{"id":81341,"date":"2024-06-05T09:37:14","date_gmt":"2024-06-05T09:37:14","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=81341"},"modified":"2024-06-05T11:58:43","modified_gmt":"2024-06-05T11:58:43","slug":"media-gjermane-inceneratore-ska-qindramilione-euro-abuzime-kryeministria-dhe-bashkia-na-refuzuan-pyetjet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/06\/05\/media-gjermane-inceneratore-ska-qindramilione-euro-abuzime-kryeministria-dhe-bashkia-na-refuzuan-pyetjet\/","title":{"rendered":"Media gjermane: Incenerator\u00eb s\u2019ka, qindramilion\u00eb euro abuzime, Kryeministria dhe Bashkia na refuzuan pyetjet"},"content":{"rendered":"<p><em>Fatura t\u00eb majmeve q\u00eb kapin shifr\u00ebn rreth 200 milion\u00eb euro, tre incenerator\u00eb n\u00eb letra por asnj\u00ebri n\u00eb pun\u00eb, biznesmen\u00eb e politikan\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim policor e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb hyjn\u00eb e dalin nga dera e SPAK, landfille t\u00eb tejmbushur q\u00eb rrezikojn\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb mjedisore. K\u00ebto jan\u00eb pasojat e deritanishme t\u00eb incenerator\u00ebve, dosjet penale t\u00eb t\u00eb cil\u00ebve kan\u00eb shkaktuar d\u00ebme t\u00eb m\u00ebdha financiare dhe mjedisore.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Pak kilometra n\u00eb dalje t\u00eb Tiran\u00ebs, nj\u00eb tabel\u00eb e vendosur n\u00eb an\u00ebn e majt\u00eb t\u00eb rrug\u00ebs tregon drejtimin p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb Sharr\u00eb. Aty gjendet nj\u00eb prej varrezave publike t\u00eb kryeqytetit, q\u00eb sot \u00ebsht\u00eb kthyer edhe n\u00eb nj\u00eb \u201cvarrez\u00eb\u201d mbetjesh. \u201cMezi mbushemi me frym\u00eb. N\u00eb m\u00ebngj\u00ebs dhe nat\u00ebn era e r\u00ebnd\u00eb \u00ebsht\u00eb e padurueshme\u201d \u2013 i thot\u00eb DW-s\u00eb nj\u00eb banor i Sharr\u00ebs. Ata kan\u00eb frik\u00eb t\u00eb flasin, pasi fjala \u201cincenerator\u201d ka pesh\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb zon\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebtu ishte parashikuar q\u00eb kompania \u201cIntegrated Energy.BV.SPV\u201d, t\u00eb nd\u00ebrtonte inceneratorin q\u00eb do t\u2019i jepte nj\u00eb her\u00eb e mir\u00eb drejtim situat\u00ebs s\u00eb mbetjeve p\u00ebr bashkit\u00eb e qarkut t\u00eb Tiran\u00ebs. Por zgjidhja q\u00eb u reklamua si nj\u00eb \u201cshp\u00ebtim\u201d p\u00ebrfundimtar, sipas ekspert\u00ebve \u00ebsht\u00eb thjesht p\u00ebrmbysje e piramid\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr menaxhimin e mbetjeve. \u201cFaza e par\u00eb \u00ebsht\u00eb reduktimi, m\u00eb pas rip\u00ebrdorimi, riciklimi, prodhimi i energjis\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb i ndrysh\u00ebm nga incerimi \u2013 \u00ebsht\u00eb waste to energy, pra djegie e mbeturinave p\u00ebr t\u00eb prodhuar energjin\u00eb \u2013 dhe n\u00eb fund fare vjen asgj\u00ebsimi, q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebrmes djegies, pra incenerator ose p\u00ebrmes asgj\u00ebsimit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment jemi tek hallka e fundit, q\u00eb akoma s\u2019po funksionon\u201d \u2013 thot\u00eb p\u00ebr DW inxhinieri i mjedisit, nj\u00ebkoh\u00ebsisht ekspert i ekonomis\u00eb qarkulluese, Lulzim Baumann.