Gazeta RD
Nga Ndriçim KULLA
Në historinë politike të kombeve ekzistojnë momente të rralla kur një ngjarje parlamentare, në dukje procedurale dhe e lidhur me fatin juridik të një individi, kthehet në një moment simbolik ku zbulohet e vërteta e thellë e një epoke politike. Seanca e djeshme e parlamentit shqiptar nuk e mori në shqyrtim fare kërkesën e Strukturës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar për heqjen e mandatit të zëvendëskryeministres Belinda Balluku. Dhe ky nuk është më një episod i zakonshëm i përplasjes mes regjimit dhe drejtësisë; ky është shndërruar në një moment tragjik ku figura e kryeministrit Edi Rama duket se ka konfirmuar para syve të publikut fatin e vet politik, një fat që ngjan gjithnjë e më shumë me strukturën klasike të tragjedisë së pushtetit.
Sepse tragjedia politike, në kuptimin më të thellë të saj, nuk lind nga gabimet e vogla apo nga rastësitë e momentit, por ajo lind kur pushteti arrin në atë pikë të arrogancës së tepruar ku fillon të besojë se mund të vendosë mbi vetë kufijtë e ligjit dhe mbi parimet që e kanë legjitimuar në sytë e shoqërisë. Në këtë kuptim, ajo që po ndodh sot nuk është vetëm një konflikt institucional mes një prokurorie dhe një mazhorance parlamentare, por është momenti kur një pushtet i gjatë, i ndërtuar mbi retorikën e reformës dhe të integrimit europian, përballet me pasojat e veta të brendshme dhe me kufirin moral që çdo sistem politik, në një moment, duhet ta pranojë.
Nëse parlamenti i dominuar nga pushteti vendos të mos i hapë rrugë drejtësisë përmes heqjes së mandatit parlamentar, atëherë ky akt nuk mund të interpretohet thjesht si një solidaritet politik ndaj një bashkëpunëtoreje të korruptuar; ai shndërrohet në një deklaratë shumë më të madhe dhe shumë më dramatike, një deklaratë që tregon se pushteti është i gatshëm të mbrojë vetveten edhe atëherë kur kjo mbrojtje bie në kundërshtim me parimet që për vite të tëra janë paraqitur si themeli i projektit europian të Shqipërisë.
Bashkimi Europian e ka vlerësuar çështjen e imunitetit të Belinda Ballukut si pikë kritike për perspektivën e mëtejshme të integrimit të Shqipërisë dhe raportin e qeverisë shqiptare me Europën.
Këtu fillon dimensioni tragjik i kësaj historie. Sepse për më shumë se një dekadë, qeverisja e Edi Ramës e ka ndërtuar besueshmërinë e saj mbi një premtim të madh historik: se Shqipëria do të hynte në një epokë të re të shtetit ligjor dhe se reforma e drejtësisë do të krijonte një sistem ku askush, pavarësisht pushtetit apo pozitës, nuk do të ishte mbi ligjin. Ky premtim është përsëritur në çdo fushatë zgjedhore, është përdorur si argument kryesor për të bindur qytetarët dhe është paraqitur para partnerëve europianë si dëshmia më e fortë e orientimit perëndimor të vendit.
Por tragjeditë politike lindin pikërisht atëherë kur një pushtet përballet me momentin kur duhet të provojë në praktikë parimet që ka shpallur në teori. Dhe në këtë moment duket se kryeministri shqiptar ka zgjedhur një rrugë tjetër: jo atë të pranimit të logjikës së drejtësisë, por atë të mbrojtjes së strukturës së pushtetit përmes mekanizmave të shumicës parlamentare.
Dhe nëse kjo zgjedhje po konfirmohet plotësisht, atëherë kjo merr një kuptim shumë më të gjerë sesa një vendim parlamentar. Ajo tregon se, përtej retorikës së gjatë mbi Europën, pushteti politik në Shqipëri ende e konsideron veten burimin kryesor të ligjit dhe jo subjektin e tij. Dhe ky është momenti kur tragjedia politike bëhet e dukshme: kur një lider që për vite të tëra ka folur në emër të shtetit ligjor përfundon duke u përballur me dyshimin se po vepron pikërisht kundër tij.
Në planin e integrimit, kjo situatë përfaqëson një kthesë të rëndësishme edhe në marrëdhënien mes Shqipërisë dhe Europës. Për shumë vite, ideja e integrimit europian ka funksionuar si një horizont moral dhe politik që e ka mbajtur shoqërinë shqiptare të orientuar drejt një modeli më të avancuar politik dhe institucional. Europa ka qenë një lloj pasqyre ku Shqipëria ka kërkuar të shohë versionin më të mirë të vetes. Por në momentin kur pushteti fillon ta përdorë këtë horizont si një pretekst retorik, ndërkohë që në praktikë vepron në kundërshtim me parimet e tij, atëherë ndodh një zhvendosje e rrezikshme: ideja e Europës nuk zhduket, por fillon të humbasë besueshmërinë e saj politike.
Në këtë mënyrë, drama e sotme mund të interpretohet si një moment kur vetë projekti politik i epokës së Edi Ramës përballet me krizën e tij më të madhe politike. Sepse pushteti i gjatë shpesh krijon iluzionin se mund të kontrollojë gjithçka: institucionet, diskursin publik, ritmin e reformave dhe madje edhe perceptimin e realitetit politik. Por historia e pushteteve të gjata tregon se ekziston gjithmonë një moment kur ky iluzion fillon të shpërbëhet dhe kur sistemi politik përballet me pasojat e logjikës së vet.
Seanca e djeshme mund të jetë pikërisht një nga këto momente. Jo sepse ajo do të përcaktojë vetëm fatin juridik të një figure politike, por sepse ajo ka potencialin të zbulojë se deri ku është i gatshëm të shkojë pushteti për të mbrojtur vetveten.
Në këtë kuptim, tragjedia nuk është vetëm personale për një lider apo për një qeveri. Ajo është edhe tragjedia e një projekti politik që ka premtuar transformimin europian të Shqipërisë, por që në momentin e provës më të vështirë rrezikon të tregojë kufijtë e vet të brendshëm.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron ironia më e madhe e kësaj historie: që një pushtet që për vite të tëra është paraqitur si arkitekti i reformës së drejtësisë mund të përfundojë duke u përballur me momentin kur vetë drejtësia bëhet prova më e rëndë për të.
Në fund, tragjeditë politike nuk përfundojnë domosdoshmërisht me rënien e menjëhershme të pushtetit; ato fillojnë në momentin kur bëhet e qartë se pushteti ka hyrë në një konflikt të hapur me parimet që e kanë legjitimuar. Dhe derisa ajo që po ndodh sot e konfirmon këtë përplasje, atëherë mund të thuhet se po konfirmohet qartë tragjedia politike e Edi Ramës.
