{"id":97444,"date":"2024-12-02T18:20:44","date_gmt":"2024-12-02T18:20:44","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=97444"},"modified":"2024-12-02T18:20:44","modified_gmt":"2024-12-02T18:20:44","slug":"liljana-elmazi-buxheti-2025-buxheti-i-vjedhjes-me-te-madhe-ne-histori","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/12\/02\/liljana-elmazi-buxheti-2025-buxheti-i-vjedhjes-me-te-madhe-ne-histori\/","title":{"rendered":"Liljana Elmazi: Buxheti 2025, buxheti i vjedhjes m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb histori!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Fjala e drejtueses s\u00eb Departamentit p\u00ebr Sip\u00ebrmarrjen, Liliana Elmazi<\/strong><\/p>\n<p>Si dhe 11 buxhetet e m\u00ebparshme t\u00eb tuf\u00ebs grabitqare rilindase, edhe ky buxhet \u00ebsht\u00eb grabitja e rradh\u00ebs , madje m\u00eb e madhja. Kemi d\u00ebgjuar alifmatraket e ekonomis\u00eb k\u00ebto dit\u00eb t\u00eb mburren me buxhetin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb histori, dhe n\u00eb fakt kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, m\u00eb i madhi \u00ebsht\u00eb n\u00eb vjedhjen e grabitjen e qytetar\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria investon mbi 6 p\u00ebr qind t\u00eb PBB-s\u00eb nga t\u00eb ardhurat buxhetore. Bashkimi Europian n\u00eb vitin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb arrin t\u00eb investoj\u00eb rreth 2.7 p\u00ebr qind. Dhe kjo nuk e tregon t\u00eb gjith\u00eb historin\u00eb.<\/p>\n<p>Pyetja \u00ebsht\u00eb ku i gjen Shqip\u00ebria parat\u00eb t\u00eb mbaj\u00eb nj\u00eb nivel kaq t\u00eb lart\u00eb investimesh publike? Dhe p\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb, Qeveria u merr parat\u00eb pensionist\u00ebve, t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve dhe nx\u00ebn\u00ebsve n\u00eb shkolla.<\/p>\n<p>Qeveria shqiptare kursen minimalisht 1 miliard\u00eb euro n\u00eb vit nga mbajtja e pensioneve n\u00eb nivele qesharake, 400 milion\u00eb euro nga hedhja e barr\u00ebs s\u00eb financimit t\u00eb s\u00ebmundjeve n\u00eb xhepat e qytetar\u00ebve dhe po kaq nga n\u00ebnfinancimi i sistemit arsimor.<\/p>\n<p>N\u00eb rrafshin teorik orientimi i buxhetit drejt investimeve jan\u00eb politika m\u00eb e mir\u00eb buxhetore. Investimet rrisin ekonomin\u00eb, krijojn\u00eb vende pune, nxisin prodhimin dhe shtojn\u00eb produktivitetin n\u00eb ekonomi. Me pak fjal\u00eb ato rrisin tort\u00ebn e ekonomis\u00eb dhe ideja \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht kjo. Qeverit\u00eb tregohen agresive me investime p\u00eb ko r periudha t\u00eb caktuara kohore p\u00ebr t\u00eb rritur tort\u00ebn, q\u00eb m\u00eb pas t\u00eb shp\u00ebrndajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Por problemi \u00ebsht\u00eb se n\u00eb Por pse qeveria k\u00ebmb\u00ebngul n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim? A udh\u00ebhiqet mbajtja e investimeve kaq t\u00eb larta duke shtrydhur t\u00eb gjitha shpenzimet e tjera jetike vet\u00ebm nga q\u00ebllimi i mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb rritur tort\u00ebn? N\u00eb fakt, ka dhe nj\u00eb incentiv\u00eb tjet\u00ebr. Pensionet nuk i vjedh dot. Nd\u00ebrsa tenderat e investimeve po.<\/p>\n<p>Politika buxhetore e Shqip\u00ebris\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb tjet\u00ebr vet\u00ebm nj\u00eb mekaniz\u00ebm rentier, i cili thith parat\u00eb nga shtresat vulnerab\u00ebl t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb dhe i \u00e7on ato p\u00ebr t\u00eb pasuruar pafund\u00ebsisht nj\u00eb grusht n\u00ebnkontraktor\u00ebsh t\u00eb shtetit. K\u00ebta t\u00eb fundit, ndryshe njihen edhe si oligark\u00eb. Dhe p\u00ebr sa koh\u00eb kjo do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb ndodh\u00eb, shqiptar\u00ebt do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb braktisin vendin n\u00eb mas\u00eb, ashtu si\u00e7 ka ndodhur.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb sistem i krijuar nga incentiva p\u00ebr t\u00eb vjedhur. Kaq e thjesht\u00eb \u00ebsht\u00eb. \u201cbuxheti m\u00eb i madh n\u00eb histori!