{"id":92961,"date":"2024-10-28T09:04:32","date_gmt":"2024-10-28T09:04:32","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=92961"},"modified":"2024-10-28T09:04:48","modified_gmt":"2024-10-28T09:04:48","slug":"pensionet-shteti-qe-nuk-jep-llogari-per-deshtimet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/10\/28\/pensionet-shteti-qe-nuk-jep-llogari-per-deshtimet\/","title":{"rendered":"Pensionet\/ Shteti nuk jep llogari p\u00ebr d\u00ebshtimet!"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Duket se zgjidhja p\u00ebrs\u00ebri do t\u00eb gjendet me rritje barre p\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb mbetur t\u00eb punojn\u00eb, duke nxitur \u201cp\u00ebr\u00e7arje\u201d midis kontribuuesve dhe p\u00ebrfituesve t\u00eb pensionit dhe duke paralajm\u00ebruar aksione nd\u00ebshkuese. T\u00eb tilla m\u00ebnyra veprimi gjithmon\u00eb n\u00eb periudh\u00eb afatmesme sjellin d\u00ebshtim.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1993, Shqip\u00ebria miratoi ligjin p\u00ebr sigurimet shoq\u00ebrore, i cili reformoi skem\u00ebn e vjet\u00ebr, duke vendosur parimin e drejt\u00ebsis\u00eb sociale: \u201cPaguaj sot q\u00eb t\u00eb marr\u00ebsh nes\u00ebr\u201d. Q\u00eb at\u00ebher\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb disa rishikime dhe nj\u00eb reform\u00eb e re n\u00eb 2014-n. Tashm\u00eb, nj\u00eb reform\u00eb e re ka nisur t\u00eb hartohet, teksa Tatimet kan\u00eb nisur nj\u00eb aksion kund\u00ebr informalitetit n\u00eb tregun e pun\u00ebs, duke k\u00ebrkuar deklarimin e pagave reale.<\/p>\n<p>Por, k\u00ebto reforma kan\u00eb d\u00ebshtuar t\u00eb japin p\u00ebrfitime dinjitoze p\u00ebr pensionist\u00ebt, pasi vlera e pensionit (rreth 9 mij\u00eb lek\u00eb n\u00eb muaj, ai minimal, dhe rreth 16 mij\u00eb, ai mesatar) n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe sot \u00ebsht\u00eb posht\u00eb nivelit t\u00eb varf\u00ebris\u00eb (6.7 dollar\u00eb n\u00eb dit\u00eb sipas Bank\u00ebs Bot\u00ebrore).<\/p>\n<p>Rreth 25% e popullsis\u00eb sot \u00ebsht\u00eb n\u00eb mosh\u00eb pensioni. M\u00eb shum\u00eb se gjysma e pensionist\u00ebve aktual\u00eb n\u00eb vend marrin pensione t\u00eb pjesshme, sepse nuk plot\u00ebsojn\u00eb kriteret p\u00ebr vitet e duhura t\u00eb pun\u00ebs, sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare nga Instituti i Sigurimeve Shoq\u00ebrore. Dy vler\u00ebsohen arsyet kryesore q\u00eb kan\u00eb \u00e7uar n\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb:<\/p>\n<p>S\u00eb pari, aspekti demografik, p\u00ebr shkak t\u00eb projeksioneve t\u00eb gabuara t\u00eb popullsis\u00eb, p\u00ebr numrin e kontribuuesve dhe p\u00ebrfituesve, q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb gjithnj\u00eb m\u00eb t\u00eb larta sesa realiteti. Parashikimet e popullsis\u00eb kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb marzhe t\u00eb larta gabimi, si rrjedhoj\u00eb e cikleve t\u00eb vazhdueshme t\u00eb emigracionit dhe informalitetit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb tregun e pun\u00ebs, q\u00eb nuk ka arritur t\u00eb reduktohet.<\/p>\n<p><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">S\u00eb dyti, skemat ishin t\u00eb deformuara, pasi nuk u bazuan n\u00eb parimin kontributiv, q\u00eb t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrfitime t\u00eb drejta, q\u00eb paguan sigurime p\u00ebr aq sa punon, duke mos nxitur personat me pag\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb deklarojn\u00eb nivelin real. Kjo nuk i nxit punonj\u00ebsit aktual\u00eb t\u00eb paguajn\u00eb sigurime mbi pagat reale.<\/span><\/p>\n<p>T\u00eb ardhurat nga kontributet e sigurimeve shoq\u00ebrore e sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb fund t\u00eb vitit 2023 ishin 5.4% e Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto, me nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb leht\u00eb nga 4.4% q\u00eb ishte ky tregues n\u00eb 2014-n, por q\u00eb mbetet shum\u00eb m\u00eb i ul\u00ebt se mesatarja rajonale prej rreth 10% e PBB-s\u00eb dhe ajo europiane, q\u00eb \u00ebsht\u00eb mbi 12%, sipas FMN-s\u00eb. Informaliteti n\u00eb tregun e pun\u00ebs vler\u00ebsohet n\u00eb vend nga institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare midis 30-50%.<\/p>\n<p>Marrja e nj\u00eb pjese t\u00eb pag\u00ebs n\u00eb dor\u00eb ka qen\u00eb dhe mbetet (ndon\u00ebse n\u00eb ulje) nj\u00eb praktik\u00eb e zakonshme n\u00eb shum\u00eb kompani. Punonj\u00ebsit, p\u00ebrgjith\u00ebsisht, nuk jan\u00eb t\u00eb motivuar t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb sigurimet sepse nuk shohin marrjen e p\u00ebrfitimeve mbrapsht. Pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit, nj\u00eb pjese i mungon kultura dhe presioni nga institucionet, nj\u00eb pjes\u00eb e ka t\u00eb pamundur, p\u00ebr shkak t\u00eb rritjes artificiale t\u00eb pag\u00ebs minimale, t\u00eb pashoq\u00ebruar nga produktiviteti.