{"id":85502,"date":"2024-07-25T17:55:32","date_gmt":"2024-07-25T17:55:32","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=85502"},"modified":"2024-07-25T17:55:32","modified_gmt":"2024-07-25T17:55:32","slug":"veton-surroi-donald-trump-revolucionari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/07\/25\/veton-surroi-donald-trump-revolucionari\/","title":{"rendered":"Veton Surroi: Donald Trump revolucionari"},"content":{"rendered":"<h2>N\u00ebse zgjidhet president, D.Trump pos fotografis\u00eb me grushtin e ngritur lart do ta ket\u00eb edhe nj\u00eb program konkret qeveris\u00ebs tashm\u00eb t\u00eb hartuar. N\u00eb 922 faqe shpjegohet se si do t\u00eb b\u00ebhet diferencimi ideopolitik n\u00eb administrat\u00ebn federative dhe si do t\u00eb hyj\u00eb bota n\u00eb luft\u00eb t\u00eb re t\u00eb ftoht\u00eb, mes SHBA-s\u00eb (e aleat\u00ebve t\u00eb saj) dhe Kin\u00ebs. Si do t\u00eb duket nga kjo skut\u00eb e Evrop\u00ebs?<\/h2>\n<div class=\"instream-video\">\n<div data-id=\"2kQm8Ze4251g\">\n<div class=\"orp-player-wrapper orp-aspectRateFixed orp-player-ipm orp-player-ipm-hidden orp-force-hide-player\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>1.<\/p>\n<p>Grushti i ngritur lart ishte me vite nj\u00ebri prej simboleve t\u00eb s\u00eb majt\u00ebs, t\u00eb t\u00eb gjitha nuancave t\u00eb s\u00eb majt\u00ebs dhe gjithandej bot\u00ebs &#8211; prej demonstruesve antikapitalist\u00eb n\u00eb \u00c7ikago e Milano, partizan\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, sandinist\u00ebve t\u00eb Nikaraguas, \u201cBlack Panthers\u201d n\u00eb SHBA e deri te sindikalist\u00ebt spanjoll\u00eb e francez\u00eb. Duhej t\u00eb simbolizonte vendosm\u00ebrin\u00eb e atyre q\u00eb po e l\u00ebn\u00eb jet\u00ebn si\u00e7 e kan\u00eb pasur deri dje dhe jan\u00eb nisur p\u00ebr nj\u00eb lloj lufte, politike apo t\u00eb armatosur.<\/p>\n<p>Prej t\u00eb dieles, grushti i ngritur i Donald Trumpit pas nj\u00eb atentati t\u00eb d\u00ebshtuar u shnd\u00ebrrua n\u00eb simbolin e t\u00eb djatht\u00ebs amerikane. Brenda disa sekondash nj\u00eb person, q\u00eb p\u00ebr jav\u00eb t\u00eb t\u00ebra kishte imazhin mediatik t\u00eb nj\u00eb burri t\u00eb moshuar e mbipesh\u00eb &#8211; q\u00eb u d\u00ebnua sepse fshehu pagesat e dh\u00ebna nj\u00eb aktoreje filmash pornografik\u00eb t\u00eb destinuara p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb heshtjen e saj lidhur me marr\u00ebdh\u00ebnien seksuale (t\u00eb paguar nga ai) t\u00eb para disa vjet\u00ebsh &#8211; u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb burr\u00eb t\u00eb gjakosur n\u00eb fytyr\u00eb, me grusht t\u00eb ngritur lart, me vendosm\u00ebri n\u00eb sy e shprehje fytyre dhe me britm\u00ebn \u201cluftoni, luftoni!\u201d.<\/p>\n<p>E majta n\u00eb bot\u00eb ka ditur t\u00eb kapte momente t\u00eb k\u00ebtilla &#8211; fotoja ikonike e \u00c7e Guevar\u00ebs apo e Fidel Kastros qen\u00eb pjes\u00eb t\u00eb pop-kultur\u00ebs globale t\u00eb s\u00eb majt\u00ebs n\u00eb vitet gjasht\u00ebdhjet\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar. Besoj q\u00eb e djathta amerikane do ta identifikoj\u00eb k\u00ebt\u00eb si momentin e vet \u201ccheguevarian\u201d; n\u00eb vend t\u00eb burrit t\u00eb mbipesh\u00eb me aft\u00ebsi tejet modeste intelektuale n\u00eb artikulim foljor, bota do ta shoh\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb burr\u00eb t\u00eb vendosur t\u2019u prij\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb vet n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb revolucionare.