{"id":88202,"date":"2024-09-04T16:36:15","date_gmt":"2024-09-04T16:36:15","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=88202"},"modified":"2024-09-04T16:36:15","modified_gmt":"2024-09-04T16:36:15","slug":"hora-heroi-dhe-horri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/09\/04\/hora-heroi-dhe-horri\/","title":{"rendered":"Hora, heroi dhe horri"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Lu\u00e7iano BO\u00c7I<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb gjitha mediat q\u00eb l\u00ebpijn\u00eb Ram\u00ebn e t\u00eb cilat do t\u2019i kishte zili dhe Trocki e Lenini p\u00ebr frenetizmin e propagand\u00ebs, ka shp\u00ebrthyer nj\u00eb lum\u00eb shkrimesh p\u00ebr t\u00eb mbrojtur t\u00eb pambrojtshmen: q\u00eb pamja n\u00eb shtatorjen e Sk\u00ebnderbeut n\u00eb Hora t\u00eb Sicilis\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e Ram\u00ebs, por e vet\u00eb Heroit.<\/p>\n<p>Gjith\u00e7ka e parashtruar si hartimet e para viteve \u201890 me bresh\u00ebri figurative, me nivel mjeran shkollaresk.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht autor\u00ebve e statusit t\u00eb tyre shkrimet me shum\u00eb sforco (qart\u00ebsisht t\u00eb porositura) rreken t\u00eb na provojn\u00eb n\u00eb stilin e kritikave artistike t\u00eb partishme t\u00eb Realizmit Socialist, se shtatorja \u00ebsht\u00eb kaq e arrir\u00eb, kaq frym\u00ebzuese sa pothuaj\u2026\u00e7\u2019t\u00eb them.<\/p>\n<p>Ngat\u00ebrrojn\u00eb q\u00ebllimisht at\u00eb q\u00eb p\u00ebr\u00e7on e p\u00ebrcjell emri i Sk\u00ebnderbeut vet\u00eb, (nga njohja q\u00eb njer\u00ebzit kan\u00eb p\u00ebr historin\u00eb) me at\u00eb \u00e7ka shtatorja nuk e thot\u00eb.<\/p>\n<p>E jo vet\u00ebm nuk e thot\u00eb, por e p\u00ebrdhos duke i vendosur Sk\u00ebnd\u00ebrbeut nj\u00eb MASK\u00cb.<\/p>\n<p>Fytyr\u00ebn e Edi Ram\u00ebs.<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb kaq e dallueshme sa autori (s\u2019po dyshoj aft\u00ebsin\u00eb artistike t\u00eb tij) nuk harron as detajin e krehjes s\u00eb mjekr\u00ebs s\u00eb cunguar, apo asimetrin\u00eb e dallueshme.<\/p>\n<p>E di q\u00eb \u201cdashnor\u00ebt e artit\u201d n\u00eb fakt t\u00eb propagand\u00ebs, do ul\u00ebrasin gjoja p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn q\u00eb ka arti brenda trillimit t\u00eb tij, p\u00ebr t\u00eb transmetuar t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.<\/p>\n<p>Mos t\u00eb harrojm\u00eb sek \u00ebtu nuk jemi n\u00eb fush\u00ebn e parimit hollivudian sipas s\u00eb cilit: \u201c\u00e7do ngjashm\u00ebri me persona apo rrethana \u00ebsht\u00eb e rastit\u201d, q\u00eb titrohet her\u00eb pas here me raste p\u00ebrkimesh.<\/p>\n<p>K\u00ebtu jemi n\u00eb fush\u00ebn e q\u00ebllimsis\u00eb s\u00eb artit. At\u00eb t\u00eb transmetimit t\u00eb historis\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet artit.<\/p>\n<p>N\u00eb at\u00eb fush\u00eb, ku lexuesit apo p\u00ebrjetuesit e artit nuk do ia falnin as Kadares\u00eb s\u00eb famsh\u00ebm, n\u00ebse ai do e portretizonte Sk\u00ebnderbeun si nj\u00eb figur\u00eb me gjys\u00ebm mjekre t\u00eb krehur majtas e pa at\u00eb hund\u00ebn si shgabonj\u00eb q\u00eb analet e Venedikut e konsiderojn\u00eb si karakteristik\u00ebn dalluese e familjes Kastrioti. (S\u00eb paku autori i shtatores apo p\u00ebrmendores, ta quaj\u00eb si t\u00eb doj\u00eb, k\u00ebt\u00eb duhet ta dinte mir\u00eb).<\/p>\n<p>Apo tiparet e tjera q\u00eb aq mir\u00eb jan\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb e p\u00ebrshkruar e vizatuar n\u00eb pikturat, apo shkrimet e koh\u00ebs.<\/p>\n<p>E t\u00eb gjitha k\u00ebto, ai bronz n\u00eb mes t\u00eb Hor\u00ebs nuk i ka.<\/p>\n<p>Natyraliteti epik i pamjes s\u00eb Sk\u00ebnderbeut, \u00ebsht\u00eb zevend\u00ebsuar me sk\u00ebrmitjen politike t\u00eb Ram\u00ebs n\u00eb evente politike.