{"id":97970,"date":"2024-12-07T10:12:26","date_gmt":"2024-12-07T10:12:26","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=97970"},"modified":"2024-12-07T10:12:26","modified_gmt":"2024-12-07T10:12:26","slug":"shqiperi-kosove-akulli-qe-nuk-po-shkrin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/12\/07\/shqiperi-kosove-akulli-qe-nuk-po-shkrin\/","title":{"rendered":"Shqip\u00ebri-Kosov\u00eb, akulli q\u00eb nuk po shkrin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ftohja e marr\u00ebdh\u00ebnieve politike nd\u00ebrmjet Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs po p\u00ebrcillet edhe n\u00eb ekonomi me tregtin\u00eb n\u00eb vendnum\u00ebro dhe r\u00ebnien e vizitor\u00ebve. Sipas projeksioneve, PBB-ja e Rajonit pritet t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb 135.3 miliard\u00eb euro m\u00eb 2024, teksa ekonomit\u00eb tona, t\u00eb dyja s\u00eb bashku, pritet t\u00eb arrijn\u00eb nj\u00eb vler\u00eb prej 33 miliard\u00eb eurosh, shum\u00eb kjo sa 24% e PBB-s\u00eb s\u00eb pritshme t\u00eb Rajonit. Ekonomia e Serbis\u00eb z\u00eb 45% t\u00eb PBB-s\u00eb s\u00eb 6 vendeve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor. Shqip\u00ebria dhe Kosova nuk po i shfryt\u00ebzojn\u00eb potencialet p\u00ebr bashk\u00ebpunim, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebhen konkurruese dhe t\u00eb rrisin mir\u00ebqenien e qytetar\u00ebve t\u00eb tyre.<\/strong><\/p>\n<p>Kosova dhe Shqip\u00ebria, dy shtete t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit komb, nuk i kan\u00eb shfryt\u00ebzuar potencialet e burimeve natyrore dhe popullsin\u00eb e re n\u00eb mosh\u00eb p\u00ebr t\u00eb rritur p\u00ebrfitimet ekonomike.<\/p>\n<p>N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb rritet, popullata shqiptare n\u00eb rajon \u00ebsht\u00eb reduktuar dhe \u00ebsht\u00eb plakur teksa n\u00eb aspektin ekonomik, konvergjenca me Rajonin ka mbetur e pandryshuar gjat\u00eb 10 viteve t\u00eb fundit. Qeverit\u00eb e dy vendeve, me politikat e tyre, nxit\u00ebn emigrim masiv t\u00eb popullat\u00ebs, duke d\u00ebshtuar t\u00eb krijojn\u00eb mund\u00ebsi sidomos p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb.<\/p>\n<p>Ekonomit\u00eb e dy shteteve bazohen n\u00eb nj\u00eb model q\u00eb nuk gjeneron pun\u00ebsim me vler\u00eb t\u00eb lart\u00eb dhe nuk kan\u00eb mundur t\u00eb integrohen n\u00eb zinxhir\u00ebt e industris\u00eb si Serbia dhe Maqedonia e Veriut.<\/p>\n<p>Prodhimi i Brendsh\u00ebm Bruto n\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, Shqip\u00ebri, Kosov\u00eb, Bosnj\u00eb, Maqedonin\u00eb e Veriut dhe Malin e Zi ishte rreth 80,5 miliard\u00eb euro n\u00eb vitin 2013, sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga institucionet financiare nd\u00ebrkomb\u00ebtare FMN dhe BB.<\/p>\n<div class=\"jnews_inline_related_post_wrapper left\">\n<div class=\"jnews_inline_related_post\">\n<div class=\"jeg_postblock_29 jeg_postblock jeg_module_hook jeg_pagination_disable jeg_col_2o3 jnews_module_1479067_1_675414cc2e894   \" data-unique=\"jnews_module_1479067_1_675414cc2e894\">\n<div class=\"jeg_block_heading jeg_block_heading_6 jeg_subcat_right\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Shqip\u00ebria dhe Kosova s\u00eb bashku e kishin PBB-n\u00eb 19,2 miliard\u00eb euro n\u00eb vitin 2013, vler\u00eb kjo sa 23.8% e PBB-s\u00eb s\u00eb Rajonit. Sipas projeksioneve, PBB-ja e Rajonit pritet t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb 135.3 miliard\u00eb euro m\u00eb 2024, teksa ekonomit\u00eb tona t\u00eb dyja s\u00eb bashku pritet t\u00eb arrijn\u00eb nj\u00eb vler\u00eb prej 33 miliard\u00eb eurosh, shum\u00eb kjo sa 24% e PBB-s\u00eb s\u00eb pritshme t\u00eb Rajonit.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjith\u00ebsisht, vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor kan\u00eb sh\u00ebnuar r\u00ebnie t\u00eb popullsis\u00eb q\u00eb kur u shemb regjimi komunist n\u00eb vitin 1990. Gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit, popullata shqiptare e dy shteteve ka p\u00ebsuar r\u00ebnie t\u00eb fort\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb uljes s\u00eb lindjeve dhe emigracionit t\u00eb lart\u00eb, por k\u00ebto fenomene kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb t\u00eb dukshme n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb Kosov\u00eb, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb popullsia e dy vendeve t\u00eb p\u00ebsoj\u00eb r\u00ebnie me 15% dhe 12% secila nd\u00ebrmjet 2011 dhe 2024.