{"id":91184,"date":"2024-10-11T11:22:43","date_gmt":"2024-10-11T11:22:43","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=91184"},"modified":"2024-10-11T11:22:43","modified_gmt":"2024-10-11T11:22:43","slug":"birn-shteti-bektashi-i-edi-rames-nuk-gjen-mbeshtetje-ne-shqiperi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/10\/11\/birn-shteti-bektashi-i-edi-rames-nuk-gjen-mbeshtetje-ne-shqiperi\/","title":{"rendered":"BIRN: \u201cShteti Bektashi\u201d i Edi Ram\u00ebs nuk gjen mb\u00ebshtetje n\u00eb Shqip\u00ebri!"},"content":{"rendered":"

N\u00eb bot\u00eb ka vet\u00ebm tre shtete q\u00eb klasifikohen zyrtarisht si teokratike, p\u00ebrfshir\u00eb Iranin, Vatikanin dhe Republik\u00ebn Islamike t\u00eb Afganistanit, e drejtuar nga Taleban\u00ebt.<\/p>\n

N\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb fjalimi n\u00eb Asamblen\u00eb e P\u00ebrgjithshme t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara si pjes\u00eb e Samitit p\u00ebr t\u00eb Ardhmen m\u00eb 22 shtator, kryeministri Edi Rama propozoi krijimin e nj\u00eb shteti t\u00eb kat\u00ebrt me seli n\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebr Urdhrin Bot\u00ebror Bektashi.<\/p>\n

Pasi p\u00ebrshkroi nj\u00eb bot\u00eb n\u00eb kaos, me kriza t\u00eb mbivendosura nga Lindja n\u00eb Per\u00ebndim dhe Veriu n\u00eb Jug, duke cituar N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn, kryeministri shqiptar deklaroi me pompozitet se ajo na ka kujtuar se \u201cjo t\u00eb gjith\u00eb ne mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb gj\u00ebra t\u00eb m\u00ebdha, por mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb gj\u00ebra t\u00eb vogla me dashuri t\u00eb madhe.\u201d<\/p>\n

\u201cKy \u00ebsht\u00eb parimi t\u00eb cilit i q\u00ebndron Shqip\u00ebria dhe kjo \u00ebsht\u00eb ajo me t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrpiqemi t\u00eb veprojm\u00eb, dhe ky \u00ebsht\u00eb burimi i frym\u00ebzimit ton\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur transformimin e qendr\u00ebs s\u00eb Urdhrit Bot\u00ebror Bektashi n\u00eb nj\u00eb shtet sovran brenda kryeqytetit ton\u00eb, Tiran\u00ebs, si nj\u00eb qend\u00ebr e re e moderimit, toleranc\u00ebs dhe bashk\u00ebjetes\u00ebs s\u00eb paqt\u00eb,\u201d tha ai.<\/p>\n

Kryegjyshi bektashian, Haxhi Dede Edmond Brahimaj, e p\u00ebrkrahu iden\u00eb e artikuluar m\u00eb par\u00eb n\u00eb nj\u00eb artikull n\u00eb gazet\u00ebn amerikane \u2018New York Times\u2019, por propozimi ndryshe ka marr\u00eb nj\u00eb pritje t\u00eb ftoht\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb nga komunitetet e tjera fetare dhe pjesa laike e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

T\u00eb dh\u00ebnat e mbledhura nga BIRN p\u00ebrmes nj\u00eb ankete online tregojn\u00eb se shumica e shqiptar\u00ebve e kund\u00ebrshtojn\u00eb propozimin e Ram\u00ebs, duke e cil\u00ebsuar at\u00eb si anti-kushtetues dhe p\u00ebr\u00e7ar\u00ebs, dhe t\u00eb pa konsultuar me publikun n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n

\u201c\u00cbsht\u00eb i pa konsultuar publikisht dhe l\u00eb nj\u00eb shije t\u00eb hidhur edhe p\u00ebr imazhin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb bot\u00eb,\u201d tha Hekuran Budani, pedagog i marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, i specializuar n\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb siguris\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. \u201cVet\u00eb komuniteti Bektashi nuk \u00ebsht\u00eb konsultuar dhe duket qart\u00eb p\u00ebrdorimi politik q\u00eb i b\u00ebhet,\u201d shtoi ai.<\/p>\n

Propozimi i kryeministrit u p\u00ebrball me kritika n\u00eb media nga analist\u00eb dhe ekspert\u00eb t\u00eb politik\u00ebs q\u00eb e cil\u00ebsuan at\u00eb si ide \u201cnarciste\u201d dhe kritikuan Ram\u00ebn p\u00ebr shp\u00ebrfillje t\u00eb opinionit publik, duke theksuar se ai cenon demokracin\u00eb.<\/p>\n