<\/p>\n<p>2.<\/p>\n<p>Revolucioni nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm n\u00eb imazhin e grushtit t\u00eb ngritur, Partia Republikane me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ka nd\u00ebrmend t\u00eb b\u00ebj\u00eb nj\u00eb ndryshim revolucionar n\u00eb SHBA. Fondacioni konservator \u201cHeritage\u201d ka mbi dy vjet q\u00eb \u00ebsht\u00eb duke punuar projektin e qeverisjes me titull \u201cProjekti 2025\u201d, me q\u00ebllim q\u00eb, si\u00e7 shpjegoi drejtori i k\u00ebtij fondacioni, presidenti i ri republikan (pra, Trump) t\u00eb ket\u00eb n\u00eb dor\u00eb programin qeveris\u00ebs q\u00eb n\u00eb minut\u00ebn e par\u00eb t\u00eb pushtetit, kur t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb fjalia e betimit t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Dokumenti impresiv 922 faqesh ka p\u00ebrfshir\u00eb autor\u00eb nga mbi 100 organizata konservatore dhe nuk \u00ebsht\u00eb platform\u00eb zgjedhore &#8211; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e detajuar sugjerimesh p\u00ebr pushtetin e ri.<\/p>\n<p>Dhe dokumenti \u00ebsht\u00eb revolucionar, q\u00eb nga shpjegimet e pikave t\u00eb para q\u00eb n\u00eb form\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledhur (dhe thjesht\u00ebsuar jan\u00eb): Presidenti konservator nuk pritet mir\u00eb n\u00eb administrat\u00ebn federale, e cila \u00ebsht\u00eb mbushur me njer\u00ebz q\u00eb jan\u00eb t\u00eb bindjeve liberale dhe rrjedhimisht duhet krijuar sistemin e subordinimit ndaj presidentit i cili, sipas Kushtetut\u00ebs amerikane, \u00ebsht\u00eb n\u00eb krye t\u00eb nj\u00eb ekzekutivi t\u00eb plotfuqish\u00ebm. At\u00eb kapacitet ekzekutivi duhet kthyer presidentit duke i dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi vendosjeje t\u00eb em\u00ebruarve t\u00eb tij politik\u00eb gjithandej, prej Departamentit t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb, atij t\u00eb Mbrojtjes e n\u00eb State Department.<\/p>\n<p>Arsyetimi i hartuesve nuk \u00ebsht\u00eb fare i fshehur: kur shkruhet p\u00ebr oficer\u00ebt e ushtris\u00eb, hartuesit thon\u00eb se forcat patriotike gjenden n\u00ebn grad\u00ebn e gjeneralit dhe andaj do b\u00ebr\u00eb ndryshime n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb largohen gjeneral\u00ebt q\u00eb nuk e pranojn\u00eb agjend\u00ebn e presidentit t\u00eb ri. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb drastike duhet t\u00eb largohen ambasador\u00ebt e SHBA-s\u00eb, q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb duhet t\u00eb japin dor\u00ebheqje &#8211; qofshin ambasador\u00eb karriere apo t\u00eb deleguar politik\u00eb &#8211; n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb presidenti t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb sa m\u00eb shpejt ambasador\u00eb q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb bindjet e tij.<\/p>\n<p>Brenda muajve t\u00eb par\u00eb Projekti 2025 k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb spastrohet administrata federale qoft\u00eb prej njer\u00ebzve q\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb agjend\u00ebn e presidentit Trump, qoft\u00eb prej fondeve e agjendave q\u00eb nuk jan\u00eb konservatore, qoft\u00eb prej buxhetit i cili duhet t\u00eb reflektoj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb programeve \u201cliberale\u201d t\u00eb Federat\u00ebs.