{"id":99090,"date":"2024-12-17T22:34:51","date_gmt":"2024-12-17T22:34:51","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=99090"},"modified":"2024-12-17T22:34:51","modified_gmt":"2024-12-17T22:34:51","slug":"new-eastern-europe-rama-nje-autokrat-qe-ka-zhdukur-demokracine-pasoja-te-renda-nese-be-e-mbeshtet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2024\/12\/17\/new-eastern-europe-rama-nje-autokrat-qe-ka-zhdukur-demokracine-pasoja-te-renda-nese-be-e-mbeshtet\/","title":{"rendered":"\u201cNew Eastern Europe\u201d : Rama nj\u00eb autokrat q\u00eb ka zhdukur demokracin\u00eb, pasoja t\u00eb r\u00ebnda n\u00ebse BE e mb\u00ebshtet"},"content":{"rendered":"<div class=\"insertion-box\">\n<div id=\"gpt-pamfleti10\" data-google-query-id=\"CICDnMLsr4oDFZIFVQgdY0oj8A\">\n<div id=\"google_ads_iframe_\/97842098\/Pamfleti_10_0__container__\"><strong>Alejandro Esteso P\u00e9rez<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div>N\u00eb pushtet t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb q\u00eb nga viti 2013, kryeministri shqiptar Edi Rama e ka par\u00eb qart\u00eb tkurrjen dhe p\u00ebrkeq\u00ebsimin e hap\u00ebsir\u00ebs qytetare n\u00eb Shqip\u00ebri, si dhe kalimin e ngadalt\u00eb t\u00eb saj n\u00eb nj\u00eb autokraci zgjedhore.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Ndryshe nga lider\u00ebt e tjer\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, si Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7 i Serbis\u00eb dhe Milorad Dodik i Republik\u00ebs Srpska, t\u00eb cil\u00ebt zakonisht trajtohen si autokrat\u00eb t\u00eb rajonit n\u00eb tekstet shkollore, qendrimi pro-evropian i qart\u00eb i Ram\u00ebs dhe karizma e \u00e7uditshme, e kan\u00eb larguar v\u00ebmendjen n\u00eb nivel nd\u00ebrkomb\u00ebtar nga problemet n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa Shqip\u00ebria nisi zyrtarisht negociatat e pranimit n\u00eb BE disa jav\u00eb m\u00eb par\u00eb, duke riafirmuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kozmetike rrug\u00ebn e pakusht\u00ebzuar evropiane t\u00eb vendit, lideri i saj angazhohet n\u00eb modele t\u00eb ngjashme t\u00eb shtr\u00ebngimit demokratik dhe kapjes institucionale si Vu\u00e7i\u00e7 dhe Dodik.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, interesat e BE-s\u00eb n\u00eb ruajtjen e k\u00ebsaj aleance me Tiran\u00ebn i lejon k\u00ebto veprime t\u00eb kalojn\u00eb pa u v\u00ebn\u00eb re n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsohen sa her\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e mundur. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb tendenc\u00eb e qart\u00eb n\u00eb institucionet e BE-s\u00eb dhe shtetet an\u00ebtare, por edhe te shum\u00eb v\u00ebzhgues, analist\u00eb dhe ekspert\u00eb.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria po bie gradualisht n\u00eb spiralen autoritare, pasi treguesit kryesor\u00eb demokratik\u00eb vazhdojn\u00eb ta p\u00ebrshkruajn\u00eb at\u00eb si nj\u00eb vend\u00a0&#8220;pjes\u00ebrisht t\u00eb lir\u00eb&#8221;. Gjykatat i n\u00ebnshtrohen presionit dhe ndikimit politik; pavar\u00ebsia e medias \u00ebsht\u00eb e kufizuar; korrupsioni \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrhapur; mosbesimi i qytetar\u00ebve n\u00eb institucionet demokratike \u00ebsht\u00eb i lart\u00eb; dhe opozita \u2013 si n\u00eb nivel shtet\u00ebror ashtu dhe n\u00eb nivel lokal \u2013 \u00ebsht\u00eb e dob\u00ebt dhe e \u00e7organizuar. Kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb mas\u00ebn q\u00eb disa e konsiderojn\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb de facto nj\u00eb shtet nj\u00ebpartiak.