{"id":95942,"date":"2024-11-19T21:50:00","date_gmt":"2024-11-19T21:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=95942"},"modified":"2024-11-19T21:50:00","modified_gmt":"2024-11-19T21:50:00","slug":"trump-musk-shkurtim-i-burokracise-me-2-trilione-dollare-kursime-ne-buxhetin-federal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/11\/19\/trump-musk-shkurtim-i-burokracise-me-2-trilione-dollare-kursime-ne-buxhetin-federal\/","title":{"rendered":"Trump-Musk, shkurtim i burokracis\u00eb me 2 trilion\u00eb dollar\u00eb kursime n\u00eb buxhetin federal"},"content":{"rendered":"<p>Kur Presidenti i zgjedhur Donald Trump t\u00eb marr\u00eb detyr\u00ebn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb n\u00eb janar, dy prej mb\u00ebshtet\u00ebsve m\u00eb me pesh\u00eb t\u00eb tij do t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb portofol t\u00eb ri, t\u00eb krijuar p\u00ebr t\u00eb ulur shpenzimet e qeveris\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar efektivitetin e saj.<\/p>\n<p>Departamenti i Efikasitetit t\u00eb Qeveris\u00eb, i cili pavar\u00ebsisht nga emri i tij, ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb organiz\u00ebm k\u00ebshillues dhe jo nj\u00eb departament federal, do t\u00eb drejtohet bashkarisht nga themeluesi i kompanive Tesla dhe SpaceX, Elon Musk, dhe ish-kandidati republikan p\u00ebr president, biznesmeni Vivek Ramaswamy.<\/p>\n<p>Emri i nism\u00ebs, t\u00eb njohur me akronimin DOGE, duket t\u00eb jet\u00eb produkt i sensit t\u00eb humorit t\u00eb zotit Musk, njeriut m\u00eb i pasur n\u00eb bot\u00eb. Ai prej koh\u00ebsh ka pasur interes p\u00ebr nj\u00eb kriptomonedh\u00eb t\u00eb njohur si Dogecoin.<\/p>\n<p>Dy bashk\u00ebkryetar\u00ebt Musk dhe Ramaswamy kan\u00eb caktuar 4 korrikun 2026 &#8211; 250 vjetorin e n\u00ebnshkrimit t\u00eb Deklarat\u00ebs s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara &#8211; si afatin p\u00ebr p\u00ebrfundimin e pun\u00ebs s\u00eb tyre, e cila pritet t\u00eb shtrihet n\u00eb t\u00eb gjitha aspektet e qeveris\u00eb federale, p\u00ebr t\u00eb shkurtuar shpenzimet dhe eliminuar burokracin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Premtime t\u00eb m\u00ebdha<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb deklarat\u00ebn q\u00eb njoftonte krijimin e nism\u00ebs DOGE, zoti Trump shprehej se ajo &#8220;do t&#8217;i hapte rrug\u00ebn administrat\u00ebs s\u00eb tij p\u00ebr t\u00eb eliminuar burokracin\u00eb qeveritare dhe rregulloret e tep\u00ebrta, p\u00ebr t\u00eb shkurtuar shpenzimet e panevojshme dhe p\u00ebr t\u00eb ristrukturuar agjencit\u00eb federale&#8221;.<\/p>\n<p>Zoti Musk ka spekuluar publikisht se ekziston mund\u00ebsia t\u00eb identifikohen rreth 2 trilion\u00eb dollar\u00eb buxhetin federal q\u00eb mund t\u00eb shkurtohen. Kjo do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte gati nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e 6.1 trilion\u00eb dollar\u00ebve q\u00eb qeveria federale shpenzoi n\u00eb vitin fiskal 2023 dhe nuk mund t\u00eb realizohet pa reduktime drastike n\u00eb sh\u00ebrbimet dhe programet qeveritare.