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria dhe Kosova gjithashtu jan\u00eb t\u00eb integruara m\u00eb pak n\u00eb zinxhirin e vler\u00ebs s\u00eb tregut global, duke qen\u00eb se sektori i bujq\u00ebsis\u00eb dominon dy ekonomit\u00eb dhe sektor\u00ebt e industris\u00eb ku ofrohen paga m\u00eb t\u00eb larta jan\u00eb m\u00eb pak t\u00eb pranishme se n\u00eb rajon.<\/p>\n<p><strong>PBB, gara Shqip\u00ebria-Kosov\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Kosova p\u00ebrjetoi n\u00eb 1998 nj\u00eb nga luft\u00ebrat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjakshme n\u00eb Europ\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, nd\u00ebrsa Shqip\u00ebria doli shum\u00eb e varf\u00ebr nga rr\u00ebzimi i nj\u00eb prej regjimeve diktatoriale m\u00eb t\u00eb egra. Falimenti i firmave piramidale n\u00eb vitin 1997 e v\u00ebshtir\u00ebsoi edhe m\u00eb tej situat\u00ebn, pasi nj\u00eb shumic\u00eb e madhe familjesh humb\u00ebn t\u00eb gjith\u00eb kursimet e jet\u00ebs n\u00eb k\u00ebto skema.<\/p>\n<p>Me liberalizimin e tregtis\u00eb, t\u00eb ardhurat nga emigracioni dhe zhvillimi i industrive q\u00eb k\u00ebrkonin krah pune, PBB-ja e Shqip\u00ebris\u00eb sh\u00ebnoi n\u00eb vitin 2023 mbi 2,3 trilion\u00eb lek\u00eb (22 miliard\u00eb euro). Ky rezultat \u00ebsht\u00eb 70% m\u00eb i lart\u00eb se n\u00eb vitin 2013, kur PBB-ja e vendit ishte 1,3 trilion\u00eb lek\u00eb.<\/p>\n<p>Ekonomia e Kosov\u00ebs n\u00eb vitin 2023 arriti nj\u00eb vler\u00eb t\u00eb PBB-s\u00eb 9,76 miliard\u00eb euro, me rritje 91% n\u00eb krahasim me vitin 2013, kur p\u00ebrllogaritej 5 miliard\u00eb euro.<\/p>\n<p>PBB e p\u00ebrbashk\u00ebt Shqip\u00ebri \u2013 Kosov\u00eb z\u00eb 33% t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb rajonit. Serbia n\u00eb vitin 2024 pritet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb PBB prej 62 miliard\u00eb eurosh, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn 45% t\u00eb PBB-s\u00eb totale t\u00eb Rajonit.<\/p>\n<p>Struktura e ekonomis\u00eb n\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor dominohet nga n\u00eb tre sektor\u00eb kryesor\u00eb, bujq\u00ebsia, industria dhe sh\u00ebrbimet. K\u00ebta sektor\u00eb kan\u00eb ndryshuar gjat\u00eb viteve, pasi shumica e nj\u00eb pjese t\u00eb vendeve kan\u00eb kaluar nga ekonomit\u00eb bujq\u00ebsore n\u00eb ekonomi m\u00eb t\u00eb orientuara nga sh\u00ebrbimet dhe industris\u00eb.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri, struktura e ekonomis\u00eb dominohet nga bujq\u00ebsia, e cila n\u00eb vitin 2022 zuri 18% t\u00eb PBB-s\u00eb. N\u00eb Kosov\u00eb, bujq\u00ebsia z\u00eb 7% t\u00eb PBB-s\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb dy vende t\u00eb tjera, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, bujq\u00ebsia z\u00eb m\u00eb pak se 7% t\u00eb PBB-s\u00eb dhe n\u00eb Bosnj\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak se 5%.<\/p>\n<p>N\u00eb vendet e BE-s\u00eb, bujq\u00ebsia zuri m\u00eb pak se 2.5% t\u00eb PBB-s\u00eb m\u00eb 2022. Zhvillimet e sektorit t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb jan\u00eb paradoksale p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, pasi \u00ebsht\u00eb sektori m\u00eb i madh n\u00eb ekonomi, teksa nevojat e konsumit t\u00eb vendit plot\u00ebsohen nga importet. Importet bujq\u00ebsore jan\u00eb tre her\u00eb m\u00eb t\u00eb larta se eksportet dhe jan\u00eb zgjeruar m\u00eb tej k\u00ebt\u00eb vit.<\/p>\n<p>Ekonomia e Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs ka var\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb nga nd\u00ebrtimi, i cili nuk sjell produktivitet n\u00eb afat t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar, nd\u00ebrtimi zuri rreth 11% t\u00eb Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto, duke e renditur Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb vendin e par\u00eb n\u00eb rajon p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb ka n\u00eb ekonomi. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare nga INSTAT pas Shqip\u00ebris\u00eb vjen Kosova, ku nd\u00ebrtimi z\u00eb rreth 10% t\u00eb PBB-s\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb vendet e tjera, sektori z\u00eb 5-7% t\u00eb PBB.