{"id":79753,"date":"2024-05-18T11:09:47","date_gmt":"2024-05-18T11:09:47","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=79753"},"modified":"2024-05-18T11:09:47","modified_gmt":"2024-05-18T11:09:47","slug":"toreadori","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/05\/18\/toreadori\/","title":{"rendered":"Toreadori"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Pranvera SHEHAJ<\/strong><\/p>\n<p>Askush s\u2019ka ditur t\u00eb plastikohet n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb dalldisjes s\u00eb turm\u00ebs m\u00eb shum\u00eb se ai. Q\u00eb turma \u00ebsht\u00eb nj\u00eb l\u00ebmsh i p\u00ebrhumbur pa q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrcaktuar, pa q\u00ebndrim t\u00eb fortifikuar, pa kujtes\u00eb t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb, vet\u00eb ai e di m\u00eb mir\u00eb. Jan\u00eb k\u00ebto dob\u00ebsi t\u00eb turm\u00ebs, gatitja e saj p\u00ebr t\u2019u jargavitur pafaj\u00ebsisht ndaj \u00e7do akrobacie q\u00eb i shp\u00eblan mendimet, i trazon emocionet, i p\u00ebrgjum vet\u00ebdijen, ato q\u00eb ekzaltojn\u00eb tek ai imagjinat\u00ebn p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn e vetes, p\u00ebr ta rishpikur veten kur m\u00eb s\u00eb shumti ndjen se fati si relike e pad\u00ebshiruar e koh\u00ebs i trokiti dhe atij. At\u00eb coh\u00eb kuptimplot\u00eb q\u00eb aq shum\u00eb dhemb, e q\u00eb p\u00ebr dreq q\u00eblloi t\u00eb kishte t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ngjyr\u00eb me <em>mulet\u00ebn<\/em> e kuqe, ai e zot\u00ebron sa me nj\u00eb mjesht\u00ebri diabolike frut t\u00eb dashakeq\u00ebsis\u00eb, aq edhe me dinak\u00ebrin\u00eb frut t\u00eb vigjilenc\u00ebs, t\u00eb frik\u00ebs, t\u00eb pabesimit se rehatia nuk tronditet.<\/p>\n<p>Mulet q\u00eb e kalon sa n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn dor\u00eb n\u00eb tjetr\u00ebn, e val\u00ebvit anash, e ngre lart, e t\u00ebrheq mbrapa dhe e rrotullon me nj\u00eb shkatht\u00ebsi prej toreadori t\u00eb vjet\u00ebr. N\u00eb \u00e7do l\u00ebvizje t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb tij, demi turret, pastaj tulatet, pastaj hidhet, g\u00ebrthet, hidhet prap\u00eb, dhe p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn her\u00eb eg\u00ebrsohet jo p\u00ebrkundrejt toreadorit. Gjith\u00e7ka e kuqe, shum\u00ebsi demash q\u00eb nuk shohin asgj\u00eb ve\u00e7 coh\u00ebsh s\u00eb kuqe q\u00eb p\u00ebr dreq mjesht\u00ebria e toreadorit e p\u00ebrvet\u00ebsoi, e ndyti n\u00eb pluhurin e r\u00ebr\u00ebs q\u00eb ngrihet lart sa her\u00eb toreadori mpleks val\u00ebvitjen e coh\u00ebs s\u00eb kuqe me fjal\u00ebt, sa her\u00eb p\u00ebrplas thundrat e k\u00ebpuc\u00ebve n\u00eb r\u00ebr\u00eb, sa her\u00eb britmat e turm\u00ebs shqet\u00ebsojn\u00eb streh\u00ebn e dhom\u00ebs gjigande ku zhvillohet loja. Coha e kuqe sa n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn dor\u00eb n\u00eb tjetr\u00ebn, k\u00ebsaj here demi q\u00eb vet\u00ebm toreadori sheh turret n\u00eb drejtimin q\u00eb ai v\u00ebrvit mulet\u00ebn, qorrazi ndaj ngjyr\u00ebs, por i shp\u00ebrq\u00ebndruar vet\u00ebm nga l\u00ebvizja e coh\u00ebs s\u00eb kuqe. M\u00eb lart val\u00ebvitet coha e kuqe, m\u00eb shum\u00eb eg\u00ebrsohet demi, m\u00eb shum\u00eb djersitet toreadori, zemrat pesh\u00eb turma e b\u00ebr\u00eb nj\u00eb q\u00eb g\u00ebrthet