Komuniteti Mysliman Shqiptar gjithashtu e kund\u00ebrshtoi projektin n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb p\u00ebr mediat duke e cil\u00ebsuar at\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm.<\/p>\n

\u201cNisma t\u00eb tilla mund t\u00eb jen\u00eb nj\u00eb precedent i rreziksh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ardhmen e vendit,\u201d shkruhet n\u00eb deklarat\u00ebn e KMSH-s\u00eb.<\/p>\n

Bektashinjt\u00eb kund\u00ebr \u2018shtetit sovran\u2019<\/strong><\/p>\n

\u00c7far\u00eb mendimi keni p\u00ebr iden\u00eb e kryeministrit Edi Rama p\u00ebr krijimin e nj\u00eb shteti sovran bektashi n\u00eb Shqip\u00ebri?<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Urdhri Bot\u00ebror Bektashi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tarikat i Islamit, q\u00eb e vendosi qendr\u00ebn e vet n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb vitet mes dy Luft\u00ebrave Bot\u00ebrore. Nd\u00ebr shqiptar\u00eb, ata kan\u00eb pasur gjithmon\u00eb nj\u00eb prezenc\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, duke u konsideruar si feja e kat\u00ebrt p\u00ebr nga madh\u00ebsia dhe pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e shtetformimit dhe Rilindjes Komb\u00ebtare. Sipas censusit t\u00eb fundit, n\u00eb Shqip\u00ebri vet\u00ebdeklarohen si bektashinj rreth 115 mij\u00eb persona, ose 4.8 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb.<\/p>\n

N\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb ankete online n\u00eb faqen e Reporter.al, BIRN mblodhi opinionet e 609 qytetar\u00ebve nga besime t\u00eb ndryshme rreth propozimit t\u00eb kryeministrit Edi Rama. Shumica e pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb anket\u00eb ishin meshkuj (77%) me banim n\u00eb Tiran\u00eb, kryesisht mes mosh\u00ebs 25 dhe 45 vje\u00e7.<\/p>\n

Anketa nuk synon t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuese e opinionit publik n\u00eb Shqip\u00ebri, por n\u00eb munges\u00eb t\u00eb sondazheve publike mbi k\u00ebt\u00eb propozim, ajo k\u00ebrkon t\u00eb jap\u00eb nj\u00eb fotografi t\u00eb mendimeve t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm rreth propozimit t\u00eb kryeministrit Edi Rama.<\/p>\n

Sa i p\u00ebrket p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb fetare, 44 p\u00ebr qind e t\u00eb anketuarve deklaruan se ishin mysliman\u00eb, 15 p\u00ebr qind u identifikuan si bektashinj, 11 p\u00ebr qind e pjes\u00ebmarr\u00ebsve u deklaruan ortodoks\u00eb, 7 p\u00ebr qind katolik\u00eb, dhe 17 p\u00ebr qind deklaruan se ishin ateist\u00eb.<\/p>\n

Propozimi i kryeministrit Edi Rama p\u00ebr t\u00eb themeluar nj\u00eb shtet Bektashi \u00ebsht\u00eb kund\u00ebrshtuar nga 89% e qytetar\u00ebve q\u00eb plot\u00ebsuan anket\u00ebn. Kund\u00ebr propozimit ishin edhe 71 p\u00ebr qind e vet\u00eb bektashinjve q\u00eb mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb anket\u00eb.<\/p>\n

\u201cBektashinjt\u00eb jan\u00eb udh\u00ebhequr nga motoja \u2018Pa atdhe nuk ka fe,\u2019 kan\u00eb luftuar dhe ndihmuar p\u00ebr themelimin e shtetit shqiptar,\u201d shkroi nj\u00ebri prej tyre.<\/p>\n

\u201cN\u00eb k\u00ebto kushte, mendoj se ky komunitet duhet t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij shteti n\u00eb t\u00eb cilin ka besuar q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn kur Shqip\u00ebria si shtet ishte vet\u00ebm n\u00eb d\u00ebshirat dhe \u00ebndrrat e kombit ton\u00eb,\u201d shtoi ai.<\/p>\n

Shumica d\u00ebrrmuese e t\u00eb anketuarve (69%) e cil\u00ebsojn\u00eb propozimin e kryeministrit si anti-kushtetues dhe nj\u00eb shkelje ligjore q\u00eb nuk p\u00ebrfill normat baz\u00eb t\u00eb vendit.<\/p>\n