<\/p>\n<div class=\"wsw__embed\">\n<figure class=\"media-image js-media-expand js-media-expand--ready\">\n<div class=\"img-wrap\">\n<div class=\"thumb\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" enhanced\" src=\"https:\/\/gdb.voanews.com\/3fa82bf3-7d34-4f5e-bd1c-62e4762edc71_w650_r1_s.png\" alt=\"Nga buxheti federal p\u00ebr vitin fiskal 2023\" width=\"552\" height=\"311\" \/><\/div>\n<\/div><figcaption><span class=\"caption\">Nga buxheti federal p\u00ebr vitin fiskal 2023<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<p>Zoti Ramaswamy ka l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohet se jan\u00eb pik\u00ebrisht shkurtime t\u00eb tilla ato q\u00eb do t\u00eb sugjerojn\u00eb ai dhe zoti Musk. N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb n\u00eb Fox News t\u00eb diel\u00ebn, ai u pyet n\u00ebse ata synojn\u00eb t\u00eb mbyllin departamente t\u00eb t\u00ebra qeveritare. Ai u p\u00ebrgjigj:<\/p>\n<p>\u201cNe parashikojm\u00eb reduktime masive. Parashikojm\u00eb q\u00eb disa agjenci t\u00eb mbyllen plot\u00ebsisht. Presim reduktime masive mes punonj\u00ebsve aty ky qeveria federale \u00ebsht\u00eb e fryr\u00eb. Presim shkurtime masive mes kontraktor\u00ebve federal\u00eb dhe t\u00eb tjer\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt po abuzojn\u00eb me fondet e qeveris\u00eb federale.\u201d<\/p>\n<p>&#8220;Un\u00eb mendoj se njer\u00ebzit do t\u00eb befasohen nga shpejt\u00ebsia me t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb veprojm\u00eb p\u00ebr disa nga k\u00ebto ndryshime.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Precedenti i koh\u00ebs s\u00eb Presidentit Regan<\/strong><\/p>\n<p>Organizatat q\u00eb mb\u00ebshtesin nj\u00eb mbik\u00ebqyrje m\u00eb rigoroze t\u00eb shpenzimeve federale treguan nj\u00eb optimiz\u00ebm t\u00eb matur lidhur me krijimin e departamentit t\u00eb ri.<\/p>\n<p>Tom Schatz, president i organizat\u00ebs \u201cQytetar\u00ebt Kund\u00ebr Shp\u00ebrdorimeve Qeveritare\u201d, i tha Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs se DOGE do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb her\u00ebn e par\u00eb &#8220;q\u00eb sektori privat b\u00ebn nj\u00eb rishikim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs t\u00eb qeveris\u00eb federale&#8221; q\u00eb kur Presidenti Ronald Regan krijoi Komisionin \u2018Grace\u2019, synimi i t\u00eb cilit ishte t\u00eb rekomandonte p\u00ebrmir\u00ebsime n\u00eb efikasitetin e qeveris\u00eb n\u00eb vitin 1982. Se sa ndikim do t\u00eb ket\u00eb DOGE, tha zoti Schatz, do t\u00eb varet nga nj\u00eb num\u00ebr faktor\u00ebsh jasht\u00eb kontrollit t\u00eb komisionit.<\/p>\n<p>&#8220;Gjith\u00e7ka do t\u00eb varet nga ajo q\u00eb do t\u00eb b\u00ebj\u00eb Presidenti Trump me rekomandimet e tyre,&#8221; tha zoti Schatz. &#8220;Rekomandimet duhet t\u00eb zbatohen, qoft\u00eb p\u00ebrmes urdhrave ekzekutiv\u00eb, ose legjislacionit &#8230; dhe n\u00eb shum\u00eb raste do t\u2019i duhet Kongresi p\u00ebr t\u00eb zbatuar rekomandimet.&#8221;<\/p>\n<div class=\"wsw__embed\">\n<figure class=\"media-image js-media-expand js-media-expand--ready\">\n<div class=\"img-wrap\">\n<div class=\"thumb\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" enhanced\" src=\"https:\/\/gdb.voanews.com\/e5c512be-580d-40a5-81bb-db1d5e767fd0_w650_r1_s.jpg\" alt=\"Vivek Ramaswamy dhe Elon Musk\" width=\"552\" height=\"311\" \/><\/div>\n<\/div><figcaption><span class=\"caption\">Vivek Ramaswamy dhe Elon Musk<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<p>N\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb l\u00ebshuar pasi zoti Trump njoftoi krijimin e nism\u00ebs DOGE, Maya MacGuineas, presidente e Komisionit p\u00ebr nj\u00eb Buxhet Federal t\u00eb P\u00ebrgjegjsh\u00ebm, vler\u00ebsoi iden\u00eb q\u00eb q\u00ebndron pas saj, por paralajm\u00ebroi se do t\u00eb duhet nj\u00eb bashk\u00ebpunim dypartiak, q\u00eb t\u00eb vihen n\u00eb jet\u00eb ndryshime reale.