<\/p>\n<p>\u00c7el\u00ebsi i k\u00ebsaj r\u00ebnieje \u00ebsht\u00eb roli i Edi Ram\u00ebs, t\u00eb cilit i mungojn\u00eb rival\u00ebt serioz\u00eb dhe ka mundur t\u00eb margjinalizoj\u00eb axhendat e demokratizimit dhe t\u00eb shtetit ligjor n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb shqet\u00ebsuese. Brenda nj\u00eb kuadri institucional dhe politik q\u00eb frenon \u00e7do p\u00ebrpjekje p\u00ebr llogaridh\u00ebnie, Rama ka ndrydhur opinionin publik dhe madje ka pranuar ekzistenc\u00ebn e krimit t\u00eb organizuar \u2013 nga i cili \u00ebsht\u00eb akuzuar se ka p\u00ebrfituar.<\/p>\n<p>N\u00eb sfer\u00ebn e an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE, Rama ka qen\u00eb i zgjuar. Perceptimi prej vitesh ishte se Shqip\u00ebria po mbante pesh\u00ebn kryesore t\u00eb vetos s\u00eb Bullgaris\u00eb mbi Maqedonin\u00eb e Veriut. N\u00eb parim, Shqip\u00ebria dhe Maqedonia e Veriut do t\u00eb ecnin s\u00eb bashku n\u00eb rrug\u00ebn e BE-s\u00eb, pavar\u00ebsisht nga tekat e Sofjes \u2013 nj\u00eb vendim q\u00eb mund t\u00eb kishte kuptim narrativisht. Megjithat\u00eb, kjo pik\u00ebpamje u p\u00ebrmbys p\u00ebrfundimisht duke marr\u00eb parasysh kok\u00ebfort\u00ebsin\u00eb e ng\u00ebr\u00e7it bullgar. Shqip\u00ebria u lirua nga kjo barr\u00eb n\u00eb shtator 2024, pasi oferta e saj u shk\u00ebput nga ajo e Shkupit.<\/p>\n<p><strong>Behu tiran dhe duaje BE<\/strong><\/p>\n<p>Brenda vendit, Brukseli lufton t\u00eb pajtohet me nj\u00eb udh\u00ebheqje t\u00eb ngjashme autokratike si Viktor Orb\u00e1n i Hungaris\u00eb, i cili po d\u00ebshton t\u00eb respektoj\u00eb vlerat e BE-s\u00eb dhe k\u00ebshtu mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet politikisht kur nuk d\u00ebnohet. Asnj\u00eb furnizim me naft\u00eb apo mekaniz\u00ebm kund\u00ebr refugjat\u00ebve nuk mund t\u00eb blej\u00eb pranimin e KE-s\u00eb dhe vendeve an\u00ebtare t\u00eb nj\u00eb qeverie joliberale t\u00eb BE-s\u00eb. Epo, n\u00ebse kjo qeveri nuk e mb\u00ebshtet hapur sovranitetin dhe legjitimitetin e BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>Figura e kryeministres italiane, Giorgia Meloni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull kryesor i k\u00ebsaj. Nd\u00ebrsa ajo i p\u00ebrket s\u00eb djatht\u00ebs radikale dhe aktualisht po shpalos axhend\u00ebn politike m\u00eb t\u00eb djatht\u00eb n\u00eb dekada,\u00a0duke \u00e7montuar t\u00eb drejtat\u00a0e prind\u00ebrve LGBTIQ+ dhe\u00a0duke shtypur protestat paq\u00ebsore, ajo mbron BE-n\u00eb.<\/p>\n<p>Edi Rama e ka ndjekur prej koh\u00ebsh modelin e Melonit. Sigurisht, kjo ka qen\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb edhe para se vet\u00eb Meloni t\u00eb arrinte pushtetin. P\u00ebr BE-n\u00eb dhe ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr vendet an\u00ebtare, kryeministri shqiptar ofron nj\u00eb avantazh t\u00eb dyfisht\u00eb. Ai ofron thjesht\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb \u201cstabilokrati\u201d t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor, pasi