{"id":97238,"date":"2024-11-30T11:08:16","date_gmt":"2024-11-30T11:08:16","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=97238"},"modified":"2024-11-30T11:08:16","modified_gmt":"2024-11-30T11:08:16","slug":"mosdelegimi-i-ndergjegjes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/11\/30\/mosdelegimi-i-ndergjegjes\/","title":{"rendered":"Mosdelegimi i nd\u00ebrgjegjes"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga\u00a0Genc P<\/strong><strong>OLLO<\/strong><\/p>\n<p><strong>1- Gjyqi i Trumpit<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2023 tre gjyqtar\u00eb amerikan\u00eb vendos\u00ebn nj\u00eb \u201c<em>gag order<\/em>\u201d ose ndalim p\u00ebr t\u00eb folur n\u00eb publik ndaj t\u00eb pandehurit Donald Trump, ish president i ShBA, n\u00eb tre \u00e7\u00ebshtje gjyq\u00ebsore t\u00eb ndryshme. Ish presidenti Trump refuzoi k\u00ebto\u00a0<em>gag orders<\/em>\u00a0duke ju referuar Amendamentit t\u00eb Par\u00eb t\u00eb kushtetut\u00ebs amerikane (shteti nuk mundet t\u00eb kufizoj\u00eb lirin\u00eb e shprehjes apo t\u00eb medias); ai vijim i shkeli vazhdimisht ato megjith\u00eb paralajm\u00ebrimin e gjyqtar\u00ebve se mund t\u00eb nd\u00ebshkohej jo vet\u00ebm me gjob\u00eb por edhe me burg. P\u00ebr secil\u00ebn shkelje (deklarat\u00eb) ai u d\u00ebnua me nj\u00ebmij\u00eb dollar\u00eb gjob\u00eb.<\/p>\n<p><em>Gag orders<\/em>\u00a0jan\u00eb pjes\u00eb e jurisprudenc\u00ebs penale amerikane por ato l\u00ebshohen vet\u00ebm kur deklaratat rrezikojn\u00eb seriozisht procesin gjyq\u00ebsor dhe formulohen me objekt t\u00eb ngusht\u00eb. N\u00eb rastin ton\u00eb\u00a0<em>gag orders<\/em>\u00a0synuan t\u00eb ndalonin Trumpin t\u00eb ekspozonte lidhjet e prokuror\u00ebve, gjyqtar\u00ebve, an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb juris\u00eb e personelit mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb tyre me Partin\u00eb Demokratike, kund\u00ebrshtare politike e tij. P. sh. Letitia James, kryeprokurore (Attorney general) n\u00eb New York, kishte qen\u00eb me dekada k\u00ebshilltare bashkiake p\u00ebr Partin\u00eb Demokrate; ajo n\u00eb fushat\u00ebn e v2018 p\u00ebr postin e kryeprokurores (t\u00eb financuar edhe nga George Soros) dhe m\u00eb pas n\u00eb k\u00ebt\u00eb ofiq ishte shprehur disa her\u00eb se do t\u2019a hetonte Presidentin Trump \u201c\u00e7do dit\u00eb e p\u00ebr lloj-lloj gj\u00ebrash\u201d deri sa t\u2019a fundoste.<\/p>\n<p>Akuza konkrete e saj ishte se kompania Trump Organisation kishte mbivler\u00ebsuar kompleksin rezidencial Mar-a-Lago si kolateral (70 milion\u00eb dollar\u00eb) p\u00ebr nj\u00eb hua biznesi nga Deutsche Bank. N\u00eb fakt banka kishte r\u00ebn\u00eb dakord me k\u00ebt\u00eb vler\u00eb, kredia ishte dh\u00ebn\u00eb dhe pastaj i ishte shlyer bank\u00ebs e plot\u00eb dhe n\u00eb afat, dy pal\u00ebt ishin deklaruar t\u00eb k\u00ebnaqura dhe Deutsche Bank ishte shprehur se qe e gatshme p\u00ebr kreditime