{"id":94618,"date":"2024-11-09T10:52:14","date_gmt":"2024-11-09T10:52:14","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=94618"},"modified":"2024-11-09T10:52:14","modified_gmt":"2024-11-09T10:52:14","slug":"buxheti-faktik-2023-korruptiv-dhe-joprofesional","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/11\/09\/buxheti-faktik-2023-korruptiv-dhe-joprofesional\/","title":{"rendered":"Buxheti faktik 2023 – korruptiv dhe joprofesional"},"content":{"rendered":"

Nga\u00a0Bujar LESKAJ<\/strong><\/p>\n

Kuvendi pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb votoi dhe miratoi me votat e maxhoranc\u00ebs Buxhetin faktik t\u00eb Shtetit 2023, i cili rezulton t\u00ebr\u00ebsisht korruptiv dhe joprofesional, p\u00ebr ar\u00ebsyet e m\u00ebposhtme:<\/p>\n

Menaxhim kaotik i financave publike edhe n\u00eb vitin 2023<\/p>\n

    \n
  1. Mungesa kryesore\/kryefjala e mungesave n\u00eb sektorin publik, konfirmuar dhe nga SIGMA dhe BE, \u00ebsht\u00eb mosp\u00ebrgatitja dhe mospublikimi i Pasqyrave Financiare t\u00eb Konsoliduara p\u00ebr sektorin publik edhe p\u00ebr vitin 2023. Pra, nga Ministria e Financ\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb realizuar detyrimi ligjor p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb dhe miratuar n\u00eb Kuvend pasqyrat e Konsoliduara vjetore p\u00ebr transaksionet financiare t\u00eb Shtetit dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, shqyrtimin dhe \u00e7ertifikimin e tyre nga institucioni suprem i auditimit.<\/li>\n<\/ol>\n

    N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, nuk iu dha mund\u00ebsia p\u00ebrdoruesve t\u00eb interesuar t\u00eb brendsh\u00ebm dhe t\u00eb jasht\u00ebm, q\u00eb t\u00eb marrin informacion t\u00eb sakt\u00eb, t\u00eb besuesh\u00ebm dhe t\u00eb \u00e7ertifikuar, mbi shpenzimet buxhetore dhe t\u00eb ardhurat buxhetore. Kjo \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00eb, e pafalshme..<\/p>\n

      \n
    1. Vonesa n\u00eb miratimin e kuadrit ligjor n\u00eb fush\u00ebn e kontabilitetit publik. Ministria e Financave nuk e ka rregulluar me ligj t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb kontabilitetin dhe raportimin n\u00eb sektorin publik, duke mos nxjerr\u00eb udh\u00ebzimin p\u00ebrkat\u00ebs p\u00ebr standardet e k\u00ebsaj fushe.<\/li>\n
    2. Mungesa e nj\u00eb rregjistri t\u00eb konsoliduar dhe t\u00eb nj\u00eb inventari t\u00eb plot\u00eb t\u00eb aktiveve.<\/li>\n<\/ol>\n

      Treguesi m\u00eb i qart\u00eb i menaxhimit kaotik t\u00eb financave publike n\u00eb vitin 2023 \u00ebsht\u00eb edhe mungesa e nj\u00eb dokumenti strategjik t\u00eb tyre. Strategjia Sektoriale p\u00ebr Menaxhimin e Financave Publike 2023-2030 u miratua n\u00eb qershor 2024, duke krijuar shk\u00ebputje nga strategjia e m\u00ebparshme 2019-2022.<\/p>\n

      Nga ana tjet\u00ebr, dukuria i p\u00ebrqendrimit t\u00eb shpenzimeve publike n\u00eb muajin dhjetor ndikoi negativisht n\u00eb disa tregues t\u00eb tjer\u00eb ekonomik\u00eb, duke shtuar riskun e parregullsive n\u00eb p\u00ebrdorimin e fondeve publike. Pikerisht ne dhjetor 2023 jan\u00eb miratuar tre ligje tatimore me efekte n\u00eb t\u00eb ardhurat buxhetore, jasht\u00eb afatit t\u00eb p\u00ebrcaktuar n\u00eb Ligjin Organik t\u00eb Buxhetit. Ligjet tatimore duhen miratuar jo m\u00eb von\u00eb se tre muaj p\u00ebrpara fillimit t\u00eb vitit t\u00eb ri fiskal.<\/p>\n

      N\u00eb vitin 2023 ka nj\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb realizimit t\u00eb shpenzimeve kapitale me burim t\u00ebhuaj financimi krahasuar me planin dhe nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, duke shfaqur mang\u00ebsi t\u00eb ministrive t\u00eb linj\u00ebs, lidhur me planifikimin e sakt\u00eb t\u00eb projekteve me financim t\u00eb huaj.<\/p>\n

