{"id":9124,"date":"2022-04-11T09:31:47","date_gmt":"2022-04-11T09:31:47","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=9124"},"modified":"2022-04-11T09:31:47","modified_gmt":"2022-04-11T09:31:47","slug":"buka-vaji-karburantet-e-bulmeti-fundosin-buxhetet-e-familjeve-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/04\/11\/buka-vaji-karburantet-e-bulmeti-fundosin-buxhetet-e-familjeve-shqiptare\/","title":{"rendered":"Buka, vaji, karburantet e bulmeti fundosin buxhetet e familjeve shqiptare"},"content":{"rendered":"<p>Muaji mars solli t\u00eb papritura t\u00eb pak\u00ebndshme p\u00ebr t\u00eb gjitha familjet n\u00eb vend. \u00c7mimet u rrit\u00ebn me shpejt\u00ebsi, si rrjedhoj\u00eb e kufizimeve n\u00eb furnizime, q\u00eb erdh\u00ebn nga sulmi i Rusis\u00eb ndaj Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>Si dy nd\u00ebr shtetet kryesore t\u00eb prodhimit t\u00eb karburanteve, drith\u00ebrave e vajit, lufta solli zhbalancime t\u00eb shumta n\u00eb ofert\u00eb, q\u00eb u shoq\u00ebruan me rritje t\u00eb fort\u00eb t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb shum\u00eb produkteve. Kjo tendenc\u00eb vet\u00ebm sa iu shtua shtrenjtimit q\u00eb kishte nisur q\u00eb nga shtatori, si rrjedhoj\u00eb e k\u00ebrkes\u00ebs m\u00eb t\u00eb fort\u00eb q\u00eb erdhi nga rim\u00ebk\u00ebmbja e ekonomis\u00eb globale pas pandemis\u00eb dhe pasojave t\u00eb zhbalancimit t\u00eb k\u00ebrkes\u00eb-ofert\u00ebs gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb pandemis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb mars, inflacioni, apo Indeksi i \u00c7mimeve t\u00eb Konsumit, q\u00eb mat ndryshimin e \u00e7mimeve t\u00eb nj\u00eb shporte mallrash t\u00eb caktuar, n\u00eb muajin mars arriti n\u00eb 5.7%, niveli m\u00eb i lart\u00eb n\u00eb 20 vjet.<\/p>\n<p>Rritja e \u00e7mimeve p\u00ebr shum\u00eb produkte ka qen\u00eb shum\u00eb m\u00eb e fort\u00eb se n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin muaj t\u00eb nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb. T\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tjera t\u00eb detajuara t\u00eb INSTAT, q\u00eb matin ndryshimin vjetor sipas n\u00ebngrupeve, tregojn\u00eb se shtrenjtimi ka qen\u00eb shum\u00eb i lart\u00eb p\u00ebr disa produkte t\u00eb domosdoshme.<\/p>\n<p><strong>-Sh\u00ebrbimet personale ndaj mjeteve t\u00eb transportit:<\/strong>\u00a0Indeksi i k\u00ebtij n\u00ebngrupi u rrit me 26.7% n\u00eb mars, me baz\u00eb vjetore, m\u00eb e larta nga t\u00eb gjitha n\u00ebngrupet. Rritja e \u00e7mimit t\u00eb karburantit ka shtuar shpenzimet p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrdoruesit e makinave, por dhe p\u00ebr ata q\u00eb kryejn\u00eb udh\u00ebtime nd\u00ebrurbane p\u00ebrmes mjeteve publike. Nj\u00eb lit\u00ebr naft\u00eb arriti n\u00eb fillim t\u00eb marsit deri n\u00eb 260 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr, kur n\u00eb bursa u shtrenjtua deri n\u00eb 130 dollar\u00eb p\u00ebr fu\u00e7i. Pas r\u00ebnies n\u00eb bursa dhe krijimit t\u00eb Bordit t\u00eb Transparenc\u00ebs nga qeveria p\u00ebr t\u00eb kontrolluar \u00e7mimet, karburanti ka zbritur aktualisht n\u00eb rreth 219 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr, por s\u00ebrish mbetet rreth 20% m\u00eb i lart\u00eb se n\u00eb janar dhe gati 40% m\u00eb shum\u00eb se marsi i nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, kur blihej mesatarisht me 154 lek\u00eb\/lit\u00ebr.<\/p>\n<p><strong>-Vajra dhe yndyrna:<\/strong>\u00a0Indeksi i k\u00ebtij n\u00ebngrupi u rrit me 22.4% n\u00eb mars. Vaji bimor u shtrenjtua ndjesh\u00ebm n\u00eb mars, duke i kaluar 300-320 lek\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr nga rreth 220 lek\u00eb m\u00eb par\u00eb. Tregut bot\u00ebror i mungon 80% e far\u00ebs t\u00eb lulediellit q\u00eb prodhohet nga Ukraina dhe Rusia. Operator\u00ebt e tregut kan\u00eb paralajm\u00ebruar se problematika e vajit do t\u00eb vazhdoj\u00eb dhe kjo vjen p\u00ebr shkak t\u00eb \u00e7mimeve. Sipas tyre, \u00e7mimet e vajit sot n\u00eb Greqi jan\u00eb 4,5 euro p\u00ebr lit\u00ebr. Kjo po ndodh n\u00eb Itali, Franc\u00eb, Gjermani dhe vende t\u00eb tjera. Edhe sasit\u00eb e furnizimeve jan\u00eb t\u00eb limituara nga vendet europiane.