<\/p>\n<p>Ekonomia e Bosnj\u00ebs ka ekspozimin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt ndaj nd\u00ebrtimit, me vet\u00ebm 5,7% t\u00eb PBB-s\u00eb, n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut nd\u00ebrtimi z\u00eb 5.9% t\u00eb ekonomis\u00eb, n\u00eb Serbi 7% dhe n\u00eb Kosov\u00eb, pak m\u00eb shum\u00eb se 10%.<\/p>\n<p>N\u00eb Serbi dhe Bosnj\u00eb, industria \u00ebsht\u00eb dega kryesore e ekonomis\u00eb q\u00eb kontribuon m\u00eb shum\u00eb se 23% n\u00eb PBB-n\u00eb e vendeve. N\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, industria z\u00eb 19% t\u00eb PBB-s\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb Shqip\u00ebri, m\u00eb pak 14%.<\/p>\n<p>Edhe pse me pesh\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt, industria n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak produktive pasi mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00ebsi prodhimi t\u00eb industris\u00eb fasone t\u00eb tekstil-k\u00ebpuc\u00ebs, q\u00eb punojn\u00eb me material porosit\u00ebsi, nd\u00ebrsa n\u00eb rajon, Maqedonin\u00eb e Veriut, Serbi dhe Bosnj\u00eb, dega e industris\u00eb \u00ebsht\u00eb e lidhur me zinxhirin e industris\u00eb automative, e cila ka norma m\u00eb t\u00eb larta fitimi dhe prodhon paga m\u00eb t\u00eb larta p\u00ebr punonj\u00ebsit.<\/p>\n<div id=\"attachment_425966\" class=\"wp-caption\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"moz-reader-block-img\" src=\"https:\/\/monitor.al\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kosove-1-PBB-ja-totale-e-6-vendeve-te-Ballkanit-Perendimor-ne-euro-per-vitin-2024-projeksion-2024-1159.jpg\" alt=\"\" width=\"904\" height=\"624\" aria-describedby=\"caption-attachment-425966\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p id=\"caption-attachment-425966\" class=\"wp-caption-text\">Burimi: Banka Bot\u00ebrore<\/p>\n<\/div>\n<p>Normat e larta t\u00eb emigrimit t\u00eb t\u00eb rinjve po e b\u00ebjn\u00eb vendin jo t\u00ebrheq\u00ebs p\u00ebr transferimin e nj\u00ebsive t\u00eb prodhimit. Gjithsesi, me dimensionet e reja t\u00eb gjeopolitik\u00ebs globale, ku zinxhir\u00ebt e prodhimit po transferohen sipas aleancave t\u00eb reja globale, Shqip\u00ebria ka shanse t\u00eb larta p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investitor\u00eb me potencial.<\/p>\n<p>Me gjith\u00eb zhvillimet e pritshme, sektori i nd\u00ebrtimit do t\u00eb vijoj\u00eb t\u00eb ket\u00eb kontribut n\u00eb rritje n\u00eb ekonomin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e ekonomis\u00eb n\u00eb t\u00eb dy shtetet mendojn\u00eb se qeverit\u00eb nuk u kan\u00eb kushtuar v\u00ebmendje zhvillimeve ekonomike.<\/p>\n<p>Kosova \u00ebsht\u00eb vendi me popullsin\u00eb m\u00eb t\u00eb re n\u00eb Europ\u00eb, ka pasuri n\u00ebntok\u00ebsore, tok\u00eb pjellore dhe kapacitete p\u00ebr t\u00eb rritur prodhimin e energjis\u00eb s\u00eb past\u00ebr, por n\u00eb krahun tjet\u00ebr, mungojn\u00eb politikat dhe mb\u00ebshtetja e duhur politike dhe financiare p\u00ebr t\u2019i zhvilluar m\u00eb tej k\u00ebto mund\u00ebsi.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit, zhvillimet politike n\u00eb vend kan\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb hije aspektin ekonomik, tha Mustaf\u00eb Kadriaj, profesor i ekonomis\u00eb n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa eksperti i njohur, Selami Xhepa, thot\u00eb se qeveria shqiptare ka zhvilluar nj\u00eb model ekonomik bazuar n\u00eb vler\u00ebn e ul\u00ebt t\u00eb pun\u00ebs, teksa p\u00ebrfitimet ekonomike nuk jan\u00eb ndar\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebrderisa Shqip\u00ebria ende ka 43% t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb rrezik t\u00eb varf\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<div id=\"attachment_425967\" class=\"wp-caption\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"moz-reader-block-img\" src=\"https:\/\/monitor.al\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kosove-2-Te-ardhurat-per-fryme-ne-Kosove-dhe-ne-Shqiperi-ne-USD-2013-2023-1159.jpg\" alt=\"\" width=\"1377\" height=\"624\" aria-describedby=\"caption-attachment-425967\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p id=\"caption-attachment-425967\" class=\"wp-caption-text\">Burimi: Banka Bot\u00ebrore<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>N\u00eb \u201cluft\u00eb\u201d t\u00eb ftoht\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Qeverit\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs kan\u00eb l\u00ebn\u00eb pas edhe bashk\u00ebpunimin formal. Nga viti 2008 deri m\u00eb 2023, qeverit\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs kan\u00eb zhvilluar 15 mbledhje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, me q\u00ebllim thellimin e bashk\u00ebpunimit ekonomik dhe nd\u00ebrmarrjen e reformave t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta. Mbledhja e fundit u b\u00eb n\u00eb korrik t\u00eb vitit 2023 n\u00eb Shkod\u00ebr dhe deri m\u00eb tani, kur po mbyllet 2024, nuk \u00ebsht\u00eb zhvilluar mbledhje tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Zhvillimet n\u00eb mbledhjen e fundit kishin t\u00eb b\u00ebnin me projektet e p\u00ebrbashk\u00ebta infrastrukturore, si rrug\u00ebt dhe hekurudhat, p\u00ebr t\u00eb lidhur m\u00eb mir\u00eb dy vendet dhe p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar l\u00ebvizjen e qytetar\u00ebve dhe mallrave, si dhe zhvillimin e turizmit dhe krijimin e mund\u00ebsive p\u00ebr t\u00eb promovuar m\u00eb shum\u00eb bashk\u00ebpunimin n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor.<\/p>\n<p>Kryeministrat Rama dhe Kurti, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk po bashk\u00ebpunojn\u00eb, por shpesh shfaqen si konfliktual\u00eb, duke shmangur takimet dhe duke replikuar n\u00eb distanc\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo marr\u00ebdh\u00ebnie e ftoht\u00eb mes qeveris\u00eb ka injektuar nj\u00eb frym\u00eb n\u00eb popullsin\u00eb e p\u00ebrgjithshme, kur gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs nuk preferojn\u00eb t\u00eb pushojn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. Numri i vizitor\u00ebve nga Kosova ra k\u00ebt\u00eb vit, nd\u00ebrsa volumi tregtar mbeti i nj\u00ebjt\u00eb.<\/p>\n<p>Profesori Safet G\u00ebrxhalliu, i cili m\u00eb par\u00eb ka drejtuar Od\u00ebn Ekonomike t\u00eb Kosov\u00ebs, \u00ebsht\u00eb shprehur se, ekonomist\u00ebt dhe ekspert\u00ebt e dy an\u00ebve t\u00eb kufirit duhet t\u00eb hidhen n\u00eb veprim. Nuk ka m\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb humbur, pasi politika ka d\u00ebshtuar t\u00eb bashkoj\u00eb ekonomin\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb mos merremi me arsyet pse ky bashk\u00ebpunim mungon, por t\u00eb ulemi t\u00eb gjejm\u00eb zgjidhjet, \u2013 propozon ai. Grupet e ekspert\u00ebve duhet t\u00eb ulen dhe t\u00eb hartojn\u00eb nj\u00eb program t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, ku n\u00eb themel t\u00eb jet\u00eb harmonizimi i taksave dhe tatimeve, nj\u00ebsimi i programeve arsimore, politikat e zhvillimit n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb tregut t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe m\u00eb pas qeverit\u00eb n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt ta ken\u00eb n\u00eb krye t\u00eb axhend\u00ebs\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria ka n\u00ebnshkruar me Kosov\u00ebn marr\u00ebveshje bashk\u00ebpunimi m\u00eb shum\u00eb se me \u00e7do vend tjet\u00ebr, por n\u00eb realitet, nj\u00eb seri konfliktesh tregtare num\u00ebrohen q\u00eb kur Kosova shpalli pavar\u00ebsin\u00eb, t\u00eb cilat shpesh mor\u00ebn parametrat e nj\u00eb lufte tregtare. Shembulli tipik \u00ebsht\u00eb viti 2013, kur nj\u00eb seri konfliktesh tregtare n\u00eb t\u00eb cilat u p\u00ebrfshin\u00eb edhe qeverit\u00eb ndikuan p\u00ebr keq tregtin\u00eb nd\u00ebrmjet shteteve.<\/p>\n<p>Bllokimi i qum\u00ebshtit shqiptar n\u00eb tregjet e Kosov\u00ebs u pasua me bllokimin nga pala shqiptare t\u00eb importit t\u00eb mishit dhe t\u00eb miellit nga Kosova. Konflikti me miellin u p\u00ebrs\u00ebrit gjat\u00eb vitit 2016-2017. N\u00eb 10-vje\u00e7arin e fundit, barra tarifore n\u00eb tregtin\u00eb mes dy vendeve u rrit me tarifa e taksa indirekte.<\/p>\n<p>Kosova vuri n\u00eb vitin 2014 nj\u00eb tarif\u00eb 40 euro p\u00ebr \u00e7do nat\u00eb q\u00ebndrimi t\u00eb kamion\u00ebve nga Shqip\u00ebria, duke rritur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb konsiderueshme kostot p\u00ebr eksportuesit shqiptar\u00eb. Nd\u00ebrsa k\u00ebto tarifa u baraspeshuan nga Shqip\u00ebria, e cila nga viti 2014 filloi zbatimin e tarif\u00ebs s\u00eb skanimit n\u00eb dogana n\u00eb 22 euro p\u00ebr \u00e7do deklarat\u00eb doganore.