<\/p>\n<p>Emigracioni, nd\u00ebrkoh\u00eb, \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb rreth vicioz p\u00ebr sistemin, pasi ndikon negativisht n\u00eb disa drejtime. Nj\u00eb sondazh i fundit i \u201cMonitor\u201d gjeti si nj\u00eb nga arsyet kryesore t\u00eb largimit munges\u00ebn e nj\u00eb sistemi sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm n\u00eb vend. Largimi i t\u00eb pun\u00ebsuarve, nga nj\u00ebra an\u00eb, ul numrin e kontribuuesve n\u00eb vend dhe nga ana tjet\u00ebr, rrit presionin mbi financat, p\u00ebr shkak t\u00eb marr\u00ebveshjeve dypal\u00ebshe q\u00eb qeveria po n\u00ebnshkruan me shum\u00eb shtete ku ka emigrant\u00eb shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, p\u00ebr mjerimin e sotsh\u00ebm t\u00eb pensionist\u00ebve, nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb fajit e ka Qeveria. Nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e detyrimeve t\u00eb papaguara t\u00eb sigurimeve u takojn\u00eb enteve publike, sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga Tatimet dhe<\/p>\n<p>Kontrolli i Lart\u00eb i Shtetit. Institucionet p\u00ebrgjegj\u00ebse shtet\u00ebrore nuk kan\u00eb punuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sistematike dhe me efikasitet, duke lejuar q\u00eb shum\u00eb punonj\u00ebs t\u00eb vijojn\u00eb t\u00eb punojn\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht apo pjes\u00ebrisht t\u00eb jen\u00eb n\u00eb t\u00eb zez\u00eb. Ato jan\u00eb treguar t\u00eb paafta t\u00eb ulin informalitetin n\u00eb tregun e pun\u00ebs, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e atyre q\u00eb dalin sot n\u00eb pension t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb pensione t\u00eb pjesshme. Nga ana tjet\u00ebr, qeveria nuk ka arritur t\u00eb krijoj\u00eb kushte t\u00eb p\u00ebrshtatshme pune dhe jetese, gj\u00eb q\u00eb ka nxitur emigracionin, i cili vazhdon edhe pse ekonomia e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb letra po lul\u00ebzon.<\/p>\n<p>Dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, qeveria ka shp\u00ebrdoruar besimin e votuesve, me keqp\u00ebrdorimin e parave t\u00eb taksapaguesve, sidomos n\u00eb koncesionet e sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, duke dh\u00ebn\u00eb shembullin m\u00eb t\u00eb gabuar t\u00eb mundsh\u00ebm p\u00ebr qytetar\u00ebt e saj, q\u00eb shpresonin p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb dinjitoze n\u00eb \u00e7do faz\u00eb dhe sh\u00ebrbime publike t\u00eb standardeve europiane. K\u00ebta jan\u00eb faktor\u00eb shtes\u00eb q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb uljen e vler\u00ebs s\u00eb pensionit dhe sigurimin sh\u00ebndet\u00ebsor, p\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb duhet paguar nga xhepi, apo zgjidhja shihet duke ikur jasht\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e Bank\u00ebs Bot\u00ebrore b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ditur se Shqip\u00ebria ka pages\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr shpenzimet nga xhepi n\u00eb Europ\u00eb, ku nga 100 lek\u00eb, 60% paguhen vet\u00eb, rreth 6 pik\u00eb p\u00ebrqindje m\u00eb shum\u00eb se n\u00eb vitin 2000. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, shteti po financon gjithnj\u00eb e m\u00eb pak p\u00ebr mir\u00ebqenien sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb vet, me 39.7% t\u00eb totalit, t\u00eb shpenzimeve p\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb, nga 46.5% n\u00eb vitin 2000.<\/p>\n<p>Sot, qeveria nuk po jep llogari p\u00ebr d\u00ebshtimin dhe paaft\u00ebsin\u00eb n\u00eb rregullimin e situat\u00ebs. Duket se zgjidhja p\u00ebrs\u00ebri do t\u00eb gjendet me rritje barre p\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb mbetur t\u00eb punojn\u00eb, duke nxitur \u201cp\u00ebr\u00e7arje\u201d midis kontribuuesve dhe p\u00ebrfituesve t\u00eb pensionit dhe duke paralajm\u00ebruar aksione nd\u00ebshkuese. T\u00eb tilla m\u00ebnyra veprimi gjithmon\u00eb n\u00eb periudh\u00eb afatmesme sjellin d\u00ebshtim. <a href=\"https:\/\/monitor.al\/pensionet-shteti-qe-nuk-jep-llogari-per-deshtimet\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\/MONITOR<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Duket se zgjidhja p\u00ebrs\u00ebri do t\u00eb gjendet me rritje barre p\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb mbetur t\u00eb punojn\u00eb, duke nxitur \u201cp\u00ebr\u00e7arje\u201d midis kontribuuesve dhe p\u00ebrfituesve t\u00eb pensionit dhe duke paralajm\u00ebruar aksione nd\u00ebshkuese. T\u00eb tilla m\u00ebnyra veprimi gjithmon\u00eb n\u00eb periudh\u00eb afatmesme sjellin d\u00ebshtim. N\u00eb vitin 1993, Shqip\u00ebria miratoi ligjin p\u00ebr sigurimet shoq\u00ebrore, i cili reformoi skem\u00ebn e &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":92962,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-92961","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92961"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92961\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92964,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92961\/revisions\/92964"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92962"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}