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb procesi t\u00eb jet\u00eb sa m\u00eb dypartiak q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb realizimin dhe zbatimin e ideve,\u201d tha zonja MacGuineas.<\/p>\n<p>\u201cRekomandimet do t\u00eb ken\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr miratim nga Kongresi, \u00e7ka e p\u00ebrforcon edhe m\u00eb tej nevoj\u00ebn q\u00eb kjo t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje me mb\u00ebshtetje dypal\u00ebshe dhe p\u00ebr t\u2019i l\u00ebn\u00eb t\u00eb gjitha opsionet t\u00eb hapura n\u00eb tryez\u00eb p\u00ebr t\u00eb trajtuar \u00e7ekuilibret fiskale\u201d, u shpreh ajo.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb buxhet masiv<\/strong><\/p>\n<p>Komisioni i mbik\u00ebqyrur nga zoti Musk dhe zoti Ramaswamy do t\u00eb shqyrtoj\u00eb nj\u00eb buxhet federal n\u00eb t\u00eb cilin shumica e shpenzimeve t\u00eb qeveris\u00eb njihen si &#8220;t\u00eb detyrueshme&#8221;. Shpenzimet e detyrueshme p\u00ebrfshijn\u00eb pagesat q\u00eb qeveria \u00ebsht\u00eb e detyruar t\u2019i b\u00ebj\u00eb me ligj, dhe n\u00eb vitin 2023 ato kapnin shifr\u00ebn 3.8 trilion\u00eb dollar\u00eb nga buxheti total prej 6.1 trilion\u00eb dollar\u00ebsh.<\/p>\n<p>Sasia m\u00eb e madhe, 1.3 trilion\u00eb dollar\u00eb, ishte ajo p\u00ebr Sigurimet Shoq\u00ebrore, programi federal q\u00eb siguron t\u00eb ardhura p\u00ebr pensionist\u00ebt, sipas Zyr\u00ebs s\u00eb Buxhetit t\u00eb Kongresit.<\/p>\n<p>Qeveria shpenzoi edhe 448 miliard\u00eb dollar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e grupeve t\u00eb tjera, si t\u00eb papun\u00ebt dhe prind\u00ebrit me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta.<\/p>\n<p>Shpenzimet p\u00ebr programin e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor p\u00ebr amerikan\u00ebt e moshuar, i njohur si \u2018Medicare\u2019, kapnin shifr\u00ebn e 839 miliard\u00eb dollar\u00ebve, nd\u00ebrsa shpenzimet p\u00ebr programin q\u00eb ofron kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor p\u00ebr amerikan\u00ebt me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta, i njohur si \u2018Medicaid\u2019, ishte 616 miliard\u00eb dollar\u00eb.<\/p>\n<p>Kategoria tjet\u00ebr e shpenzimeve p\u00ebrfshin buxhetin q\u00eb Kongresi autorizon \u00e7do vit. N\u00eb vitin 2023 ato kapnin shifr\u00ebn prej 1.7 trilion\u00eb dollar\u00ebsh. K\u00ebto shpenzime mbulojn\u00eb funksionimin e p\u00ebrditsh\u00ebm t\u00eb qeveris\u00eb federale. Gati gjysma e tyre &#8211; 805 miliard\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr vitin 2023 &#8211; shkuan p\u00ebr buxhetin e mbrojtjes.