<\/p>\n<p>M\u00eb von\u00eb, gjat\u00eb vitit 2019, qeveria e Shqip\u00ebris\u00eb dha me koncesion mir\u00ebmbajtjen e Rrug\u00ebs s\u00eb Kombit, ku automjetet e vogla q\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb t\u00eb paguajn\u00eb 5 euro me TVSH, autobus\u00ebt 11 euro, kamion\u00ebt e mes\u00ebm 16 euro dhe kamion\u00ebt e r\u00ebnd\u00eb 23 euro. K\u00ebto tarifa i r\u00ebnduan m\u00eb tej kostot p\u00ebr l\u00ebvizjen e njer\u00ebzve dhe mallrave nd\u00ebrmjet dy vendeve.<\/p>\n<p><strong>Propozimi<\/strong><\/p>\n<p>Safet G\u00ebrxhalliu: Ekonomist\u00ebt dhe ekspert\u00ebt e dy an\u00ebve t\u00eb kufirit duhet t\u00eb hidhen n\u00eb veprim. Nuk ka m\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb humbur, pasi politika ka d\u00ebshtuar t\u00eb bashkoj\u00eb ekonomin\u00eb. T\u00eb mos merremi me arsyet pse ky bashk\u00ebpunim mungon, por t\u00eb ulemi t\u00eb gjejm\u00eb zgjidhjet.<\/p>\n<p>Grupet e ekspert\u00ebve duhet t\u00eb ulen dhe t\u00eb hartojn\u00eb nj\u00eb program t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, ku n\u00eb themel t\u00eb jet\u00eb harmonizimi i taksave dhe tatimeve, nj\u00ebsimi i programeve arsimore, politikat e zhvillimit n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb tregut t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe m\u00eb pas qeverit\u00eb n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt ta ken\u00eb n\u00eb krye t\u00eb axhend\u00ebs.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"moz-reader-block-img\" src=\"https:\/\/monitor.al\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Shqiperi-Kosove-4-1159.jpg\" alt=\"\" width=\"1575\" height=\"1050\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p><strong>Tregtia, p\u00ebrkeq\u00ebsohet pozicioni i Shqip\u00ebris\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb vit, Shqip\u00ebria p\u00ebrkeq\u00ebsoi pozicionin tregtar me Kosov\u00ebn, pasi eksportet u ul\u00ebn dhe importet u rrit\u00ebn gjat\u00eb 10-mujorit 2024.<\/p>\n<p>N\u00eb periudh\u00ebn janar-tetor, volumi tregtar i Shqip\u00ebris\u00eb me Kosov\u00ebn ishte 45 miliard\u00eb lek\u00eb. Kjo vler\u00eb zuri 3% t\u00eb tregtis\u00eb me jasht\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (import + eksport), nj\u00eb pozicion i ngjash\u00ebm me vitin 2023.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb 10 muajve t\u00eb 2024, eksportet shqiptare n\u00eb Kosov\u00eb sh\u00ebnuan 31 miliard\u00eb lek\u00eb, me r\u00ebnie 9.2%, nd\u00ebrsa importet nga Kosova u rrit\u00ebn me 29%. Rritja e importeve nga Kosova u dominua nga mallrat e kompanis\u00eb Devolli n\u00eb Shqip\u00ebri me birr\u00ebn \u201cPeja\u201d, prodhimet \u201cVita\u201d dhe me tapicerin\u00eb e sht\u00ebpis\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet \u201cComodita Home\u201d.<\/p>\n<p>Importet nga Kosova arrit\u00ebn 13,4 miliard\u00eb lek\u00eb, rreth 130 milion\u00eb euro n\u00eb 10-mujor, me rritje vjetore 29%.<\/p>\n<p>Eksportet shqiptare n\u00eb Kosov\u00eb sh\u00ebnuan 31.7 miliard\u00eb lek\u00eb, me r\u00ebnie vjetore mbi 9%. Tkurrjen m\u00eb t\u00eb madhe e pati hekuri me rreth 25% p\u00ebr shkak t\u00eb r\u00ebnies s\u00eb prodhimit n\u00eb kompanin\u00eb Kurum n\u00eb Shqip\u00ebri. Eksporti i zarzavateve sh\u00ebnoi r\u00ebnie me vler\u00eb me rreth 22%, si rrjedhoj\u00eb e r\u00ebnies s\u00eb \u00e7mimeve dhe r\u00ebnies s\u00eb euros, e cila i ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi eksportet e Shqip\u00ebris\u00eb k\u00ebt\u00eb vit.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria ka suficit tregtar me Kosov\u00ebn, por kjo pozit\u00eb sh\u00ebnoi r\u00ebnie t\u00eb dukshme k\u00ebt\u00eb vit. N\u00eb 10-mujorin 2024, suficiti tregtar sh\u00ebnoi 18 miliard\u00eb lek\u00eb, me r\u00ebnie 27% nga niveli 25 miliard\u00eb lek\u00eb q\u00eb ishte vitin e kaluar.<\/p>\n<p>Tregtia me Kosov\u00ebn \u00ebsht\u00eb shum\u00ebfishuar n\u00eb dekad\u00ebn e fundit. Gjat\u00eb vitit 2023, volumi tregtar u 5-fishua n\u00eb krahasim me vitin 2008, kur u shpall pavar\u00ebsia. Shk\u00ebmbimi tregtar mes Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs nisi pas p\u00ebrfundimit t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb vitin 2000.