<\/p>\n<p>Fytyra e vrerosur e nj\u00eb horri politik, kurrsesi nuk mund t\u00eb zevend\u00ebsoj\u00eb mitin e pamjes dhe epok\u00ebs sk\u00ebnderbejane, pavar\u00ebsisht se arti ka lirin\u00eb e tij dhe ndoshta kjo \u00ebsht\u00eb pika ku justifikohen realizuesit dhe propaganduesit e Ram\u00ebs.<\/p>\n<p>Por k\u00ebtyre panegjerik\u00ebve pa stil, po u kujtoj nj\u00eb ngjarje t\u00eb para 11 viteve, kur n\u00eb Kashar u gjet e hedhur nj\u00eb statuj\u00eb e Sk\u00ebnderbeut 3 metra e lart\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk u mor vesh asnj\u00ebher\u00eb nga doli dhe kush e vendosi e as kush e realizoi.<\/p>\n<p>Statuja isht\u00eb nj\u00eb deformim sipas opinioneve nj\u00ebz\u00ebri, i figur\u00ebs s\u00eb heroit ton\u00eb komb\u00ebtar dhe madje p\u00ebrfshinte elemente t\u00eb papranuesh\u00ebn si jehon\u00eb dhe e tezave antishqiptare serbe.<\/p>\n<p>Askush nuk e mbrojti at\u00eb p\u00ebrdhosje, p\u00ebrpos nj\u00eb hipoteze ironie q\u00eb hodhi n\u00eb postimet e tij nj\u00eb hierark i dikursh\u00ebm i s\u00eb majt\u00ebs, tek shkruante:<\/p>\n<p>\u201cSKENDERBEU i Qaf-Kasharit shaka, surrealiz\u00ebm apo p\u00ebrdhosje?\u201d, pa i dh\u00ebn\u00eb asnj\u00eb vler\u00eb asaj ngrehine.<\/p>\n<p>Jam i bindur q\u00eb dhe dashnor\u00ebt e sot\u00ebm t\u00eb artit soc-partiak, kan\u00eb ndar\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin opinion, pavar\u00ebsisht se dikush (gjithmon\u00eb jo shqiptar) n\u00ebn okelion e surrealizmit mund t\u00eb justifikonte \u00e7do p\u00ebr\u00e7udnim.<\/p>\n<p>Ngjarja tregon qart\u00eb se kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb figur\u00eb mitike si Sk\u00ebnderbeu, mjetet e liris\u00eb artistike nuk jan\u00eb kaq t\u00eb lira dhe imponimi historik \u00ebsht\u00eb i lart\u00eb.<\/p>\n<p>Dhe shtatorja e Sk\u00ebnderbeut duhet t\u2019i p\u00ebrmbahej k\u00ebtij imponimi dhe jo t\u00eb deformonte duksh\u00ebm pamjen e Heroit.<\/p>\n<p>Pyetja e hierarkut t\u00eb PS duket sikur ende sundon atmosfer\u00ebn me aktualitetin e saj.<\/p>\n<p>Hora e arb\u00ebresh\u00ebve e ka t\u00eb skalitur n\u00eb shpirtin e vet pamjen epike t\u00eb Sk\u00ebnderbeut dhe at\u00eb nuk e zhb\u00ebn askush.<\/p>\n<p>P\u00ebr shqiptarin\u00eb Hora mbetet nj\u00eb vend i shenjt\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb cop\u00eb arb\u00ebrie e shk\u00ebputur dhe q\u00eb \u00ebsht\u00eb konservuar me krenari e dinjitet.<\/p>\n<p>Heroin ton\u00eb e gjen n\u00eb \u00e7do sht\u00ebpi t\u00eb Hor\u00ebs.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa horrin politik l\u00ebreni k\u00ebtu mes nesh, ne pellgun e politik\u00ebs delirante e arrogante.<\/p>\n<p>Horri politik nuk shnd\u00ebrrohet dot n\u00eb Hero, as me asociacion t\u00eb imponuar me fjal\u00eb e gjoja art q\u00eb t\u00eb b\u00ebn t\u00eb shqyhesh gazit, as me artin e shpikur t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb sotme soc-partiak q\u00eb ka z\u00ebvend\u00ebsuar bindsh\u00ebm artin soc-realist t\u00eb Hoxh\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Lu\u00e7iano BO\u00c7I N\u00eb t\u00eb gjitha mediat q\u00eb l\u00ebpijn\u00eb Ram\u00ebn e t\u00eb cilat do t\u2019i kishte zili dhe Trocki e Lenini p\u00ebr frenetizmin e propagand\u00ebs, ka shp\u00ebrthyer nj\u00eb lum\u00eb shkrimesh p\u00ebr t\u00eb mbrojtur t\u00eb pambrojtshmen: q\u00eb pamja n\u00eb shtatorjen e Sk\u00ebnderbeut n\u00eb Hora t\u00eb Sicilis\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e Ram\u00ebs, por e vet\u00eb Heroit. Gjith\u00e7ka e &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":65900,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-88202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88202"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88202\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65900"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}