pa vet\u00ebdije artin e tij, p\u00ebrfytyron dyluftimin, ekzaltohet deri n\u00eb pik\u00ebn q\u00eb rrahjet e zemr\u00ebs u sinkronizohen dhe rrahin vet\u00ebm p\u00ebr at\u00eb, artin, mjesht\u00ebrin\u00eb, ekzibicionin, talentin e tij. P\u00ebr\u00e7artje q\u00eb t\u00eb fut n\u00eb shok reagimi sa v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ndash, ajo coh\u00eb e kuqe ndjell m\u00eb shum\u00eb demin apo turm\u00ebn, por jo aq n\u00eb shok sa t\u00eb mos kuptosh se toreadori e zot\u00ebron p\u00ebrdorimin e coh\u00ebs s\u00eb kuqe dhe n\u00eb at\u00eb art, \u00ebsht\u00eb m\u00eb i kthjellti. Nj\u00eb dhe i vetmi toreador q\u00eb guxoi ta jap\u00eb k\u00ebt\u00eb dyluftim jo aty ku ka shijuar t\u00eb shihet, shpesh n\u00eb Andaluzi. Ai e rishpiku n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, n\u00eb form\u00eb, ngjyra, kontekst dhe vend, diabolikisht me mjesht\u00ebri. Ai performoi me gjith\u00eb qenien e tij dhe \u00e7do pik\u00eb djerse q\u00eb freskonte pluhurin q\u00eb ngrinte r\u00ebra, d\u00ebshmonte se si toreador atij i duhet njohur nj\u00eb aft\u00ebsi e domosdoshme p\u00ebr suksesin n\u00eb k\u00ebt\u00eb sport dhe art performues nj\u00ebkoh\u00ebsisht, aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb praton dhe ethos.<\/p>\n<p>Toreadori n\u00eb Athin\u00eb veshjen e mbajti sigurisht si duhet n\u00eb k\u00ebt\u00eb art, me shum\u00eb ngjyra p\u00ebr t\u00eb kamufluar njollat e gjakut. Me shum\u00eb ngjyra u vesh ai n\u00eb \u00e7do fytyr\u00eb t\u00eb tij\u00ebn gjat\u00eb artit t\u00eb performimit. Cilin mpiu ky artist i dyluftimit imagjinar? Grek\u00ebt, s\u2019ma do mendja. V\u00ebshtir\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqet nj\u00eb komb aq i lasht\u00eb sa vet\u00eb lasht\u00ebsia nga ky art kur syt\u00eb i kan\u00eb par\u00eb shum\u00eb\u00e7ka. Turm\u00ebn brenda asaj dhome mbyt\u00ebse me nuancat e kuqe verbuese t\u00eb coh\u00ebs q\u00eb i shastiste m\u00eb shum\u00eb se vet\u00eb demin imagjinar? Refuzoj aq naivitet sa t\u00eb besoj se djersa, ekzibicioni, pathosi i fjal\u00ebve, guximi si hir n\u00ebn presion p\u00ebr t\u00eb l\u00ebshuar shashka donkishoteske mbi t\u00eb shkuar\u00ebn u b\u00ebn\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ndjell\u00eb turm\u00ebn atje. Mos deshi toreadori t\u00eb mpreh\u00eb dh\u00ebmb\u00ebt p\u00ebr turm\u00ebn q\u00eb la pas n\u00eb vendin ku e ka shpikur artin? Po \u00e7\u2019them k\u00ebshtu se m\u00eb shastisi dhe mua! \u00cbsht\u00eb marr\u00ebzi qoft\u00eb dhe t\u00eb dyshosh se ia vlen p\u00ebrp\u00eblitja e mbytur nga djersa, pathosi sikur t\u00eb ishte e para her\u00eb q\u00eb prekte at\u00eb art, ajo shkundje e p\u00ebrkundje cohe t\u00eb kuqe, mulete t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, p\u00ebr aq t\u00eb pap\u00ebrfillshmen turm\u00eb q\u00eb pati l\u00ebn\u00eb toreadori pas. At\u00eb turm\u00eb, ai e ka ngarkuar n\u00eb vark\u00ebn e humb\u00ebtir\u00ebs koh\u00eb m\u00eb par\u00eb. T\u00eb marr\u00eb m\u00eb quani edhe t\u00eb mendoj se toreadori u djersit p\u00ebr t\u00eb rishpikur veten, p\u00ebr t\u00eb ngjizur fabul\u00ebn e kat\u00ebrt, p\u00ebr t\u00eb tjerr\u00eb rrjet\u00ebn e hirit mbi sy p\u00ebr turm\u00ebn f\u00ebmij\u00ebnore, at\u00eb budallaqen, ose t\u00eb lodhur\u00ebn, ose t\u00eb pashpres\u00ebn, ose jetimen, ose t\u00eb