\u201d<\/p>\n<p>Detyra kryesore e nj\u00eb qeverie \u00ebsht\u00eb q\u00eb parat\u00eb q\u00eb mbledh nga taksapaguesit t\u2019ua kthej\u00eb mbrapsht qytetar\u00ebve t\u00eb saj, duke i shpenzuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sa m\u00eb eficiente, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u2019u rris\u00eb atyre mir\u00ebqenien, t\u00eb jap\u00eb pensione q\u00eb nuk jan\u00eb l\u00ebmosh\u00eb, t\u00eb cilat nuk dalin as p\u00ebr t\u00eb jetuar, t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb infrastruktur\u00ebn, t\u00eb ofroj\u00eb sh\u00ebrbime sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb standardit t\u00eb lart\u00eb, pa qen\u00eb nevoja p\u00ebr shpenzime nga xhepi, t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb mjedis ekonomik t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm q\u00eb nxit konkurrenc\u00ebn e lir\u00eb dhe u jep t\u00eb gjith\u00ebve shanse t\u00eb barabarta.<\/p>\n<p>Menaxhimi i financave publike prej vitesh vuan nga nj\u00eb shp\u00ebrndarje jo e drejt\u00eb e burimeve. Teksa Prodhimi i Brendsh\u00ebm Bruto dhe buxheti i shtetit pothuajse jan\u00eb dyfishuar n\u00eb dekad\u00ebn e fundit, Shqip\u00ebria ka aktualisht 42% t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb saj n\u00eb rrezik te varferise. Shpenzimet, asetet n\u00eb fokus, jo njer\u00ebzit. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, pensioni mesatar n\u00eb qytet n\u00eb vitin 2023 ishte 183 euro dhe n\u00eb fshat, 110 euro, shum\u00eb her\u00eb m\u00eb posht\u00eb se niveli relativ i varf\u00ebris\u00eb 6.7 USD n\u00eb dit\u00eb 201 USD n\u00eb muaj) dhe niveli m\u00eb i ul\u00ebt n\u00eb Europ\u00eb. Buxheti duhet t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si mekaniz\u00ebm. S\u00eb pari, mosshp\u00ebrdorimi i parave t\u00eb taksapaguesve. Vitet e fundit treguan se shum\u00eb projekte t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb ashtuquajtura t\u00eb Partneritetit Publik-Privat PPP ishin vet\u00ebm skema korruptive, q\u00eb nuk soll\u00ebn asnj\u00eb vler\u00eb p\u00ebr publikun dhe nj\u00eb pjes\u00eb e tyre sot po hetohen nga SPAK.<\/p>\n<p>Si\u00e7 konkluduan dhe fituesit e Nobel-it n\u00eb ekonomi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vit, fajin p\u00ebr varf\u00ebrin\u00eb apo pasurimin e nj\u00eb vendi e ka politika dhe qeverisja.<\/p>\n<p>P\u00ebrshembull shpenzimet p\u00ebr sistemin sh\u00ebndet\u00ebsor q\u00eb \u00ebsht\u00eb premtuar t\u00eb jet\u00eb universal, pra t\u00eb jet\u00eb falas, jan\u00eb sa 2,8% e PBB-s\u00eb.<\/p>\n<p>Vendet q\u00eb tentojn\u00eb sh\u00ebrbimin universal falas, shpenzojn\u00eb nga 10% deri n\u00eb 17.8% te Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm bruto n\u00eb vit. E megjithat\u00eb, s\u00ebrish 14 % e shpenzimeve mjek\u00ebsore dhe shendet\u00ebsore mbulohen nga vet\u00eb qytetar\u00ebt privatisht. At\u00ebher\u00eb si dreqin \u201cbuxheti m\u00eb i madh n\u00eb histori me 2.8% t\u00eb PBB-s\u00eb n\u00eb sherbime sh\u00ebndet\u00ebsore do t\u00eb mund t\u00eb ofroj sh\u00ebrbim sh\u00ebndet\u00ebsor falas?! \u00cbsht\u00eb thjesht\u00eb e pamundur ekonomikisht.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fjala e drejtueses s\u00eb Departamentit p\u00ebr Sip\u00ebrmarrjen, Liliana Elmazi Si dhe 11 buxhetet e m\u00ebparshme t\u00eb tuf\u00ebs grabitqare rilindase, edhe ky buxhet \u00ebsht\u00eb grabitja e rradh\u00ebs , madje m\u00eb e madhja. Kemi d\u00ebgjuar alifmatraket e ekonomis\u00eb k\u00ebto dit\u00eb t\u00eb mburren me buxhetin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb histori, dhe n\u00eb fakt kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, m\u00eb i &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":97445,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-97444","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97444"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97444\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97446,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97444\/revisions\/97446"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/97445"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}