<\/p>\n<p>N\u00eb rreth dy dekada tregti shihet se p\u00ebrfituesja m\u00eb e madhe \u00ebsht\u00eb Shqip\u00ebria, e cila eksporton m\u00eb shum\u00eb se sa importon mallra n\u00eb Kosov\u00eb. N\u00eb vitin 2023, vlera e mallrave q\u00eb Shqip\u00ebria eksportoi n\u00eb Kosov\u00eb ishte dy her\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se vlera e mallrave q\u00eb importoi.<\/p>\n<p>Eksportet shqiptare n\u00eb Kosov\u00eb dominohen kryesisht nga materialet e nd\u00ebrtimit, l\u00ebkur\u00ebt dhe prodhimet e tyre dhe ushqimet, nd\u00ebrsa importet nga Kosova p\u00ebrfaq\u00ebsohen kryesisht nga materialet e nd\u00ebrtimit, t\u00eb cilat z\u00ebn\u00eb gati 50% t\u00eb importeve, ushqimet dhe produktet kimike dhe plastike.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2023, partner\u00ebt tan\u00eb kryesor\u00eb p\u00ebr eksportet ishin Italia (43%) duke u ulur me 10,2% krahasuar me vitin 2022, Kosova (9%) duke u rritur 8,3% krahasuar me vitin 2022 dhe Greqia (7%) duke u rritur 13,1%.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa partner\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr importet m\u00eb 2023 ishin Italia (22%) duke u ulur 5,9% krahasuar me vitin 2022, Kina (11%) duke u rritur 21,0% krahasuar me vitin 2022, Turqia (10%) duke u ulur 26,2% krahasuar me vitin 2022.<\/p>\n<div id=\"attachment_425968\" class=\"wp-caption\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"moz-reader-block-img\" src=\"https:\/\/monitor.al\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kosove-3-Ecuria-e-tregtise-Shqiperi-Kosove-sipas-10-mujoreve-2020-2024-1159.jpg\" alt=\"\" width=\"1377\" height=\"624\" aria-describedby=\"caption-attachment-425968\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p id=\"caption-attachment-425968\" class=\"wp-caption-text\">Burimi: INSTAT<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"attachment_425971\" class=\"wp-caption\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"moz-reader-block-img\" src=\"https:\/\/monitor.al\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kosove-4-Importet-nga-Kosova-sipas-artikujve-kryesore-10-mujori-1159.jpg\" alt=\"\" width=\"904\" height=\"1179\" aria-describedby=\"caption-attachment-425971\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p id=\"caption-attachment-425971\" class=\"wp-caption-text\">Burimi: INSTAT<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"attachment_425969\" class=\"wp-caption\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"moz-reader-block-img\" src=\"https:\/\/monitor.al\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kosove-5-Eksportet-ne-Kosove-sipas-artikujve-kryesore-10-mujori-1159.jpg\" alt=\"\" width=\"904\" height=\"1179\" aria-describedby=\"caption-attachment-425969\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p id=\"caption-attachment-425969\" class=\"wp-caption-text\">Burimi: INSTAT<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>Vizitor\u00ebt nga\u00a0<\/strong><strong>K<\/strong><strong>osova braktisin Shqip\u00ebrin\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet Shqip\u00ebri \u2013 Kosov\u00eb n\u00eb nivelin politik kan\u00eb njohur ulje-ngritje, por qytetar\u00ebt e dy an\u00ebve jan\u00eb lidhur fort sidomos n\u00ebp\u00ebrmjet udh\u00ebtimeve, bashk\u00ebpunimeve kulturore, sportit dhe muzik\u00ebs.<\/p>\n<p>Por suksesi turistik i Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb zbehur gjat\u00eb sezonit t\u00eb ver\u00ebs dhe fillimit t\u00eb vjesht\u00ebs, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00ebse i referohemi atij q\u00eb njihet si turiz\u00ebm patriotik. Shifrat zyrtare konfirmojn\u00eb se n\u00eb muajin gusht, rritja e shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs ishte thuajse inekzistente, nd\u00ebrsa n\u00eb shtator hyrjet sh\u00ebnuan r\u00ebnie me 19.2% n\u00eb raport me shtatorin e nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Liberalizimi i vizave argumentohet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr faktor q\u00eb shtetasit e Kosov\u00ebs kan\u00eb preferuar t\u00eb eksplorojn\u00eb destinacione t\u00eb reja n\u00eb disa raste edhe nga Tirana, p\u00ebr shkak t\u00eb linjave low cost.<\/p>\n<p>Por duket se nuk kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb vet\u00ebm me nj\u00eb zbehje t\u00eb interesit t\u00eb turizmit patriotik. Shifrat zyrtare tregojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb \u00e7ek\u00ebve, nj\u00eb grup q\u00eb vazhdimisht ka qen\u00eb me rritje dhe q\u00eb ka pasur interes p\u00ebr turizmin e organizuar.