qeveris nj\u00eb vend q\u00eb n\u00eb thelb i mungon opozita, nd\u00ebrsa \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs i zjarrt\u00eb i BE-s\u00eb, si projekt politik dhe i s\u00eb ardhmes s\u00eb pakusht\u00ebzuar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb t\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb kontrast t\u00eb plot\u00eb me Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7in, i cili realizon \u00e7\u00ebshtjet e stabilitetit, por \u00ebsht\u00eb i paqart\u00eb n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr synimet e Serbis\u00eb n\u00eb BE dhe nuk p\u00ebrputhet me politik\u00ebn e jashtme t\u00eb BE-s\u00eb. Rama duket, pra, t\u00eb jet\u00eb studenti m\u00eb i mir\u00eb i Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb klas\u00ebn e zgjerimit t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>Rama ka prekur me sukses imagjinat\u00ebn e BE-s\u00eb, duke u shfaqur si nj\u00eb lider karizmatik dhe i aft\u00eb. Kjo dikur ishte e v\u00ebrtet\u00eb edhe p\u00ebr vet\u00eb Vu\u00e7i\u00e7in, Milorad Dodik t\u00eb Republika Srpska dhe ish-kryeministrin maqedonas Nikola Gruevski. P\u00ebrmes qendrimeve t\u00eb tij proper\u00ebndimore; mb\u00ebshtetjen e pal\u00ebkundur p\u00ebr proceset e integrimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb NATO dhe BE; aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb shmangur mosmarr\u00ebveshjet dypal\u00ebshe rajonale dhe sigurin\u00eb e tij \u201cstabilitokratike\u201d. BE-ja ndihet rehat duke u mb\u00ebshtetur tek ai si nj\u00eb aleat i ngusht\u00eb, deficitet demokratike t\u00eb t\u00eb cilit arrin t&#8217;i shp\u00ebrfill\u00eb. Mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb shfaqur nj\u00eb alternativ\u00eb politike n\u00eb Shqip\u00ebri tani \u00ebsht\u00eb mjaft e dob\u00ebt. Kjo mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb q\u00eb gj\u00ebrat t\u00eb shkojn\u00eb m\u00eb keq p\u00ebr stabilitetin rajonal.<\/p>\n<p><em><strong>Nj\u00eb mesazh nga e ardhmja<\/strong><\/em><\/p>\n<p>N\u00eb syt\u00eb e BE-s\u00eb, Rama p\u00ebrgjith\u00ebsisht nuk p\u00ebrb\u00ebn k\u00ebrc\u00ebnim. Ai \u00ebsht\u00eb karizmatik dhe i besuesh\u00ebm, ndryshe nga Vu\u00e7i\u00e7 dhe Dodik, ai nuk t\u00ebrhiqet nga ndikimi i rreziksh\u00ebm joliberal i Hungaris\u00eb. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, ai u sh\u00ebrben n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb pragmatike interesave t\u00eb lider\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb joliberal\u00eb m\u00eb pak shqet\u00ebsues dhe m\u00eb t\u00eb pranuesh\u00ebm, si Italia.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, m\u00eb thell\u00eb, vendosm\u00ebria e BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb ushqyer sistemin stabilitokratik dhe gjysm\u00eb-autoritar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb r\u00ebnda. Duke lejuar Ram\u00ebn dhe klik\u00ebn e tij t\u00eb b\u00ebjn\u00eb biznes pa u kontrolluar; mosvendosja e kufijve t\u00eb qart\u00eb ndaj rr\u00ebshqitjes demokratike dhe g\u00ebrryerjes s\u00eb shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs; dhe mbyllja e syve ndaj shkeljeve t\u00eb qarta t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut n\u00eb vend \u2013 t\u00eb gjitha p\u00ebr hir t\u00eb gjeopolitik\u00ebs \u2013 mund ta shoh\u00eb udh\u00ebheqjen e tij t\u00eb evoluoj\u00eb n\u00eb nj\u00eb problem t\u00eb rreziksh\u00ebm p\u00ebr Bashkimin Europian. Rama \u00ebsht\u00eb mbi t\u00eb gjitha nj\u00eb kameleon politik.