<\/p>\n<p>P\u00ebr Pano Sokon, ekspert ekonomie dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues i \u201cNisma Thurje\u201d, e cila ka kall\u00ebzuar penalisht n\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.dw.com\/sq\/goditje-kund%C3%ABr-korrupsionit-n%C3%AB-nivel-t%C3%AB-lart%C3%AB-n%C3%AB-shqip%C3%ABri\/a-65670570\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">SPAK<\/a>\u00a0disa afera korruptive, p\u00ebrfshir\u00eb edhe inceneratorin e Fierit, daullet e alarmit ran\u00eb pik\u00ebrisht kur u kuptua p\u00ebrmbysja e k\u00ebsaj hierarkie mbetjesh. Nga tre incenerator\u00ebt p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt paguajn\u00eb shqiptar\u00ebt, ai i Tiran\u00ebs, Elbasanit dhe Fierit, asnj\u00eb prej tyre nuk djeg mbetje. \u201cPik\u00ebn 0 t\u00eb vet\u00ebn, \u00e7\u00ebshtja e incerimit e pati n\u00eb momentin kur qeveria shqiptare, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb totalisht t\u00eb pashpjegueshme vendosi t\u00eb ndryshoj\u00eb strategjin\u00eb e trajtimit t\u00eb mbetjeve, kur incenerimin q\u00eb ishte i fundit n\u00eb hierarki, me nj\u00eb vendim papritur e kaloi t\u00eb parin\u201d \u2013 thot\u00eb Soko p\u00ebr Deutsche Welle.<\/p>\n<p>Strategjia e re e incenerator\u00ebve nuk u p\u00ebrqafua q\u00eb n\u00eb fillim nga Baumann. Duke njohur edhe eksperienc\u00ebn europiane t\u00eb trajtimit t\u00eb mbetjeve, kishte disa element\u00eb q\u00eb nuk e bind\u00ebn at\u00eb rreth metod\u00ebs s\u00eb djegies s\u00eb mbeturinave. \u201cS\u00eb pari, Gjermania ka ndarjen n\u00eb burim t\u00eb mbeturinave. Nuk mund t\u00eb digjen mbeturinat e pandara, \u00e7ka \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr ta funksionalizuar inceneratorin. S\u00eb dyti, p\u00ebr t\u00eb djegur nj\u00eb ton mbeturina, kostoja mininale \u00ebsht\u00eb 60 Euro, n\u00eb Gjermani shkon 80 Euro dhe m\u00eb shum\u00eb. N\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr momentin, nj\u00eb ton ka koston 30 Euro. Ekonomikisht nuk ka logjik\u00eb. M\u00eb mir\u00eb e d\u00ebrgon n\u00eb landfill, se sa n\u00eb incinerator sepse \u00ebsht\u00eb 2-3 her\u00eb m\u00eb shtrenjt\u00eb. S\u00eb treti, n\u00eb Gjermani mbeturinat e rrezikshme ndahen ve\u00e7mas, kryesisht baterit\u00eb dhe akumulator\u00ebt. K\u00ebto n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kategorike nuk duhet t\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb incinerator, sepse jan\u00eb mbeturina toksike t\u00eb rrezikshm\u00ebris\u00eb s\u00eb lart\u00eb, madje dhe radioaktive her\u00eb pas here. N\u00eb Shqip\u00ebri, sistemi aktual, nuk na garanton n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ka ndarje t\u00eb mbeturinave elektrike dhe ato nuk do t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb n\u00eb incinerator\u201d \u2013 argumenton eksperti i ekonomis\u00eb qarkulluese.<\/p>\n<p>Edhe p\u00ebr Sokon, kishte disa sinjale t\u00eb qarta p\u00ebr t\u00eb kuptuar anomalin\u00eb e t\u00eb gjith\u00eb procesit. \u201cE para, ishte momenti kur incenerator\u00ebt si koncept fillestar jan\u00eb prezantuar si vepra q\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrtoheshin me kontributin e privatit, i cili pasi t\u2019i kishte nd\u00ebrtuar dhe ne t\u00eb kishim filluar q\u00eb t\u00eb merrnin p\u00ebrfitimet dhe sh\u00ebrbimet, do t\u00eb fillonim ta paguanim. Ajo \u00e7ka ndodhi ishte se ne i parapaguam incenerator\u00ebt. Flamuri i dyt\u00eb i kuq ishte fakti se inceneratori i Fierit, edhe pse nuk kishte b\u00ebr\u00eb asnj\u00eb punim p\u00ebr gati 2 vite rresht \u2013\u00a0p\u00ebr shkak t\u00eb protestave q\u00eb kishin b\u00ebr\u00eb banor\u00ebt e zon\u00ebs p\u00ebr t\u00eb mos lejuar nd\u00ebrtimin e tij\u00a0\u2013 ai po merrte sistematikisht rreth 600 mij\u00eb euro \u00e7do muaj nga buxheti, ku jo vet\u00ebm q\u00eb ishte premtuar se do ta nd\u00ebrtonte privati por tashm\u00eb edhe kur e nd\u00ebrtonte shteti po ia paguante lek\u00ebt privatit para se ai t\u00eb fillonte punimet. Dhe flamuri i tret\u00eb i kuq ka qen\u00eb fakti q\u00eb pavar\u00ebsisht koh\u00ebs q\u00eb po kalonte, Tirana nuk kishte nj\u00eb incinerator. Dhe Tirana vazhdon t\u00eb mos ket\u00eb edhe sot nj\u00eb incenerator. Ne kuptuam se kjo ishte nj\u00eb skem\u00eb e mir\u00ebfillt\u00eb vjedhjeje e paras\u00eb publike, ku incenerator\u00ebt dhe koncensionet po p\u00ebrdoreshin si nj\u00eb mjet transporti p\u00ebr