      Fondi i rind\u00ebrtimit vijon t\u00eb mbetet nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje emergjente, p\u00ebr vet\u00eb karakterin e tij social, por edhe pesh\u00ebn q\u00eb z\u00eb n\u00eb shpenzimet e buxhetit t\u00eb shtetit. Ndryshimet e shpeshta dhe t\u00eb konsiderueshme t\u00eb buxhetit p\u00ebr rind\u00ebrtimin shfaqin munges\u00eb qart\u00ebsie n\u00eb objektiva dhe mang\u00ebsi n\u00eb monitorimin e ecuris\u00eb s\u00eb k\u00ebtij procesi, duke lene shteg per potencial abuzimesh me menaxhimin e ketyre fondeve publike.<\/p>\n

      Fondi rezerv\u00eb \u00ebsht\u00eb denatyruar gjat\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb tij, pasi \u00ebsht\u00eb akorduar dhe p\u00ebrdorur p\u00ebr rastet e financimit t\u00eb shpenzimeve t\u00eb njohura, t\u00eb cilat mund t\u00eb parashikoheshin gjat\u00eb procesit t\u00eb p\u00ebrgatitjes s\u00eb buxhetit.<\/p>\n

      Buxheti i dhjet\u00eb pa Minimumin Jetik Zyrtar dhe mbrojtjen e duhur sociale<\/p>\n

      Q\u00eb nga viti 2014 e deri n\u00eb vitin 2023, jan\u00eb 10 buxhete q\u00eb sekti Rama n\u00eb pushtet p\u00ebrgatit, pa mbajtur premtimin zgjedhor, p\u00ebr\u00a0 t\u00eb miratuar n\u00eb Kuvend, n\u00eb form\u00eb ligji, Minimumin Jetik Zyrtar, t\u00eb domosdosh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb trajtuar me dinjitet qytetar\u00ebt n\u00eb asistenc\u00eb sociale dhe pensionist\u00ebt, shtresat m\u00eb n\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve.<\/p>\n

      Buxheti faktik 2023 nuk arriti t\u00eb mb\u00ebshteste zhvillimin ekonomik, nxitjen e pun\u00ebsimit dhe mbrojtjen sociale, pasi i mungonte vullneti qeveritar p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar nj\u00eb strategji komb\u00ebtare t\u00eb zhvillimit ekomonik t\u00eb vendit, nj\u00eb model ekonomik i qart\u00eb dhe p\u00ebrcaktime zyrtare t\u00eb avantazheve konkurruese t\u00eb ekonomis\u00eb son\u00eb.<\/p>\n

      Buxheti faktik 2023 nuk arriti t\u00eb adresoj\u00eb si duhet nevojat e qytetar\u00ebve p\u00ebr kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor dhe mb\u00ebshtetje sociale, t\u00eb cilat jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr mir\u00ebqenien e shqiptar\u00ebve. Ai kreu shp\u00ebrndarjen e gabuar t\u00eb burimeve financiare p\u00ebr projekte infrastrukturore, duke ua kaluar pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb parave t\u00eb taksave t\u00eb taksapaguesve shqiptar\u00eb oligark\u00ebve t\u00eb Ram\u00ebs, p\u00ebrmes tenderave t\u00eb paracaktuar, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur sektori i sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe i mb\u00ebshtetjes sociale kishte \u00a0nevoj\u00eb urgjente p\u00ebr financim dhe p\u00ebrmir\u00ebsime.<\/p>\n

      Buxheti faktik 2023 nuk adresoi shqet\u00ebsimin p\u00ebr transparenc\u00ebn dhe mbik\u00ebqyrjen e projekteve t\u00eb Partneritetit Publik-Privat (PPP), edhe pse k\u00ebto projekte p\u00ebrb\u00ebnin nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb konsiderueshme t\u00eb tij, p\u00ebr t\u00eb garantuar q\u00eb fondet publike t\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efikase dhe t\u00eb p\u00ebrgjegjshme, pa i keqp\u00ebrdorur ato.<\/p>\n

