{"id":94778,"date":"2024-11-11T09:11:32","date_gmt":"2024-11-11T09:11:32","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=94778"},"modified":"2024-11-11T09:11:32","modified_gmt":"2024-11-11T09:11:32","slug":"negociata-me-brukselin-realitete-e-mite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/11\/11\/negociata-me-brukselin-realitete-e-mite\/","title":{"rendered":"Negociata me Brukselin: realitete e mite"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga<\/strong>\u00a0<strong>Genc POLLO<\/strong><\/p>\n<p><strong>1- Komisioni i Fest\u00ebs nuk ka pse mblidhet<\/strong><\/p>\n<p>Para 10 vjet\u00ebsh, n\u00eb qershor 2014, kur Shqip\u00ebris\u00eb ju akordua \u201cstatusi kandidat p\u00ebr (an\u00ebtar) n\u00eb BE\u201d reagimi n\u00eb Tiran\u00eb ishte superentuziast nga t\u00eb gjitha krah\u00ebt e politik\u00ebs si dhe nga shoq\u00ebria. Qeveria Rama (PS) mbajti nj\u00eb pritje n\u00eb Pallatin e Brigadave me pjes\u00ebmarrjen e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb mazhoranc\u00ebs e institucioneve shtet\u00ebrore; Bashkia Tiran\u00eb (Basha, PD) organizoi nj\u00ebkoh\u00ebsisht nj\u00eb koncert festiv n\u00eb teatrin open-air pran\u00eb Sh\u00ebn Prokopit me pjes\u00eb nga Vivaldi, Moxarti e Zadeja. Asokohe entuziazmi p\u00ebr BE-n\u00eb kishte arsye t\u00eb ndryshme: liberalizimi i vizave ishte ende i fresk\u00ebt n\u00eb kujtes\u00eb, Brukseli shihej ende si i v\u00ebmendsh\u00ebm e k\u00ebrkues ndaj demokracis\u00eb e shtetit ligjor si dhe p\u00ebrfitimet nga afrimi e an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb BE dukeshin t\u00eb prekshme.<\/p>\n<p>N\u00eb kontrast me entuziazmin e festimet e v2014 atmosfera aktuale tre jav\u00eb pas \u00e7eljes zyrtare t\u00eb negociatave p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE \u00ebsht\u00eb e mefsht\u00eb. Reagimet p\u00ebrmblidhen n\u00eb ndonj\u00eb konferenc\u00eb shtypi, foto e video nga KM Rama e postime t\u00eb g\u00ebzuara n\u00eb rrjetet sociale nga p\u00ebrkrah\u00ebsit e mazhoranc\u00ebs. Opozita, ndon\u00ebse pozitive, krahasuar me 2014 \u00ebsht\u00eb m\u00eb e p\u00ebrmbajtur. Publiku duket indiferent. Logjikisht nuk lipsej t\u00eb ishte k\u00ebshtu pasi akordimi i statusit kandidat \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb deklarim politik i BE-s\u00eb i cili nuk ka baz\u00eb ligjore n\u00eb traktatet evropiane. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Traktati i An\u00ebtar\u00ebsimit q\u00eb po fillon t\u00eb negociohet \u00ebsht\u00eb marr\u00ebveshja finale me Brukselin; ajo z\u00ebvend\u00ebson p\u00ebrfundimisht ato t\u00eb m\u00ebparshmet: Marr\u00ebveshjen e Stabilizim-Asociimit t\u00eb v.2006, e cila z\u00ebvend\u00ebsoi Marr\u00ebveshjen p\u00ebr Bashk\u00ebpunim Tregtar dhe Ekonomik t\u00eb v1992 (t\u00eb dyja t\u00eb n\u00ebnshkruara nga qeveri t\u00eb Partis\u00eb Demokratike).