<\/p>\n<p>Nisi si turiz\u00ebm patriotik pas luft\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb vitin 2000, por tani shtetasit nga ana tjet\u00ebr e kombit zot\u00ebrojn\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr turiz\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri, duke z\u00ebn\u00eb nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e totalit t\u00eb vizitor\u00ebve t\u00eb huaj.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb dekad\u00ebs, numri i turist\u00ebve nga Kosova rritet me ritme dyshifrore, po gjat\u00eb k\u00ebtij viti ato kan\u00eb sh\u00ebnuar r\u00ebnie. P\u00ebr shqiptar\u00ebt p\u00ebr turizmin dim\u00ebror, destinacionet e Malit t\u00eb zi dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut mbeten m\u00eb t\u00eb p\u00eblqyera edhe pse Boga, Sharri dhe Brezovica jan\u00eb po aq t\u00eb bukura.<\/p>\n<p>Turist\u00ebt nga Kosova jan\u00eb b\u00ebr\u00eb furnitori kryesor i t\u00eb ardhurave n\u00eb sektorin shqiptar t\u00eb sh\u00ebrbimeve. Strukturat akomoduese n\u00eb zon\u00ebn e Durr\u00ebsit, Sh\u00ebngjinit dhe Velipoj\u00ebs fillimisht jan\u00eb ngritur p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr turiz\u00ebm nga Kosova.<\/p>\n<p>Vit pas viti, kjo k\u00ebrkes\u00eb ka qen\u00eb e q\u00ebndrueshme dhe n\u00eb rritje, duke u shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb burim t\u00eb sigurte t\u00eb ardhurash p\u00ebr ekonomin\u00eb ton\u00eb. Gjat\u00eb vitit pandemik 2020 ku l\u00ebvizjet u bllokuan p\u00ebr shkak t\u00eb koronavirusit, shqiptar\u00ebt nga Kosova mbajt\u00ebn gjall\u00eb turizmin n\u00eb Shqip\u00ebri dhe parandaluan n\u00eb thellimin e humbjeve n\u00eb sektor.<\/p>\n<p>Me hapjen e Rrug\u00ebs s\u00eb Kombit n\u00eb vitin 2009-2010, numri i udh\u00ebtar\u00ebve q\u00eb hyn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri u rrit ndjesh\u00ebm. Tani shtetasit nga Kosova, p\u00ebrve\u00e7 pushimeve t\u00eb ver\u00ebs, nis\u00ebn t\u00eb vizitojn\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb masivisht edhe p\u00ebr fundjava, duke u b\u00ebr\u00eb burimi kryesor i t\u00eb ardhurave edhe p\u00ebr disa qytete jobregdetare si Gjirokastra, Berati dhe Kor\u00e7a, etj.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat zyrtare p\u00ebr hyrjen e turist\u00ebve nga Kosova datojn\u00eb pas vitit 2016, por t\u00eb dh\u00ebnat m\u00eb t\u00eb hershme p\u00ebr hyrjen e turist\u00ebve n\u00eb rrug\u00eb tok\u00ebsore tregojn\u00eb se pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Rrug\u00ebs s\u00eb Kombit, fluksi i tyre u rrit shpejt.<\/p>\n<div id=\"attachment_425970\" class=\"wp-caption\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"moz-reader-block-img\" src=\"https:\/\/monitor.al\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kosove-6-Hyrjet-e-shtetasve-nga-Kosova-sipas-muajve-1159.jpg\" alt=\"\" width=\"1377\" height=\"624\" aria-describedby=\"caption-attachment-425970\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p id=\"caption-attachment-425970\" class=\"wp-caption-text\">Burimi: INSTAT<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>Nacionalizmi ekonomik dhe p\u00ebrpar\u00ebsit\u00eb e bashk\u00ebpunimit<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrtej deklaratave p\u00ebr bashk\u00ebpunim dhe vullnet t\u00eb mir\u00eb, n\u00eb themel shqiptar\u00ebve n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt e kufirit u mungon nacionalizimi ekonomik. Kjo shihet qart\u00eb te mungesa e besimit q\u00eb konsumator\u00ebt e dy shteteve kan\u00eb te mallrat e nj\u00ebri-tjetrit.<\/p>\n<p>Jo vet\u00ebm q\u00eb nuk ka besim por n\u00eb shum\u00eb raste, ka edhe diskriminim. Profesor Safet G\u00ebrxhalliu ka v\u00ebn\u00eb re se n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjtin produkt, preferohen m\u00eb shum\u00eb kompanit\u00eb italian\u00eb dhe greke se sa ato nga Kosova.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa P\u00ebrparim Tushaj, nga ConsultingALB, thot\u00eb se kompanit\u00eb e Kosov\u00ebs nuk kan\u00eb mundur t\u00eb \u00e7ajn\u00eb n\u00eb tregun e Shqip\u00ebris\u00eb dhe shpeshher\u00eb jan\u00eb detyruar t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb ose t\u00eb b\u00ebjn\u00eb ortak\u00ebri me bizneset atje p\u00ebr t\u00eb shitur produktet e tyre.