<\/p>\n<p><strong>-Buka:<\/strong>\u00a0\u00c7mimet e buk\u00ebs dhe drith\u00ebrave u rrit\u00ebn mesatarisht me 15.8% n\u00eb krahasim me marsin e nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb. Nj\u00eb buk\u00eb masive tashm\u00eb kushton 120 lek\u00eb, nga 80 lek\u00eb m\u00eb par\u00eb. Shtrenjtimi i \u00e7mimit t\u00eb drith\u00ebrave ishte faktori kryesor q\u00eb rriti \u00e7mimin e buk\u00ebs. N\u00eb vitin 2021, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb INSTAT, n\u00eb Shqip\u00ebri u importuan 326 milion\u00eb kg drith\u00ebra, nga t\u00eb cilat 36% erdh\u00ebn nga Serbia dhe 46% nga Rusia. T\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tjera t\u00eb Eurostat b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ditur se Shqip\u00ebria, nj\u00eb nga shtetet m\u00eb t\u00eb varfra t\u00eb Europ\u00ebs, renditet si vendi, ku banor\u00ebt e saj shpenzojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr buk\u00eb dhe drith\u00ebra n\u00eb raport me t\u00eb ardhurat e tyre. Shpenzimet nominale p\u00ebr buk\u00eb dhe drith\u00ebra, si p\u00ebrqindje e Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto (PBB- q\u00eb mat vler\u00ebn e mallrave dhe sh\u00ebrbimeve p\u00ebrfundimtare t\u00eb prodhuara nga ekonomia n\u00eb nj\u00eb vit) ishin 4.8%, n\u00eb vitin 2020,\u00a0m\u00eb t\u00eb lartat n\u00eb Europ\u00eb.<\/p>\n<p><strong>-Qum\u00ebsht, djath\u00eb dhe Vez\u00eb:<\/strong>\u00a0Indeksi i k\u00ebtij n\u00ebngrupi u rrit me 10.3% n\u00eb mars, shtrenjtimi i dyt\u00eb m\u00eb i lart\u00eb p\u00ebr ushqimet, pas buk\u00ebs. K\u00ebto produkte jan\u00eb shtrenjtuar vazhdimisht muajt e fundit, duke kulmuar n\u00eb mars, pas rritjes s\u00eb kostove t\u00eb energjis\u00eb e transportit dhe t\u00eb l\u00ebnd\u00ebs s\u00eb par\u00eb nga fermer\u00ebt. Rritja pritet t\u00eb vazhdoj\u00eb. Burimet nga tregu pohuan se, n\u00eb muajt e fundit, shpenzimet e aktivitetit p\u00ebr nj\u00ebsit\u00eb e p\u00ebrpunimit t\u00eb qum\u00ebshtit jan\u00eb rritur me 20%, nd\u00ebrkoh\u00eb rritja n\u00eb treg \u00ebsht\u00eb\u00a0reflektuar vet\u00ebm me 12%.<\/p>\n<p>N\u00eb mars jan\u00eb shtrenjtuar dhe zarzavate, p\u00ebrfshir\u00eb patatet me 10.5%, ndon\u00ebse k\u00ebt\u00eb muaj fillon dhe del n\u00eb treg prodhimi vendas. Rritja e kostove t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para si plehrat kimike dhe plasmasi, s\u00eb bashku me rritjen e taksave pas vendosjes s\u00eb TVSH-s\u00eb p\u00ebr inputet bujq\u00ebsore ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb fermer\u00ebt t\u00eb mbjellin m\u00eb pak, duke ulur ofert\u00ebn e brendshme.<\/p>\n<p>Edhe mishi \u00ebsht\u00eb shtrenjtuar me 7.1%, kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb treg. M\u00eb shtrenjt\u00eb jan\u00eb dhe pijet alkoolike (+3.8%). N\u00eb kafe dhe restorante mesatarisht duhet t\u00eb paguash 4.5% m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, teksa restorantet po fillojn\u00eb t\u00eb reflektojn\u00eb shtrenjtimin e produkteve ushqimore.<\/p>\n<p>R\u00ebnie t\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb mars kan\u00eb sh\u00ebnuar vet\u00ebm k\u00ebpuc\u00ebt e burrave, ngroh\u00ebsit e kondicioner\u00ebt si dhe sh\u00ebrbime mjek\u00ebsore, paramjek\u00ebsore e dentare. \/Monitor<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muaji mars solli t\u00eb papritura t\u00eb pak\u00ebndshme p\u00ebr t\u00eb gjitha familjet n\u00eb vend. \u00c7mimet u rrit\u00ebn me shpejt\u00ebsi, si rrjedhoj\u00eb e kufizimeve n\u00eb furnizime, q\u00eb erdh\u00ebn nga sulmi i Rusis\u00eb ndaj Ukrain\u00ebs. Si dy nd\u00ebr shtetet kryesore t\u00eb prodhimit t\u00eb karburanteve, drith\u00ebrave e vajit, lufta solli zhbalancime t\u00eb shumta n\u00eb ofert\u00eb, q\u00eb u shoq\u00ebruan me &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9126,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-9124","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9124"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9124\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}