<\/p>\n<p>Nj\u00eb arsye p\u00ebr mosfestimet zyrtare \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb p\u00ebr t\u2019u shpjeguar: n\u00eb periudh\u00ebn 2016-2018 KM Rama njoftoi solemnisht tre her\u00eb rresht \u00e7eljen e negociatave duke vijuar me festime plot shampanj\u00eb e fishekzjarr\u00eb. Madje n\u00eb qershor 2018 u dha Medaljen e Kryeministrit kat\u00ebr ambasador\u00ebve tan\u00eb n\u00eb kryeqytete t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Evrop\u00ebs p\u00ebr kontributin e tyre t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb arritje (nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb u njoftuan kusht\u00ebzimet e reja t\u00eb BE ndaj Shqip\u00ebris\u00eb, fillimisht t\u00eb njohura si 9 kushtet e Bundestagut, p\u00ebr shkak t\u00eb mang\u00ebsive n\u00eb demokraci e ligjshm\u00ebri). Kundrejt k\u00ebtij sfondi \u00ebsht\u00eb e kuptueshme vet\u00ebp\u00ebrmbajta e p\u00ebrkor\u00eb e qeveris\u00eb. N\u00ebse do t\u00eb festonte p\u00ebr her\u00eb t\u00eb kat\u00ebrt do t\u00eb vilte ve\u00e7 qes\u00ebndi nga publiku. Por ky detaj nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsishmi n\u00eb raport me \u00e7eljen e negociatave. Pyetja q\u00eb shtrohet \u00ebsht\u00eb se kur dhe si do t\u00eb b\u00ebhet Shqip\u00ebria an\u00ebtare e Bashkimit Evropian.<\/p>\n<p><strong>2-Kur mundet q\u00eb BE t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsoj\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Supozimi mbi dat\u00ebn e an\u00ebtar\u00ebsimit ka dy an\u00eb: s\u00eb pari gatishm\u00ebrin\u00eb e vullnetin e BE p\u00ebr t\u00eb pranuar an\u00ebtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb dhe s\u00eb dyti arritjen nga shtetet kandidate t\u00eb t\u00ebr\u00eb standardeve t\u00eb k\u00ebrkuara p\u00ebr k\u00ebt\u00eb an\u00ebtar\u00ebsi. P\u00ebr an\u00ebn e par\u00eb: sipas ndonj\u00eb figure politike n\u00eb Bruksel t\u00eb gjasht\u00eb shtetet e Ballkanit Per\u00ebndimor duhet t\u00eb pranohen an\u00ebtar\u00eb n\u00eb v2030. K\u00ebto ide kund\u00ebrshtohen publikisht nga t\u00eb tjera figura q\u00eb kujtojn\u00eb se rregulli i hekurt \u00ebsht\u00eb merita e secilit shtet-kandidat, pra p\u00ebrmbushja e standardeve. Presidenti i Franc\u00ebs ka th\u00ebn\u00eb se fillimisht duhet thelluar e reformuar BE-ja. Kancelari gjerman ka detajuar iden\u00eb se duhet reformuar vendimmarrja p\u00ebr zgjerimin dhe p\u00ebr politik\u00ebn e jashtme: duke kaluar nga vendimi me unanimitet tek ai me shumic\u00eb t\u00eb cil\u00ebsuar (k\u00ebt\u00eb ide e refuzojn\u00eb dhe e bllokojn\u00eb nj\u00eb varg shtetesh nga Finlanda tek Qipro p\u00ebr arsye gjeopolitike). Se kur kap\u00ebrcehet ky ng\u00ebr\u00e7 nuk di t\u2019a thot\u00eb kush.<\/p>\n<p><strong>3- Kur dhe si mundet t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohet Shqip\u00ebria n\u00eb BE?<\/strong><\/p>\n<p>Ana e dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme se e para sepse standardet baz\u00eb t\u00eb k\u00ebrkuara nga BE jan\u00eb t\u00eb ashtuquajturat \u201cKriteret e Kopenhagenit\u201d: shteti ligjor, demokracia, t\u00eb drejtat e njeriut dhe ekonomia e tregut. Ato vlejn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb me dinjitet e begati t\u00eb secilit n\u00eb shtetin e vet e pastaj p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin e shtetit n\u00eb BE. Asnj\u00eb nga gjasht\u00eb shtetet kandidate t\u00eb rajonit ton\u00eb nuk i p\u00ebrmbush k\u00ebto kritere. Por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se aktualisht k\u00ebto shtete jan\u00eb aty-aty n\u00eb raport me kriteret.