\u201cNuk ka asnj\u00eb baz\u00eb historike, as politike, as shoq\u00ebrore p\u00ebr nj\u00eb propozim t\u00eb till\u00eb, nj\u00eb ide q\u00eb vjen papritur pa u mb\u00ebshtetur diku,\u201d i tha BIRN p\u00ebrkthyesja Loela Xhafa.<\/p>\n

C\u00ebnon harmonin\u00eb fetare<\/strong><\/p>\n

Si e vler\u00ebsoni nivelin e toleranc\u00ebs fetare n\u00eb Shqip\u00ebri?<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pjesa m\u00eb e madhe e t\u00eb anketuarve e cil\u00ebson propozimin si joserioz, duke e p\u00ebrshkruar me epitete si \u201cidiot\u00ebsi,\u201d \u201cpro\u00e7k\u00eb,\u201d apo \u201cdelirim\u201d t\u00eb kreut t\u00eb ekzekutivit. Megjithat\u00eb, ata shprehen t\u00eb shqet\u00ebsuar se ky propozim c\u00ebnon ekuilibrat fetar\u00eb n\u00eb vend dhe minon harmonin\u00eb, me t\u00eb cil\u00ebn kryeministri u krenua p\u00ebrpara vendeve an\u00ebtare n\u00eb Asamblen\u00eb e P\u00ebrgjithshme t\u00eb OKB-s\u00eb.<\/p>\n

Florjan Myftaraj, inxhinier informatik\u00ebs dhe investitor n\u00eb sektorin e turizmit nga qyteti i Beratit, i tha BIRN n\u00eb nj\u00eb bised\u00eb telefonike se kjo ide, t\u00eb cil\u00ebn e quan \u201cqesharake dhe absurde,\u201d ndryshe nga pretendimi i kryeministrit, c\u00ebnon harmonin\u00eb fetare dhe e v\u00eb at\u00eb n\u00eb rrezik.<\/p>\n

Myftaraj rrjedh nga nj\u00eb familje bektashije, f\u00ebmij\u00ebt i jan\u00eb pag\u00ebzuar katolik\u00eb dhe e motra \u00ebsht\u00eb e martuar me nj\u00eb predikues (imam) mysliman.<\/p>\n

\u201cUn\u00eb shkoj edhe n\u00eb Malin e Tomorrit edhe n\u00eb Kish\u00ebn e La\u00e7it,\u201d tha ai. \u201cGj\u00ebra kaq t\u00eb r\u00ebnda nuk kalojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb tok\u00ebn k\u00ebtu e 2 mij\u00eb vjet,\u201d shtoi Myftaraj, duke pasur parasysh p\u00ebrfshirjen e politik\u00ebs n\u00eb \u00e7\u00ebshtje fetare.<\/p>\n

Nj\u00eblloj si Myftaraj mendon edhe pedagogu Hekuran Budani.<\/p>\n

\u201cJo vet\u00ebm nuk sjell at\u00eb q\u00eb pretendon kryeministri (toleranc\u00ebn), por nxit p\u00ebr\u00e7arje fetare, gj\u00eb q\u00eb deri tani nuk e shohim t\u00eb ekzistoj\u00eb,\u201d tha ai, nd\u00ebrsa shtoi se rrezikohej krijimi i nj\u00eb precedenti q\u00eb do t\u00eb sillte tensione t\u00eb panevojshme.<\/p>\n

Madje, sipas tij, edhe vet\u00ebm propozimi i projektit dhe m\u00ebnyra si u b\u00eb, kan\u00eb shkaktuar tashm\u00eb d\u00ebme dhe kan\u00eb nxitur nj\u00eb debat q\u00eb p\u00ebrndryshe nuk do t\u00eb ekzistonte.<\/p>\n

Edhe Loela Xhafa theksoi se, n\u00ebse propozimi shtyhet p\u00ebrpara, rrezikon t\u00eb prish\u00eb balancat shoq\u00ebrore dhe fetare n\u00eb vend, dhe se vet\u00eb komuniteti fetar Bektashi do t\u00eb vuaj\u00eb m\u00eb shum\u00eb prej tij.<\/p>\n

\u201cNuk ka asnj\u00eb p\u00ebrfitim, asnj\u00eb t\u00eb mir\u00eb,\u201d theksoi ajo.<\/p>\n

Megjithat\u00eb, jo t\u00eb gjith\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb anket\u00eb e kund\u00ebrshtojn\u00eb propozimin e kryeministrit Edi Rama.<\/p>\n

Gentian Lile, jurist nga Gjirokastra, i tha BIRN se themelimi i nj\u00eb shteti sovran Bektashi do t\u00eb sillte nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb shtuar nga komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n