<\/p>\n<div class=\"wsw__embed\">\n<figure class=\"media-image js-media-expand js-media-expand--ready\">\n<div class=\"img-wrap\">\n<div class=\"thumb\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" enhanced\" src=\"https:\/\/gdb.voanews.com\/221d08d8-35d7-4fc4-b1f2-d896b2fed2af_w650_r1_s.png\" alt=\"Nga shpenzimet buxhetore t\u00eb vitit 2023\" width=\"552\" height=\"311\" \/><\/div>\n<\/div><figcaption><span class=\"caption\">Nga shpenzimet buxhetore t\u00eb vitit 2023<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<p>Pjesa e mbetur prej 917 miliard\u00eb dollar\u00ebsh nga kjo kategori, financon departamentet kryesore qeveritare, Kongresin dhe Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb, si edhe funksionet e tjera t\u00eb qeveris\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb kategori e fundit e shpenzimeve buxhetore, \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb paguan interesin e borxhit federal, q\u00eb bie n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb grim, mes shpenzimeve q\u00eb jan\u00eb t\u00eb detyruara p\u00ebr t\u2019u paguar dhe buxhetit q\u00eb miratohet p\u00ebrvit p\u00ebr departamentet federale.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa qeveria teorikisht mund t\u00eb zgjedh\u00eb t\u00eb mose paguaj\u00eb interesin e borxhit t\u00eb saj, nj\u00eb vendim i till\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb pasoja katastrofike p\u00ebr ekonomin\u00eb e SHBA-s\u00eb dhe at\u00eb globale. Pagesa e interesit p\u00ebr borxhin ishte 659 miliard\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vitin 2023.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb struktur\u00eb e paqart\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Mbetet ende e paqart\u00eb se si do t\u00eb strukturohet DOGE. N\u00ebse ngrihet p\u00ebrmes nj\u00eb urdhri ekzekutiv, ky organiz\u00ebm mund t\u00eb duhet t&#8217;i n\u00ebnshtrohet Ligjit p\u00ebr Komisionet K\u00ebshillimore Federale. Ai parashikon q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmerren hapa t\u00eb caktuar p\u00ebr t\u00eb garantuar transparenc\u00eb dhe ka rregulla p\u00ebr konfliktet e interesit. Kjo e fundit mund t\u00eb jet\u00eb problematike p\u00ebr zotin Musk, kompanit\u00eb e ndryshme t\u00eb t\u00eb cilit kan\u00eb kontrata me vler\u00eb miliarda dollar\u00ebsh me qeverin\u00eb federale. Megjithat\u00eb, n\u00ebse DOGE ngrihet si nj\u00eb organiz\u00ebm t\u00ebr\u00ebsisht privat, fjala e drejtuesve t\u00eb t\u00eb cilit thjesht ka pesh\u00eb para presidentit, rregullat nuk do t\u00eb vlenin p\u00ebr t\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur Presidenti i zgjedhur Donald Trump t\u00eb marr\u00eb detyr\u00ebn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb n\u00eb janar, dy prej mb\u00ebshtet\u00ebsve m\u00eb me pesh\u00eb t\u00eb tij do t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb portofol t\u00eb ri, t\u00eb krijuar p\u00ebr t\u00eb ulur shpenzimet e qeveris\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar efektivitetin e saj. Departamenti i Efikasitetit t\u00eb Qeveris\u00eb, i cili pavar\u00ebsisht nga emri &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":95943,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-95942","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95942","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95942"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95942\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95944,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95942\/revisions\/95944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}