<\/p>\n<p>Pra, do t\u00eb duhej t\u00eb ndodhte di\u00e7ka q\u00eb n\u00eb vende e koh\u00eb t\u00eb tjera quhej \u201cdiferencimi ideopolitik\u201d; q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb jan\u00eb kund\u00ebr agjend\u00ebs s\u00eb presidentit Trump t\u00eb largohen apo t\u00eb skajohen n\u00ebp\u00ebrmjet em\u00ebrimeve politike n\u00eb pozicione q\u00eb konsideroheshin deri dje pjes\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbimit civil.<\/p>\n<p>3.<\/p>\n<p>Dhe, ndon\u00ebse p\u00ebrqendrimi i pushtetit gjithnj\u00eb e m\u00eb i madh n\u00eb duart e presidentit arsyetohet me pika konservatore t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb brendshme (kund\u00ebr abortit, p\u00ebr rol m\u00eb t\u00eb madh religjioz, pengim imigrimi e t\u00eb ngjashme), l\u00ebvizja m\u00eb e madhe revolucionare e pushtetit t\u00eb ri n\u00eb rast t\u00eb zgjedhjes s\u00eb Trumpit e t\u00eb zbatimit t\u00eb k\u00ebtij programi \u00ebsht\u00eb perceptimi i SHBA-s\u00eb p\u00ebr Kin\u00ebn. E konsideruar gjat\u00eb k\u00ebtij shekulli si fuqi n\u00eb ngritje e si konkurrent, Kina tash perceptohet si &#8220;rreziku m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr sigurin\u00eb, lirit\u00eb dhe prosperitetin e amerikan\u00ebve.&#8221;<\/p>\n<p>Dhe, plani qeveris\u00ebs, n\u00eb masat e veta, reflekton k\u00ebt\u00eb. E t\u00ebr\u00eb politika e jashtme dhe e siguris\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt nj\u00eb thirrje p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb re t\u00eb ftoht\u00eb s\u00eb cil\u00ebs duhet t\u2019i prij\u00eb Amerika, si\u00e7 priu n\u00eb at\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn me Bashkimin Sovjetik. Dhe, m\u00ebsimet e asaj t\u00eb kaluar\u00ebs jan\u00eb t\u00eb integruara qoft\u00eb si koncept, qoft\u00eb si ide operative n\u00eb Projektin 2025. SHBA-ja duhet q\u00eb me rritjen e prodhimit t\u00eb arm\u00ebve, t\u00eb ngritjes s\u00eb kapaciteteve n\u00eb t\u00eb gjitha frontet (prej raketave balistike, dominimit n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb kozmike, veprimeve n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn kibernetike, prania m\u00eb e madhe n\u00eb Arktik) duhet ta b\u00ebj\u00eb konfrontimin kinez me Amerik\u00ebn t\u00eb kushtuesh\u00ebm p\u00ebr aq sa t\u2019i pamund\u00ebsohet. Dhe SHBA-ja, ashtu si\u00e7 i ka konsideruar shtetet evropiane si platform\u00eb p\u00ebr luft\u00ebn e ftoht\u00eb kund\u00ebr Bashkimit sovjetik, tash duhet t\u2019i shoh\u00eb Tajvanin, Koren\u00eb e Jugut dhe Filipinet si platforma t\u00eb cilat nuk guxojn\u00eb t\u2019i n\u00ebnshtrohen Kin\u00ebs.<\/p>\n<p>E, n\u00eb nj\u00eb aludim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga Lufta e Ftoht\u00eb e kaluar, Projekti 2025 k\u00ebrkon nga State Departmenti ta shkruaj\u00eb nj\u00eb \u201cArtikull X\u201d p\u00ebr Kin\u00ebn, ashtu si\u00e7 kishte b\u00ebr\u00eb George Kennan (i n\u00ebnshkruar si X n\u00eb Foreign policy m\u00eb 1947), ku analizoi \u201cBurimet e sjelljes sovjetike\u201d dhe me t\u00eb cilin propozoi politik\u00ebn e \u201cfrenimit\u201d t\u00eb Bashkimit Sovjetik, gjegj\u00ebsisht fillimin e luft\u00ebs s\u00eb ftoht\u00eb.<\/p>\n<p>4.