      Buxheti 2023 kontribuoi n\u00eb thellimin e pabarazis\u00eb sociale, pasi fokusi i gabuar n\u00eb projekte infrastrukturore jo t\u00eb domosdoshme p\u00ebr stadin aktual t\u00eb zhvillimit t\u00eb vendit, krijoi nj\u00eb ndarje m\u00eb t\u00eb thell\u00eb midis grupeve t\u00eb pasura dhe atyre q\u00eb jan\u00eb n\u00eb nevoj\u00eb n\u00eb vend. Buxheti faktik 2023 forcoi ndjesin\u00eb e padrejt\u00ebsis\u00eb sociale tek qytetar\u00ebt, duke p\u00ebrkeq\u00ebsuar pabarazit\u00eb ekzistuese dhe duke kontribuar n\u00eb motive shtes\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt p\u00ebr t\u00eb braktisur vendin e tyre.<\/p>\n

      Ky buxhet dhe paketa e tij fiskale d\u00ebshtuan t\u00eb prodhonin incentiva p\u00ebr t\u00eb kufizuar ndjesh\u00ebm largimin e t\u00eb rinjve dhe profesionist\u00ebve nga vendi. Buxheti faktik 2023, nj\u00eblloj si ai i vitit 2022, d\u00ebshtoi t\u00eb miratonte nj\u00eb paket\u00eb emergjente p\u00ebr mbrojtjen e konsumator\u00ebve, n\u00eb kushtet e inflacionit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb gjeneruar nga sulmi i Putin mbi Ukrain\u00ebn, duke rishikuar n\u00eb ulje TVSH-n\u00eb e produkteve ushqimore baz\u00eb, pavar\u00ebsisht se Shqip\u00ebria edhe n\u00eb vitin 2023 kishte \u00e7mimet m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb mallrave ushqimore n\u00eb rajon.<\/p>\n

      Buxhet q\u00eb n\u00ebnfinancoi ndjesh\u00ebm sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb, arsimin publik dhe bujq\u00ebsin\u00eb<\/p>\n

      Buxheti faktik 2023 u karakterizua nga nj\u00eb munges\u00eb e thekshme e investimeve n\u00eb sistemin sh\u00ebndet\u00ebsor publik, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb shum\u00eb spitale dhe qendrat sh\u00ebndet\u00ebsore ishin dhe jan\u00eb n\u00eb kushte t\u00eb dob\u00ebta infrastrukturore. Ai dha vet\u00ebm 2.7 p\u00ebrqind t\u00eb PBB-s\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb, di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb s\u00eb gjysma e premtimit pompoz t\u00eb sektit Rama p\u00ebr financim 5 p\u00ebrqind t\u00eb PBB-s\u00eb p\u00ebr sektorin.<\/p>\n

      Buxheti nuk trajtoi kriz\u00ebn e pun\u00ebsimit, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb detyruar t\u00eb emigrojn\u00eb p\u00ebr mund\u00ebsi m\u00eb t\u00eb mira. Ai nuk ofroi asnj\u00eb plan p\u00ebr t\u00eb rritur investimet n\u00eb edukim dhe formim profesional, duke mos marr\u00eb asnj\u00eb mas\u00eb konkrete, p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb shpenzimet p\u00ebr arsim t\u00eb rriten n\u00eb p\u00ebrputhje me nevojat e zhvillimit t\u00eb brezit t\u00eb ri dhe t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e edukimit n\u00eb vend. Edhe arsimi publik vijon t\u00eb jet\u00eb i n\u00ebnfinancuar n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin nivel me shpenzimet p\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb publike, n\u00eb di\u00e7ka pak m\u00eb shum\u00eb se gjysma e premtimit t\u00eb pambajtur t\u00eb qeveris\u00eb p\u00ebr financim 5 p\u00ebrqind t\u00eb PBB-s\u00eb.<\/p>\n

      Edhe pse bujq\u00ebsia, dega baze e vendit ka nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb sigurin\u00eb ushqimore dhe zhvillimin ekonomik t\u00eb tij, buxheti faktik 2023 i la financimet p\u00ebr t\u00eb n\u00ebn pragun 1% t\u00eb PBB-s\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb bujq\u00ebsia kontribuoi me 18 p\u00ebrqind t\u00eb PBB-s\u00eb n\u00eb vitin 2023. Ai nuk dha asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar produktivitetin e deg\u00ebs baz\u00eb t\u00eb ekonomis\u00eb.<\/p>\n

      Buxheti faktik d\u00ebshtoi t\u2019i mb\u00ebshteste fermer\u00ebt n\u00eb p\u00ebrballimin e sfidave t\u00eb konkurrenc\u00ebs rajonale, t\u00eb modernizimit t\u00eb proceseve prodhuese dhe rritjes s\u00eb eficienc\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb edhe p\u00ebrballimin e problemeve me aksesin n\u00eb financim dhe teknologji. Ai nuk b\u00ebri asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb adresuar kriz\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ka hyr\u00eb blegtoria e vendit dhe prodhimi i qum\u00ebshtit.<\/p>\n