paran\u00eb q\u00eb t\u00eb kalonte nga llogarit\u00eb e shtetit tek llogarit\u00eb personale t\u00eb disa individ\u00ebve, pse jo m\u00eb pas t\u00eb transferoheshin n\u00eb xhepat e politikan\u00ebve apo vendimmarr\u00ebsve\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u201cFatur\u00eb e kripur\u201d financiare dhe mjedisore<\/strong><\/p>\n<p>Struktura e Posa\u00e7me kund\u00ebr Korrupsionit dhe Krimit t\u00eb Organizuar, SPAK, ka prej vitesh n\u00eb duar dosjet penale t\u00eb incenerator\u00ebve t\u00eb Tiran\u00ebs, Fierit dhe Elbasanit, t\u00eb cilat u hetuan ndarazi nga nj\u00ebra-tjetra, edhe pse skema e funksionimit \u00ebsht\u00eb thuajse e nj\u00ebjta. P\u00ebr dy t\u00eb fundit, Gjykata e Posa\u00e7me GJKKO dha muaj m\u00eb par\u00eb d\u00ebnimet p\u00ebr incenerator\u00ebt e Fierit dhe Elbasanit, ndaj dy biznesmen\u00ebve t\u00eb kompanive koncensionare, Mirel M\u00ebrtiri dhe Klodian Zoto, t\u00eb shpallur n\u00eb k\u00ebrkim policor nd\u00ebrkomb\u00ebtar.\u00a0P\u00ebr incenerator\u00ebt e Fierit dhe Elbasanit u gjet\u00ebn fajtor\u00eb edhe ish-ministri i Mjedisit, Lefter Koka dhe ish-Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i k\u00ebsaj ministrie, Alqi Bllako. N\u00eb k\u00ebrkim policor nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u00ebsht\u00eb edhe\u00a0ish-z\u00ebv\u00ebndeskryeministri shqiptar Arben Ahmetaj, akuzuar p\u00ebr \u201ckorrupsion pasiv t\u00eb funksionar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb\u201d, \u201cfshehje pasurie\u201d dhe \u201cpastrim parash\u201d. N\u00eb lidhje me inceneratorin e Elbasanit, rreth nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb u arrestua n\u00eb Vjen\u00eb p\u00ebr q\u00ebllime ekstradimi edhe Stela Gugallja, administratore e nj\u00eb prej kompanive koncensionare.<\/p>\n<p>Hetimet vazhdojn\u00eb ende p\u00ebr inceneratorin e Tiran\u00ebs, e cila rezulton t\u00eb jet\u00eb llokma m\u00eb e majme e t\u00eb gjith\u00eb skem\u00ebs korruptive. Edhe k\u00ebtu kompanit\u00eb koncensionare jan\u00eb n\u00ebn pron\u00ebsin\u00eb e M\u00ebrtirit dhe Zotos, nd\u00ebrsa figurat m\u00eb t\u00eb larta politike, q\u00eb jan\u00eb marr\u00eb n\u00eb pyetje deri tani nga prokuror\u00ebt e SPAK, jan\u00eb Engj\u00ebll Aga\u00e7i, Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Kryeministris\u00eb si dhe Kryetari i Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs, Erion Veliaj. N\u00eb deklarat\u00ebn e tij t\u00eb shkurt\u00ebr pas daljes nga mjediset e Prokuroris\u00eb s\u00eb Posa\u00e7me pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, Aga\u00e7i tha se \u201cishte thirrur si person q\u00eb ka dijeni p\u00ebr inceneratorin e Tiran\u00ebs dhe se t\u00eb gjith\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb dispozicion t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb\u201d. Nd\u00ebrsa drejtuesi i bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs Veliaj, tha se \u201ckishte shkuar n\u00eb SPAK n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e bashk\u00ebpun\u00ebtorit dhe se kishte dh\u00ebn\u00eb t\u00eb gjitha sqarimet e duhura n\u00eb lidhje me \u00e7\u00ebshtjen\u201d.<\/p>\n<p>\u201cDeri m\u00eb sot, flasim p\u00ebr 75-80 milion\u00eb euro q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pagesat e inceneratorit t\u00eb Tiran\u00ebs dhe rreth 60 milion\u00eb euro jan\u00eb pagesat e dherave, e cila \u00ebsht\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje bashk\u00ebngjitur inceneratorit t\u00eb Tiran\u00ebs por aq korruptive sa vet\u00eb inceneratori i Tiran\u00ebs. Rreth 30 milion\u00eb euro ka kushtuar inceneratori i Fierit, dhe rreth 25 milion\u00eb euro ka kushtuar inceneratori i Elbasanit, i cili nuk punon. T\u00eb gjitha n\u00eb total shkojn\u00eb n\u00eb 195-200 milion\u00eb euro d\u00ebm, n\u00ebqoft\u00ebse llogarisim dhe buxhetin e k\u00ebtij viti. Pse konsiderohet si d\u00ebm, \u00ebsht\u00eb sepse ne sot praktikisht duhet t\u00eb kishim tre incenerator\u00eb t\u00eb cil\u00ebt digjnin plehra, por n\u00eb fakt nuk kemi asnj\u00eb incinerator\u201d \u2013 analizon Soko.