<\/p>\n<p>Po t\u00eb lem\u00eb m\u00ebnjan\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00ebn, e cila ka probleme kushtetuese t\u00eb brendshme, nga pes\u00eb shtetet e tjera vet\u00ebm tre e p\u00ebrmbushin kriterin minimal t\u00eb demokracis\u00eb: aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndryshuar qeverin\u00eb me vot\u00eb. Kjo vlen p\u00ebr Kosov\u00ebn, Maqedonin\u00eb e Veriut si dhe p\u00ebr Malin e Zi q\u00eb nga v2020. N\u00eb Serbi e Shqip\u00ebri kjo nuk ndodh prej p\u00ebrkat\u00ebsisht 12 e 11 vitesh. Shpjegimi pse nuk ndodh varion: nga p\u00eblqyeshm\u00ebria\/paz\u00ebvend\u00ebsushm\u00ebria e \u201cliderit t\u00eb fort\u00eb\u201d q\u00eb ofron propaganda e pushtetit deri te pamund\u00ebsimi i rotacionit demokratik nga ana e pushtetit t\u00eb \u201cliderit t\u00eb fort\u00eb\u201d p\u00ebrmes mjetesh antiligjore t\u00eb shtetit e mafias si\u00e7 komentojn\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 opozitar\u00ebve, edhe shum\u00eb ekspert\u00eb t\u00eb Ballkanit.<\/p>\n<p>Por cilindo shpjegim t\u00eb preferoj\u00eb lexuesi fakti i pamohuesh\u00ebm mbetet se Serbia e Shqip\u00ebria jan\u00eb n\u00eb faz\u00eb t\u00eb avancuar drejt nj\u00eb regjimi autoritar e kleptokratik (RAK). Pa ndryshuar radikalisht kjo situat\u00eb debati p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim t\u00eb k\u00ebtyre dy shteteve \u00ebsht\u00eb shaka e hidhur. Nga ana tjet\u00ebr ka pengesa t\u00eb jashtme pa lidhje me kriteret evropiane t\u00eb cilat bllokojn\u00eb Shkupin (Bullgaria), Prishtin\u00ebn e Beogradin (marr\u00ebdh\u00ebnia dypal\u00ebshe). Duke patur parasysh k\u00ebto vet\u00ebm Mali i Zi p\u00ebrmbush kriteret minimale. A do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje ky shtet t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb standardet e 35 kapitujve t\u00eb procesit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit dhe n\u00ebse po kur? Kjo \u00ebsht\u00eb pyetje jo e kollajshme.<\/p>\n<p><strong>4- P\u00ebrvoja serbo-malazeze me negociatat<\/strong><\/p>\n<p>Por nj\u00eb tjet\u00ebr pyetje, ajo p\u00ebr efektin konkret t\u00eb negociatave me Brukselin mbi standardet minimale merr p\u00ebrgjigje empirike nga p\u00ebrvoja e Malit t\u00eb Zi dhe e Serbis\u00eb q\u00eb filluan k\u00ebto negociata p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb v2012 e v2014. Serbia pik\u00ebrisht gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe instaloi e konsolidoi regjimin autoritar e kleptokratik t\u00eb Aleksandar Vu\u010di\u0107-it. Kuptohet q\u00eb kjo nuk ndodhi p\u00ebr shkak t\u00eb negociatave e t\u00eb BE-s\u00eb; por gjithashtu kuptohet q\u00eb negociatat me BE nuk e pat\u00ebn efektin pozitiv q\u00eb shpesh ju atribuohet.