      Buxhet aktesh normative: munges\u00eb planifikimi afatgjat\u00eb dhe serioziteti<\/p>\n

      Ndryshimi i ligjit t\u00eb buxhetit t\u00eb Shtetit p\u00ebr vitin 2023 ka vijuar t\u00eb b\u00ebhet me dy Akte Normative, pa ndjekur procedura t\u00eb zakonshme parlamentare, ne shkelje flagrante t\u00eb Parimit Nr. 7 t\u00eb 12 parimeve t\u00eb OECD-s\u00eb p\u00ebr mir\u00ebqeverisjen publike, i cili p\u00ebrcakton se \u201cParlamenti duhet t\u00eb kontrolloj\u00eb holl\u00ebsisht politik\u00ebb\u00ebrjen e qeveris\u00eb\u201d.<\/p>\n

      Koha e ndryshimeve n\u00eb buxhet p\u00ebrmes Akteve Normative \u00ebsht\u00eb n\u00eb fund t\u00eb vitit, kryesisht n\u00eb fush\u00ebn e shpenzimeve, duke sjell\u00eb pasoja n\u00eb p\u00ebrdorimin racional dhe t\u00eb balancuar t\u00eb fondeve publike. Ndryshimet e konsiderueshme t\u00eb treguesve gjat\u00eb fazave t\u00eb hartimit dhe zbatimit t\u00eb buxhetit d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr mang\u00ebsi n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e parashikimit dhe planifikimit me sakt\u00ebsi t\u00eb arsyeshme t\u00eb tyre,<\/p>\n

      Rishikimi i buxhetit p\u00ebrmes akteve normative shkel edhe Parimin e 11-t\u00eb t\u00eb OECD-s\u00eb, i cili p\u00ebrcakton se \u201cPolitikat dhe legjislacioni hartohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, gj\u00eb q\u00eb mund\u00ebson pjes\u00ebmarrjen aktive t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb dhe koordinimin e k\u00ebndv\u00ebshtrimeve t\u00eb ndryshme brenda qeverisjes\u201d.<\/p>\n

      Qeverisja p\u00ebrmes akteve normativ\u00eb ka treguar nj\u00eb munges\u00eb t\u00eb theksuar t\u00eb planifikimit afatgjat\u00eb nga ana e qeveris\u00eb dhe nj\u00eb munges\u00eb shqet\u00ebsuese serioziteti n\u00eb menaxhimin e financave publike. Rishikimi i buxhetit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur p\u00ebrmes akteve normative, krijon paq\u00ebndrueshm\u00ebri financiare dhe ndikon negativisht n\u00eb klim\u00ebn e investimeve, sidomos n\u00eb besimin e investuesve t\u00eb huaj real\u00eb dhe potencial\u00eb, n\u00eb nj\u00eb politik\u00eb fiskale dhe financiare t\u00eb qendrueshme dhe serioze nga ana e qeveris\u00eb.<\/p>\n

      Aktet normative reduktojn\u00eb deri n\u00eb zero mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kontroll t\u00eb plot\u00eb dhe kritik t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs se si qeveria i menaxhon fondet publike. Duke anashkaluar procesin legjislativ t\u00eb zakonsh\u00ebm, qeveria krijon nj\u00eb situat\u00eb ku vendimet e r\u00ebnd\u00ebsishme buxhetore nuk jan\u00eb subjekt i nj\u00eb kontrolli t\u00eb rrept\u00eb dhe t\u00eb hapur nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e zgjedhur t\u00eb popullit. Kjo \u00ebsht\u00eb e pafalshme n\u00eb nj\u00eb shtet demokratik me ndarje t\u00eb qart\u00eb t\u00eb pushteteve. \u00cbsht\u00eb thell\u00ebsisht autokratike!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Nga\u00a0Bujar LESKAJ Kuvendi pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb votoi dhe miratoi me votat e maxhoranc\u00ebs Buxhetin faktik t\u00eb Shtetit 2023, i cili rezulton t\u00ebr\u00ebsisht korruptiv dhe joprofesional, p\u00ebr ar\u00ebsyet e m\u00ebposhtme: Menaxhim kaotik i financave publike edhe n\u00eb vitin 2023 Mungesa kryesore\/kryefjala e mungesave n\u00eb sektorin publik, konfirmuar dhe nga SIGMA dhe BE, \u00ebsht\u00eb mosp\u00ebrgatitja dhe …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":88333,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-94618","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94618"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94618\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94619,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94618\/revisions\/94619"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=94618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=94618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}