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 d\u00ebmit gjigant financiar, duket se incenerator\u00ebt kan\u00eb shkaktuar edhe nj\u00eb d\u00ebm t\u00eb madh mjedisor. \u201cRreth 85% e mbeturinave q\u00eb ne po grumbullojm\u00eb sot, groposen. Kjo groposje ka pasoja mjedisore, nga momenti i groposjes dhe deri 25-30 vite minimum, kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kontroll shum\u00eb strikt, sepse ka shum\u00eb ndotje t\u00eb uj\u00ebrave n\u00ebntok\u00ebsor\u00eb, nga shtypjet dhe uj\u00ebrat e zeza q\u00eb dalin nga landfilli dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe ndotja e gazit metan, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr gazet m\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm p\u00ebr efektet ser\u00eb. \u00cbsht\u00eb edhe gaz toksik por edhe gaz shp\u00ebrthyes, q\u00eb mund t\u00eb krijoj\u00eb shum\u00eb probleme\u201d \u2013 thot\u00eb inxhinieri i mjedisit, Baumann. Sipas tij, Shqip\u00ebria gjendet tashm\u00eb n\u00eb nj\u00eb katastrof\u00eb ekologjike dhe n\u00ebse nuk do t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb menaxhim i duhur i mbetjeve, \u201ckriza do t\u00eb vazhdoj\u00eb pafund\u00ebsisht\u201d.<\/p>\n<p>Deutsche Welle iu drejtua me nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr koment Kryeministris\u00eb, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjigje mbi ndryshimin e strategjis\u00eb p\u00ebr menaxhimin e mbetjeve si dhe marrjen n\u00eb pyetje nga SPAK t\u00eb Sekretarit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm, Aga\u00e7i. Burime zyrtare pran\u00eb k\u00ebtij institucioni, duke cituar ligjin 119\/2014 \u201cP\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e informimit\u201d, b\u00ebn\u00eb me dije se \u201cky ligj rregullon t\u00eb drejt\u00ebn e njohjes me informacionin q\u00eb prodhohet ose mbahet nga autoritetet publike, por nuk sanksionon detyrim t\u00eb autoritetit publik p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur analiza, komente, p\u00ebr t\u2019ju p\u00ebrgjigjur pyetjeve\u201d.<\/p>\n<p>DW iu drejtua me nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr koment edhe Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjigje mbi mosfunksionimin e inceneratorit t\u00eb Tiran\u00ebs dhe thirrjes n\u00eb SPAK t\u00eb kryebashkiakut Veliaj. K\u00ebrkesa jon\u00eb p\u00ebr koment nuk mori p\u00ebrgjigje deri n\u00eb momentin e publikimit t\u00eb k\u00ebtij shkrimi.\/DW<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fatura t\u00eb majmeve q\u00eb kapin shifr\u00ebn rreth 200 milion\u00eb euro, tre incenerator\u00eb n\u00eb letra por asnj\u00ebri n\u00eb pun\u00eb, biznesmen\u00eb e politikan\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim policor e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb hyjn\u00eb e dalin nga dera e SPAK, landfille t\u00eb tejmbushur q\u00eb rrezikojn\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb mjedisore. K\u00ebto jan\u00eb pasojat e deritanishme t\u00eb incenerator\u00ebve, dosjet penale &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":81342,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-81341","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-aktualitet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=81341"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81341\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/81342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=81341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=81341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=81341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}