{"id":98064,"date":"2024-12-07T21:19:42","date_gmt":"2024-12-07T21:19:42","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=98064"},"modified":"2024-12-08T09:52:41","modified_gmt":"2024-12-08T09:52:41","slug":"serwer-trump-nuk-duhet-te-mbeshtese-ramen-te-mos-toleroje-korrupsionin-dhe-shkeljen-e-demokracise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/12\/07\/serwer-trump-nuk-duhet-te-mbeshtese-ramen-te-mos-toleroje-korrupsionin-dhe-shkeljen-e-demokracise\/","title":{"rendered":"Diplomati amerikan: Biden d\u00ebshtoi n\u00eb rajon dhe n\u00eb Shqip\u00ebri, Trump t\u00eb mos toleroj\u00eb shkeljen e demokracis\u00eb"},"content":{"rendered":"

Diplomati amerikan dhe Profesori n\u00eb universitetin \u201cJohns Hopkins\u201d n\u00eb SHBA, Daniel Serwer n\u00eb nj\u00eb shkrim autorial n\u00eb peacefare.net<\/a> thekson se politika e administrat\u00ebs s\u00eb presidentit amerikan, Joe Biden n\u00eb Ballkan ka d\u00ebshtuar. <\/strong><\/p>\n

Ai b\u00ebn t\u00eb qart\u00eb se k\u00ebto politika kan\u00eb forcuar autokracin\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Serbi dhe se Presidenti Trump duhet t\u00eb mos mb\u00ebshtes\u00eb m\u00eb Tiran\u00ebn dhe Beogradin si dhe t\u00eb mos toleroj\u00eb m\u00eb korrupsionin, shkeljen e t\u00eb Drejtave t\u00eb Njreiut dhe demokracis\u00eb n\u00eb k\u00ebto vende<\/strong><\/p>\n

Ai thot\u00eb se normalizimi politik nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb q\u00eb SHBA dhe Bashkimi Evropian synonin \u00ebsht\u00eb m\u00eb i larg\u00ebt se sa n\u00eb vitin 2020.<\/p>\n

P\u00ebrpjekja p\u00ebr pajtim nuk ka funksionuar<\/strong><\/p>\n

\u201cPolitika e gabuar \u00ebsht\u00eb shkaku i k\u00ebtyre d\u00ebshtimeve. Departamenti Amerikan i Shtetit i administrat\u00ebs Biden zgjodhi t\u00eb b\u00ebnte l\u00ebshime ndaj Beogradit, shtetit m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, nga ana e popullsis\u00eb dhe territorit. Zyrtar\u00ebt q\u00eb p\u00eblqejn\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisin k\u00ebto fakte shpresonin q\u00eb Serbia do t\u00eb zgjidhte t\u2019u bashkohej Per\u00ebndimit. Ata mendonin se kjo do t\u00eb t\u00ebrhiqte Bosnj\u00ebn n\u00eb drejtimin e duhur.<\/p>\n

Beogradi ka adoptuar objektiva irredentiste. Ai synon t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb \u2018bot\u00eb serbe\u2019, t\u00eb ngjashme me \u2018bot\u00ebn ruse\u2019 t\u00eb Mosk\u00ebs. Kjo do t\u00eb bashkonte popullsin\u00eb serbe t\u00eb shteteve fqinje n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb politike t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb de facto, n\u00ebse jo de jure. Mali i Zi ka hyr\u00eb tashm\u00eb, rezultat i zgjedhjeve n\u00eb t\u00eb cilat Beogradi dhe Moska kishin ndikim t\u00eb madh.<\/p>\n

Republika Serbe e Bosnj\u00ebs, 49 p\u00ebr qind e saj e dominuar nga serb\u00ebt \u00ebsht\u00eb e varur nga Rusia dhe po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb pjes\u00eb e bot\u00ebs serbe. Beogradi synon t\u00eb inkorporoj\u00eb edhe serb\u00ebt e veriut t\u00eb Kosov\u00ebs\u201d, thekson Serwer.<\/p>\n

Njoh\u00ebsi i \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb Ballkanit thekson tutje se autokracia po p\u00ebrhapet.<\/p>\n

\u201cP\u00ebr t\u00eb kompensuar q\u00ebndrimin n\u00eb favor t\u00eb Serbis\u00eb, Departamenti i Shtetit zgjodhi gjithashtu t\u00eb \u2018zbut\u00eb\u2019\u00a0 Shqip\u00ebrin\u00eb, shtetin e dyt\u00eb m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Zyrtar\u00ebt e Departamentit t\u00eb Shtetit shpresonin se kjo do t\u00eb t\u00ebrhiqte Kosov\u00ebn n\u00eb nj\u00eb drejtim tjet\u00ebr.<\/p>\n

Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare e NATO-s dhe ka mbetur besnike ndaj Aleanc\u00ebs. Por, kryeministri i saj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rival politik i kryeministrit t\u00eb Kosov\u00ebs. Konkurrenca politike mes tyre ka penguar \u00e7do ndikim pozitiv t\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb Washingtonit p\u00ebr t\u00eb parin dhe antagonizmit ndaj t\u00eb dytit. Megjithat\u00eb, preferenca amerikane ndaj kryeministrit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb i ka mund\u00ebsuar atij t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb monopol de facto mbi pushtetin. Ai ka fragmentuar dhe dob\u00ebsuar opozit\u00ebn. Korrupsioni \u00ebsht\u00eb n\u00eb rritje\u201d, thot\u00eb ai.<\/strong><\/p>\n

Sipas tij, di\u00e7ka e ngjashme ka ndodhur gjithashtu n\u00eb Serbi, ku presidenti ka shkat\u00ebrruar opozit\u00ebn.<\/strong><\/p>\n

Serwer thot\u00eb se SHBA dhe BE rrall\u00eb flasin kund\u00ebr korrupsionit ose abuzimit me pushtetin n\u00eb Serbi. Forcat e siguris\u00eb rregullisht godasin dhe dhunojn\u00eb protestuesit.<\/p>\n

\u201cMegjithat\u00eb, Brukseli dhe Washingtoni vazhdimisht mb\u00ebshtesin prioritetet e Beogradit. Ata jan\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb mb\u00ebshtesin minierat e litiumit n\u00eb Serbi, t\u00eb cilat l\u00ebvizjet mjedisore serbe i kund\u00ebrshtonin. Kjo, p\u00ebrkund\u00ebr faktit q\u00eb ekzistojn\u00eb depozita m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha litiumit n\u00eb Amerik\u00ebn e Veriut dhe t\u00eb Jugut\u201d, shprehet ai.<\/p>\n

Profesori Serwer q\u00eb njeh mir\u00eb zhvillimet n\u00eb Ballkan ka shkruar tutje edhe p\u00ebr drejtimin e duhur t\u00eb politik\u00ebs.<\/p>\n

\u201cQasja e Administrat\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb Donald Trumpit p\u00ebr Ballkanin favorizoi ndarjen e Kosov\u00ebs, q\u00eb do t\u00eb kishte sjell\u00eb gjithashtu ndarjen e Bosnj\u00ebs. Kjo do ta kishte shp\u00ebrblyer Serbin\u00eb dhe Rusin\u00eb. P\u00ebrpjekja d\u00ebshtoi. Administrata e re amerikane nuk duhet ta p\u00ebrs\u00ebris\u00eb k\u00ebt\u00eb gabim.<\/p>\n

Ajo duhet gjithashtu t\u00eb njoh\u00eb d\u00ebshtimet e administrat\u00ebs Biden. Kjo nuk duhet t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. Ato jan\u00eb t\u00eb dukshme: mb\u00ebshtetje shum\u00eb e madhe p\u00ebr Beogradin dhe Tiran\u00ebn, v\u00ebmendje shum\u00eb e vog\u00ebl ndaj korrupsionit dhe sundimit t\u00eb ligjit. Dhe mb\u00ebshtetje e pamjaftueshme p\u00ebr sovranitetin e Bosnj\u00ebs dhe Kosov\u00ebs\u201d, tha ai.<\/strong><\/p>\n

Sipas tij, nj\u00eb vler\u00ebsim realist i gjeopolitik\u00ebs n\u00eb Ballkan duhet t\u00eb udh\u00ebheq\u00eb nj\u00eb ndryshim t\u00eb politik\u00ebs.<\/p>\n

\u201cSerbia dhe Mali i Zi jan\u00eb rreshtuar me Rusin\u00eb. Ato ndihmojn\u00eb vullnetarisht Mosk\u00ebn t\u00eb destabilizoj\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Ballkanit. Serbia dhe Mali i Zi gjithashtu marrin financime nga Kina.<\/p>\n

Kosova dhe Shqip\u00ebria mbeten pro-amerikane dhe t\u00eb gatshme t\u00eb rezistojn\u00eb ndaj keqb\u00ebrjeve t\u00eb Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs.<\/p>\n

Drejtimi i duhur i politik\u00ebs p\u00ebr Administrat\u00ebn Trump \u00ebsht\u00eb t\u00eb ndihmoj\u00eb miqt\u00eb e Amerik\u00ebs dhe t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb armiqt\u00eb e saj\u201d,\u00a0 tha ai.<\/p>\n

Serwer thekson se Prishtina dhe Sarajev\u00eb jan\u00eb shtete ball\u00eb p\u00ebr ball\u00eb n\u00eb rivalitetin gjeopolitik me Rusin\u00eb dhe Kin\u00ebn.<\/p>\n

