesat e pronar\u00ebve dhe vler\u00ebsohet se mediat promovojn\u00eb axhendat e qeveris\u00eb, biznesit dhe grupeve kriminale p\u00ebr p\u00ebrfitime personale n\u00eb tregje fitimprur\u00ebse\u201d,\u00a0<\/em>theksohet n\u00eb raport, i cili ve\u00e7on si problem kufizimet mbi informacionin p\u00ebr gazetar\u00ebt investigativ\u00eb, shoq\u00ebrin\u00eb civile dhe profesionist\u00ebt e medias.<\/p>\n<p><em>\u201cKrijimi i Agjencis\u00eb p\u00ebr Media dhe Informim n\u00eb vitin 2021 ka centralizuar m\u00eb tej kontrollin e p\u00ebrmbajtjes s\u00eb informacionit q\u00eb b\u00ebhet publike nga institucionet qeveritare\u201d,<\/em>\u00a0thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>Ai thekson se\u00a0<em>\u201cliria e medias n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar\u201d,<\/em>\u00a0nd\u00ebrsa<em>\u00a0\u201cmedia priret t\u00eb politizohet ndjesh\u00ebm dhe marr\u00ebdh\u00ebnia midis qeveris\u00eb dhe pronar\u00ebve t\u00eb medias duket se<\/em><em>\u00a0<\/em><em>lidhet me nj\u00eb \u00ebrfitim reciprok: mbulim pozitiv p\u00ebr qeverin\u00eb n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb aksesit n\u00eb fondet publike dhe leht\u00ebsimit t\u00eb procedurave administrative<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb raport theksohet se linjat editoriale t\u00eb mediave diktohen nga interesi vetjak ekonomik; fakti q\u00eb pronar\u00ebt e kompanive m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha mediatike jan\u00eb aktiv\u00eb edhe n\u00eb sektor\u00eb si nd\u00ebrtimi, sh\u00ebndet\u00ebsia ose financa.<\/p>\n<p><em>\u201cK\u00ebto marr\u00ebdh\u00ebnie zhvillohen m\u00eb tej n\u00eb rrjete klientele t\u00eb plota thelb\u00ebsore p\u00ebr korrupsionin e madh dhe mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar nga kontratat publike\u201d,<\/em>\u00a0thekson raporti i IDM-s\u00eb p\u00ebr vitin 2023, i cili vjen pas atij t\u00eb fundit n\u00eb vitin 2016.<\/p>\n<p>Raporti vler\u00ebson reform\u00ebn n\u00eb drejt\u00ebsi, procesin e vetingut, si dhe ngritjen e nj\u00eb prokurorie t\u00eb posa\u00e7me kund\u00ebr korrupsionit dhe krimit t\u00eb organizuar, por thekson se ende gjendja e qeverisjes demokratike \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar, nd\u00ebrsa gjendja e shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs ka ardhur ngadal\u00eb n\u00eb r\u00ebnie. Po ashtu regjistrohet p\u00ebrkeq\u00ebsim edhe sa i takon mbrojtjes s\u00eb drejtave njer\u00ebzore dhe qytetare, ku jan\u00eb dokumentuar shkelje t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr tubim t\u00eb lir\u00eb, ndalime t\u00eb paligjshme dhe shkelje t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr strehim n\u00ebp\u00ebrmjet d\u00ebbimeve me forc\u00eb dhe prishjes s\u00eb pron\u00ebs p\u00ebr t&#8217;i krijuar hap\u00ebsir\u00eb projekteve t\u00eb infrastruktur\u00ebs n\u00eb kryeqytet.\/VOA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Instituti p\u00ebr Demokraci dhe Nd\u00ebrmjet\u00ebsim (IDM) publikoi sot n\u00eb Tiran\u00eb Raportin e Vler\u00ebsimit t\u00eb Sistemit Komb\u00ebtar t\u00eb Integritetit p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, mbi efektivitetin e mekanizmave komb\u00ebtar\u00eb kund\u00ebr korrupsionit. Raporti i Vler\u00ebsimit t\u00eb Integritetit, IDM Raporti, nj\u00eb bashk\u00ebpunim me Organizat\u00ebn Transparency International, me mb\u00ebshtetjen e Bashkimit Europian, v\u00ebren nj\u00eb r\u00ebnie n\u00eb sektorin publik sa u takon mekanizmave &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":66775,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-77390","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=77390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77390\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/66775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=77390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}