<\/p>\n<p>Mali i Zi nisi negociatat me Brukselin kur ishte qeverisur prej dy dekadash pa nd\u00ebrprerje nga ni\u00eb parti e vetme me t\u00eb nj\u00ebjtin lider. Kjo ndryshoi pas tet\u00eb vitesh n\u00eb v2020 si pasoj\u00eb e zhvillimeve politike t\u00eb brendshme dhe pa lidhje e pa ndikim nga negociatat. Shembujt e m\u00ebsip\u00ebrm tregojn\u00eb se an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb BE brenda k\u00ebsaj dekade \u00ebsht\u00eb n\u00eb k\u00ebto rrethana \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mirazh sa koh\u00eb BE do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb union mbi vlerat e liris\u00eb e demokracis\u00eb t\u00eb garantuara nga ligjshm\u00ebria. Edhe angazhimi i KM Rama se \u201cn\u00eb v2030 do t\u00eb jemi gati p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr bro\u00e7kull propagandistike e tij. Mali i Zi, q\u00eb konsiderohet m\u00eb i avancuari n\u00eb integrimin europian, n\u00eb 12 vite ka negociuar e mbyllur vet\u00ebm tre kapitujt (ata m\u00eb t\u00eb kollajshmit) nga 35 syresh q\u00eb p\u00ebrmban kuadri i negociatave. Me k\u00ebt\u00eb rit\u00ebm an\u00ebtar\u00ebsimi malazez n\u00eb BE i bie t\u00eb ndodh\u00eb mbas 130 vjet\u00ebsh. P\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb lexuesi mund ta b\u00ebj\u00eb vet\u00eb hesapin.<\/p>\n<p><strong>5-Drit\u00ebhijet e negociatave t\u00eb v\u00ebshtruara me besim e me optimiz\u00ebm<\/strong><\/p>\n<p>Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb aspak q\u00eb demokracia e shteti ligjor nuk mund t\u00eb ndikohen pozitivisht nga marr\u00ebdh\u00ebnia me Bashkimin Europian. Nisma t\u00eb qeveris\u00eb Rama me pasoja shum\u00eb negative p\u00ebr vendin si \u201camnistia penalo-fiskale\u201d (krejt pa precedent n\u00eb bot\u00eb) apo \u201cpasaportat e arta\u201d nuk do t\u00eb ishin frenuar thjesht nga kund\u00ebrshtimi i opozit\u00ebs; ishte tabela STOP e Brukselit (e m\u00eb gjer\u00eb e komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar) q\u00eb b\u00ebri t\u00eb mundur anulimin e tyre. K\u00ebto nisma nuk ishin t\u00eb k\u00ebqija vet\u00ebm p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb; ato cenonin edhe sigurin\u00eb e Bashkimit Evropian. Megjithat\u00eb edhe p\u00ebr kaq lipset t\u00eb jemi fal\u00ebnderues.<\/p>\n<p>N\u00eb raste t\u00eb tjera ka patur laksiz\u00ebm nga BE, duke filluar nga Komisioni Evropian, n\u00eb verifikimin e p\u00ebrmbushjes s\u00eb kushteve t\u00eb vendosura. K\u00ebshtu ndodhi p.sh me marr\u00ebveshjet abuzive me pal\u00ebt emiratase p\u00ebr Portin Durr\u00ebs q\u00eb shkelin Marr\u00ebveshjen e Stabilizim Asociimit; BE \u00ebsht\u00eb mjaftuar me ndonj\u00eb qortim e pastaj ka mbyllur syt\u00eb. Po k\u00ebshtu edhe progres-raportet (tashm\u00eb quhen country reports) e Komisionit Evropian mbi Shqip\u00ebrin\u00eb kan\u00eb qen\u00eb p\u00ebr vite me radh\u00eb zbukuruese t\u00eb realitetit; ato tok me sjelljet e disa funksionar\u00ebve sh\u00ebrbyen si municion p\u00ebr propagand\u00ebn e RAKut. Megjithat\u00eb disa element\u00eb realist\u00eb jan\u00eb shfaqur n\u00eb raportet e dy viteve t\u00eb fundit.<\/p>\n<p><strong>6- Dobia konkrete e \u201can\u00ebtar\u00ebsimit me faza\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Me m\u00eb shum\u00eb interes p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor \u00ebsht\u00eb qasja e re e ofruar vitin e shkuar nga BE q\u00eb njihet si \u201can\u00ebtar\u00ebsimi me faza\u201d (staged accession). Ajo parasheh q\u00eb shtetet kandidate, mbasi t\u00eb p\u00ebrmbushin kushtet specifike, t\u00eb ken\u00eb akses t\u00eb plot\u00eb n\u00eb programe e struktura q\u00eb deri dje ishin t\u00eb rezervuara p\u00ebr shtetet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shembull vjen nga Mali i Zi, i cili nw 1 janar 2025 do t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohet n\u00eb Zon\u00ebn Unike t\u00eb Pagesave Euro (Single Euro Payment Area, shkurt SEPA). Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb transfertat bankare me eurozon\u00ebn do t\u00eb ndodhin n\u00eb \u00e7ast dhe me tarif\u00eb zero. \u00c7ka do t\u00eb ishte nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim i duksh\u00ebm krahasuar me sot kur p\u00ebr \u00e7do transfert\u00eb qytetar\u00ebt e bizneset shqiptare paguajn\u00eb deri n\u00eb 100 euro tarif\u00eb ekstra. Banka e Shqip\u00ebris\u00eb po punon prej muajsh p\u00ebr k\u00ebt\u00eb hap dhe hyrja e vendit ton\u00eb n\u00eb SEPA pritet t\u00eb ndodh\u00eb vitin e ardhsh\u00ebm .<\/p>\n<p>Me interes do t\u00eb ishte edhe an\u00ebtar\u00ebsimi shteteve kandidate n\u00eb Zyr\u00ebn e Prokurorit Publik Evropian (European Public Prosecutor\u2019s Office, shkurt EPPO) q\u00eb mbulon abuzimet me fondet evropiane si\u00e7 sugjeroi KM Albin Kurti para disa muajsh. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast korrupsioni me IPARD-in nuk do t\u00eb arkivohej nga prokuror\u00ebt e p\u00ebrgjumur n\u00eb Tiran\u00eb por me gjas\u00eb do t\u00eb kishte akuza penale n\u00eb nivel qeveritar.<\/p>\n<p>Hapa si k\u00ebto vlejn\u00eb p\u00ebr t\u00eb integruar Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb BE m\u00eb shum\u00eb se sa retorika entuziaste, raportet iluzioniste e samitet bombastike. Vet\u00ebm se p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin duhet patjet\u00ebr t\u00eb kalitet vullneti p\u00ebr standardet e durimi p\u00ebr udh\u00ebn e gjat\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Genc Pollo &#8211; Ish minist\u00ebr dhe deputet\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>11 n\u00ebntor 2024<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Genc POLLO 1- Komisioni i Fest\u00ebs nuk ka pse mblidhet Para 10 vjet\u00ebsh, n\u00eb qershor 2014, kur Shqip\u00ebris\u00eb ju akordua \u201cstatusi kandidat p\u00ebr (an\u00ebtar) n\u00eb BE\u201d reagimi n\u00eb Tiran\u00eb ishte superentuziast nga t\u00eb gjitha krah\u00ebt e politik\u00ebs si dhe nga shoq\u00ebria. Qeveria Rama (PS) mbajti nj\u00eb pritje n\u00eb Pallatin e Brigadave me pjes\u00ebmarrjen e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":37400,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-94778","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94778","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94778"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94778\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94779,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94778\/revisions\/94779"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37400"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94778"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=94778"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=94778"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}