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa ndryshe ndodh me mallrat shqiptare n\u00eb Kosov\u00eb. Nafta e prodhuar n\u00eb Shqip\u00ebri shitet masivisht n\u00eb Kosov\u00eb dhe gjithashtu kompanit\u00eb shqiptare jan\u00eb t\u00eb pranishme n\u00eb sektor\u00ebt e financave dhe nd\u00ebrtimit.<\/p>\n<p>N\u00eb kontekstin fiskal, Shqip\u00ebria ka barr\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb fiskale se Kosova. Shqip\u00ebria ka TVSH 20% nd\u00ebrsa Kosova ka sistemin dy nivelesh 18 dhe 10%. Tatimi mbi fitimin p\u00ebr bizneset me xhiro vjetore mbi 50 mij\u00eb euro n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb 10%, nd\u00ebrsa n\u00eb Shqip\u00ebri, bizneset e m\u00ebdha tatohen me 15%.<\/p>\n<p>Kosova ka nj\u00eb sistem m\u00eb t\u00eb but\u00eb progresiv p\u00ebr pagat se Shqip\u00ebria sidomos p\u00ebr nivelet m\u00eb t\u00eb larta dhe ka shum\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta se Shqip\u00ebria taksat e pun\u00ebs. P\u00ebrpos shum\u00eb ngjashm\u00ebrive n\u00eb struktur\u00ebn ekonomike, mentaliteti \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt e kufirit dhe k\u00ebto elemente jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb treg t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt unik.<\/p>\n<p>Kosova ka nj\u00eb sip\u00ebrfaqe 11 mij\u00eb kilomet\u00ebr katror dhe popullsi prej 1,6 milion\u00eb banor\u00ebsh, Shqip\u00ebria ka nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 28 mij\u00eb kilomet\u00ebr katror dhe popullsi prej 2.4 milion\u00eb banor\u00ebsh.<\/p>\n<p>N\u00ebse do t\u00eb unifikoheshin rregullat e tregtis\u00eb dhe taksat, si dhe politikat ekonomike tregu i p\u00ebrbashk\u00ebt do t\u00eb kishte rreth 4 milion\u00eb konsumator\u00eb, n\u00eb nj\u00eb territor prej 39 mij\u00eb kilometrash katror. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, shqiptar\u00ebt do t\u00eb krijon bashk\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Rajon pas Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>Duke pasur ende forc\u00ebn e pun\u00ebs n\u00eb kulmin e produktivitetit, Kosova dhe Shqip\u00ebria n\u00eb nj\u00eb treg unik do t\u00eb ishin nj\u00eb ofert\u00eb josh\u00ebse p\u00ebr kompanit\u00eb e huaja se n\u00eb aspektin e tregtar, ashtu dhe n\u00eb prodhim e manifaktur\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo d\u00ebshir\u00eb e hershme e bizneseve p\u00ebr nj\u00eb treg unik n\u00eb fakt nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e agjendave t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb qeverive, edhe pse spektakli n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim nuk ka munguar.<\/p>\n<p>Por tani kur bota \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb pasiguri nga luft\u00ebrat, shtete t\u00eb vogla t\u00eb tilla si Shqip\u00ebria dhe Kosova, do t\u00eb duhen t\u00eb bashkohen n\u00eb tregje m\u00eb shum\u00eb si nevoj\u00eb emergjente p\u00ebr mbijetes\u00eb se sa p\u00ebr d\u00ebshir\u00eb patriotike.<\/p>\n<p><strong>Sfida<\/strong><\/p>\n<p>Tani kur bota \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb pasiguri nga luft\u00ebrat, shtete t\u00eb vogla t\u00eb tilla si Shqip\u00ebria dhe Kosova, do t\u00eb duhen t\u00eb bashkohen n\u00eb tregje m\u00eb shum\u00eb si nevoj\u00eb emergjente p\u00ebr mbijetes\u00eb se sa p\u00ebr d\u00ebshir\u00eb patriotike.\u00a0<strong>\/Monitor<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ftohja e marr\u00ebdh\u00ebnieve politike nd\u00ebrmjet Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs po p\u00ebrcillet edhe n\u00eb ekonomi me tregtin\u00eb n\u00eb vendnum\u00ebro dhe r\u00ebnien e vizitor\u00ebve. Sipas projeksioneve, PBB-ja e Rajonit pritet t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb 135.3 miliard\u00eb euro m\u00eb 2024, teksa ekonomit\u00eb tona, t\u00eb dyja s\u00eb bashku, pritet t\u00eb arrijn\u00eb nj\u00eb vler\u00eb prej 33 miliard\u00eb eurosh, shum\u00eb kjo sa 24% &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":37638,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-97970","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97970"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97971,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97970\/revisions\/97971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}