Gazeta RD
Ursula von der Leyen nuk ka dhënë ende një deklaratë personalisht pranë Prokurorisë Publike Evropiane (EPPO), në kuadër të hetimit për prokurimin e vaksinave kundër koronavirusit, sipas një personi të përfshirë në këtë proces, të cilit iu garantua anonimiteti për të folur lirisht.
Në vitin 2024, EPPO mori përsipër hetimin e drejtuar nga Belgjika për dyshimet mbi veprime të paligjshme penale lidhur me negociatat për vaksinat mes presidentes së Komisionit Evropian dhe drejtorit ekzekutiv të Pfizer, Albert Bourla. Sipas dokumenteve ligjore të siguruara nga POLITICO, prokurorët kanë hetuar von der Leyen për “ndërhyrje në funksionet publike, shkatërrim të mesazheve SMS, korrupsion dhe konflikt interesi”.
E pyetur për pretendimin se Von der Leyen nuk ka dhënë një deklaratë lidhur me çështjen e njohur si “Pfizergate”, zëdhënësi i Komisionit Evropian, Thomas Regnier, tha: “Komisioni ka bashkëpunuar gjerësisht dhe në mënyrë të dokumentueshme me EPPO-në, për të sqaruar faktet dhe për të vlerësuar ngjarjet.”
“Kjo është bërë gjithmonë në emër të presidentes dhe me mbështetjen e saj të plotë. Presidentja ka qenë gjithmonë dhe vazhdon të jetë shumë bashkëpunuese në përgjigjen ndaj çdo pyetjeje të hapur, brenda kufijve të detyrave të saj dhe kohës që ka në dispozicion si presidente e Komisionit.”
Në një intervistë për POLITICO, kryeprokurorja e EPPO-së, Laura Codruța Kövesi, e cila përfundon të premten mandatin e saj shtatëvjeçar, tha se në disa raste është përballur me zyrtarë të BE-së që kanë refuzuar t’u përgjigjen thirrjeve të zyrës së saj.
“Disa politikanë mendojnë se janë mbi ligjin”, tha ajo. “Nëse thirreni për të dhënë një deklaratë, duhet të paraqiteni.”
Ajo shtoi: “Nuk do të ngurroj t’ju them se, veçanërisht kur në hetim përfshihen persona të rëndësishëm, qofshin politikanë të profilit të lartë apo njerëz të pasur me lidhje me klasën politike, ne hasim vështirësi në ushtrimin e kompetencave tona.”
E pyetur nëse von der Leyen ishte një nga zyrtarët për të cilët po fliste, Kövesi tha se nuk do të komentonte hetime konkrete.
Dobësimi i heshtur i EPPO-së
EPPO, e krijuar në vitin 2017 dhe që nisi punën në vitin 2021, ka për detyrë të luftojë krimet që përfshijnë fondet e Bashkimit Evropian. Si drejtuese e këtij institucioni, Kövesi tha se është përballur vazhdimisht me sulme dhe përpjekje për të dobësuar institucionin dhe punën e tij.
“Teksa largohem nga detyra, më vjen ndër mend seriali i famshëm televiziv danez Borgen. Aty ka një shprehje shumë të njohur: ‘Në Bruksel, askush nuk mund t’i dëgjojë britmat tuaja’ dhe, për fat të keq, kjo është e vërtetë”, tha ajo, duke iu referuar filmit të suksesshëm të Ridley Scott, Alien. “Jam e shqetësuar se EPPO-ja do të shuhet ngadalë, pikërisht sepse po bën punën e saj.”
Kövesi përmendi tre faktorë kryesorë që po pengojnë punën e institucionit: financimin kronikisht të pamjaftueshëm, vonesat në rishikimin e kuadrit ligjor të organizatës dhe kompleksitetin e strukturës së saj burokratike, që sipas saj çon në “diskutime të pafundme se si t’ua vështirësojnë jetën prokurorëve”.
