{"id":89230,"date":"2024-09-16T16:20:55","date_gmt":"2024-09-16T16:20:55","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=89230"},"modified":"2024-09-16T16:27:27","modified_gmt":"2024-09-16T16:27:27","slug":"dita-boterore-e-ozonit-apel-global-per-te-reduktuar-ndryshimet-klimatike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/09\/16\/dita-boterore-e-ozonit-apel-global-per-te-reduktuar-ndryshimet-klimatike\/","title":{"rendered":"Dita bot\u00ebrore e Ozonit, apel global p\u00ebr t\u00eb reduktuar ndryshimet klimatike"},"content":{"rendered":"<p>16 shtatori \u00ebsht\u00eb Dita Bot\u00ebrore e Ozonit, e cila sjell n\u00eb v\u00ebm\u00ebndjen ton\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb jetike t\u00eb p\u00ebrpjekjeve globale p\u00ebr rikuperimin dhe mbrojtjen e shtres\u00ebs s\u00eb ozonit, e cila vepron si nj\u00eb shtres\u00eb mbrojt\u00ebse e Tok\u00ebs nga rrezet e d\u00ebmshme ultraviolet (UV).<\/p>\n<p>N\u00eb vitet 1980, hollimi i shtres\u00ebs s\u00eb ozonit arriti nivele kritike, duke p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim t\u00eb madh p\u00ebr jet\u00ebn n\u00eb Tok\u00eb. N\u00eb vijim, zbulimi i \u201cVrimes se Ozonit\u201d (n\u00eb 1985) shtroi si k\u00ebrkes\u00eb emergjente miratimin e nj\u00eb Traktati nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u00a0p\u00ebr eliminimin gradual t\u00eb substancave q\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb shtres\u00ebn e ozonit.<\/p>\n<p>Protokolli i Montrealit u miratua n\u00eb vitin 1997 dhe konsiderohet si marr\u00ebveshja nd\u00ebrkomb\u00ebtare m\u00eb e suksesshme historike n\u00eb fush\u00ebn mjedisore. Fal\u00eb p\u00ebrkushtimit t\u00eb 197 vendeve an\u00ebtare, \u00ebsht\u00eb arritur ndalimi i pjes\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb substancave ozonholluese, duke u shoq\u00ebruar me rezultate t\u00eb dukshme n\u00eb rikuperimin e shtres\u00ebs s\u00eb ozonit.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb vit, ne gjithashtu celebrojm\u00eb edhe kontributin e k\u00ebsaj marr\u00ebveshje n\u00eb zbutjen e ndikimit t\u00eb ngrohjes globale. P\u00ebrmes Amendamentit Kigali, vendet an\u00ebtare zotohen t\u00eb reduktojn\u00eb prodhimin dhe p\u00ebrdorimin e substancave q\u00eb shkaktojn\u00eb ngrohjen globale, duke ndihmuar k\u00ebshtu n\u00eb uljen e ngrohjes globale<strong>\u00a0 me 0.5\u00b0C deri n\u00eb vitin 2100<\/strong>. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kontribut i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb p\u00ebrpjekjet globale p\u00ebr t\u00eb kufizuar rritjen e temperatur\u00ebs brenda objektivit t\u00eb <strong>Marr\u00ebveshjes s\u00eb Parisit<\/strong>. Por aksione te m\u00ebtejshme k\u00ebrkohen lidhur me zbutjen e ngrohjes globale duke reduktuar p\u00ebrdorimin e substancave q\u00eb e shkaktojne at\u00eb, si dhe rritjen e eficences energjitike.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb vendi i par\u00eb n\u00eb rajon i cili ka ratifikuar Amendamentin e Kigalit, duke u b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e kalendareve p\u00ebr eleminimin gradual t\u00eb gazeve HFC, sipas p\u00ebrcaktimeve t\u00eb k\u00ebtij Amendamenti.<\/p>\n<p>Qeveria shqiptare ka nd\u00ebrmarr\u00eb hapa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt eliminimit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre substancave dhe \u00ebsht\u00eb angazhuar p\u00ebr t\u00eb vijuar p\u00ebrpjekjet n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb Shqip\u00ebri, si n\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb bot\u00ebs, n\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb t\u00eb sh\u00ebnuar organizohen veprimtari t\u00eb ndryshme p\u00ebr sensibilizimin dhe informimin e publikut, apo dhe si apel p\u00ebr autoritetet dhe vendimarr\u00ebsit\u00a0 p\u00ebr nevoj\u00ebn e zgjidhjes s\u00eb sfidave t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta globale.<\/p>\n<p>Me rastin e Dit\u00ebs Bot\u00ebrore, Nj\u00ebsia Komb\u00ebtare e Ozonit n\u00eb Shqip\u00ebri me mb\u00ebshtjen e Organizat\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Zhvillimin Industrial, UNIDO, ka organizuar nj\u00eb seri aktivitetesh ku p\u00ebrfshihen nx\u00ebn\u00ebs, student\u00eb, ekspert\u00eb mjedisi, por dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb shoqatave dhe grupeve t\u00eb ndryshme t\u00eb interesit. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes s\u00eb k\u00ebtij kalendari aktivitetesh \u00ebsht\u00eb Protokolli i Montrealit, zbatimi i t\u00eb cilit n\u00eb rang global ka dh\u00ebn\u00eb e jep nj\u00eb impakt t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebr evitimin e katastrofave sh\u00ebndet\u00ebsore dhe pasojave shkat\u00ebrruese p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ekosistemin n\u00eb planet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>16 shtatori \u00ebsht\u00eb Dita Bot\u00ebrore e Ozonit, e cila sjell n\u00eb v\u00ebm\u00ebndjen ton\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb jetike t\u00eb p\u00ebrpjekjeve globale p\u00ebr rikuperimin dhe mbrojtjen e shtres\u00ebs s\u00eb ozonit, e cila vepron si nj\u00eb shtres\u00eb mbrojt\u00ebse e Tok\u00ebs nga rrezet e d\u00ebmshme ultraviolet (UV). N\u00eb vitet 1980, hollimi i shtres\u00ebs s\u00eb ozonit arriti nivele kritike, duke p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nj\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":89231,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-89230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89230"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89230\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}