{"id":86573,"date":"2024-08-08T17:01:10","date_gmt":"2024-08-08T17:01:10","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=86573"},"modified":"2024-08-08T17:01:10","modified_gmt":"2024-08-08T17:01:10","slug":"zjarri-ne-finiq-flaket-kane-shkrumbuar-parkun-arkeologjik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/08\/08\/zjarri-ne-finiq-flaket-kane-shkrumbuar-parkun-arkeologjik\/","title":{"rendered":"Zjarri n\u00eb Finiq\/ Flak\u00ebt kan\u00eb shkrumbuar Parkun Arkeologjik"},"content":{"rendered":"

Zjarri n\u00eb Finiq t\u00eb Sarand\u00ebs, ka shkrumbuar Parkun Arkeologjik. Kjo t\u00eb pakt\u00ebn, sipas nj\u00eb denoncimi n\u00eb rrjetet sociale t\u00eb ish-drejtorit t\u00eb Parkut t\u00eb Butrintit, Auron Tare.<\/p>\n

Eksperti i trash\u00ebgimis\u00eb kulturore \u00ebsht\u00eb shprehur n\u00eb nj\u00eb postim n\u00eb Facebook, t\u00eb cilin e ka shoq\u00ebruar me pamje t\u00eb zjarrit, se flak\u00ebt kan\u00eb d\u00ebmtuar monumentet e Kultur\u00ebs dhe strukturat antike.<\/p>\n

M\u00eb her\u00ebt u raportua se zjarri kishte marr\u00eb p\u00ebrmasa t\u00eb frikshme, ku rrezikonte edhe banesa, ndon\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb raportuar p\u00ebr asnj\u00eb t\u00eb djegur deri tani.<\/p>\n

Gjithashtu nga ana e policis\u00eb jan\u00eb marr\u00eb masa q\u00eb t\u00eb ndalohet kalimi i mjeteve drejt Finiqit, pasi zjarri \u00ebsht\u00eb edhe pran\u00eb rrug\u00ebs.<\/p>\n

Ppostimi<\/strong><\/p>\n

\n
\n
\n
<\/div>\n
\u201cKur Fajin nuk e kan\u00eb Barbar\u00ebt\u201d<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Sot zjarri ne mesdite shkrumboi Finiqin, nje nga qytetet me te njohura te botes Antike.<\/em><\/p>\n

Pervec ndonje lajmi te thate per nje zjarr te rendomte askush nuk foli per katastrofen kulturore ndaj ketij qyteti antik.<\/em><\/p>\n

I rrethuar me mure madheshtore me bloqe monolite, me nje Akropol diku 7 here me te madh se ai i Athines, me nje Teater qe mbante mbi 15 mije spektatore, me nje histori aq te lavdishme sa pak kush e ka, Finiqi eshte i harruar,i braktisur dhe I pa njohur masivisht nga publiku shqiptar.<\/em><\/p>\n

Kryeqytet i Epirit, vendi ky familja mbreterore Molose kishte fronin e vet, ku Kaonet Epirote lulezuan ne tregeti, arte dhe kulture. Vendi nga ku Aleksandri I Epirit, vellai I Olimpias, nenes se Aleksandrit te madh filloi fushaten e tij ushtarake dhe prej nga transportoi elefantet e derguar nga nipi i tij i famshem ne anije ushtarake drejt gadishullit italik.<\/em><\/p>\n

Qyteti ku Republika Romake dhe Mbreteria Maqedonase firmosen te parin Traktat per ti dhene fund luftimeve mse tyre. I pushtuar dhe plackitur rende nga Iliret e Teutes qe e rrethuan pa pritur, i tradhetuar nga mercenaret gale dhe i ri plackitur nga trupat e Paulius Aemilius Prokonsullit Romak ne Luften Epirote, Finiqi nuk u dogj asnje here. Madheshtia i beri te gjithe ushtrite luftuese te nderonin kete qytet famemadh me nje kulture dhe arkitekture mbreselenese.<\/em>
\nKerkimet arkeologjike dhe zbulimimet u firmosen per te pare ne kohen e Mbretit Zog, nga I njohuri arkeolog Ugolini. Gjate periudhes se komunizmit u bene nje sere ekspeditash arkeologjike dhe restauruese.<\/em><\/p>\n

Pas renies se komunizmit ishte nje nga vendet ku u germua sistematikisht me eskavator nga kerkuesit e thesareve duke demtuar rende struktura te tera arkitekturore.<\/em><\/p>\n

Ne 1996 eksploratori i famshem Norvegjez Thor Heyderal e vizitoi Finiqin me idene e nje ekspedite nderkombetare arkeologjike per 97 e pengoi kete ide interesante.<\/em><\/p>\n

Ne 2002 nen projektin e Parkut KOmbetar te Butrintit me mbeshtetjen e fondacionin privat amerikan Coolidge nga Boston MA dhe Sherbimit KOmbetar te Parqeve Amerikane u be e mundur vendosja e nje ekipi prej 6 rangers per te mbrojtur kete thesar historik.<\/em><\/p>\n

Me ardhjen e Berishes II, ky sherbim u shkri dhe qe prej asaj kohe Finiqi eshte zhytur ne harrese totale institucionale. Ne se lexuesi do te lexoje se nje nga Ministrat e Kultures nuk e dinte se ku binte Finiqi apo se nje pjese e mire e baballareve te Kombit nuk e dinte se cfare eshte apo ku bie jam I sigurte qe nuk do ta besojne. Fatkeqesisht eshte e vertete.<\/em><\/p>\n

Finiqi ashtu si pjesa me e madhe e Trashegimise KOmbetare eshte pjese e nje harrese dhe neglizhence te frikshme.<\/em><\/p>\n

Edhe pse eshte premtuar gjeresisht krijimi i nje strukture qe do te mbronte dhe mirembante monumentete e Kultures si dikur nen \u201ccatine\u201d e Institutit te Monumenteve te Kultures, apo nje strukture te dedikuar pavaresisht emrit, Monumentete e Trashegimise jane te braktisura apo te harruara.<\/em><\/p>\n

Cdo justifikim per mungesa apo pengesa burokratike jane totalisht te pa verteta. Me nje llogaritje te thjeshte mund te kuptoni se Parku Kombetar i Butrintit ( nje fshat i vogel ne kohen e madheshtise se Finiqit) nxjerr diku tek 2 milion euro te ardhura nga biletat.<\/em><\/p>\n

2 Milion euro jane mjaftueshem per te mbajtur ne kembe te gjithe rrjetin e monumenteve te Kultures ne rrethin e Sarandes.<\/em><\/p>\n

Perfshi ketu edhe fondet direkte apo indirekte shteterore qe shkojne per Tendera ne fushen e turizmit\/trashegimise do te shikoni se nuk eshte ceshtje fondesh por pa aftesie dhe neglizhence totale ndaj Trashegimise.<\/em><\/p>\n

Zjarri i sotem, i cili shkrumboi teresisht Parkun Arkeologjik te Finiqit duke demtuar monumentete e Kultures dhe strukturat antike tregon me se mire braktisjen e ketij Qyteti vetem 9 km nga Saranda.<\/em><\/p>\n

Harresa dhe braktisja e ketij Qyteti madheshtor qe sot u be shkrumb nuk ka lidhje me barbarte e dikurshem por ne rradhe te pare me frymen indiferente te publikut dhe me pa aftesine burokratike te Institucioneve te cilet nuk po kuptojne se Trashegimia Kulturore eshte celsi I nje turizmi largpames dhe mundesi per zhvillimin ekonomik.<\/em><\/p>\n