<\/p>\n<p>Kryeministri shqiptar sigurisht nuk \u00ebsht\u00eb ai lloj nacionalisti i zjarrt\u00eb q\u00eb luan tej mase me frik\u00ebn e popullat\u00ebs, ndryshe nga praktikat narrative q\u00eb jan\u00eb padyshim m\u00eb t\u00eb shpeshta te Vu\u00e7i\u00e7. Por marr\u00ebdh\u00ebnia e tij e mir\u00eb me presidentin serb zbulon se em\u00ebruesi i p\u00ebrbashk\u00ebt nuk \u00ebsht\u00eb ideologjia e tyre \u2013 n\u00ebse kan\u00eb \u2013 por d\u00ebshira e tyre themelore p\u00ebr t\u00eb ruajtur pushtetin me \u00e7do kusht.<\/p>\n<p>Ky nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb paralajm\u00ebrim p\u00ebr KE-n\u00eb apo vendet an\u00ebtare, por edhe, ve\u00e7an\u00ebrisht, p\u00ebr gazetar\u00ebt, akademik\u00ebt, analist\u00ebt dhe v\u00ebzhguesit, t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb shpesh nuk e p\u00ebrfshijn\u00eb Ram\u00ebn n\u00eb list\u00ebn e autokrat\u00ebve rajonal\u00eb. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, ata merren me politikat e nj\u00eb showman-i, i cili realisht po minon \u00e7do dit\u00eb vlerat thelb\u00ebsore t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p><strong><em>*<\/em>Alejandro Esteso P\u00e9rez<\/strong>\u00a0<em>\u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkenc\u00ebtar politik dhe studiues i specializuar n\u00eb zgjerimin e BE-s\u00eb dhe politik\u00ebn e Ballkanit Per\u00ebndimor. Ai \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar i vitit 2023 n\u00eb Grupin K\u00ebshillimor t\u00eb Politikave p\u00ebr Ballkanin n\u00eb Evrop\u00eb (BiEPAG) dhe pedagog i jasht\u00ebm mbi politikat bashk\u00ebkohore t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb Universitetin Complutense t\u00eb Madridit (UCM). Aktualisht \u00ebsht\u00eb duke ndjekur studimet e doktoratur\u00ebs n\u00eb Universitetin e Gracit n\u00eb Austri dhe \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar vizitor n\u00eb Institutin EUROPEUM p\u00ebr Politikat Evropiane n\u00eb Prag\u00eb.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alejandro Esteso P\u00e9rez N\u00eb pushtet t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb q\u00eb nga viti 2013, kryeministri shqiptar Edi Rama e ka par\u00eb qart\u00eb tkurrjen dhe p\u00ebrkeq\u00ebsimin e hap\u00ebsir\u00ebs qytetare n\u00eb Shqip\u00ebri, si dhe kalimin e ngadalt\u00eb t\u00eb saj n\u00eb nj\u00eb autokraci zgjedhore. Ndryshe nga lider\u00ebt e tjer\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, si Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7 i Serbis\u00eb dhe Milorad Dodik i &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":99091,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-99090","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99090"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99092,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99090\/revisions\/99092"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=99090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=99090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}