\u201cNuk na p\u00ebrfillnin dikur, por tani na njohin. Pse t\u00eb mos jet\u00eb edhe ky nj\u00eb plus?\u201d tha ai, duke iu referuar p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb imazhit t\u00eb vendit gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit.<\/p>\n

Sipas tij, krijimi i shtetit t\u00eb Bektashinjve do t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb nj\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb toleranc\u00ebn fetare n\u00eb vend. Lile shtoi se, sipas mendimit t\u00eb tij, t\u00eb pak\u00ebnaqur nga nj\u00eb propozim i till\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb vet\u00ebm disa vende islamike.<\/p>\n

\u201cMeqen\u00ebse ka statusin \u2018Kryegjyshat\u00eb Bot\u00ebrore\u2019, le t\u00eb kaloj\u00eb edhe n\u00eb nj\u00eb stad tjet\u00ebr m\u00eb t\u00eb lart\u00eb nga ana juridike, nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht,\u201d theksoi ai.<\/p>\n

Mungesa e demokracis\u00eb\u00a0<\/strong><\/p>\n

Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e t\u00eb anketuarve ndjejn\u00eb se kryeministri e ka shp\u00ebrfillur opinionin publik n\u00eb Shqip\u00ebri, duke ndar\u00eb propozimin me OKB-n\u00eb dhe mediat e huaja pa u konsultuar publikun shqiptar.<\/p>\n

\u201cQeveria shqiptare, sidomos naltmadhia e tij, i b\u00ebn gj\u00ebrat pa asnj\u00eb dokumentim dhe kjo \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht e gabuar,\u201d tha Entela Koja, me profesion urbaniste n\u00eb kryeqytet, e cila e sheh propozimin si nj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb demokracis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n

\u201cKjo b\u00ebrja e faktit t\u00eb kryer tregon se nuk jemi m\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend normal; jemi n\u00eb diktatur\u00eb, ku urdhri vinte nga Hitleri, Du\u00e7ja apo Enveri dhe njer\u00ebzit detyroheshin ta zbatonin, p\u00ebrndryshe i pritej koka,\u201d theksoi ajo.<\/p>\n

Koja n\u00ebnvizoi se kjo lloj vendimmarrjeje \u201ckok\u00ebposht\u00eb,\u201d ku n\u00eb fillim merret vendimi dhe pastaj b\u00ebhet puna p\u00ebr ta realizuar, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb tradit\u00eb nga qeveria dhe p\u00ebrmendi si shembuj vendimin p\u00ebr kampet italiane t\u00eb refugjat\u00ebve n\u00eb Sh\u00ebngjin apo ndryshimin e destinacionit t\u00eb Portit t\u00eb Durr\u00ebsit.<\/p>\n

\u201cNj\u00eb precedent jasht\u00ebzakonisht i keq, dhe n\u00eb vendet ku d\u00ebshirojm\u00eb t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohemi, t\u00eb tilla veprime pa konsultime rrezikojn\u00eb t\u00eb shkaktojn\u00eb gabime t\u00eb m\u00ebdha,\u201d tha Koja, duke shtuar se ata q\u00eb po e vuajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb nga kjo sjellje e kryeministrit jan\u00eb vet\u00eb Bektashinjt\u00eb.<\/p>\n

\u201cPo u vihet k\u00ebmb\u00eb, u p\u00ebrdoret emri, por nuk pyeten dhe jan\u00eb t\u00eb par\u00ebt q\u00eb po shkel\u00ebn me k\u00ebmb\u00eb,\u201d shtoi ajo.<\/p>\n

Edhe Florjan Myftaraj e sheh propozimin si nj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb demokracis\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuese.<\/p>\n

\u201cShqip\u00ebria nuk \u00ebsht\u00eb pron\u00eb e nj\u00eb kryeministri, e nj\u00eb lideri apo e nj\u00eb tjetri,\u201d theksoi ai.\/ BIRN<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

N\u00eb bot\u00eb ka vet\u00ebm tre shtete q\u00eb klasifikohen zyrtarisht si teokratike, p\u00ebrfshir\u00eb Iranin, Vatikanin dhe Republik\u00ebn Islamike t\u00eb Afganistanit, e drejtuar nga Taleban\u00ebt. N\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb fjalimi n\u00eb Asamblen\u00eb e P\u00ebrgjithshme t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara si pjes\u00eb e Samitit p\u00ebr t\u00eb Ardhmen m\u00eb 22 shtator, kryeministri Edi Rama propozoi krijimin e nj\u00eb shteti t\u00eb kat\u00ebrt me …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":91185,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-91184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91184"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91186,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91184\/revisions\/91186"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/91185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=91184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}