t\u00eb tjera p\u00ebr Trump Organisation. Megjith\u00ebse nj\u00eb mendje e shendosh\u00eb nuk mund t\u00eb kuptoj\u00eb se cfar\u00eb ka k\u00ebtu p\u00ebr t\u00eb hetuar e akuzuar, gjyqtari i \u00a0\u00e7\u00ebshtjes Artur Engoron n\u00eb shkurt 2024 dha nj\u00eb d\u00ebnim me gjob\u00eb prej afro gjys\u00ebm milion dollar\u00eb me kushte t\u00eb ashpra p\u00ebr apelim. Engoron, ishte an\u00ebtar e sponsor i Partis\u00eb Demokratike dhe kishte dh\u00ebn\u00eb deklarata p\u00ebr Trumpin t\u00eb ngjashme me ato t\u00eb kryeprokurores edhe pse m\u00eb t\u00eb buta. Ata q\u00eb n\u00eb debatin publik shqiptar thon\u00eb p\u00ebr raste skandaloze \u201cse kjo nuk ndodh as n\u00eb Afrik\u00ebn e Zez\u00eb\u201d ju lutem t\u00eb ken\u00eb parasysh se gjyqi i m\u00ebsip\u00ebrm ndodhi n\u00eb New York City. N\u00eb favor t\u00eb ShBA lipset t\u00eb shtohet se bazuar n\u00eb procesin e gjykat\u00ebs s\u00eb Apelit deri tashti ka shum\u00eb gjas\u00eb q\u00eb verdikti Engoron do t\u00eb anullohet.<\/p>\n<p><strong>2-Gjyqi i Berish\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb tetor 2023 Prokuroria e Posa\u00e7me (SPAK) n\u00eb Shqip\u00ebri mori aprovimin nga nj\u00eb gjyqtar i gjykat\u00ebs s\u00eb posa\u00e7me (GjKKO) p\u00ebr masa shtr\u00ebnguese ndaj ish presidentit Sali Berisha (detyrim paraqitje dhe ndalim udh\u00ebtimi jasht\u00eb vendit). Berisha refuzoi zbatimin e k\u00ebtyre masave duke ju referuar nenit 73\/2 t\u00eb Kushtetut\u00ebs \u201c<em>Deputeti nuk mund t\u00eb arrestohet ose t\u2019i hiqet liria n\u00eb \u00e7far\u00ebdo lloj forme apo ndaj tij t\u00eb ushtrohet kontroll personal ose i banes\u00ebs, pa autorizimin e Kuvendi<\/em>t\u201d. Prokurori, ndryshe nga raste t\u00eb m\u00ebparshme, nuk kishte k\u00ebrkuar autorizimin e Kuvendit. Berisha argumentoi se edhe pse kishte qen\u00eb dhe ishte p\u00ebr kufizimin e imunitetit\u00a0 parlamentar nuk mund t\u00eb zbatonte vendime t\u00eb marra n\u00eb shkelje t\u00eb Kushtetut\u00ebs. Tolerimi i k\u00ebtij precedenti do t\u00eb mund t\u00eb hapte udh\u00ebn p\u00ebr shkelje m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb Kushtetut\u00ebs.<\/p>\n<p>SPAK p\u00ebrs\u00ebriti k\u00ebrkes\u00ebn me mas\u00ebn shtr\u00ebnguese t\u00eb r\u00ebnduar (arrest sht\u00ebpijak) dhe pa v\u00ebshtir\u00ebsi mori autorizimin nga Kuvendi dhe aprovimin nga gjyqtari. (K\u00ebto dit\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr gjyqtar i GjKKO shfuqizoi arrestin sht\u00ebpiak tashm\u00eb 11-mujor t\u00eb z. Berisha. Gjykata Kushtetuese s\u00eb fundmi nuk gjeti antikushtetueshm\u00ebri tek anashkalimi i Kuvendit nga SPAKu. Kritik\u00ebt thon\u00eb se kjo gjykat\u00eb nuk e interpretoi nenin 73\/2 por mori tagrat e kushtetut\u00ebb\u00ebr\u00ebsit dhe e ndryshoi at\u00eb nen).