<\/p>\n<p>N\u00eb 922 faqet e programit t\u00eb propozuar nga fondacioni \u201cHeritage\u201d (ku dy t\u00eb tretat e autor\u00ebve kan\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e administrat\u00ebs s\u00eb presidentit Trump), Kina p\u00ebrmendet rrafsh 475 her\u00eb. Dhe, mbase kjo \u00ebsht\u00eb krejt \u00e7ka duhet t\u00eb din\u00eb evropian\u00ebt p\u00ebr politik\u00ebn e jashtme t\u00eb nj\u00eb presidence eventuale Trump m\u00eb 2025. Nga perspektiva e Washingtonit, Bashkimi Evropian \u00ebsht\u00eb nj\u00eb partner i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, por me t\u00eb cilin do rinegociuar marr\u00ebdh\u00ebniet tregtare. Mbret\u00ebria e Bashkuar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb partner m\u00eb i af\u00ebrt dhe nuk do lejuar q\u00eb t\u2019i afrohet m\u00eb shum\u00eb Bashkimit evropian; do afruar edhe m\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet komerciale me t\u00eb. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar n\u00eb BE, do \u201czhvilluar &#8230; aleat\u00eb t\u00eb rinj brenda BE-s\u00eb ,ve\u00e7an\u00ebrisht vendet e Evrop\u00ebs Qendrore n\u00eb krahun lindor t\u00eb BE-s\u00eb, t\u00eb cilat jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj agresionit rus\u201d. NATO-ja merret s\u00ebrish si ofrues i siguris\u00eb evropiane &#8211; p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn mbase do paguar m\u00eb shum\u00eb se 2 p\u00ebr qind t\u00eb bruto prodhimit , si\u00e7 u p\u00ebrcaktua n\u00eb Wales. Dhe, ushtar\u00ebt amerikan\u00eb n\u00eb NATO s\u00ebrish jan\u00eb objekt i shqyrtimit se a do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb nevojsh\u00ebm n\u00eb Evrop\u00eb apo gjetiu. Dhe, p\u00ebrderisa do t\u00eb zhvillohet lufta e ftoht\u00eb me Kin\u00ebn, p\u00ebr Projektin 2025 nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se cila do t\u00eb jet\u00eb politika m\u00eb e mir\u00eb karshi luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb &#8211; konsensusi mes disa opsioneve \u00ebsht\u00eb q\u00eb SHBA-ja t\u00eb ndihmoj\u00eb ushtarakisht Ukrain\u00ebn dhe ta dob\u00ebsoj\u00eb k\u00ebshtu edhe m\u00eb tutje Rusin\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb evropian\u00ebt ta ndihmojn\u00eb Ukrain\u00ebn financiarisht dhe n\u00eb rind\u00ebrtim.<\/p>\n<p>5.<\/p>\n<p>Ballkani Per\u00ebndimor duhet ta lexoj\u00eb me v\u00ebmendje Projektin2025, ndon\u00ebse vendet e saj nuk p\u00ebrmenden fare. Por, lufta e ftoht\u00eb e re nuk i pyet aktor\u00ebt e vegj\u00ebl se a duan apo jo t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e saj. Dhe, qoft\u00eb edhe si ushtrim mendor, do shtruar pyetja se si do t\u00eb figuroj\u00eb ky regjion i vog\u00ebl n\u00eb rastin e fitores s\u00eb Donald Trumpit, revolucionarit. P\u00ebr dallim prej atij q\u00eb ishte n\u00eb pushtet, ky q\u00eb mund t\u00eb vij\u00eb ka mund\u00ebsi t\u00eb ket\u00eb n\u00eb duar nj\u00eb manual ekstensiv qeverisjeje q\u00eb nuk ka si t\u00eb b\u00ebhet m\u00eb transparent.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00ebse zgjidhet president, D.Trump pos fotografis\u00eb me grushtin e ngritur lart do ta ket\u00eb edhe nj\u00eb program konkret qeveris\u00ebs tashm\u00eb t\u00eb hartuar. N\u00eb 922 faqe shpjegohet se si do t\u00eb b\u00ebhet diferencimi ideopolitik n\u00eb administrat\u00ebn federative dhe si do t\u00eb hyj\u00eb bota n\u00eb luft\u00eb t\u00eb re t\u00eb ftoht\u00eb, mes SHBA-s\u00eb (e aleat\u00ebve t\u00eb saj) dhe &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":84438,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-85502","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85502"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85502\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/84438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}