\u201cPor, Kosova dhe Bosnja jan\u00eb ende shtete t\u00eb dob\u00ebta. Ato duhet t\u00eb konsolidojn\u00eb sovranitetin e tyre shtet\u00ebror. Washingtoni dhe Brukseli duhet t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb. Ato meritojn\u00eb mb\u00ebshtetje ushtarake, inteligjente, financiare dhe politike.<\/p>\n

Amerikan\u00ebt dhe evropian\u00ebt duhet t\u00eb zvog\u00eblojn\u00eb mb\u00ebshtetjen p\u00ebr Beogradin dhe Tiran\u00ebn. Ata nuk duhet t\u00eb injorojn\u00eb m\u00eb korrupsionin n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Serbi. Brukseli dhe Washingtoni duhet t\u00eb kritikojn\u00eb publikisht shkeljet e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe normave demokratike. Ata duhet t\u00eb reduktojn\u00eb financimin\u201d tha ai.<\/strong><\/p>\n

Profesioni i universitetit thekson se kjo nuk do t\u00eb jet\u00eb e leht\u00eb.<\/p>\n

\u201cDuket mjaft e thjesht\u00eb, por \u00ebsht\u00eb m\u00eb komplekse. Gjat\u00eb kat\u00ebr viteve t\u00eb fundit, Beogradi ka k\u00ebrkuar me kujdes mb\u00ebshtetje nga Trump, familja dhe mb\u00ebshtet\u00ebsit e tij. Jared Kushner po investon para saudite n\u00eb zhvillimin e pasurive t\u00eb patundshme n\u00eb Serbi. N\u00ebse lidhjet personale mbizot\u00ebrojn\u00eb, ka pak shpres\u00eb p\u00ebr nj\u00eb ndryshim t\u00eb mir\u00eb t\u00eb politik\u00ebs amerikane n\u00eb Ballkan.<\/p>\n

Por, si Sekretari i Shtetit i propozuar Marco Rubio dhe k\u00ebshilltari p\u00ebr Sigurin\u00eb Komb\u00ebtare i propozuar Keith Kellogg nuk jan\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij grupo t\u00eb pasurive t\u00eb patundshme, p\u00ebr aq sa di un\u00eb.<\/p>\n

Ata duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb argumentuar se Amerika duhet t\u00eb jet\u00eb e mir\u00eb me miqt\u00eb e saj. Marco Rubio ka mb\u00ebshtetur Kosov\u00ebn n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Kellogg nuk do t\u00eb d\u00ebshiroj\u00eb pasiguri n\u00eb Ballkan nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb SHBA p\u00ebrpiqet t\u00eb zgjidh\u00eb luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb. Ndarja e Bosnj\u00ebs ose Kosov\u00ebs do t\u00eb shp\u00ebrblente agresionin rus.<\/p>\n

Trump vet\u00eb mund t\u00eb p\u00eblqej\u00eb iden\u00eb e forcimit t\u00eb sovranitetit t\u00eb miqve t\u00eb Amerik\u00ebs n\u00eb Ballkan. Asnj\u00ebra,\u00a0 Bosnja dhe Kosova nuk ka qen\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb \u201ce madhe\u201d. Por t\u2019i b\u00ebsh ato m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb kauz\u00eb e denj\u00eb\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

Serwer ka sh\u00ebrbyer si k\u00ebshilltar n\u00eb Departamentin e Shtetit t\u00eb SHBA. Ai ishte z\u00ebvend\u00ebs shef i misionit dhe i ngarkuar me pun\u00eb n\u00eb Ambasad\u00ebn Amerikane n\u00eb Rom\u00eb nga viti 1990 deri n\u00eb 1993 dhe nga 1994 n\u00eb 1996, i d\u00ebrguar special dhe koordinator p\u00ebr Federat\u00ebn e Bosnj\u00eb dhe Hercegovin\u00ebs. Gjat\u00eb k\u00ebtij postimi, Serwer nd\u00ebrmjet\u00ebsoi midis kroat\u00ebve dhe boshnjak\u00ebve p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar institucionet e Federat\u00ebs dhe negocioi marr\u00ebveshjen e par\u00eb t\u00eb arritur n\u00eb bisedimet e paqes t\u00eb Dejtonit n\u00eb 1995.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Diplomati amerikan dhe Profesori n\u00eb universitetin \u201cJohns Hopkins\u201d n\u00eb SHBA, Daniel Serwer n\u00eb nj\u00eb shkrim autorial n\u00eb peacefare.net thekson se politika e administrat\u00ebs s\u00eb presidentit amerikan, Joe Biden n\u00eb Ballkan ka d\u00ebshtuar. Ai b\u00ebn t\u00eb qart\u00eb se k\u00ebto politika kan\u00eb forcuar autokracin\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Serbi dhe se Presidenti Trump duhet t\u00eb mos mb\u00ebshtes\u00eb m\u00eb …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":20140,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-98064","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98064"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98064\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98072,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98064\/revisions\/98072"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20140"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}