<\/p>\n<p>Gjyqtari aprovues ka nj\u00eb jet\u00eb personale problematike: \u00ebsht\u00eb shkarkuar p\u00ebr abuzim n\u00eb v90 nga Presidenti Berisha kur ky i fundit kryesonte K\u00ebshillin e Lart\u00eb t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb; \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar penalisht p\u00ebr fallsifikim dokumentesh n\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb BEs\u00eb dhe, duke mos e deklaruar k\u00ebt\u00eb d\u00ebnim n\u00eb dosjen personale, ka kryer sipas ligjit shqiptar nj\u00eb tjet\u00ebr vep\u00ebr penale. Megjithk\u00ebt\u00eb asnje mas\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb marr\u00eb ende p\u00ebr t\u00eb, madje as pezullim nga Inspektori i Lart\u00eb i Drejt\u00ebsis\u00eb. Gjyqtari em\u00ebroi ex-officio avokat p\u00ebr z. Berisha nj\u00eb person q\u00eb n\u00eb rrjetet sociale kishte b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr burgosjen e klientit t\u00eb tij t\u00eb ardhsh\u00ebm.<\/p>\n<p>P\u00ebr akuz\u00ebn korrupsion pasiv ndaj z Berisha n\u00eb sh\u00ebnimin tim \u201c<em>Sfida konceptuale e dyshes Millona-Gjoka<\/em>\u201d n\u00eb tetor 2023 jam shprehur se \u201c<em>\u00cbsht\u00eb hera e par\u00eb n\u00eb historin\u00eb penale shqiptare, dhe me sa jam konsultuar edhe n\u00eb at\u00eb bot\u00ebrore, q\u00eb akte legjislative me natyr\u00eb normative t\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb konsiderohen si prov\u00eb krimi p\u00ebr shkak t\u00eb efektit q\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb patur mbi nj\u00eb subjekt t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nd\u00ebr shum\u00eb syresh\u2026.sfida (e prokurorit) e kap\u00ebrcen rastin konkret e p\u00ebrballet me tradit\u00ebn ligjore t\u00eb kontinentit e m\u00eb gjer\u00eb\u201d<\/em>. Prokurori pohon q\u00eb nuk provohet se p\u00ebrfituesi J. Malltezi, dh\u00ebnd\u00ebr i z. Berisha, t\u00eb ket\u00eb ndikuar n\u00eb miratimin e k\u00ebtyre akteve. Prova e akt-akuz\u00ebs n\u00eb gjyq \u00ebsht\u00eb se e shoqja e J. Malltezit (e bija e z. Berisha) ka mbuluar shpenzimet e z. Berisha p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje sh\u00ebndet\u00ebsore e avokatore.<\/p>\n<p>Kush vazhdon t\u00eb thot\u00eb \u201cse kjo nuk ndodh as n\u00eb Afrik\u00ebn e Zez\u00eb\u201d do t\u2019i lutesha p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb objektivitet e respekt p\u00ebr standartet afrikane.<\/p>\n<p><strong>3- Gjyqi i nd\u00ebrgjegjes<\/strong><\/p>\n<p>Dy rastet gjyq\u00ebsore m\u00eb lart dallojn\u00eb nga l\u00ebnda, konteksti ligjor, personaliteti i t\u00eb pandehurve, etj. Po k\u00ebto dy raste ngjasojn\u00eb shum\u00eb nga devijimi e deformimi i q\u00ebllimsh\u00ebm i procesit t\u00eb drejt\u00eb nxitur nga motive kryesisht politiko-partiake. Arsyeja e k\u00ebtij sh\u00ebnimi nuk \u00ebsht\u00eb paraqitja e informacionit mbi k\u00ebto dy raste q\u00eb lexuesi e njeh ose e gjen kollaj. As v\u00ebnia e n\u00eb pah e ngjashm\u00ebrive e dallimeve mes tyre edhe pse krahasimi \u00ebsht\u00eb interesant.