dor\u00ebzuar\u00ebn, ose t\u00eb braktisur\u00ebn, ose t\u00eb tradhtuar\u00ebn, fundja p\u00ebr at\u00eb q\u00eb fle n\u00eb narkoz\u00eb brenda apo at\u00eb q\u00eb injekton narkoz\u00ebn me ndihma nga jasht\u00eb? P\u00ebr t\u00eb dyja, nj\u00ebra q\u00eb e mban toreadorin aty si e dor\u00ebzuar dhe e friguar, tjetra pa dashur, p\u00ebrmes ndihmave q\u00eb kamuflojn\u00eb keqdash\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij mjeshtri dyluftimi me demin imagjinar, t\u00eb k\u00ebtij mjeshtri q\u00eb shkalavit p\u00ebr t\u00eb jargavitur turm\u00ebn at\u00eb coh\u00eb t\u00eb kuqe.<\/p>\n<p>Ndalem s\u00eb kacavjerruri n\u00eb dilemat p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrgjigje. Zhurm\u00ebn e skenar\u00ebve n\u00eb kok\u00ebn time e mbyt nj\u00eb britm\u00eb nga fundi i dhom\u00ebs ku po luftohet demi q\u00eb i turret coh\u00ebs s\u00eb kuqe: <em>\u201cKur do e vras\u00ebsh demin toreador?\u201d<\/em> Nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7asti. Ai, si mjesht\u00ebr i artit t\u00eb performimit, e di mir\u00eb se nuk \u00ebsht\u00eb tani \u00e7asti p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb <em>matador<\/em>. Tundja e shamive t\u00eb bardha do t\u00eb ishte fundi i shfaqjes n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shfaqja duhet t\u00eb zgjas\u00eb, edhe pak, i shijon t\u00eb mbes\u00eb <em>torero<\/em>. Ajo britm\u00eb pyet\u00ebse e dal\u00eb nga turma e shastisur, n\u00eb fakt kthjelloi mua. Si vall\u00eb u p\u00ebrhumba e harrova t\u00eb ethshmin detaj q\u00eb m\u00eb \u00e7on tek e v\u00ebrteta: p\u00ebrpos mjesht\u00ebris\u00eb dhe profesionalizmit t\u00eb tij n\u00eb k\u00ebt\u00eb art performues t\u00eb jargavitjes s\u00eb turm\u00ebs p\u00ebrmes coh\u00ebs s\u00eb kuqe, a nuk \u00ebsht\u00eb dhe vet\u00eb toreadori n\u00eb fakt nj\u00eb i pun\u00ebsuar?! Edhe pak, ai duhet t\u00eb mbes\u00eb <em>torero<\/em>.<\/p>\n<p><em>Shpjegime:<\/em><\/p>\n<p><em>Muleta<\/em>: term n\u00eb gjuh\u00ebn spanjolle q\u00eb i referohet cop\u00ebs s\u00eb kuqe me t\u00eb cil\u00ebn toreadori orienton demin n\u00eb dyluftim.<\/p>\n<p><em>Torero<\/em> kthehet n\u00eb <em>Matador <\/em>n\u00eb \u00e7astin kur vret demin. Shfaqja mbaron dhe publiku val\u00ebvit shami t\u00eb bardha.<\/p>\n<p>Praton: Veprues<\/p>\n<p>Ethos: Karakter<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Pranvera SHEHAJ Askush s\u2019ka ditur t\u00eb plastikohet n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb dalldisjes s\u00eb turm\u00ebs m\u00eb shum\u00eb se ai. Q\u00eb turma \u00ebsht\u00eb nj\u00eb l\u00ebmsh i p\u00ebrhumbur pa q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrcaktuar, pa q\u00ebndrim t\u00eb fortifikuar, pa kujtes\u00eb t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb, vet\u00eb ai e di m\u00eb mir\u00eb. Jan\u00eb k\u00ebto dob\u00ebsi t\u00eb turm\u00ebs, gatitja e saj p\u00ebr t\u2019u jargavitur pafaj\u00ebsisht &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-79753","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=79753"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79753\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=79753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=79753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=79753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}