E pyetur se çfarë do të bënte ndryshe nëse do të mund ta niste gjithçka nga e para, kryeprokurorja tha se “do të bënte të njëjtat gjëra, por ndoshta të tjerët duhet të ndryshonin sjelljen e tyre”. Ajo shtoi se sfida më e madhe për pasardhësin e saj, prokurorin gjerman Andrés Ritter, do të jetë ruajtja e “pavarësisë dhe besueshmërisë” së EPPO-së.
Përpjekja “flagrante” e Greqisë për intimidim
Kövesi tha se gjatë mandatit të saj, “përpjekja më flagrante” për të frikësuar prokurorët e EPPO-së ndodhi në Greqi, ku vitin e kaluar shpërtheu një skandal lidhur me fondet për bujqësinë, që çoi në dorëheqjen e ministrave dhe zëvendësministrave. Aktualisht, çështjet ndaj katër deputetëve të partisë në pushtet, Demokracia e Re, po shqyrtohen në gjykatë. Të katër ata mohojnë akuzat dhe pretendojnë se janë të pafajshëm.
Në majin e kaluar, EPPO i dërgoi Komisionit Evropian një ankesë zyrtare lidhur me përpjekjet e qeverisë greke për të penguar prokurorët evropianë të hetonin ligjvënësit grekë. Institucioni u ankua gjithashtu për refuzimin e Këshillit të Lartë Gjyqësor të Greqisë për të rinovuar, me kërkesë të EPPO-së, mandatet pesëvjeçare të prokurorëve të deleguar evropianë.
Kövesi paralajmëroi se kjo mund të çojë në shkurtime të fondeve të BE-së për Greqinë, në bazë të nenit 16 të Rregullores së EPPO-së.
Bashkëpunimi mes EPPO-së dhe qeverisë greke ka qenë i vështirë. Kryeministri Kyriakos Mitsotakis ka lënë të kuptohet se institucioni mund të ndjekë një agjendë politike, duke u ankuar për “rrjedhje selektive të informacionit”.
“E gjithë zhurma u krijua për të fajësuar EPPO-në se po merremi me politikë, në vend që të diskutojmë atë që ndodhi në të vërtetë”, tha Kövesi. “Disa politikanë flasin për një gjyqësor të pavarur dhe efikas, deri në momentin kur i prek ata ose i afrohesh rrethit të tyre të ngushtë. Në atë çast, prokurorët akuzohen se abuzojnë me pushtetin, se kanë një agjendë politike dhe se nuk janë të nevojshëm.”
Disa zyrtarë të qeverisë greke kanë sugjeruar që Greqia mund të tërhiqet nga institucioni i BE-së, por Kövesi tha se kjo është “pothuajse e pamundur”.
Kryeprokurorja ngriti gjithashtu shqetësime për ndikimin që kufizimet buxhetore kanë mbi punën e EPPO-së në vende të tjera të Bashkimit Evropian. Institucioni po krijon aktualisht strukturat e tij në Hungari, e cila u bë zyrtarisht anëtare pjesëmarrëse e EPPO-së në gusht të vitit 2026. Megjithatë, Kövesi shprehu skepticizëm për suksesin e këtij procesi.
“Ne shpjeguam saktësisht se çfarë na nevojitet për të bërë punën tonë, por Komisioni propozoi gjysmën e buxhetit që na duhet”, tha ajo, duke shtuar se “besueshmëria e EPPO-së është në rrezik” në vende si Polonia, ku “pritshmëritë ishin të mëdha”, por institucioni nuk ka arritur t’i përmbushë premtimet e tij.
EPPO po heton gjithashtu dyshimet për keqpërdorimin e më shumë se 4 milionë eurove nga grupimi politik “Identiteti dhe Demokracia”, tashmë i shpërbërë, në Parlamentin Evropian. Borxhet e këtij grupimi mund të detyrohen të shlyhen nga “Patriotët për Evropën”, ku bën pjesë edhe partia e ekstremit të djathtë në Francë, Tubimi Kombëtar, e drejtuar nga Marine Le Pen, e cila kryeson garën politike në prag të zgjedhjeve presidenciale franceze të vitit 2027.
“Nëse i kërkoni EPPO-së të përmbahet dhe të mos bëjë asgjë, sepse në Evropë po zhvillohen zgjedhje, atëherë ne nuk do të punonim fare”, tha Kövesi.