<\/p>\n<p>Por shum\u00eb m\u00eb me interes p\u00ebr nj\u00eb shoq\u00ebri e sistem demokratik \u00ebsht\u00eb fokusimi tek refuzimi parimor i zot\u00ebrinjve Trump e Berisha. N\u00eb \u00e7do shtet t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs ku institucionet g\u00ebzojn\u00eb besimin e publikut do t\u00eb ishte normale t\u00eb respektoheshin e t\u00eb zbatoheshin vendimet gjyq\u00ebsore; n\u00eb rast kund\u00ebrshtimi udha e vetme do t\u00eb ishte apelimi.<\/p>\n<p>Por kur k\u00ebto vendime jan\u00eb duksh\u00ebm t\u00eb padrejta e t\u00eb kund\u00ebrligjshme dhe sidomos kur shkelin hapur kushtetut\u00ebn ka gjithmon\u00eb nj\u00eb pik\u00ebpyetje se si lipset t\u00eb reagohet. Trump e Berisha nuk zgjodh\u00ebn opsionin formalisto-procedural; ata ec\u00ebn n\u00eb udh\u00ebn parimore t\u00eb refuzimit duke mbrojtur norma kushtetuese t\u00eb cilat mbrojn\u00eb rendin demokratik e t\u00eb drejtat njer\u00ebzore. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb qendrim ata sakrifikuan: i pari financiarisht, i dyti me lirin\u00eb personale. K\u00ebto dy raste analoge jan\u00eb shembuj t\u00eb spras\u00ebm n\u00eb historin\u00eb njer\u00ebzore ku dilem\u00ebs midis qasjes s\u00eb kollajshme por imorale dhe asaj t\u00eb drejt\u00eb, t\u00eb moralshme e t\u00eb dobishme p\u00ebr gj\u00ebn\u00eb publike i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigja e duhur.<\/p>\n<p>Nga gjykimi sipas parimeve morale mund t\u00eb p\u00ebrjashtojm\u00eb Per\u00ebndin\u00eb, i cili p\u00ebr besimtar\u00ebt abrahamit\u00eb \u00ebsht\u00eb absolut dhe i pagjykuesh\u00ebm nga njeriu. Por n\u00eb bot\u00ebn njer\u00ebzore askush nuk mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet a priori nga nj\u00eb gjykim sipas nd\u00ebrgjegjes, morali i sh\u00ebndosh\u00eb i s\u00eb cil\u00ebs buron nga Shkrimi i Shenjt\u00eb. Ose e th\u00ebn\u00eb me fjalin\u00eb lapidare t\u00eb Sali Berish\u00ebs n\u00eb fjalimin e par\u00eb t\u00eb tij mbas lirimit nga arresti: \u201c<em>Ne shqiptar\u00ebt nuk e deleguam kurr\u00eb nd\u00ebrgjegjen!\u201d.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Genc POLLO 1- Gjyqi i Trumpit N\u00eb vitin 2023 tre gjyqtar\u00eb amerikan\u00eb vendos\u00ebn nj\u00eb \u201cgag order\u201d ose ndalim p\u00ebr t\u00eb folur n\u00eb publik ndaj t\u00eb pandehurit Donald Trump, ish president i ShBA, n\u00eb tre \u00e7\u00ebshtje gjyq\u00ebsore t\u00eb ndryshme. Ish presidenti Trump refuzoi k\u00ebto\u00a0gag orders\u00a0duke ju referuar Amendamentit t\u00eb Par\u00eb t\u00eb kushtetut\u00ebs amerikane (shteti nuk mundet &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":96870,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-97238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97238"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97239,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97238\/revisions\/97239"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}