Gazeta RD
Virginia Hernandez – El Mundo
Duke dalë nga kategoritë e zakonshme, nuk do të ndalemi te Shakira dhe “Dai-Dai”, himni i Botërorit të fituar nga Spanja, apo te “Superstar” i Aitana-s. Sepse sensacioni i kësaj vere në Shqipërinë turistike ka qenë flamingoja.
Shpendi karakteristik me pendët rozë është kthyer në simbolin e një lëvizjeje proteste që prej tre muajsh ka dalë në rrugët e Shqipërisë. Protestat kundër projekteve të ndërtimit të Jared Kushner, dhëndrit të presidentit amerikan Donald Trump, kanë shënuar tashmë mbi 90 ditë radhazi, ndonëse gjatë periudhës së pushimeve verore pjesëmarrja ka pësuar rënie.
Megjithatë, as vera dhe as presionet e qeverisë së drejtuar nga Edi Rama nuk kanë arritur t’i ndalin protestuesit.
Projektet e Kushner në Zvërnec dhe Sazan
Jared Kushner, përmes kompanisë Infinity Partners dhe partnerëve të saj, synon të zhvillojë komplekse të mëdha turistike në disa prej zonave më të ndjeshme ekologjikisht në bregdetin shqiptar.
Projektet përqendrohen kryesisht në zonën e Nartë-Zvërnecit, një nga habitatet ku kalojnë flamingot, si dhe në ishullin e Sazanit.
Ky i fundit, një ish-enklavë e Luftës së Ftohtë, është prej vitesh pjesë e turizmit shqiptar. Megjithatë, Ivanka Trump deklaroi më herët se e kishte “zbuluar” ishullin gjatë një vizite me bashkëshortin e saj.
Në një podcast që shkaktoi debat, vajza e madhe e presidentit amerikan u shpreh se zona është “jashtëzakonisht e paprekur dhe unike” dhe se projekti synon të ndërtohet duke respektuar topografinë dhe bimësinë vendase.
Ajo tha se po punohej me arkitektë të njohur ndërkombëtarë për të ruajtur karakterin e egër të ishullit, ndërsa vilat do të integroheshin në shkëmbinj.
Ajo që nisi si një protestë mjedisore është shndërruar gradualisht në një lëvizje më të gjerë sociale dhe politike në Tiranë, ku protestuesit kanë kërkuar edhe dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, i cili ndodhet në pushtet prej 13 vitesh.
“Nuk ka pasur shenja se qeveria ka ndryshuar qëndrim. Kryeministri Rama vijon të mbrojë projektin, duke e cilësuar atë si investimin më të madh të huaj në vend dhe duke argumentuar se do të nxisë turizmin dhe ekonominë shqiptare”, shprehet Zana Cimili.
“Qeveria po pret që lëvizja të lodhet”
Gazetari, analisti dhe moderatori televiziv Lufti Dervishi vlerëson se qeveria duket se po ndjek një strategji të konsumimit të protestës.
“Qeveria duket se po baston kryesisht te lodhja e tyre, duke shmangur përballjen e drejtpërdrejtë me kërkesat kryesore politike të protestuesve, duke mbrojtur projektet si investime legjitime dhe duke besuar se një lëvizje pa një udhëheqje të qartë do të humbasë gradualisht forcën”, shprehet ai.
Megjithatë, sipas Dervishit, vetë fakti që protestat kanë vijuar për kaq gjatë është domethënës.
Një nga zërat që ka ndjekur vazhdimisht protestat është edhe ekonomisti amerikan Steve H. Hanke, profesor i Ekonomisë së Aplikuar në Universitetin Johns Hopkins dhe ish-këshilltar i qeverisë shqiptare pas rënies së komunizmit në vitin 1991.
Në shumë prej postimeve të tij në rrjetet sociale, Hanke publikon një numërues të ditëve të protestës, duke e cilësuar atë “Revolucioni i Flamingove” dhe duke kritikuar qeverinë e Edi Ramës, si dhe projektet turistike të Kushner.
Protestat zhvendosen edhe në internet
Ndërkohë, Citizens Channel, një media digjitale e gazetarisë qytetare, transmeton çdo mbrëmje protestat në kanalin e saj në YouTube.
Lorin Kadiu, i cili ndjek protestat, i cilëson ato si “demonstrata më e gjatë dhe më intensive që nga ndryshimi i regjimit në vitin 1991”.
Sipas tij, përplasjet me policinë dhe ndalimet u reduktuan gjatë muajit gusht, kur edhe aktiviteti parlamentar u ndërpre.
“Atmosfera është kryesisht paqësore për sa i përket presionit të drejtpërdrejtë nga policia apo institucionet. Por, njëkohësisht, po zhvillohet një tjetër protestë në internet, ku aktivistët dhe grupet denoncojnë sulme të vazhdueshme kibernetike dhe heqjen e detyruar të përmbajtjeve kritike ndaj qeverisë dhe në mbështetje të Revolucionit të Flamingove”, shprehet ai.
Edhe Kadiu pret që pjesëmarrja të rritet gjatë muajit shtator, me rikthimin e qytetarëve nga pushimet.
“Ka veprime të përditshme në rrugë, përfshirë shkrimin e mesazheve me germa gjigante në bulevard dhe marshimet që zhvillohen çdo mbrëmje në rrugët e Tiranës”, shton ai.
Hetimet e SPAK dhe rruga ligjore
Sipas Lufti Dervishit, presioni ndaj projekteve mund të zhvendoset gradualisht nga rruga drejt rrugëve ligjore dhe institucionale.
“Tashmë ka hetime nga SPAK lidhur me përfitimin e tokave të lidhura me zhvillimet në Zvërnec, ndërsa Parlamenti Europian ka bërë thirrje për një moratorium mbi lejet e reja dhe ndërhyrjet urbanistike në zonat e mbrojtura, deri në përafrimin e legjislacionit shqiptar me standardet e Bashkimit Europian”, shprehet ai.
Dervishi thekson se rasti i Sazanit është ndryshe, pasi aty nuk ka çështje që lidhen me pronësinë e tokës.
“Çdo rrugë e mundshme ligjore do të fokusohej më shumë te procedurat mjedisore, lejet dhe respektimi i rregullave mjedisore, si nga Shqipëria ashtu edhe nga Bashkimi Europian. Pyetja kryesore është nëse kontrolli ligjor dhe institucional mund të ndryshojë realisht projekte që tashmë kanë mbështetje të fortë politike dhe ekonomike”, përfundon ai.
